Tovuz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(062)-247/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Tovuz rayon İş № 2(062)-247/2023 07.02.2023 TOVUZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Fərid Nadir oğlunun sədrliyi, Məhkəmə iclasının katibi Quliyev Famil Müslüm oğlunun katibliyi, İddiaçı və cavabdeh "xxxx" ASC-nin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X1 iştirakı ilə İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-nə qarşı «borcun silinməsi» tələbinə dair mülki işə Tovuz Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq məhkəmə, M ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-nə qarşı «borcun silinməsi» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdeh tərəfindən yazılmış 562,56 manat məbləğində cərimənin silinməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Tovuz rayonu Yuxarı Öysüzlü kəndində ailə üzvləri ilə birlikdə yaşayır. 2020-ci ilin dekabr ayında cavabdehin əməkdaşları yaşadığı evə gələrək onun və ailə üzvlərinin xəbəri olmadan elektrik sayğacını sökərək yenisi ilə əvəz edib köhnəni özləri ilə aparmışlar. xx.xx.2021-ci ildə isə ona X4 Təhcizatı və Satışı İdarəsindən məktub gəlmişdir. Həmin vaxt ona məlum olmuşdur ki, xx.xx.2020-ci il tarixdə Laboratoriya əməkdaşları tərəfindən abonent kodu **********400580 olan mərhum atası Şəmistan Əliyevə məxsus mənzilə quraşdırılmış ÇE-6807 tipli, zavod nömrəsi ********** olan sayğac köhnə tipli olduğu üçün ******* saylı protokol ilə M560 tipli, 21172741 zavod nömrəli sayğacla əvəz edilmişdir. 69815141 zavod nömrəli sayğac laborotoriya şəraitində yoxlanılmış, yoxlama zamanı sayğacın daxili sisteminə baxış keçirilərkən məlum olmuşdur ki, hesab mexanizminin naqillərinə aydın görünən şəkildə müdaxilə olunub və lehim izləri aşkar edilmişdir. Qeyd edilmiş sənədlərə əsasən 305 günlük hesabat aparılmış, 6268 kvt.s (dəyəri 562.56 manat) hesablanmışdır. Həmin cərimə ona tamamilə əsassız yazılmışdır. Belə ki, sayğaca heç bir müdaxilə etməmişdir. 1 il sonra onabelə bir cərimənin yazılması və 365 günlük hesabatın aparılması nəyə əsaslandırılmışdır? Vaxtlı-vaxtında elektrik enerjisinin pulunu ödəmiş, nə onun, nə də ailə üzvlərinin sayğacın daxili sisteminin harada yerləşməsindən anlayışı belə yoxdur. Sayğaca heç bir müdaxilə etməmişdir, ola bilsin ki, sayğac istismar müddətini başa vurduğundan onun özündə daxili qüsur yaranmışdır və bu da onun gunahı deyil. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək iddianın məzmununa uyğun izahat verdi və əlavə olaraq göstərdi ki, aylıq stabil olaraq kiçik məbləğlərdə istifadə etdiyi elektrik enerjisinin dəyərini ödəyir. Sayğac açıq ərazidə yerləşir. Hazırda elektrik sayğacı dəyişdirilmiş, yenisi ilə əvəz edilmişdir. Lakin yenə də onun aylıq ödənişləri əvvəlki kimi olmuşdur. Bu isə ona dəlalət edir ki, əvvəlki sayğaca hər hansı müdaxilə etməmişdir. Həmçinin onu da qeyd etdi ki, atasının sağlığında, həm də onun vəfatından sonra da cərimə hesablanmış fərdi yaşayış evində yaşayır. Odur ki, iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. Məhkəmə iclasında cavabdeh "xxxx" ASC-nin etibarnamə üzrə nümayəndəsi X2 iddia tələbini qəbul etmədi və izahatında göstərdi ki, Cəmiyyətin əməkdaşları tərəfindən iddiaçının yaşadığı Tovuz rayonu Yuxarı Öysüzlü kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinin elektrik sayğacı yenisi ilə əvəz edilmiş və köhnə sayğac yoxlanılması üçün laboratoriyaya göndərilmişdir. Yoxlama zamanı aşkar edilmişdir ki, hesab mexanizminin naqillərinə aydın şəkildə görünən müdaxilə edilmişdir. Orada lehim izləri aşkar edilmişdir. Bu barədə müvafiq akt tərtib edilmiş və sənədlər əsasında 365 günlük hesabat aparılmışdır. Nəticədə abonentə 562,56 manat borc hesablanmışdır. Hesab edir ki, iddia tələbi əsassızdır. Cəmiyyətin gördüyü tədbirlər qanuni əsaslara söykənmişdir. Bundan başqa iddiaçının hazırki tələbi verməkdə subyektiv hüququ yoxdur. Çünki ev atasına məxsusdur və onun tərəfindən miras əmlakın qəbulu ilə bağlı notariat kontoruna müraciət edilməmişdir. Bir sözlə iddiaçı mirası qəbul etməmişdir. Odur ki, iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi. İş materiallarında olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş: “Məişət istehlakçılarında sayğacların dəyişdirilməsi, yoxlanılması və quraşdırılması haqqında” xx.xx.2020-ci il tarixli, ******* saylı protokoldan görünür ki, İddiaçı yaşadığı Tovuz rayonu Yuxarı Öysüzlü kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinin elektrik sayğacı elektron tipli sayğac ilə əvəz edilmişdir. “Sayğacların və cərəyan transformatorlarının yoxlanması” barədə xx.xx.2021-ci il tarixli, 204076 saylı protokoldan görünür ki, İddiaçı yaşadığı Tovuz rayonu Yuxarı Öysüzlü kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinin sayğacına baxış zamanı müəyyən edilmişdir ki, hesab mexanizminin naqillərinə aydın şəkildə görünən müdaxilə edilmişdir. Orada lehim izləri vardır. "xxxx" ASC-nin “Qərb” RETSİ-nin AKT komissiyasının verdiyi xx.xx.2021-ci il tarixli icra vərəqindən görünür ki, İddiaçı yaşadığı Tovuz rayonu Yuxarı Öysüzlü kəndində yerləşən fərdi yaşayış evinin sayğacında aşkar edilmiş qüsur hesab mexanizminin naqillərinə aydın görünən müdaxilədir. Lehim izləri görünür. Hesablanmış ziyan 562,56 manatdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinə təsbit edilmişdir ki, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Məhkəmə işin hallarına dair proses iştirakçılarının izahatlarını dinləyib, iddia ərizəsinin dəlillərini mülki iş materialları ilə birlikdə araşdırıb, işin hallarına tətbiq edilməli olan qanunvericiliyə əsasən hüquqi qiymət verərək, aşağıdakılara əsasən bu nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Qətnamə çıxarıldıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub-olunmadığını müəyyən edir (Mülki Prosessual Məcəllənin 217.3 və 218.1-ci maddələri). Məhkəmə iş üzrə müəyyən olunan faktik hallara əsasən hesab edir ki, tərəflər arasında yaranmış mübahisə, enerji təchizatı müəssisəsi ilə abonent arasında enerjidən istifadə qaydalarının pozulmasını müəyyən edən yoxlamanın nəticələri üzrə yaranan münasibətlərdir. Bu mübahisə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli, 18 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş «Elektrik enerjisindən istifadə qaydaları» və əlaqəli hüquq normaları əsasında həll edilməlidir. «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinin 8-ci bəndinin tələbinə əsasən dövlət istehlakçılara öz hüquqları və onların müdafiəsi haqqında zəruri məlumat almaq üçün şərait yaradır. Həmin Qanunun 17-ci maddəsinin tələbinə əsasən ticarət, məişət və digər növ xidmət (iş görülməsi, xidmət göstərilməsi) qaydaları Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilir. Bu qaydalar «İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununa və digər qanunvericilik aktlarına zidd olmamalıdır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli 18 saylı qərarı ilə təsdiq olunmuş «Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları»nın 1.1-ci bəndində qeyd olunmuşdur ki, abonent (əsas istehlakçı) - elektrik qurğuları enerjitəchizatı müəssisəsinin şəbəkələrinə qoşulmuş və elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsini enerjitəchizatı müəssisəsi ilə bağlayan istehlakçı, məişət abonenti (əhali) - yaşayış binalarının mənzillərində, yataqxanalarda, yaşayış evlərində, həmçinin bağlarda, şəxsi qarajlarda məişət məqsədləri üçün elektrik enerjisindən istifadə edən istehlakçıdır. Həmin Qaydaların 4.1-ci bəndində göstərilmişdir ki, enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən bütün istehlakçılara, o cümlədən məişət abonentlərinə elektrik enerjisinin verilməsi bu Qaydalara uyğun tərtib edilmiş elektrik enerjisinin alqı-satqı müqaviləsinə əsasən həyata keçirilir. İş materialları ilə müəyyən edilmişdir ki, iddiaçının mərhum atası cavabdeh "xxxx" ASCnin **********00580 saylı məişət abonenti olmuşdur. İddiaçı onun oğludur və Tovuz rayonu Aşağı Öysüzlü kəndində yerləşən mərhum atasına məxsus fərdi yaşayış evində ailəsi birlikdə yaşayır. Fərdi yaşayış evinin sayğacı açıq ərazidə yerləşir. Cavabdeh təşkilatın əməkdaşları tərəfindən iddiaçıya məxsus fərdi yaşayış evində olan sayğac yenisi ilə əvəz edilən zaman sayğaca baxış keçirilmiş və müəyyən edilmişdir ki, sayğacın hesab mexanizminin naqillərinə aydın görünən müdaxilə edilmiş və lehim izləri vardır. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 fevral 2005-ci il tarixli 18 saylı qərarı ilə təsdiq olunmuş «Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları»nın 7.6-cı bəndində göstərilmişdir ki, enerjitəchizatı müəssisəsi ilə istehlakçı, o cümlədən məişət abonenti arasında elektrik enerjisinə görə hesablaşma aparılması üçün enerji ötürən hər bir elektrik qurğusu hesablaşma elektrik sayğacları ilə, həmçinin elektrik enerjisinin uçotunun digər vasitələri cəmləşdirici qurğularla, avtomatlaşdırılmış uçot və nəzarət sistemlərilə və s. qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada təchiz olunur və balans mənsubiyyətinin sərhəd nöqtələrində quraşdırılır, onlar enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən standartların müəyyən etdiyi müddətlərdə plan üzrə dəyişdirilir və istismar edilir. İstehlakçının, o cümlədən məişət abonentinin təqsirindən hesablaşma elektrik sayğacları zədələndikdə və ya qoşulma sxemi pozulduqda təmir, əvəzetmə və dövlət yoxlanışı onun hesabına yerinə yetirilir. Hesablaşma elektrik sayğacının zədələnməsinin laboratoriya şəraitində araşdınlması, enerjitəchizatı müəssisəsi tərəfindən istehlakçının, o cümlədən məişət abonentinin iştirakı ilə araşdırma aparılır və ikitərəfli aktla sənədləşdirilir. İstehlakçı, o cümlədən məişət abonenti araşdırmada iştirak etməkdən və ya aktı imzalamaqdan imtina etdikdə, bu barədə aktda müvafiq qeyd aparılır və yol verilmiş pozuntu texniki vasitələrlə (foto və ya videoçəkiliş aparılmaqla) qeydə alınır. İstehlakçınmın, o cümlədən məişət abonentinin təqsirindən zədələnmiş və ya itmiş hesablaşma elektrik sayğacının əvəzinə enerjitəchizatı müəssisəsi ondan istismara yararlı yeni elektrik sayğacı və ya onun dəyərini tələb etmək hüququna malikdir. Həmin Qaydaların 7.11-ci bəndində qeyd olunmuşdur ki, yaşayış evlərinin hasarının xarici tərəfində (hasar olmadıqda evin fasadında), yaşayış binalarının girişində, yaxud pilləkən meydançalarında quraşdırılmış mənzillər üzrə hesablaşma elektrik sayğaclarının, o cümlədən üzərindəki plombların qorunmasına və işçi vəziyyətdə saxlanılmasına görə enerjitəchizatı müəssisəsi cavabdehlik daşıyır. Enerjitəchizatı müəssisəsi yaşayış evlərinin hasarının xarici tərəfində (hasar olmadıqda evin fasadında), yaşayış binalarının girişində, yaxud pilləkən meydançalarında quraşdırılmış mənzillər üzrə hesablaşma elektrik sayğaclarının göstərişlərinə baxış keçirilməsi üçün məişət abonentlərinə şərait yaratmağa borcludur. Mənzildə, yaxud yaşayış evində quraşdırılmış hesablaşma elektrik sayğacının, o cümlədən üzərindəki plombların qorunmasına və onun işçi vəziyyətdə saxlanılmasına görə mənzil ( yaşayış evinin) kirayəçisi və ya mülkiyyətçisi cavabdehlik daşıyır. Sadalanan qanunvericilik normalarını rəhbər tutan məhkəmə hesab edir ki, iddiaçıya cavabdeh təşkilat tərəfindən cərimə yazılması əsassız olmuşdur. İlk növbədə ona görə ki, elektrik sayğacı açıq ərazidə yerləşir və quraşdırılmış hesablaşma elektrik sayğacının işlək vəziyyətdə olmasına Cəmiyyət özü cavabdehlik daşıyır. Digər tərəfdən iddiaçıya məxsus ünvanda cavabdehin əməkdaşları tərəfindən sayğacda pozuntu halının mövcudluğunu və bu pozuntunun məhz istehlakçının təqsiri üzündən yarandığını təsdiq edən sübut təqdim edilməmişdir. Cavabdeh tərəfin bununla bağlı təqdim etdiyi onun mənafeyinə uyğun yeganə sübut tərtib olunmuş aktdır. Həmin akt isə qüsurlu olduğundan qanuni hesab oluna bilməz. Çünki aktın tərtibatı zamanı «Elektrik enerjisindən istifadə Qaydaları»nın tələblərinə riayət edilməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh təşkilat Mülki Prosessual Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə uyğun olaraq cərimənin yazılmasının əsaslı olmasını sübuta yetirməmiş, iddiaçı isə həmin normanın tələbinə əsasən iddiasının əsası kimi təsdiq edən halları sübuta yetirə bilmişdir. Həmin normanın tələbinə görə hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. (Azərbaycan Respublikası MPM-nin 76.1 və 76.2-ci maddələri). Mülki Prosessual Məcəllənin 81-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, qanuna və ya digər normativ hüquqi aktlara əsasən müəyyən sübutetmə vasitələri ilə təsdiq edilməli olan işin halları başqa sübutlarla təsdiq oluna bilməz. Həmçinin məhkəmə onu da diqqətə çatdırır ki, iddiaçının abunə cədvəlinə baxış keçirilən zaman onun aylıq ödənişlərinin sayğac dəyişdiriləndən sonra da əvvəlkilər ilə uyğunluq təşkil etməsi təsdiqin tapır. Yəni yeni sayğacla belə iddiaçının elektrik enerjisindən aylıq istifadə haqqı üzrə hər hansı ciddi dəyişim baş verməmişdir ki, əvvəlki sayğaca müdaxilə olunma barədə cavabdehin dəlilləri ağlabatan olsun. Eyni zamanda məhkəmə cavabdehin nümayəndəsinin hazırki iddianın qaldırılmasına iddiaçının subyektiv hüququnun olmaması dəlili ilə bağlı qeyd edir ki, miras əmlak faktik olaraq iddiaçı tərəfindən qəbul edilmiş və Mülki Məcəllənin 1243.2-ci maddəsinə əsasən Vərəsə mirasın açıldığı yer üzrə notariat ofisinə mirası qəbul etdiyi barədə ərizə verdikdə və ya əmlaka sahiblik etməyə və ya əmlakı idarə etməyə faktik başladıqda və bununla da mirası qəbul etdiyini şəksiz nümayiş etdirdikdə miras vərəsə tərəfindən qəbul edilmiş sayılır. Mülki Məcəllənin 1255-ci maddəsində qeyd olunmuşdur ki, qəbul edilmiş miras onun açıldığı gündən vərəsənin mülkiyyəti sayılır. Beləliklə, məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçıya cərimənin hesablanması qanunsuz olmuşdur. Odur ki, məhkəmə iddia tələbini əsaslı hesab edir və göstərir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu "S.Əliyevanın şikayəti üzrə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki İşlər üzrə Məhkəmə Kollegiyasının xx.xx.2004-cü il tarxli qərarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair" 31 may 2006-cı il tarixli qərarında göstərmişdir ki, məhkəmə özü tərəfindən işin müəyyən olunmuş hallarını və qənaətini formalaşdıran sübutları, bu və ya digər sübutları rədd etmək üçün istinad etdiyi dəlilləri və rəhbər tutduğu qanunları qətnamədə göstərməlidir. Məhkəmə sübutları sadalamaqla kifayətlənməməli, hər bir sübutun, o cümlədən şahid ifadələrinin məzmununu qətnamədə şərh etməli, sübutları əlaqələndirməli, araşdırılan sübutların qəbul edilib-edilməməsinin səbəblərini göstərməlidir. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır (Azərbaycan Respublikası MPM-nin 217.1 və 217.4-cü maddələri). Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q ə t e t d i: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh "xxxx" ASC tərəfindən hesablanmış 562,60 manat məbləğdə cərimə **********00580 saylı abunə hesabından silinsin. Qətnamədən təqdim olunduğu andan 1 (bir) ay müddətində Tovuz Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər.