Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(062)-2145/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-2145/2023 27.11.2023 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Baxşıyev Qafil Yavər oğlunun sədrliyi, Cavadova Kəklik Mirəziz qızının katibliyi, İddiaçı "xxxx" İttifaqı MMC-nin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X1 və Cavabdeh1 iştirakları ilə İddiaçı "xxxx" İttifaqı MMC-nin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı kredit borcunun və kredit üzrə yığılmış faizlərin tutulması tələbinə dair mülki işə Tovuz şəhərində 27 noyabr 2023-cü il tarixdə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" İttifaqı MMC məhkəmədə cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 qarşı iddia qaldıraraq kredit borcunun və kredit üzrə yığılmış faizlərin tutulmasına dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı "xxxx" İttifaqı MMC-nin etibarnamə üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi X3 məhkəmə iclasında iddianı müdafiə edərək verdiyi izahatında göstərdi ki, "xxxx" İttifaqı MMC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 22 dekabr 2021-ci il tarixli, 00770 saylı kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə 27 ay müddətinə, illik faiz dərəcəsi 30% ödənilmək şərtilə 3000 (üç min) manat məbləğində kredit vəsaiti verilmişdir. Kredit müqaviləsinin şərtlərinə əsasən Cavabdeh1 bankdan aldığı krediti və ona hesablanmış faiz borcunu ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Həmin kredit müqaviləsinin təminatı olaraq digər borclular Cavabdeh2 və Cavabdeh3 ilə 22 dekabr 2021-ci il tarixli zaminlik müqavilələri bağlamışdır. Zaminlik müqaviləsinin şərtlərinə müvafiq olaraq zaminlər Cavabdeh2 və Cavabdeh3 borclunun bank qarşısında öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün borclu ilə birlikdə eyni məsuliyyəti daşıyırlar. Amma borclu kredit müqaviləsinin şərtlərini pozaraq kreditin əsas məbləğini və ona hesablanmış faizlərin ödənilməsini mütəmadi olaraq gecikdirmişdir. Ona dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq öhdəliyini icra etməmiş və bu günə kimi olan borcunu ödəməmişdir. Hazırda cavabdehlərin iddiaçı təşkilata kreditin əsas məbləği 3000 manat, hesablanmış faiz borcu 379,5 manat, gecikməyə görə hesablanmış cərimə borcu 74 manat olmaqla, cəmi 3453,5 manat məbləğində borcu mövcuddur. Ona görə də Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 kreditin əsas məbləği 3000 manat, hesablanmış faiz borcu 379,5 manat, gecikməyə görə hesablanmış cərimə borcu 74 manat olmaqla, cəmi 3453,5 manat məbləğində borcunun və iddia ərizəsi üçün dövlət büdcəsinə köçürülmüş 54,53 manat dövlət rüsumunun müştərək qaydada tutularaq "xxxx" İttifaqı MMC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Cavabdeh1 məhkəmə iclasında iddianı qismən qəbul edərək izahatında göstərdi ki, iddiaçı təşkilat ilə aralarında 22 dekabr 2021-ci ildə müqavilə bağlamışdır. Müqaviləyə əsasən, 3000 manat kredit götürmüşdür. Müxtəlif məbləğlərdə ödəniş etmişdir. Maddi imkanı olmadığına görə borcunu ödəyə bilməmişdir. Həmçinin cərimə borcu şişirdilmişdir. Odur ki, iddianın qismən təmin edilməsini xahiş edir. Cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh3 məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə rəsmi məhkəmə bildirişi göndərilsə də məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmələrinin səbəbi barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh3 iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iddiaçı təşkilatın nümayəndəsinin və işdə iştirak edən cavabdehin izahatını dinləyərək, işdə olan sənədləri araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, surəti işə əlavə olunmuş 22 dekabr 2021-ci il tarixli kredit müqaviləsindən görünür ki, Cavabdeh1 "xxxx" İttifaqı MMC tərəfindən 27 ay müddətinə illik 30 faiz ödəmək şərtilə 3000 manat kredit limiti ayrılmışdır. Surəti işə əlavə olunmuş 22 dekabr 2021-ci il tarixli zaminlik müqaviləsindən görünür ki, "xxxx" İttifaqı MMC ilə Cavabdeh2 və Cavabdeh3 arasında bağlanmış müqaviləyə əsasən, cavabdehlər üzərlərinə Cavabdeh1 borcunun ödənilməsinə dair öhdəlik götürmüşlər. İşə əlavə olunmuş 16 oktyabr 2023-cü il tarixli ekspert rəyindən görünür ki, Cavabdeh1 ilə "xxxx" MMC arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, 00770 saylı kredit müqaviləsi üzrə borcalanın banka ödənilməli olan kredit borcu əsas borc üzrə 2896,62 manat, faiz borcu üzrə 251,04 manat təşkil edir. Məhkəmə araşdırmaları zamanı müəyyən olundu ki, "xxxx" İttifaqı MMC ilə Cavabdeh1 arasında 22 dekabr 2021-ci il tarixli kredit müqaviləsi bağlanmış və Cavabdeh1 "xxxx" İttifaqı MMC tərəfindən 27 ay müddətinə illik 30 faiz ödəmək şərtilə 3000 manat kredit limiti ayrılmışdır. Həmin kredit müqaviləsi üzrə iddiaçı təşkilat ilə Cavabdeh2 və Cavabdeh3 arasında 22 dekabr 2021-ci ildə zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Borclular kredit müqaviləsinin şərtlərini pozaraq kreditin əsas məbləğini və ona hesablanmış faizlərin ödənilməsini mütəmadi olaraq gecikdirmiş və ekspertin rəyindən də göründüyü kimi, onun kreditin əsas məbləği 2896,62 manat, hesablanmış faiz borcu 251,04 manat məbləğində borcu qalmışdır. Məhkəmə iddianın əsas borca və faizə aid hissəsini müzakirə edərək hesab edir ki, ekspert rəyində göstərilən miqdarda əsas borcun və faizin ödənilməsi ağılabatan olmaqla daha əsaslıdır. Məhkəmə hesab edir ki, dəbbə pulu həddindən artıq şişirdilmişdir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 467-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq, tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirərsə kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Qanunverici dəbbə pulunun azaldılmasını məhkəmənin üzərinə hüquq kimi qoyduğundan cavabdehin böyük məbləğdə dəbbə pulunu ödəmək imkanında olmamasını, onun yüksək məbləğdə dəbbə pulu ödəməyə məcbur edilməsinin əmlak mənafeyinə mənfi təsir edə biləcəyini nəzərə alaraq məhkəmə hesab edir ki, iddiada nəzərdə tutulan dəbbə pulu azaldılmalıdır. «İnsan Hüquqlarının və X2 Haqqında Konvensiyanın» ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun təsdiq olunduğu 6-cı maddəsi ilə nəzərdə tutulmuşdur ki, hər kəs onun mülki hüquq və vəzifələri müəyyən edilərkən qanun əsasında yaradılmış müstəqil və qərəzsiz məhkəmə vasitəsi ilə ağla batan müddətdə işin ədalətli araşdırması hüququna malikdir. Beynəlxalq hüququn bu normasında nəzərdə tutulan şəxsin ədalətli məhkəmə araşdırması hüququnun mənasına görə məhkəmə qərarı ədalət anlayışına cavab verən olmalıdır. Məhkəmə yuxarıda qeyd olunan maddənin tələblərinə əsaslanaraq hesab edir ki, tələb olunan 74 manat cərimə azaldılaraq 7,4 manat məbləğində müəyyən olunması məqsədə müvafiqdir. Cərimənin qalan hissəsi təmin edilməməlidir. Azərbaycan Respublikası MM-nin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllnin 445.1-ci maddəsinə əsasən, icranı gecikdirmiş borclu gecirdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 449.1-ci maddəsinə əsasən, özgənin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitinin əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Həmin Məcəllənin 460.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliklərin icrası girov, dəbbə pulu, borclunun əmlakının saxlanılması, zaminlik, qarantiya, beh ilə və bu məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Əgər kreditorun lazımınca icra etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ varsa, kreditorun onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icranı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmasını yalnız icranı qəbul edərkən bu hüququ özündə saxlamış olduğu halda tələb edə bilər. Tərəflər arasında hüquq münasibətlərinin yarandığı vaxt qüvvədə olan Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı borc alan isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda o kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 472.2-ci maddəsinə əsasən, əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni məsuliyyət daşıyır. Məhkəmə işdə olan sənədlərin məcmusuna qiymət verərək hesab edir ki, Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 müştərək qaydada kreditin əsas məbləği 2896,62 manat, hesablanmış faiz borcu 251,04 manat, gecikməyə görə hesablanmış cərimə borcu 7,4 manat olmaqla, cəmi 3155,06 manat məbləğində borc pul alınıb iddiaçı təşkilata verilməli və iddia tələbinin qalan hissəsi təmin olunmamalıdır. Bundan başqa Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 119-cu maddəsinə əsasən iddiaçının ödədiyi dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 51,55 manat pul cavabdehlərdən tutulub iddiaçı təşkilata ödənilməlidir. Cavabdeh2 xahişi ilə ekspertiza təyin olunduğundan Azərbaycan Respublikası MPM-nin 117.1-ci maddəsinə əsasən, 100 manat ekspertiza xərci Cavabdeh1 alınaraq dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsasən, Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci və 234–cü maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, Q Ə T E T D İ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 müştərək qaydada kreditin əsas məbləği 2896,62 manat, hesablanmış faiz borcu 251,04 manat, gecikməyə görə hesablanmış cərimə borcu 7,4 manat olmaqla, cəmi 3155,06 manat məbləğində borc və dövlət rüsumu hesabına ödənilmiş 51,55 manat alınaraq "xxxx" İttifaqı MMC-nin xeyrinə ödənilsin. İddianın qalan hissəsi təmin olunmasın. 100 (yüz) manat məbləğində ekspertiza xərci Cavabdeh1 tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamə tərəflərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apelyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Qafil Baxşıyev