Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-849/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-849/2021 05.04.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Qoşqarlı Rəşad Nizami oğlunun sədrliyi Məhkəmə iclas katibi X1, İddiaçı nümayəndəsi X2 və Cavabdeh iştirakları ilə İddiaçı “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “pul tələbinə” dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə M ÜƏ Y Y Ə N E T Dİ : “xxxx” KB ASC ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh “xxxx” ASC-nin xeyrinə 1473 (bir min dörd yüz yetmiş üç) manat 68 (altmış səkkiz) qəpik əsas, 299 (iki yüz doxsan doqquz) manat 83 (səksən üç) qəpik faiz, 2 (iki) manat 54 (əlli dörd) qəpik cərimə, cəmi 1776 (bir min yeddi yüz yetmiş altı) manat 05 (beş) qəpik məbləğində borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində vəsaitin tutulması barədə məhkəmə əmrinin çıxarılmasını xahiş etmişdir. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin 13.11.2020-ci il tarixli qərardadına əsasən mülki iş üzrə əlavə araşdırma aparılması zərurəti yarandığından, iddiaçı “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı borcun tutulması barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsinə iddia icraatı qaydasında baxılması qərara alınmışdır. Məhkəmədə iddiaçı “xxxx” KB ASC-nin nümayəndəsi X5 iddianı müdafiə edərək bildirdi ki, iddiaçı «xxxx» Kommersiya Bankı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 05.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə istehlak məqsədləri üçün 60 ay müddətinə, illik 30% ödəmək şərtilə 1900 manat məbləğində kredit verilmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin 1.1-ci maddəsinə görə bu müqaviləyə görə borcverən qeyd olunan məbləğdə və faizlə kredit borcalana kredit mülkiyyətinə verir və ”borcalan” isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Lakin kredit alan müqavilə şərtlərinə əməl etməyərək öhdəliklərini pozmuşdur. Nəticədə cavabdehin kredit müqaviləsi üzrə 09.10.2020-ci il tarixinə “xxxx” KB ASC-yə 1473,68 manat əsas, 299,83 manat faiz, 2,54 manat cərimə, cəmi 1776,05 manat borcu yaranmışdır. Tərəflər arasında yaranmış mübahisənin məhkəmədənkənar qaydada həll edilməsi barədə danışıqlar kreditor tərəfindən aparılmışdır, lakin bu danışıqlar (pretenziya qaydasında həll olunma) hec bir fayda verməmişdir və iddiaçı «xxxx» KB ASC öz tələbinin məhkəmə yolu ilə həll edilməsi üçün məhkəməyə ərizə ilə müraciət edərək bu hüququndan istifadə etmək qərarına gəlmişdir. Göstərilənləri nəzərə alaraq, Cavabdeh “xxxx” ASC-nin xeyrinə 1473 (bir min dörd yüz yetmiş üç) manat 68 (altmış səkkiz) qəpik əsas, 299 (iki yüz doxsan doqquz) manat 83 (səksən üç) qəpik faiz, 2 (iki) manat 54 (əlli dörd) qəpik cərimə, cəmi 1776 (bir min yeddi yüz yetmiş altı) manat 05 (beş) qəpik məbləğində borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində vəsaitin tutulması barədə qətnamə qəbul etməyi məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmədə Cavabdeh iddia tələbini qəbul etməyərək göstərdi ki, o, 05.12.2014-cü il tarixli 9662tsSUM/14 nömrəli Kredit Xətti və X4 əsasən 06.12.2019-cu il tarixinədək, illik 30 (otuz) faiz olmaq şərti ilə 500 (beş yüz) manat kredit limiti ayrılmışdır. İddiaçı iddia tələbində ona 1900 manat məbləğində kredit verilməsini göstərmişdir. Bununla əlaqədar olaraq bildirir ki, iddiaçı ilə aralarında 05.12.2014-cü il tarixli 9662tsSUM/14 nömrəli Kredit Xətti və X7 bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən illik 30% (otuz) faiz olmaq şərtilə 500 (beş yüz) manat kredit limiti ayrılmışdır. Kredi borcunu vaxtı-vaxtında ödəyirdi. Bank məhkəməyə şişirdilmiş məbləğ göstərmişdir. O, 2019-cu il tarixə qədər 800 manata qədər ödəniş etmişdir. Hazırda iddia tələbini əsassız hesab edir və qətnamə çıxarılarkən göstərilənləri nəzərə almağı məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmə iddiaçı “xxxx” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin nümayəndəsi X3 və Cavabdeh dinləyib, işin materiallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. İşə əlavə edilmiş 05.12.2014-cü il tarixli № 9662tkSUM/14 saylı Kredit Xətti və X7ndən görünür ki, “xxxx” Kommersiya Bankı ASC (borcverən) ilə Cavabdeh (borcalan) arasında 05 dekabr 2014-cü il tarixdə bağlanmış kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh istehlak məqsədləri üçün 60 ay müddətinə, illik 30% ödəmək şərtilə 500 manat məbləğində kredit limiti ayrılmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin 1.1-ci maddəsinə görə bu müqaviləyə görə borcverən qeyd olunan məbləğdə və faizlə kredit borcalana kredit mülkiyyətinə verir və ”borcalan” isə həmin kreditdən məqsədli təyinatına uyğun istifadə etməyi və müəyyən olunmuş müddətdə onu faizi ilə birlikdə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin müqavilənin 4.2.17-ci bəndinə əsasən bu müqavilə üzrə kredit limitini heç bir əlavə sənədləşmə aparılmadan birtərəfli qaydada artırmaq hüququna malikdir. Kredit limitinin artırılması və tətbiq olunacaq yeni komissiya barədə məlumatı ən azı 1(bir) iş günü əvvəlcədən “Müştəri”nin mobil telefon nömrəsinə sms göndərməklə bildirir. Bank daxili qaydalara əsasən müddəti bitmiş yeni kartlarla əvəz edir və müştəriyə çatdırır. İş materiallarında olan “xxxx” KB ASC-nin 09.10.2020-ci il tarixli maliyyə arayışının surətindən görünür ki, Cavabdeh 09.10.2020-ci il tarixə olan borcu əsas məbləğ üzrə 1473,68 manat, faiz üzrə 299,83 manat, cərimə üzrə 2,54 manat, cəmi 1776,05 manat təşkil edir. İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası DİN-in BPQMİ-nin MAPS şöbəsinin 09.10.2020-ci il tarixli arayışından müəyyən edilir ki, Cavabdeh Sumqayıt şəhəri, 13-cü mikrorayon, ev 39, mənzil 54-də qeydiyyatdadır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən tərəflərdən hər biri öz hüquqlarını həyata keçirərəkən və vəzifələrini icra edərkən şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 445.1-ci maddəsinə əsasən icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərərə və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələrinə görə kreditorun qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası ücün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi icranın gecikdirilməsi hesab olunur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcələnin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 449.4-cü maddəsinə əsasən özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 741 və 742.1-ci maddələrinə əsasən əgər tərəflər arasındakı müqavilədə borcun qaytarılmasına dair müddət nəzərdə tutulmuşdursa, borclu aldığı kredit məbləğini faizləri ilə birlikdə həmin müddət bitənədək qaytarmalıdır. Həmin Məcəllənin 428.4 və 743-cü maddələrinə əsasən əgər borclu ödəniş qabiliyyətini itirərsə və ya şərtləşdirilmiş təminatı azaldarsa, yaxud ümumiyyətlə, belə təminat verə bilərsə, kreditor dərhal icranı tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Ona görə də iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq iddiaçının xeyrinə keçirilməlidir. Şərh edilənləri nəzərə alaraq, məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli, Cavabdeh 1473 (bir min dörd yüz yetmiş üç) manat 68 (altmış səkkiz) qəpik əsas, 299 (iki yüz doxsan doqquz) manat 83 (səksən üç) qəpik faiz, 2 (iki) manat 54 (əlli dörd) qəpik cərimə, cəmi 1776 (bir min yeddi yüz yetmiş altı) manat 05 (beş) qəpik məbləğində borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində pul “xxxx” KB ASC-nin xeyrinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 80-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 106.1-ci maddəsinə görə, işdə iştirak edən şəxslərin iş üçün əhəmiyyətli olan və onlara məlum olan faktlar barədə izahatları iş üzrə toplanmış digər sübutlarla yanaşı yoxlanılmalı və qiymətləndirilməlidir. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə T E T D İ: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 1473 (bir min dörd yüz yetmiş üç) manat 68 (altmış səkkiz) qəpik əsas, 299 (iki yüz doxsan doqquz) manat 83 (səksən üç) qəpik faiz, 2 (iki) manat 54 (əlli dörd) qəpik cərimə, cəmi 1776 (bir min yeddi yüz yetmiş altı) manat 05 (beş) qəpik məbləğində borcun və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 (otuz) manat məbləğində pul “xxxx” KB ASC-nin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən, qətnamə rəsmi qaydada verildiyi gündən, bir ay müddətinə Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Rəşad Qoşqarlı