Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(060)-9061/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2(060)-9061/2021 20.12.2021 SUMQAYIT ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ X4 Behbudovanın sədrliyi, Mehriban Hüseyn qızı Həsənlinin katibliyi, İddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X1 iştirakı ilə İddiaçı "xxxx" MMC-nin Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" MMC Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh, "xxxx" MMC ilə 23.12.2019, 16.01.2020, 11.05.2020, 15.06.2019 və 31.10.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ Kodları **********91123 olan Samsung Galaxy А30, **********82695 olan Xiaomi Redmi 7, **********50816 və **********22293 olan 2 ədəd Samsung galaxy A10 markalı telefonlar və Samsung markalı televizor almış, nəticədə 2368.2 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə 23.12.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 1171.8 manat olan Samsung markalı televizor üçün ümumilikdə 1422.6 manat olmaqla ondan, 1091.1 manat ödənilməmiş hissə, 331.5 manat dəbbə, 16.01.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 494.4 manat İMEİ Kodu **********91123 olan Samsung Galaxy A30s markalı telefon üçün ümumilikdə 526.7 manat olmaqla ondan 404.6 manat ödənilməmiş hissə, 122.1 manat dəbbə, 11.05.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 384 manat İMEİ kodu **********82695 olan Xiaomi Redmi 7 markalı telefon üçün ümumilikdə, 82.2 manat olmaqla ondan 63 manat ödənilməmiş hissə, 19.2 manat dəbbə, 15.06.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 315 manat İMEİ Kodu **********50816 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon üçün ümumilikdə, 35.5 manat olmaqla ondan, 25 manat ödənilməmiş hissə, 10.5 manat dəbbə; 31.10.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 324 manat İMEİ Kodu **********22293 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon üçün ümumilikdə 301.2 manat olmaqla ondan, 228.3 manat ödənilməmiş hissə, 72.9 manat dəbbə borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 877.2 manat təşkil etmişdir. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmədən 23.12.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən Samsung markalı televizor üçün 1091.1 manat ödənilməmiş hissə, 331.5 manat dəbbə, 16.01.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ Kodu **********91123 olan Samsung Galaxy A30s markalı telefon üçün 404.6 manat ödənilməmiş hissə, 122.1 manat dəbbə, 11.05.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ kodu **********82695 olan Xiaomi Redmi 7 markalı telefon 63 manat ödənilməmiş hissə, 19.2 manat dəbbə, 15.06.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ Kodu **********50816 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon üçün 25 manat ödənilməmiş hissə, 10.5 manat dəbbə, 31.10.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən İMEİ Kodu **********22293 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon 228.3 manat ödənilməmiş hissə, 72.9 manat dəbbə, ümumilikdə 2368.2 manat borc və 30 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh alınaraq iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçı "xxxx" MMC-nin nümayəndəsi X2 iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək, iddia tələbinin təmin olunması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-in 185-ci maddəsinə əsasən Cavabdehnun iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etdi. Məhkəmə iddiaçının nümayəndəsinin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdırıb, məhkəmə baxışında tədqiq edilən sübutlara məcmu halda qiymət verərək hesab edir ki, aşağıda göstərilənlərə əsasən iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. İş materiallarında olan 15 sentyabr 2021-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlindən görünür ki, Cavabdeh 23.12.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 18 ay müddətində, hər ay 65.1 manat ödəmək şərti ilə aldığı, alqı-satqı qiyməti 1171.8 manat təşkil edən Samsung markalı televizora görə 80.7 manat məbləğində ödəniş etmiş, 1091.1 manat əsas, 331.5 manat dəbbə pulu, 16.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən ilkin ödəniş 42 manat olmaqla qalan məbləği 12 ay müddətində, hər ay 37.7 manat ödəmək şərti ilə aldığı, alqı-satqı qiyməti 494.4 manat təşkil edən İMEİ Kodu **********91123 olan Samsung Galaxy A30s markalı telefona görə 89.8 manat məbləğində ödəniş etmiş, 404.6 manat əsas, 122.1 manat dəbbə pulu, 11.05.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən 12 ay müddətində, hər ay 32 manat ödəmək şərti ilə aldığı, alqı-satqı qiyməti 384 manat təşkil edən İMEİ kodu **********82695 olan Xiaomi Redmi 7 markalı telefona görə 321 manat məbləğində ödəniş etmiş, 63 manat əsas, 19.2 manat dəbbə pulu, 15.06.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 09 ay müddətində, hər ay 35 manat ödəmək şərti ilə aldığı, alqı-satqı qiyməti 315 manat təşkil edən İMEİ Kodu **********50816 olan Samsung galaxy A10 markalı telefona görə 290 manat məbləğində ödəniş etmiş, 25 manat əsas, 10.5 manat dəbbə pulu, 31.10.2019-cu il tarixli müqaviləyə əsasən 12 ay müddətində, hər ay 27 manat ödəmək şərti ilə aldığı, alqısatqı qiyməti 324 manat təşkil edən İMEİ Kodu **********22293 olan Samsung galaxy A10 markalı telefona görə 95.7 manat məbləğində ödəniş etmiş, 228.3 manat əsas, 72.9 manat dəbbə pulu, cəmi 2368.2 manat borcu yaranmışdır. İş materiallarında olan Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 23.12.2019cu il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" MMC-dən Samsung markalı televizor almışdır. İş materiallarında olan 23.12.2019-cu il tarixli bildiriş və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh Samsung markalı televizoru tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan 23.12.2019-cu il tarixli əlavədən görünür ki, Cavabdeh 18 ay müddətində hər ay 65.1 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 16.01.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" MMC-dən İMEİ Kodu **********91123 olan Samsung Galaxy A30s markalı telefon almışdır. İş materiallarında olan 16.01.2020-ci il tarixli bildiriş və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh İMEİ Kodu **********91123 olan Samsung Galaxy A30s markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan 16.01.2020-ci il tarixli əlavədən görünür ki, Cavabdeh ilkin ödəniş 42 manat olmaqla, qalan məbləği 12 ay müddətində hər ay 37.7 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 11.05.2020-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" MMC-dən İMEİ kodu **********82695 olan Xiaomi Redmi 7 markalı telefon almışdır. İş materiallarında olan 11.05.2020-ci il tarixli bildiriş və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh İMEİ kodu **********82695 olan Xiaomi Redmi 7 markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan 11.05.2020-ci il tarixli əlavədən görünür ki, Cavabdeh 12 ay müddətində hər ay 32 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 15.06.2019cu il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" MMC-dən İMEİ Kodu **********50816 olan Samsung galaxy A10 markalı telefona almışdır. İş materiallarında olan 15.06.2019-cu il tarixli bildiriş və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh İMEİ Kodu **********50816 olan Samsung galaxy A10 markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan 15.06.2019-cu il tarixli əlavədən görünür ki, Cavabdeh 09 ay müddətində hər ay 35 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarında olan Cavabdeh ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış 31.10.2019cu il tarixli müqaviləyə əsasən Cavabdeh "xxxx" MMC-dən İMEİ Kodu **********22293 olan Samsung galaxy A10 markalı telefon almışdır. İş materiallarında olan 31.10.2019-cu il tarixli bildiriş və əşyaların təhvil-təslim aktından görünür ki, Cavabdeh İMEİ Kodu **********22293 olan Samsung galaxy A10 markalı telefonu tam qüsursuz halda təhvil almışdır. İş materiallarında olan 31.10.2019-cu il tarixli əlavədən görünür ki, Cavabdeh 12 ay müddətində hər ay 27 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əlavə edilmiş "xxxx" MMC-nin 25.01.2021-ci il tarixli xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, iddiaçı "xxxx" MMC tərəfindən Cavabdeh ilə 31.10.2019-cu il, 11.05.2020-ci il, 15.06.2019-cu il, 23.12.2019-cu il, 16.01.2020-ci il tarixdə bağlanmış müqavilələrə əsasən ondan yaranmış borcun ödənilməsi tələb edilmiş, cavabdehə müqavilələrin şərtlərini pozması barədə xəbərdarlıq olunaraq qısa müddət ərzində müqavilələr üzrə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməsi tələb olunmuş, əks təqdirdə borcun məhkəmə qaydasında tələb ediləcəyi barədə xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 184.2-ci maddəsinin mahiyyətinə əsasən hakim işə əlavə edilmiş sübutlar və işdə olan mövcud materiallar əsasında işə baxmağa haqlıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 425.1-ci maddəsində göstərilir ki, öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə görə öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərindən və iş materiallarına əlavə olunmuş sənədlərdən görünür ki, Cavabdeh ilə iddiaçı "xxxx" MMC arasında 31.10.2019cu il, 11.05.2019-cu il, 15.06.2019-cu il, 23.12.2019-cu il, 16.01.2020-ci il tarixlərində bağlanmış müqavilələr ilə üzərinə götürdüyü öhdəliyi lazımi qaydada icra etməmiş, nəticədə iddiaçıya 1812 manat ödənilməmiş hissə, 556.2 manat dəbbə pulu, ümumilikdə 2368.2 manat borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 443.1-ci maddəsində göstərilir ki, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə hesab edir ki, iddiaçı tərəfindən müqavilə üzrə tənasübsüz surətdə yüksək miqdarda maliyyə sanksiyası tətbiq edilmiş və bu tərəflərin qarşılıqlı mənafeyinə uyğun gəlmir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsində göstərilir ki, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanunun qeyd edilən tələbini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, cavabdehdən 100 manat məbləğində dəbbə pulunun tutulması tərəflərin maraqlarına uyğun və qanunamüvafiq hesab edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 600.4-cü maddəsini tələbinə görə əşyanı təhvil almış alıcı onu alqı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 600.5-ci maddəsinə əsasən alıcı verilmiş əşyanı müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə və bu Məcəllədə və ya alqısatqı müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmadıqda gecikdirilmiş məbləğdən malın müqaviləyə görə ödənilməli olduğu gündən ödənildiyi günədək bu Məcəllənin 449-cu maddəsinə uyğun faizlər ödənilməlidir. Müqavilədə alıcının satıcı tərəfindən əşyanın verildiyi gündən başlayaraq əşyanın qiymətinə uyğun məbləğdən faizlər ödəmək vəzifəsi nəzərdə tutula bilər. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Beləliklə, məhkəmə işin məhkəmə iclasında tədqiq edilən sübutlarla müəyyən edilən hallarını qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilərək Cavabdeh 1812 manat əsas borc, 100 manat dəbbə, cəmi 1912 manat məbləğində pul və 30 manat dövlət rüsumu alınıb iddiaçı "xxxx" MMC-yə verilməli, iddia tələbi qalan hissədə təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.3-cü maddəsinə əsasən, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Həmin Məcəllənin 217.4-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərinə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh 1812 manat pul, 100 manat dəbbə pulu, cəmi 1912 manat məbləğində pul və 30 manat dövlət rüsumu alınıb iddiaçı "xxxx" MMC-yə ödənilsin. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətində Sumqayıt Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Aynur Behbudova