Neftçala Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(053)-544/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Neftçala rayonu İş № 2(053)-544/2024 27.05.2024 NEFTÇALA RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən ‒ Neftçala Rayon Məhkəməsinin hakimi Qədimov Ceyhun Tofiq oğlu, İddiaçı Cavabdeh qarşı «borc» tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı «borc» tələbinə dair kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 188 manat məbləğində əsas borc və 59 manat məbləğində gecikdirilmiş borca görə hesablanmış cərimə borcu olmaqla, cəmi 247 manat borcun, 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 68 manat əsas borc borc və 21 manat məbləğində gecikdirilmiş borca görə hesablanmış cərimə borcu olmaqla, cəmi 89 manat borcun, ümumilikdə isə 336 manat məbləğində borcun və 30 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Neftçala rayonu, şəhəri, M. Qorki küçəsində yerləşən «Loqofon» satış mağazasının sahibidir. Neftçala rayonu, Mirqurbanlı kəndində yaşayan Cavabdeh ilə «Loqofon» satış mağazası arasında bağlanmış 14 dekabr 2014-cü il tarixli və 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilələrə əsasən cavabdehə «SAMSUNG TAP3» markalı mobil telefon 258 manata, «NOKİA 210» markalı mobil telefon isə 98 manat satılmışdır. 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən cavabdeh aldığı malın dəyəri olan 258 manatı qrafik əsasında 5 (beş) ay ərzində - birinci aydan 4-cü ayadək hər ay 60 manat və sonuncu ay 18 manat olmaqla hissə-hissə ödəməsi barədə və 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən aldığı malın dəyəri olan 98 manatı qrafik əsasında 6 (altı) ay ərzində - birinci ay 20 manat, ikinci aydan beşinci ayadək hər ay 15 manat və sonuncu ay 18 manat olmaqla hissə-hissə ödəməsi barədə öhdəliklər götürmüşdür. Buna baxmayaraq cavabdeh 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 18 fevral 2015-ci ildə 20 manat, 01 iyun 2015-ci ildə 30 manat və 17 mart 2020-ci ildə 20 manat ödəniş etmiş, 188 manat borclu qalmış, 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə isə 31 dekabr 2014-cü ildə 20 manat və 18 fevral 2015-ci ildə 10 manat ödəniş etmiş, 68 manat borclu qalmışdır. Hər iki müqavilənin şərtlərinə əsasən, Cavabdeh aldığı malların borclu qaldığı hissəsini müntəzəm olaraq ödəməyi, həmçinin ödəmədiyi halda bu barədə mağazaya gəlib məlumat verməyi, müəyyən vaxta qədər möhlət verilməsini xahiş etməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin cavabdeh indiyə qədər mağazaya olan borcunu tam ödəməmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış müqaviləyə görə cavabdeh müqavilənin şərtlərinə əməl etmədiyi təqdirdə mağazanın məhkəmə qarşısında iddia qaldırılmasına etiraz etmir. Cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməyərək müqavilənin şərtlərini kobud şəkildə pozmuşdur. Ona dəfələrlə edilmiş telefon zənglərinə və xəbərdarlıqlara baxmayaraq, borcu ödəməkdən yayınmış, ümumiyyətlə mağazaya heç bir məlumat verməmişdir. Cavabdeh müqavilələrdə göstərilən şərtlərlə, mağazanın tələbləri ilə, habelə xəbərdarlıq etmədən borcunu gecikdirdiyi təqdirdə hər ay qalıq borcunun 3,5 faizi miqdarında cərimə ödəməsi ilə razılaşmışdır. Cavabdehin aldığı malların pulunu ödəmədiyini görüb onunla dəfələrlə telefon vasitəsilə əlaqə saxlanılmış və ondan borcun ödənilməsi tələb edilmişdir. Lakin o, borcunu qısa bir vaxtda ödəyəcəyini bildirsə də buna əməl etməmiş, hər dəfə müxtəlif bəhanələr gətirməklə borcunu ödəməkdən yayınmışdır. Nəticədə mağazanın fəaliyyətinə ciddi ziyan vurulmuşdur. 21 dekabr 2023-cü il tarixdə cavabdehə rəsmi xəbərdarlıq göndərilmişdir. Müqavilələrin şərtlərinə əsasən «Alıcı» satılan əşyanın qiymətini müqavilələrdə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə, gecikdirilmiş məbləğin hər ay 3,5 faizi miqdarında cərimə hesablanması nəzərdə tutulsa da, cavabdehin maddi vəziyyəti nəzərə alınaraq ondan hər iki müqavilə üzrə cəmi 9 ayın cərimə borcu, yəni 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 59 manat, 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə isə 21 manat tələb edilir. Qalan aylar üzrə cərimə borclarından isə imtina edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Həmin Məcəllənin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. Həmin Məcəllənin 284-5.2-ci maddəsinə əsasən cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, «Elektron imza və elektron sənəd haqqında» Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. Həmin Məcəllənin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Həmin Məcəllənin 284-6.1-ci maddəsinə əsasən, işə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə, İddiaçı Cavabdeh qarşı «borc» tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab etmiş və buna görə də, Mülki Prossesual Qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq «bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək» hüququnun izah olunması barədə bildiriş müvafiq qaydada cavabdehə göndərilmişdir. Məhkəmə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsini və işin faktiki hallarını araşdırıb, işdə olan sənədləri tədqiq etməklə sübutları qiymətləndirərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan satıcı – «Loqofon» mağazası (İddiaçı) ilə alıcı – Cavabdeh arasında bağlanmış 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, satıcı - «Loqofon» mağazası (İddiaçı) alıcı – Cavabdeh qiyməti 258 manat olan 1 ədəd «SAMSUNG TAP3» markalı mobil telefonu hər ay hissə-hissə ödəmək şərtilə 5 ay müddətinə satmışdır. İş materiallarında olan satıcı – «Loqofon» mağazası (İddiaçı) ilə alıcı – Cavabdeh arasında bağlanmış 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilədən görünür ki, satıcı - «Loqofon» mağazası (İddiaçı) alıcı – Cavabdeh qiyməti 98 manat olan 1 ədəd «NOKİA 210» markalı mobil telefonu hər ay hissə-hissə ödəmək şərtilə 6 ay müddətinə satmışdır. İş materiallarında olan 18 aprel 2024-cü il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, «alıcı» Cavabdeh 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 188 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 59 manat cərimə olmaqla – cəmi 247 manat məbləğində, 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə isə 68 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 21 manat cərimə olmaqla – cəmi 89 manat məbləğində, ümumilikdə isə 336 manat məbləğində borcu vardır. İş materiallarında olan 21 dekabr 2023-cü il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, Cavabdeh İddiaçı («Loqofon» mağazasına) olan borcunun ödənilməsinin zəruriliyi barədə xəbərdar edilmişdir. İş materiallarında olan 18 aprel 2024-cü il tarixli ödəniş qəbzindən görünür ki, İddiaçı tərəfindən dövlət rüsumu olaraq 30 manat məbləğində pul dövlət nəfinə ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.2-ci maddəsinə əsasən, əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsinə əsasən, əşyanı təhvil almış alıcı onu alğısatqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən, əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən, bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə görə tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilməsi imkanlarını, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak, həm də bütün əsaslı mənafelərini, nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, cərimə borcu 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 10 manat, 31 dekabr 2014cü il tarixli müqavilə üzrə isə 5 manat məbləğinə qədər azaldılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə də, məhkəmə iş üzrə tədqiq edilən sübutlara qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməklə, Cavabdeh 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 188 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 10 manat cərimə olmaqla, cəmi 198 manat, 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə isə 68 manat ödənilməmiş əsas məbləğ və 5 manat cərimə olmaqla, cəmi 73 manat məbləğində, ümumilikdə isə 271 manat məbləğində borc İddiaçı xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinın 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də, iddiaçının iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etdiyi zaman ödəmiş olduğu 30 manat məbləğində dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 284-1-284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 14 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 188 (yüz səksən səkkiz) manat məbləğində əsas borc və 10 (on) manat cərimə olmaqla, cəmi 198 (yüz doxsan səkkiz) manat, 31 dekabr 2014-cü il tarixli müqavilə üzrə 68 (altmış səkkiz) manat məbləğində əsas borc və 5 (beş) manat cərimə olmaqla, cəmi 73 (yetmiş üç) manat, habelə 30 (otuz) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə cəmi 301 (üç yüz bir) manat məbləğində pul vəsaiti İddiaçı xeyrinə tutulsun. Qətnamə şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir və qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Neftçala Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Ceyhun Qədimov