Saatlı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(055)-163/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Saatlı rayonu İş № 2(055)-163/2024 19.01.2024 SAATLI RAYON MƏHKƏMƏSİ İddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə kiçik iddia ərizəsinə dair işə baxaraq, Müəyyənetdi: İddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyətli Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh 1390 manat əsas borcun, 278 manat cərimə borcunun və 37 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun, cəmi 1705 manat pulun alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, iddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin «X2 və Emalı Zavodu» filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 2020-ci il mövsümü üzrə 13 yanvar 2020-ci il tarixli, 098 saylı xam pambığın alqı-satqı müqaviləsinə əsasən cavabdeh öhdəsində olan torpaq sahəsində pambıq əkib-becərməyi və hər hektardan 24 sentnerdən az olmamaqla xam pambıq istehsal edib iddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin icrası ilə əlaqədar cavabdeh avans olaraq iddiaçıdan 1932 manat dəyərində vəsait götürmüşdür. Müqaviləyə əsasən cavabdeh götürdüyü avansın dəyərini xam pambıqla ödəməli və avans götürdüyü vəsait üzrə borcunu bağladıqdan sonra təhvil verməli olduğu xam pambığın qalan dəyərini müqavilədə göstərilən müddətdə almalı idi. Belə ki, cavabdeh qismən borcunu ödəmiş, lakin son nəticədə avans vəsaitə görə iddiaçıya 1390 manat borcu qalmışdır. Müqavilənin 5.2-ci bəndinə əsasən cavabdeh müqavilədə nəzərdə tutulan miqdarda xam pambığı təhvil vermədiyi halda yerinə yetirilməyən öhdəlik üzrə 20% həcmində cərimə ödəməlidir ki, bu cərimənin də məbləği 278 manat təşkil edir. Ona görə də Cavabdeh 1390 manat əsas borcun, 278 manat cərimənin və 37 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun, cəmi 1705 manat pulun alınaraq iddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilərək iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda 10 iş günü müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu bildirilmişdir. Lakin cavabdehdən ərizəyə dair etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən işə iddiaçının təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmasını mümkün hesab edir. İşdə olan 13 yanvar 2020-ci il tarixli, 098 saylı müqavilədən görünür ki, «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin «X2 və Emalı Zavodu» filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 2020-ci il mövsümü üzrə xam pambığın alqı-satqısına dair müqavilə bağlanmış, həmin müqaviləyə əsasən cavabdeh öhdəsində olan torpaq sahəsində pambıq əkib becərməyi və hər hektardan 24 sentnerdən az olmamaqla xam pambıq istehsal edib iddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. İşdə olan 22 may 2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, MKT İstehsalat Kommersiya» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin «X2 və Emalı Zavodu» filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 13 yanvar 2020-ci il tarixli, 098 saylı xam pambığın alqısatqısına dair müqaviləyə əsasən Cavabdeh ümumilikdə 1932 manat borcu olmuşdur. Cavabdeh ödənişlər etdikdən sonra iddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə 1390 manat borcu qalmışdır. Məhkəmə iş materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdıraraq belə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsində göstərilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. İş materialları araşdırılarkən müəyyən olunmuşdur ki, iddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin «X2 və Emalı Zavodu» filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 2021-ci il mövsümü üzrə 13 yanvar 2020-ci il tarixli, 098 saylı xam pambığın alqı-satqı müqaviləsinə əsasən cavabdeh öhdəsində olan torpaq sahəsində pambıq əkibbecərməyi və hər hektardan 24 sentnerdən az olmamaqla xam pambıq istehsal edib iddiaçıya satmağı öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin icrası ilə əlaqədar cavabdeh avans olaraq iddiaçıdan 1932 manat vəsait götürmüşdür. Müqaviləyə əsasən cavabdeh götürdüyü avansın dəyərini xam pambıqla ödəməli və avans götürdüyü vəsait üzrə borcunu bağladıqdan sonra təhvil verməli olduğu xam pambığın qalan dəyərini müqavilədə göstərilən müddətdə almalı idi. Belə ki, cavabdeh qismən borcunu ödəmiş, lakin son nəticədə avans vəsaitə görə iddiaçıya 1390 manat borcu qalmışdır. Müqavilənin 5.2-ci bəndinə əsasən cavabdeh müqavilədə nəzərdə tutulan miqdarda xam pambığı təhvil vermədiyi halda yerinə yetirilməyən öhdəlik üzrə 20% həcmində cərimə ödəməlidir ki, bu cərimənin də məbləği 278 manat təşkil edir. Ona görə də iddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Cavabdeh 1390 manat əsas borcun, 278 manat cərimənin alınmasını tələb edir. Qeyd olunanlardan görünür ki, iddiaçı «X1 Kompleksi» MMC Cavabdeh 1390 manat əsas borc və 278 manat cərimə borcunun alınmasını tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə Cavabdeh tələb olunan 278 manat cərimənin tənasübsüz surətdə yüksək olduğunu nəzərə alaraq hesab edir ki, cərimə (dəbbə pulu) 100 manatadək azaldılmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 15.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Şərh olunanları nəzərə alaraq məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilərək Cavabdeh 1390 manat əsas borc, 100 manat cərimə (dəbbə pulu), cəmi 1527 manat tutularaq «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməli, iddianın qalan hissəsi təmin olunmamalıdır. İşdə olan mədaxil qəbzindən görünür ki, «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən 37 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən maddənin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə hesab edir ki, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 37 manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-6 maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə, Qətetdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 1390 manat əsas borc, 100 manat dəbbə pulu, cəmi 1527(bir min beş yüz iyirmi yeddi) manat tutularaq iddiaçı «X1 Kompleksi» Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilsin. Məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 37(otuz yeddi) manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilsin. İddianın qalan hissəsi təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan bir ay müddətində Saatlı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.