Saatlı Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(055)-1811/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Saatlı rayonu İş № 2(055)-1811/2025 24.12.2025 SAATLI RAYON MƏHKƏMƏSİ X1, İddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı borc tələbi barədə kiçik iddia ərizəsinə dair işə baxaraq, məhkəmə M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh qarşı kiçik iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehdən 1999,95 manat əsas borc, 354,89 manat faiz borcu, 84,07 manat cərimə, 1,50 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 2440,41 manat borcun və 44,41 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun alınıb iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ərizəni onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh 23 dekabr 2022-ci il tarixli ərizə-anketi imzalamaqla “Ümumi Oferta” ilə tanış olduğunu və şərtləri ilə razı olduğunu təsdiq (aksept) etməklə, bu müqavilənin bağlanmış olduğu hesab edilərək Cavabdeh 35 ay müddətinə, illik 28% faiz dərəcəsi ilə 2000 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən borcverən qeyd olunan məbləğdə və faizlə borcalana kredit xətti ayırır və ssuda hesabı açır, borcalan isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Lakin cavabdeh müqavilə şərtlərinə əməl etməyərək öhdəliklərini pozmuş və iddiaçıya 30 oktyabr 2025-ci il tarixə 1999,95 manat əsas borc, 354,89 manat faiz borcu, 84,07 manat cərimə, 1,50 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 2440,41 manat borcu yaranmışdır. Tərəflər arasında yaranmış mübahisənin həll edilməsi cəhdləri (pretenziya qaydasında həll olunma) heç bir fayda verməmişdir. Ona görə də, “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh 1999,95 manat əsas borcun, 354,89 manat faiz məbləğinin, 84,07 manat cərimənin və 1,50 manat komisyon haqqının, cəmi 2440,41 manat borcun və 44,41 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun alınıb “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərilərək iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazının olduğu halda 10 iş günü müddətində öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu bildirilmişdir. Lakin cavabdehdən ərizəyə dair etiraz daxil olmamışdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən işə iddiaçının təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmasını mümkün hesab edir. İşdə olan 23 dekabr 2022-ci il tarixli “Ərizə-Anket və İmza Nümunəsindən” və onun əsasında Cavabdeh göndərilmiş SMS mətnindən çıxarışdan görünür ki, iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 05 aprel 2024-cü il tarixdə Cavabdeh illik 28% dərəcəsi ilə 05 mart 2027-ci il tarixədək ödənilməsi nəzərdə tutulmaqla 2000 manat məbləğində kredit xətti açılması təklif edilmiş və 974sGNDJb/24 saylı ilə müqavilə ilə təsdiq edilərək onun kart hesabına köçrülmüşdür. İşdə olan 30 oktyabr 2025-ci il tarixli arayışdan görünür ki, həmin tarixə Cavabdeh 974sGNDJb/24 saylı müqaviləyə əsasən “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə 1999,95 manat əsas borcu, 354,89 manat faiz borcu, 84,07 manat cərimə və 1,50 manat komisyon haqqı, cəmi 2440,41 manat borcu vardır. İşdə olan 19 avqust 2025-ci il tarixli bildirişdən və onun cavabdeh tərəfindən qəbul edilməsi ilə bağlı xəbərnamədən görünür ki, iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh yaşadığı ünvana bildiriş göndərilərək 19 avqust 2025-ci il tarixə olan 1999,95 manat əsas borcun, 243,65 manat faiz borcunun, 36,55 manat cərimənin, cəmi 2281,65 manat borcun iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qaytarılması tələb edilməklə üç iş günü müddətində kredit müqaviləsini ləğv etməyi təklif etmiş və məhkəməyə müraciət ediləcəyi bildirilmişdir. Məhkəmə iş materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə görə əgər ikitərəfli müqavilənin bir tərəfi müqavilədən irəli gələn öhdəlikləri icra etmirsə, müqavilənin digər tərəfi öhdəliklərin icrası üçün təyin etdiyi əlavə müddət nəticəsiz qurtardıqdan sonra müqavilədən imtina edə bilər. Əgər öhdəliyin pozulması xarakteri əsas götürülməklə əlavə müddət tətbiq edilmirsə, xəbərdarlıq edilməsi əlavə müddət təyin olunmasına bərabər tutulur. Əgər öhdəliyin yalnız bir hissəsi icra edilməmişsə, kreditor müqavilədən yalnız öhdəliyin qalan hissəsinin icrasına marağını itirdiyi halda imtina edə bilər. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin şərh edilməsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarında göstərimişdir ki, ikitərəfli müqavilələr üzrə öhdəliyin pozulması halında kreditor Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 447.1-ci maddəsinə uyğun olaraq müqavilədən imtina etməklə ona xitam verə bilər. Müqavilədən imtina barədə iradə ifadəsinin qarşı tərəfə bildirilməsi ilə müqaviləyə xitam verilmiş sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3-cü maddəsinin tələbləri baxımından müqavilənin ləğvindən əvvəl gecikdirilmiş annuitet (əsas məbləğ və hesablanmış faizlər) ödənişlərə münasibətdə yaranmış tələb müqavilənin ləğvindən sonra da qüvvədə qalır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, kreditor öhdəliyin pozulması halında digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. İş materialları araşdırılarkən müəyyən olundu ki, Cavabdeh 23 dekabr 2022-ci il tarixli ərizə-anketi imzalamaqla “Ümumi Oferta” ilə tanış olduğunu və şərtləri ilə razı olduğunu təsdiq (aksept) etməklə, bu müqavilənin bağlanmış olduğu hesab edilərək Cavabdeh 35 ay müddətinə, illik 28% faiz dərəcəsi ilə 2000 manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən borcverən qeyd olunan məbləğdə və faizlə borcalana kredit xətti ayırır və ssuda hesabı açır, borcalan isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Lakin cavabdeh müqavilə şərtlərinə əməl etməyərək öhdəliklərini pozmuş və iddiaçıya 30 oktyabr 2025-ci il tarixə 1999,95 manat əsas borc, 354,89 manat faiz borcu, 84,07 manat cərimə, 1,50 manat komisyon haqqı olmaqla, cəmi 2440,41 manat borcu yaranmışdır. Tərəflər arasında yaranmış mübahisənin həll edilməsi cəhdləri (pretenziya qaydasında həll olunma) heç bir fayda verməmişdir. Ona görə də, “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh 1999,95 manat əsas borcun, 354,89 manat faiz məbləğinin, 84,07 manat cərimənin və 1,50 manat komisyon haqqının, cəmi 2440,41 manat borcun alınıb “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməsini tələb edir. Məhkəmə iclasında işin araşdırılan halları ilə həmçinin müəyyən olundu ki, 23 dekabr 2022-ci il tarixli razılaşma əsasında, 05 aprel 2024-cü il tarixli kredit xətti üzrə öhdəliklərini icra etmədiyindən iddiaçı tərəfindən cavabdehə 19 avqust 2025-ci il tarixdə bildiriş ünvanlanmış və həmin bildirişdə Cavabdeh 19 avqust 2025-ci il tarixə olan 1999,95 manat əsas borcun, 243,65 manat faiz borcunun və 36,55 manat cərimənin, cəmi 2281,65 manat borcun qaytarılması tələb edilməklə üç iş günü müddətində müqavilənin ləğv edilməsi təklif edilmişdir. Buradan görünür ki, iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən Cavabdeh qarşı faiz borcu hesablanarkən məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edildiyi tarixədək deyil, tərəflər arasındakı müqaviləyə xitam verildiyi tarixədək hesablanmalıdır. Digər tərəfdən “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə uyğun olaraq, tərəflər arasındakı müqavilənin ləğv edildiyi 19 avqust 2025-ci il tarixdən sonra gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğində vəsaitin ödənilməsi tələbi mövcud deyildir. Qeyd olunanlardan görünür ki, iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Cavabdeh 1999,95 manat əsas borcu, 243,65 manat faiz borcunu, 1,50 manat komisyon haqqını və 84,07 manat cərimə məbləğini tələb etməkdə haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Şərh olunanları nəzərə alaraq məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilərək Cavabdeh 1999,95 manat əsas borc, 243,65 manat faiz məbləği, 1,50 manat komisyon haqqı və 84,07 manat cərimə, cəmi 2329,17 manat alınıb iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməli, iddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. İşdə olan 30 oktyabr 2025-ci il tarixli mədaxil qəbzindən görünür ki, “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən 44,41 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən maddənin tələbinə uyğun olaraq məhkəmə hesab edir ki, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 44,41 manat dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməlidir. Göstərilənlərə və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-6 maddəsinə əsasən, məhkəmə Q ə t e t d i: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 23 dekabr 2022-ci il tarixli kredit razılaşması əsasında 05 aprel 2024-cü il tarixli kredit xətti üzrə 1999,95 manat əsas borc, 243,65 manat faiz məbləği, 1,50 manat komisyon haqqı və 84,07 manat cərimə, cəmi 2329 (iki min üç yüz iyirmi doqquz) manat 17 (on yeddi) qəpik alınıb iddiaçı “X3” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 44 (qırx dörd) manat 41 (qırx bir) qəpik dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi vaxtdan bir ay müddətində Saatlı Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən istifadə etməklə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən apellyasiya qaydasında şikayət verilmədikdə qətnamə həmin müddət başa çatdığı vaxtdan sonrakı gün qanuni qüvvəyə minir.