Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-7559/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-7559/2021 30.11.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Hüseynov Elmir Xoşbəxt oğlunun sədrliyi, Əhmədli Şəkər Vaqif qızının katibliyi, İddiaçı, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair mülki işə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin inzibati binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı pul tələbinə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh 27 avqust 1992-ci il təvəllüdlü Şahverdiyev Sahil Ənvər oğlundan iddiaçıdan almış olduğu 6000 (altı min) manat pulun və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun əvəzinin alınaraq İddiaçı oğluna verilməsi barədə qətnamə qət edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı cavabdehi 2 ildən artıq vaxtdır ki tanıyır. Tanışlıqlarının əsas səbəbi ortaq dostlarının olmasıdır. Belə ki, təxminən 2020-ci ilin dekabr ayının əvvəlləri Cavabdeh ona zəng edərək ona ailəsində yaranmış problemlə əlaqədar pul lazım olduğunu bildirdi və ondan 8000 (səkkiz min) manat pul istəmişdir. Bunun müqavibilində ailəsinə məxsus olan evi girov qoyacağını desə də iddiaçı ona girova ehtiyac olmadığını bildirmişdir. İddiaçı daha sonra onda o qədər pul olmadığını cəmi 6000 (altı min) manat məbləğində pulu olduğunu, onu da avtomobilinə olan kreditinə ödəyəcəyini bildirmişdir. Cavabdeh həmin pulu ona verəcəyi təqdirdə 4 ay ərzində üstündə iddiaçıya 500 (beş yüz) manat artıq verməklə hissə-hissə qaytaracağını söyləmişdir. 18 dekabr 2020-ci il tarixdə aralarında müqavilə bağlamaqla həmin pul vəsaitini 6000(altı min) manatı cavabdehə vermiş və dilindən kağız almışdır. Təxminən 25 may 2020-ci il tarixində cavabdehlə əlaqə saxlayaraq pulu tələb etdikdə cavabdeh ona yalançı vədlər verərək vaxt qazanmış, daha sonra isə iddiaçıya pulunun olmadığını, kimə şikayət etsə də ödəməyəcəyini bildirmişdir. Odur ki, məhkəməyə müraciət etməli olmuşdur. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddia tələbini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasında izahat verərək mühafizəçi işlədiyi vaxt ona pul lazım olduğuna görə iddiaçıdan pul aldığını bildirdi. İddia tələbini qəbul etməyərək 6000 manat almadığını, 1200 manat pul aldığını, eyni zamanda onu da tam deyil hissə-hissə aldığını bildirdi. İddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş pulun alınmasında dair sənəddə imzanın ona məxsus olduğunu, həmin sənədi oxuyub tanış olduqdan sonra imzaladığını, lakin borc məbləğinin həqiqətə uyğun olmadığını qeyd edərək, iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə, iddiaçının və cavabdehin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq və iş üzrə sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan: -18.12.2020-ci il tarixli aktdan görünür ki, Cavabdeh İddiaçı 18.12.2020-ci il tarixində 6000 (altı min) manat pulu 4 ay müddətinə qaytarmaq şərti ilə borca götürmüşdür. Gələcəkdə hər hansı bir problem yaranarsa pulu zamanında borclu olduğu Yusubov Xətai Niyabi oğluna söz verdiyi zamanda təhvil verməmiş olsa, götürmüş olduğu pul vəsaitinə görə məsuliyyətə cəlb olunmağına və yuxarıda qeyd edilən pul vəsaitinin 10 (on) qatını ödəməyə heç bir etirazı olmayacağını öz imzası ilə təsdiq etmişdir. Göründüyü kimi, məhkəmə araşdırması zamanı, müəyyən edilir ki, cavabdeh iddiaçıdan 6000 manat almış və qaytarmamışdır. Məhkəmə iddia tələbi ilə bağlı aşağıdakı hüquq normalarının qeyd edilməsini zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətlərdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Bu Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş diqər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Sözügedən Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəlləsinin 5.3-cü maddəsinə əsasən, mülki hüquq münasibətlərinin subyektləri öz hüquq və vəzifələrini vicdanla həyata keçirməyə borcludurlar. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 882.1-ci maddəsinə əsasən - Borcun etiraf edilməsini, həm də öhdəliyə əsas verən şəkildə etiraf edilməsini nəzərdə tutan hər hansı müqavilənin (mövcud borcun etirafı haqqında mücərrəd müqavilənin) yalnız o halda qüvvəsi vardır ki, borc öhdəliyi yazılı şəkildə və mövcudluğu etiraf edilən borcun əsaslandırılması üçün müəyyənləşdirilmiş forma üzrə verilsin. Əgər mövcudluğu etiraf edilmiş öhdəlik münasibətlərinin yaranması üçün ayrı forma nəzərdə tutulubsa, etiraf üçün də belə forma tələb edilir. Həmin Məcəllənin 882.2-ci maddəsinə əsasən- Bu Məcəllədə nəzərdə tutulan başqa göstərişlər olmadıqda, mövcud borcun etirafı haqqında mücərrəd müqaviləyə əsaslanan iddiaya qarşı başlıca əqddən irəli gələn heç bir etiraz irəli sürülə bilməz. Həmin Məcəllənin 882.4-cü maddəsinə əsasən - Bu Məcəllənin 882.1-882.3-cü maddələri öhdəliyin icrasının qəbul edilməsini, həm də bu barədə vədin öhdəliyə əsas verən şəkildə qəbul edilməsini nəzərdə tutan hər bir müqaviləyə (öhdəliyi öz üzərinə götürmək haqqında müqaviləyə) müvafiq surətdə tətbiq edilir. Həmin Məcəllənin 882.5-ci maddəsinə əsasən - Əgər borc hesablaşmaya (ödənişə) əsasən və ya razılaşma yolu ilə etiraf olunmuşsa, formaya riayət edilməsi məcburi deyildir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh borclu olduğu pulu ödəməyinə dair öhdəlik götürmüşdür, lakin nəzərdə tutulan öhdəlik cavabdeh tərəfindən yerinə yetirilməmişdir. Ona görə də iddia tələbi əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Beləliklə, məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh 600 manat borc tutularaq İddiaçı oğluna verilməlidir . Məhkəmə iddianın ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması ilə bağlı hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddia bu hissədədə təmin edilməli iddia tələbi 500 manatdan artıq olduğu üçün cavabdehdən 30 manat dövlət rüsumu tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Qeyd olunanları nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh İddiaçı qaytarmaq şərti ilə borc kimi aldığı 6000 manat məbləğində pul və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun əvəzi tutularaq İddiaçı verilməlidir . Azərbaycan Respublikası MPM-nin 77.1.-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 241.1-ci maddəsinə əsasən, qiyabi icraat qaydasında işə baxarkən hakim tərəflərin təqdim etdiyi sübutların tədqiqi ilə kifayətlənir, onların dəlillərini və vəsatətlərini nəzərə alır və qiyabi adlanan qətnamə çıxarır. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci, 360cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh 27 avqust 1992-ci il təvəllüdlü Cavabdeh 6000 (altı min) manat pul və ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun əvəzi alınaraq İddiaçı verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə qəbul edildiyi gündən 1(bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Elmir Hüseynov