Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-2040/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-2040/2021 30.03.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Qoşqarlı Rəşad Nizami oğlunun sədrliyi Məhkəmə iclas katibi X3 iştirakı ilə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “borcun tutulması tələbinə” dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M ÜƏ Y YƏ N E T D İ : İddiaçı ASC ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 4202 (dörd min iki yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 356 (üç yüz əlli altı) manat 55 (əlli beş) qəpik faiz, 587 (beş yüz səksən yeddi) manat 71 (yetmiş bir) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 07 dekabr 2020-ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 64 (altmış dörd) manat 60 (altmış) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 5211 (beş min iki yüz on bir) manat 67 (altmış yeddi) qəpik borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı ASC iddia ərizəsinə əlavə verərək, Cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1802 (bir min səkkiz yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 530 (beş yüz otuz) manat 06 (altı) qəpik faiz, 413 (dörd yüz on üç) manat 87 (səksən yeddi) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 01 mart 2021-ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 99 (doxsan doqquz) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 2846 (iki min səkkiz yüz qırx altı) manat 39 (otuz doqquz) qəpik borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi X2 məhkəmədə iştirak edən zaman iddianı müdafiə edərək bildirmişdir ki, Cavabdeh 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən “xxxx" İKB ASC-dən illik 25 faizlə 24 ay müddətinə 5000 manat kredit götürmüşdür. Lakin borclu müqavilənin şərtlərini pozaraq, borc öhdəliyini icra etməkdən boyun qaçırır. 01 mart 2021-dək Cavabdeh banka 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1802 (bir min səkkiz yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 530 (beş yüz otuz) manat 06 (altı) qəpik faiz, 413 (dörd yüz on üç) manat 87 (səksən yeddi) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 01 mart 2021ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 99 (doxsan doqquz) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 2846 (iki min səkkiz yüz qırx altı) manat 39 (otuz doqquz) qəpik borcu vardır. Xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Göstərilənləri nəzərə alaraq, Cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1802 (bir min səkkiz yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 530 (beş yüz otuz) manat 06 (altı) qəpik faiz, 413 (dörd yüz on üç) manat 87 (səksən yeddi) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 01 mart 2021-ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 99 (doxsan doqquz) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 2846 (iki min səkkiz yüz qırx altı) manat 39 (otuz doqquz) qəpik borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə qəbul etməyi məhkəmədən xahiş etmişdir. Eyni zamanda ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, məhkəmə iddia tələblərini müdafiə etdiklərini və məhkəmə iclaslarını onların iştirakı olmadan keçirilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh qanunla müəyyən olunmuş qaydada məhkəmənin yeri və vaxtı barədə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat verməmişdir. Ona görə də Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə Cavabdeh iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi X1 dinləyib, işin materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi qismən əsaslıdır və qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 4-Y-1-0-418-18 saylı, 17.08.2018-ci il tarixli “Kredit Kartın verilməsi və istifadəsi üzrə müqaviləsi”ndən görünür ki, “xxxx İKB” ASC-nin tərəfindən Cavabdeh illik faiz dərəcəsi 25 faiz olmaqla 24 ay müddətinə-17.08.2018-ci il tarixdən 17.08.2020-ci il tarixədək 5000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Müqaviləyə görə əlverişsiz şəraitin yaranması nəticəsində borc alanın borcu ödəmək qabiliyyəti olmadıqda pul vəsaitlərinin ödənilməsinin və pul öhdəliyinin icra edilməsinin kreditor tərəfindən vaxtından əvvəl tələb edilməsi mümkündür (bənd 7.1a). İşdə olan Problemli aktivlərin idarə olunması və hüquqi tənzimlənməsi departamentinin 01.03.2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh İddiaçı ASC-yə 1802 (bir min səkkiz yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 530 (beş yüz otuz) manat 06 (altı) qəpik faiz, 413 (dörd yüz on üç) manat 87 (səksən yeddi) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 01 mart 2021-ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 99 (doxsan doqquz) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 2846 (iki min səkkiz yüz qırx altı) manat 39 (otuz doqquz) qəpik məbləğində borcu vardır. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası DİN-in BPQMİ-nin MAPS şöbəsinin 09.12.2020-ci il tarixli arayışından görünür ki, Cavabdeh Sumqayıt şəhəri, 9-cu mikrorayon, ev 53, mənzil 40-da qeydiyyatdadır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək müəyyən etdi ki, iddiaçı “xxxx İKB” ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 17.08.2018-ci il tarixli, 4-Y-1-0- 418-18 nömrəli “Kredit kartın verilməsi və istifadəsi üzrə müqavilə”si üzrə götürülmüş pula dair razılaşma mahiyyət etibarilə borc (kredit) müqaviləsidir. Borclu götürdüyü kredit borcunu, faiz dərəcələri ilə birlikdə 24 ay müddətinə ödənilməyi öhdəsinə götürmüşdür, lakin lazımi qaydada ödəməni həyata keçirməmişdir və nəticədə kreditora borcu yaranmışdır. Buna görə də kreditorun borcun əsas hissəsinin, ona hesablanmış cərimə borclarının tələb edilməsi tam əsaslıdır və buna görədə iddia tələbi əsas borc və faiz hissəsində təmin olunmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci madəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci madəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə görə, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş diqər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəlləsinin 5.3-cü maddəsinə əsasən, mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. Məhkəmə iddianın məhkəmə xərclərinin tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin olunduğundan dövlət rüsumu ilə bağlı tələb də təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər, tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə cavabdehin üzərində əsas borc olaraq icra edilməmiş pul öhdəliyinin olmasını, əlavə olaraq tətbiq edilən dəbbə pulunun isə onların vəziyyətini daha ağırlaşdırdığını, habelə iddiaçının əmlak mənafelərini nəzərə alaraq hesab edir ki, 413,87 manat məbləğində dəbbə pulu (penya) tənasübsüz surətdə yüksəkdir, odur ki, dəbbə pulu (penya) azaldılaraq 41,38 manat müəyyən edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək və sadalanan hüquq normalarının tələblərini və cavabdehin əmlak mənafeyini nəzərə alaraq hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan qismən təmin edilməli, Cavabdeh 14 dekabr 2019-cu il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1802 (bir min səkkiz yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 530 (beş yüz otuz) manat 06 (altı) qəpik faiz, 41 (qırx bir) manat 38 (otuz səkkiz) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 01 mart 2021-ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 99 (doxsan doqquz) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 2473 (iki min dörd yüz yetmiş üç) manat 90 (doxsan) qəpik məbləğində borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 80-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106.1-ci maddəsinə görə, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏ T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 14 dekabr 2019-cu il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2018-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 1802 (bir min səkkiz yüz iki) manat 81 (səksən bir) qəpik əsas borc, 530 (beş yüz otuz) manat 06 (altı) qəpik faiz, 41 (qırx bir) manat 38 (otuz səkkiz) qəpik cərimə və kredit müqaviləsi üzrə 17 avqust 2020-ci il tarixdən, 01 mart 2021-ci il tarixədək gecikdirilmiş vaxt üçün illik 5 (beş) faizlə hesablanmış 99 (doxsan doqquz) manat 65 (altmış beş) qəpik məbləğində əldən çıxmış fayda olmaqla, ümumilikdə cəmi 2473 (iki min dörd yüz yetmiş üç) manat 90 (doxsan) qəpik məbləğində borcun və 30 (otuz) manat ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən, qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən, bir ay müddətinə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Rəşad Qoşqarlı