Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-330/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-330/2022 05.01.2022 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Qoşqarlı Rəşad Nizami oğlunun sədrliyi Məhkəmə iclas katibi X3 İddiaçı iştirakı ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı “pul tələbinə dair” iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 4800 (dörd min səkkiz yüz) manat məbləğində pulun və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun alınıb ona verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Məhkəmədə İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək göstərdi ki, o, Cavabdeh ilə 2017ci ildə tanış olmuşdur. Cavabdeh qızı Fəxrəndənin yanına ingilis dili hazırlığına gəlirdi. Cavabdeh ondan ona məxsus 37 qram (üç min yeddi yüz) manat dəyərində komplekt qızılı 2020-ci ilin sentyabr ayında satmaq üçün götürmüş, 4 aya satıb pulunu verəcəyini demiş, bundan başqa nağd şəkildə 1900 (bir min doqquz yüz) manat pulu da həmin vaxt alaraq 3- 4 aya qaytaracağını demiş, lakin o vaxtdan bugünədək cəmi 800 manat pul qaytarmış, qalan 4800 manat pulu uzun müddət keçməsinə baxmayaraq qaytarmamışdır. Müxtəlif bəhanələrlə bundan imtina edir. Göstərilən səbəbdən ağır maddi vəziyyətə düşmüşdür. Göstərilənləri nəzərə alaraq, Cavabdeh 4800 (dörd min səkkiz yüz) manat məbləğində pulun və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun alınıb ona verilməsi barədə qətnamə çıxarmağı məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iddiaçı iddia tələbində cavabdehdən 4800 manat məbləğində pulun tutulmasını xahiş etsə də, hazırda cavabdehin ona 4600 manat borcu qalmış və həmin məbləği tələb etdiyini qeyd etmişdir. İş üzrə Cavabdeh qanunla müəyyən olunmuş qaydada məhkəmənin yeri və vaxtı barədə xəbərdar edilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməməsinin səbəbləri haqqında məlumat verməmişdir. Ona görə də Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə Cavabdeh iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə İddiaçı izahatını dinləyib, iş materiallarında olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. İş materiallarında olan 03.01.2021-ci il tarixli əlyazmanın surətindən görünür ki, Cavabdeh Nigar qızı İddiaçı olan 3200 (üç min iki yüz) manat pulu yanvarın 25-nə kimi tam şəkildə qaytaracağını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. İş materiallarında olan 15.12.2020-ci il tarixli əlyazmanın surətindən görünür ki, Cavabdeh Nigar qızı 2020-ci ildə X1 1900 (bir min doqquz yüz) manat 1 aylıq borc almışdır. Borcunu 25 yanvar 2021-ci il tarixində Fəxrəndəyə tam şəkildə qaytaracağını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. İş materiallarında olan Sumqayıt şəhər Polis İdarəsi 1-ci Pois Bölməsində İddiaçı şikayəti əsasında toplanmış materiala əlavə edilmiş Cavabdeh izahatından görünür ki, o, İddiaçı ümumilikdə 5400 (beş min dörd yüz) manat borc aldığını etiraf etmişdir. İş materiallarında olan Sumqayıt şəhər Polis İdarəsi 1-ci Pois Bölməsində İddiaçı şikayəti əsasında toplanmış materiala əlavə edilmiş “Cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında” 02.03.2021-ci il tarixli qərarın surətindən görünür ki, İddiaçı şikayəti əsasında toplanmış materiallar üzrə cinayət işinin başlanılması rədd edilmiş və İddiaçı və X2 mülki mühakimə icraatı qaydasında məhkəmə müraciət etmək hüququnun olması izah olunmuşdur. İş materiallarında olan Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyəti Mənzil-Kommunal Təsərrüfatı İstehsalat Birliyi 16 saylı Mənzil-Kommunal Sahəsinin 25.08.2021-ci il tarixli arayışından görünür ki, Cavabdeh Sumqayıt şəhəri, 10-cu mikrorayon, ev 26, mənzil 10da yaşayır. İş materiallarında olan AZE seriyalı № ******** saylı şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, İddiaçı Sumqayıt şəhəri, 10-cu mikrorayon, ev 14, mənzil 22-də qeydiyyatdadır. “İnsan Hüquqları və X6 Haqqında Konvensiya”nın 6-cı maddəsinin 1-ci bəndinə görə, hər kəs, onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə, ağlabatan müddətdə işinin ədalətli və açıq araşdırılması hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1091-ci maddəsinə görə əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin. Əsassız varlanma yalnız o zaman baş verir ki, bu cür varlanmaya haqq qazandıran qanuni əsas və ya müqavilə əsası olmur. Hüquqi əsas olmadan varlanma həmçinin o hallarda baş vermiş sayılır ki, bu cür varlanma həyata keçirilməmiş əsasa və ya sonralar aradan qalxmış əsasa söykənir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 135.1 və 135.2-ci maddəsinin tələblərinə görə pul da əmlak hesab olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 1092.1-ci maddəsi nə görə varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə ona qaytarmalıdır. Qeyd olunan qanunvericilik normalardan çıxış edərək məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, hazırki mübahisə üzrə Cavabdeh varlanmış şəxs, İddiaçı isə məhrum olandır. Cavabdeh varlanmasına haqqı qazandıran əsas və ya müqavilə olmadığı üçün o, əldə etdiyini İddiaçı qaytarmalıdır. Məhkəmə qeyd olunanları nəzərə alaraq, hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş cavabdehin izahatından və iddiaçının məhkəmədə verdiyi ifadəsində görünür ki, hazırda cavabdehin iddiaçıya qaytarmalı olduğu məbləğ 4600 (dörd min altı yüz) manat təşkil edir. Məhkəmə iddia tələbini həmin hissədə təmin edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 220.5-ci maddəsinə əsasən qətnamənin nəticə hissəsində iddianın tam və ya qismən təmin edilməsi və ya rədd edilməsi haqqında məhkəmənin hansı nəticəyə gəldiyi, məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi, qətnamədən şikayət vermə müddəti və qaydası göstərilməlidir; işə qiyabi baxıldığı halda qətnamənin nəticə hissəsində cavabdehin qətnamənin ləğvi üçün ərizə vermə qaydası da əks olunmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119-cu maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Şərh edilənləri nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddia qismən təmin edilərək, Cavabdeh 4600 (dörd min altı yüz) manat məbləğində pulun və iş üzrə ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun tutulub İddiaçı ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 80-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106-cı maddəsinə əsasən, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 4600 (dörd min altı yüz) manat məbləğində pulun və iş üzrə ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun tutulub İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən, qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən, bir ay müddətinə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Rəşad Qoşqarlı