Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-5010/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-5010/2021 22.07.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Tanrıverdiyeva Günel Cəbrayıl qızının sədrliyi, Məmmədova Şəhrəbanu Rəhim qızının katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə 22 iyul 2021-ci il tarixdə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" MMC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 03.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********36202 olan Samsung Galaxy A50 markalı telefon üçün 455 (dörd yüz əlli beş) manat ödənilməmiş hissə, 136 (yüz otuz altı) manat dəbbə, 27.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən İMEİ Kodu **********35037 olan Samsung Galaxy A40 markalı telefon üçün 586 (beş yüz səksən altı) manat ödənilməmiş hissə, 168 (yüz altmış səkkiz) manat dəbbə, ümumilikdə 1345 manat borcun və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" MMC iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə bağladığı 03.08.2019-cu il və 27.11.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən İMEİ Kodu **********36202 olan Samsung Galaxy A50 markalı telefon və İMEİ Kodu **********35037 olan Samsung Galaxy A40 markalı telefon almış və nəticədə 1345 (min üç yüz qırx beş) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 03.08.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 780 (yeddi yüz səksən) manat (12 ay x 65 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********36202 olan Samsung Galaxy A50 markalı telefon üçün ümumilikdə, 591 (beş yüz doxsan bir) manat olmaqla ondan 455 (dörd yüz əlli beş) manat ödənilməmiş hissə, 136 (yüz otuz altı) manat dəbbə; 27.11.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən, alqı-satqı qiyməti 672 (altı yüz yetmiş iki) manat (12 ay x 56 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ Kodu **********35037 olan Samsung Galaxy A40 markalı telefon üçün ümumilikdə, 754 (yeddi yüz əlli dörd) manat olmaqla ondan 586 (beş yüz səksən altı) manat ödənilməmiş hissə, 168 (yüz altmış səkkiz) manat dəbbə borcu hesablanmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 411 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Ödəniş cədvəlinin 3-cü bəndinə əsasən, ödəniş edilən zaman hesablanmış penya aşkarlanırsa, Müştərinin ödədiyi məbləğin 50%-nə qədər hissəsi penya ödənilməsinə yönəldilə bilər. Ona görə də nümayəndə iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh iddia tələbini qəbul edərək bildirdi ki, 03.08.2019-cu il və 27.11.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən Samsung Galaxy A50 markalı və Samsung Galaxy A40 markalı telefonlar almışdır. Lakin maddi vəziyyəti ilə əlaqədar borcunu ödəyə bilməmişdir. Hazırda borcunu ödəməkdən yayınmır. Borcunu hissə-hissə ödəyə bilər. Məhkəmədən qərar qəbul edilərkən maddi vəziyyətinin nəzərə alınmasını və hesablanmış cərimələrin azaldılmasını xahiş etdi. İş üzrə iddiaçı "xxxx" MMC-yə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada bildiriş göndərilsə də, iddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməməsinin səbəbləri barədə məlumat verməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 185.6-cı maddəsinə əsasən məhkəmə işə iddiaçının nümayəndəsinin iştirakı olmadan baxmağı mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə tərəfindən işin halları müəyyən edilərkən aşağıdakı sübutlara istinad olunmuşdur: İş materiallarında olan iddiaçı "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 03.08.2019-cu il tarixli, 00821496 nömrəli və 27.11.2019-cu il tarixli, ********* nömrəli alqı-satqı müqavilələrindən görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən İMEİ Kodu **********36202 **********36200 olan Samsung Galaxy A50 markalı telefon və İMEİ Kodu **********35037 **********35035 olan Samsung Galaxy A40 markalı telefon almışdır. İş materiallarında olan 11 may 2021-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh "xxxx" MMC-yə 1041 manat ödənilməmiş hissə, 304 manat dəbbə pulu olmaqla, cəmi 1345 manat məbləğində borcu vardır. İşdə olan 27.07.2020-ci il tarixli bildirişdən görünür ki, yaranmış borcunu ödəməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət olunacağı barədə Cavabdeh yazılı bildiriş ünvanlanmışdır. Məhkəmə cavabdehi dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, tərəflər arasında 03.08.2019cu il tarixli, 00821496 nömrəli və 27.11.2019-cu il tarixli, ********* nömrəli alqı-satqı müqavilələri bağlanmış, iddiaçı tərəf müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliklərini yerinə yetirsə də, cavabdeh hər iki müqavilə üzrə öhdəliklərini lazımi qaydada yerinə yetirməmiş, nəticədə iddiaçıya borcu yaranmışdır. Məhkəmə qeyd edir ki, hər kəs müqavilə bağlamaqda müstəqildir və müqavilə azadlığı mülki qanunvericiliyin əsas prinsiplərindən biridir (Mülki Məcəllənin 6-cı maddəsi). Həmin prinsip mülki hüquq subyektlərinə müstəqil olaraq, heç kəsin iradəsindən asılı olmadan öz mülahizə və istəklərinə görə mənafelərini nəzərə almaqla müqavilə bağlamaq imkanı verir. Mülki Məcəllənin “Müqavilə hüququ” adlanan 20-ci fəslinin məqsədi müqavilə hüquq münasibətlərinə girən tərəflərin sərbəst iradə ifadəsi və bərabərliyi prinsiplərinə riayət etməklə və onların müqavilə maraqlarını qorumaqla mülki dövriyyənin azadlığını təmin etməkdir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 567-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 600.1-ci maddəsinə əsasən alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Mülki Məcəllənin öhdəliklərin icra edilməməsi ilə əlaqədar yaranan münasibətləri tənzimləyən normalarına görə isə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür (442). Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur (443.1). Öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır və icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır (445.2.1). Belə olan halda, məhkəmə hesab edir ki, tərəflər arasında bağlanmış alqı-satqı müqavilələri üzrə yaranmış 1041 (455+586) manat borcun cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulması hissəsində iddia tələbi əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən cavabdehin müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməməsinə görə hesablanmış 304 (136+168) manat məbləğində dəbbə pulu tənasübsüz surətdə yüksəkdir. Bu səbəbdən iddia həmin hissədə qismən təmin edilməli, cavabdehdən iddiaçının xeyrinə dəbbə pulu qismində 20 (10+10) manat pul tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə dövlət rüsumu ilə bağlı hesab edir ki, iddia qismən (təxminən 80% həcmində) təmin edildiyindən iddiaçı tərəfindən ödənilən 30 manat dövlət rusumunun 24 manatı cavabdehdən tutulmalı, 6 manatı isə iddiaçıya aid edilməlidir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında təqdim olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 03.08.2019-cu il tarixli, 00821496 nömrəli və 27.11.2019-cu il tarixli, ********* nömrəli alqı-satqı müqavilələri üzrə İMEİ Kodu **********36202 **********36200 olan Samsung Galaxy A50 markalı telefon və İMEİ Kodu **********35037 **********35035 olan Samsung Galaxy A40 markalı telefon üçün 1041 (bir min qırx bir manat) manat ödənilməmiş hissə, 20 (iyirmi) manat dəbbə pulu, 24 (iyirmi dörd) manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 1085 (bir min səksən beş manat) manat pul tutularaq "xxxx" MMC-yə ödənilsin. Qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Günel Tanrıverdiyeva