Tərtər Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №2(061)-1394/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Tərtər rayonu İş № 2(061)-1394/2025 26.08.2025 TƏRTƏR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Məmmədova Maya Vahid qızının sədrliyi, məsləhətçi (məhkəmə iclas katibi) X1 oğlunun katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı «icarə haqqı borcunun ödənilməsi və müqavilənin ləğvi» tələbi barədə iddiasına dair mülki işə, işin məhkəmədə baxılmağa hazırlanmasına dair açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı 14820.40 manat icarə haqqı borcunun dövlət büdcəsinin Tərtər yerli xəzinədarlıq orqanı hesabına ödənilməsi və Tərtər Rayonu İcra Hakimiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 sentyabr 2013-cü il tarixli 10 nömrəli icarə müqaviləsinin ləğv edilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmənin 21 avqust 2025-ci tarixli iclasında İddiaçı nümayəndəsi X3 iddianı müdafiə edərək izahatında göstərdi ki, Tərtər Rayonu İcra Hakimiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 sentyabr 2013-cü il tarixli 10 nömrəli icarə müqaviləsinə əsasən rayonun Həsənqaya kəndi ərazisindən dövlət mülkiyyətində olan torpaq sahəsindən 300 ha kənd təsərrüfatı məhsulları əkib becərmək və heyvandarlığın inkişafı üçün Cavabdeh icarəsinə verilmişdir. Cavabdeh bu müddət ərzində icarəsində olan 300 ha torpaq sahəsindən istifadə etməklə dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına subsidiyaları almış, lakin illik ödəməli olan 1620 manat icarə haqqını 2018-ci ildən hazırki dövrədək ödəməmişdir. Sonda İddiaçı iddiasının təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Məhkəmənin 21 avqust 2025-ci tarixli iclasında İddiaçı nümayəndəsi X2 iddianı müdafiə edərək X3 ilə eyni məzmunlu izahat verərək, sonda İddiaçı iddiasının təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etdi. Cavabdeh məhkəmə iclasında izahatında bildirdi ki, Tərtər Rayonu İcra Hakimiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 23 sentyabr 2013-cü il tarixli 10 nömrəli icarə müqaviləsinə əsasən rayonun Həsənqaya kəndi ərazisindən dövlət mülkiyyətində olan torpaq sahəsindən 300 ha kənd təsərrüfatı məhsulları əkib becərmək və heyvandarlığın inkişafı üçün ona icarəyə verilmişdir. O, vergi ödəyicisidir, ona görə də mülki işin baxılması üçün aidiyyəti üzrə göndərilməsini xahiş etdi. Məhkəmə, tərəfləri dinləyərək, iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, mülki iş məhkəmə aidiyyəti üzrə Gəncə Kommersiya Məhkəməsinə göndərilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəllənin 24.2-ci maddəsinə əsasən mübahisənin ümumi məhkəməyə və ya kommersiya məhkəməsinə aidiyyəti işdə iştirak edən şəxslərin subyektiv tərkibi, mübahisənin predmeti və hüquq münasibətlərinin xarakteri nəzərə alınmaqla, bu Məcəlləyə müvafiq olaraq müəyyən edilir. Həmin Məcəllənin 26.1-ci maddəsinə əsasən sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır. Qeyd olunan prosessual hüquq normalarından göründüyü kimi, ümumi məhkəmələr və kommersiya məhkəmələri arasında aidiyyət məsələsi həll edilərkən əsas amil olaraq mübahisəli hüquq münasibətinin mahiyyəti və predmeti, bu münasibətlərin subyektiv tərkibi və hüquq sahəsinin prinsipləri rəhbər tutulmalıdır. Mübahisənin kommersiya xarakterli olması hüquq münasibətinin məzmununu əks etdirir və mübahisə tərəflərinin qarşılıqlı münasibətinin mahiyyətini xarakterizə edir. Bu mübahisə iqtisadi subyektlər arasında yaranır və azad sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəlir. Məhz buna görə qanunverici tərəflər arasında sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar yaranan mübahisələrə kommersiya məhkəmələrində baxılmasını müəyyən etmişdir. «İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 18 sentyabr 2020-ci il tarixli 10 nömrəli Qərarının 14-cü bəndində məhkəmələrə izah edilmişdir ki, əşya hüquqi münasibətlərindən və deliktdən irəli gələn mübahisələrdə mütləq şərt kimi mübahisənin hər iki tərəfin məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olmasına diqqət yetirilməlidir. İddia ərizəsindən və ona əlavə edilmiş sənədlərdən görünür ki, tərəflərdən biri isə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyətini həyata keçirən fiziki şəxs – Cavabdehdur (VÖEN**********). Göründüyü kimi tərəflərdən biri sahibkarlıq fəaliyyətinin subyekti olmuş və aralarındakı münasibətlər sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar yaranmış, iddia tələbini təşkil edən mübahisə isə həmin münasibətlərdən yaranan mübahisə olmuşdur. Belə olan halda məhkəmə hesab edir ki, mövcud mübahisə sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar yarandığından kommersiya mübahisəsi hesab olunur. Buna görə də hazırki iş məhkəmə aidiyyəti qaydalarına uyğun olaraq, Gəncə Kommersiya Məhkəməsinə göndərilməlidir. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 24, 26, 263, 264, 267 və 268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏRARA ALDİ: İddiaçı Cavabdeh qarşı «icarə haqqı borcunun ödənilməsi və müqavilənin ləğvi» tələbi barədə iddiasına dair mülki iş baxılması üçün aidiyyəti üzrə Gəncə Kommersiya Məhkəməsinə göndərilsin. Qərardad tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 gün müddətində ondan «Elektron məhkəmə» informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsi ilə Tərtər Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim Maya Məmmədova