Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-7534/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-7534/2021 06.10.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Ələkbərov Əfqan Qəzənfər oğlunun sədrliyi, Məmmədli Rəşad Mehman oğlunun katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə Müəyyən etdi: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı pul tələbi barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, 13.05.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, HOFFMANN LED markalı televizor üçün 1144 manat ödənilməmiş hissə, 335 manat dəbbə, 18.06.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon üçün 342 manat ödənilməmiş hissə, 102 manat dəbbə, 25.05.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN üçün 309 manat ödənilməmiş hissə, 93 manat dəbbə və 25.05.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq üçün 270 manat ödənilməmiş hissə, 81 manat dəbbə olmaqla, ümumilikdə 2676 manat və 30 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 13.05.2019-cu il, 18.06.2019-cu il, 25.05.2019-cu il və 25.05.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən, Cavabdeh "xxxx" MMC-dən əşyalar almışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə alqı-satqı qiyməti 1554 manat olan (18 ay x 86 manat + 6 manat ilkin ödəniş) HOFFMANN LED markalı televizor, alqı-satqı qiyməti 586 manat olan (15 ay x 31 manat + 121 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon, alqı-satqı qiyməti 429 manat olan (11 ay x 39 manat + 0 manat ilkin ödəniş) Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN və alqı-satqı qiyməti 405 manat olan (9 ay x 45 manat + 0 manat ilkin ödəniş) İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq üçün cəmi 909 manat ödəniş etmişdir. Odur ki, iddiaçı məhkəmədən iddia tələbinin təmin olunmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş edir. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi iddia ərizəsi ilə eyni məzmunlu izahat verərək, iddia tələbinin təmin olunmasını xahiş etdi. Cavabdehə məhkəmə iclası barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Qanunvericiliyin tələbləri baxımından məhkəmə mülki işə cavabdehin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq və iş üzrə sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: - "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 13.05.2019-cu il, 18.06.2019-cu il, 25.05.2019-cu il və 25.05.2019-cu il tarixli müqavilələrdən görünür ki, Cavabdeh dəyəri ümumi dəyəri 1554 manat olan HOFFMANN LED markalı televizor, alqı-satqı qiyməti 586 manat olan İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon, alqısatqı qiyməti 429 manat olan Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN və alqı-satqı qiyməti 405 manat olan İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq almışdır. - Əşyaların təhvil-təslim aktlarından görünür ki, HOFFMANN LED markalı televizor, İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon, Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN və İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq Cavabdeh təhvil verilmişdir. - "xxxx" MMC-nin maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh 18 ay müddətinə, 6 manat ilkin ödənişlə, aylıq ödəniş 86 manat olmaqla, 1554 manat dəyərində HOFFMANN LED markalı televizor almışdır; 15 ay müddətinə, 121 manat ilkin ödənişlə, aylıq ödəniş 31 manat olmaqla, 586 manat dəyərində İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon almışdır; 11 ay müddətinə, ilkin ödənişsiz, aylıq ödəniş 39 manat olmaqla, 429 manat dəyərində Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN almışdır; 9 ay müddətinə, ilkin ödənişsiz, aylıq ödəniş 45 manat olmaqla, 405 manat dəyərində İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq almışdır; - "xxxx" MMC-nin cavabdehə ünvanlanan xəbərdarlıq məktubun surətindən görünür ki, cavabdeh borcun qaytarılmasına dair xəbərdar edilmişdir. Beləliklə, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edildi ki, Cavabdeh "xxxx" MMC ilə bağlanmış 13.05.2019-cu il, 18.06.2019-cu il, 25.05.2019-cu il və 25.05.2019-cu il tarixli müqavilələrə əsasən HOFFMANN LED markalı televizor, İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon, Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN və İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq telefon almış, onların 2974 manat olan ümumi dəyərindən 909 manat ödəniş etmiş və nəticədə 2065 manat borc yaranmışdır. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakı hüquq normalarının qeyd edilməsini zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Bu Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş diqər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Sözügedən Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Bu Məcəllənin 567-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi,alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzinə müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 601.1-ci maddəsinə əsasən əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alqı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti,ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. Həmin Məcəlləsinin 5.3-cü maddəsinə əsasən, mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək. sadalanan maddi hüquq normalarına əsaslanaraq və həmin maddələrin tələblərini işin faktiki hallarına tətbiq edərək belə nəticəyə gəlir ki, iddiaçı "xxxx" MMC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 13.05.2019-cu il, 18.06.2019-cu il, 25.05.2019-cu il və 25.05.2019-cu il tarixli əşyaların alqı satqısına dair müqavilələr mahiyyət etibarilə nisyə alqı-satqı müqaviləsidir. Borclu götürdüyü əşyalara görə hər ay pul ödəməyinə dair öhdəlik götürmüş, lakin həmin öhdəlik cavabdeh tərəfindən lazımınca icra edilməmiş, malların 2974 manat olan ümumi dəyərindən 909 manat ödəniş etmiş və nəticədə 2065 manat borcu yaranmışdır. Ona görə də iddia tələbi bu hissədə əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. İddia tələbindən göründüyü kimi cavabdehdən eyni zamanda 13.05.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən hesablanmış 335 manat, 18.06.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 102 manat, 25.05.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən hesablanmış 93 manat və 25.05.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən hesablanmış 270 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması tələb olunur. Məhkəmə, işin hallarını nəzərə alaraq hesab edir ki, dəbbə pulu tənasübsüz surətdə yüksək miqdarda müəyyən edilmişdir və tərəflərin qarşılıqlı mənafeyinə uyğun gəlmir. Belə ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə iddianın cərimə borcu hissəsinə münasibətdə qeyd edir ki, əsas borcun yaranması və onun məbləği əsaslı hesab olunduğundan, həmin məbləğin təxminən 5%-i həcmində, yəni 100 manat cərimə tərəflərin maraqlarına uyğun hesab edilməklə mütənasiblik baxımından məqsədəmüvafiqdir. Odur ki, iddia bu hissədə qismən təmin edilməlidir. Məhkəmə iddianın ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin olunduğundan və tutulmalı məbləğ 500 manatdan yuxarı olduğundan dövlət rüsumu ilə bağlı tələb də təmin edilməli, cavabdehdən ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-230-ci, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh HOFFMANN LED markalı televizor üçün 1144 manat ödənilməmiş hissə, İMEİ kodu **********80766 olan Samsung Galaxy A30 markalı telefon üçün 342 manat ödənilməmiş hissə, Ütü Braun Sİ, Termopot HOFFMANN üçün 309 manat ödənilməmiş hissə və İMEİ kodu **********59638 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon, TPU Case, 4D Glass Full aksesuarlar və X6-X2qlıq üçün 270 manat ödənilməmiş hissə olmaqla, ümumilikdə 2065 manat borc, 100 manat dəbbə pulu və 30 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 2195 manat pul tutularaq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Əfqan Ələkbərov