Ucar Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(063)-131/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Ucar rayonu İş № 2(063)-131/2025 14.10.2025 UCAR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Bədəlov Xəyal Natiq oğlunun sədrliyi, Ələkbərov Şəhriyar Firuddin oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı ASC-nin cavabdeh X3 qarşı "kredit borcunun ödənilməsi" tələbinə dair iddiası üzrə mülki işə Ucar şəhərində, məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı ASC cavabdeh X3 qarşı "kredit borcunun ödənilməsi" tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, 27 mart 2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən 6223,35 manat əsas, 392,52 manat faiz, 123,39 manat cərimə olmaqla, cəmi 6739,26 manat borcun və ödənilmiş 87,39 manat dövlət rüsumunun cavabdehdən iddiaçı Bankın xeyrinə tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. İddia ərizəsi əlavə edilmiş sənədlərlə onunla əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı Bankla cavabdeh arasında bağlanmış 27 mart 2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən sonuncu İddiaçı ASC-dən illik 15,7% dərəcəsi olmaqla, 36 ay müddətinə 9000 manat kredit götürmüşdür. Həmçinin, 08 dekabr 2023-cü il tarixli 27 mart 2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əlavə sazişə əsasən kreditin müddəti 27 mart 2026-cı il tarixədək uzadılmışdır. Bundan əlavə, cavabdehin sözügedən müqavilə üzrə cərimə borcu 246,77 manat təşkil etməsinə baxmayaraq, iddia tələbi üzrə həmin cərimə məbləğinin 50%-i miqdarında, yəni 123,39 manatı tələb olunur. Cavabdehə dəfələrlə xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq, o, müqavilənin şərtlərini pozaraq, borc öhdəliyini icra etməkdən boyun qaçırmışdır. Nəticədə, onun banka sözügedən kredit müqaviləsi üzrə cəmi 6739,26 manat borcu yaranmışdır. Odur ki, göstərilən halları nəzərə alaraq iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılması məhkəmədən xahiş edilmişdir. İddiaçı tərəfə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, nümayəndəsinin məhkəmə iclasında iştirakını təmin etməmiş, lakin məhkəməyə ərizə ünvanlayaraq məhkəmə iclasının onların iştirakı olmadan keçirilməklə, qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişlər. Məhkəmə, iclasın İddiaçı ASC-nin nümayəndəsinin iştirakı olmadan keçirilməsini mümkün hesab edir. Cavabdeh X4 məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmiş, lakin o, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməmə səbəbləri barədə məlumat verməmiş, buna görə də məhkəmə Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia qismən təmin olunmalıdır. Belə ki, İddiaçı ASC ilə X4 arasında 27 mart 2023-cü il tarixdə bağlanmış 20-Y-1-0- 554-23 saylı kredit müqaviləsinə əsasən Bank cavabdehə istehlak məqsədilə 36 ay müddətinə illik 15,7% dərəcəsi ilə 9000 manat məbləğində kredit vermişdir. İşdə olan 27 mart 2023-cü il tarixli məxaric qəbzinin surətindən görünür ki, İddiaçı ASC eyni tarixdə X3 9000 manat ödəmişdir. İşdə olan İddiaçı ASC tərəfindən verilmiş 09 oktyabr 2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, cavabdeh X2 27 mart 2023-cü il tarixli Bank Xidmətlərinin Göstərilməsi üzrə Standart Şərtlər müqaviləsinə əsasən 09 oktyabr 2024-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə 6223,35 manat əsas, 392,52 manat faiz, 246,77 manat cərimə olmaqla, cəmi 6862,64 manat borcu vardır. İşdə olan xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, yaranmış borcla əlaqədar İddiaçı ASC tərəfindən cavabdehə xəbərdarlıq edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin 28 avqust 2025-ci il tarixli, 9/3243 nömrəli rəyindən görünür ki, rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə, eləcə də, iş materiallarında olan ödənişləri özündə əks etdirən hesabdan çıxarış məlumatlarına əsasən 27 mart 2023-cü il tarixli, 20-Y-1-0-554-23 saylı kredit müqaviləsinə əsasən borcalan X2 İddiaçı ASC-yə olan kredit borcu əsas məbləğ üzrə 5746,44 manat, faiz üzrə 203,29 manat olmaqla, ümumilikdə 5949,73 manat həcmində müəyyən edilmişdir. İşdə olan Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin eyni tarixli, eyni nömrəli ekspertiza xərclərinə dair bildirişindən görünür ki, aparılmış məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizası tədqiqatının dəyəri 100 manat təşkil edir. İşdə olan 05 noyabr 2024-cü il tarixli qəbzdən görünür ki, İddiaçı ASC məhkəməyə müracət edərkən 87,79 (səksən yeddi manat 79 qəpik) manat xərc (87,39 manat dövlət rüsumu və 0,40 qəpik bank əməliyyatlarının aparılması üçün xidmət haqqı) çəkmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.2-ci maddəsinə əsasən qətnamə mübahisəli hüquq münasibətinin yarandığı zaman qüvvədə olan maddi hüquq normalarına və işin baxılması zamanı qüvvədə olan prosessual hüquq normalarına uyğun çıxarılmalıdır. Beləliklə məhkəmə belə qənaətə gəlir ki, tərəflər arasındakı hüquq münasibətləri 27 mart 2023-cü il tarixdə yarandığından Mülki Məcəllənin 739-cu və 741-ci maddələrinə münasibətdə hazırkı mübahisəyə bu Məcəllənin borc müqaviləsi ilə bağlı həmin vaxt qüvvədə olan müddəaları tətbiq olunmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinin 01 oktyabr 2023-cü il tarixədək qüvvədə olan müddəalarına əsasən, borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinin 01 oktyabr 2023-cü il tarixədək qüvvədə olan müddəalarına əsasən, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Mülki Məcəllənin 741-ci maddəsinin 01 oktyabr 2023-cü il tarixədək qüvvədə olan müddəalarına əsasən, əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir. Bu Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə görə öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh X4 öz riski ilə müqaviləni bağladığından həmin müqavilə üzrə öhdəliyə görə məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) qanun və ya müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 222.2-ci maddəsinə əsasən pul vəsaitlərinin tutulması haqqında iddianı təmin edərkən hakim əsas borcu, faiz borcunu, zərər və dəbbə pulunu (cərimə, penya) ayrı-ayrılıqda müəyyən etməklə, alınmalı olan ümumi məbləği qətnamədə göstərir. Məhkəmə iclasında müəyyən edildi ki, iddiaçı Bankla cavabdeh Aygün Dünyamalıyeva arasında bağlanmış 27 mart 2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən sonuncu İddiaçı ASC-dən illik 15,7% dərəcəsi olmaqla, 36 ay müddətinə 9000 manat kredit götürmüşdür. Həmçinin, 08 dekabr 2023-cü il tarixli 27 mart 2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əlavə sazişə əsasən kreditin müddəti 27 mart 2026-cı il tarixədək uzadılmışdır. Bundan əlavə, cavabdehin sözügedən müqavilə üzrə cərimə borcu 246,77 manat təşkil etməsinə baxmayaraq, iddia tələbi üzrə həmin cərimə məbləğinin 50%-i miqdarında, yəni 123,39 manatı tələb olunur. Eyni zamanda, cavabdeh sözügedən müqavilə üzrə yaranmış borcu qaytarmağı öhdəsinə götürmüş, lakin müqavilənin şərtlərini pozaraq ödəməli olduğu borcun ödənilməsinə dair öhdəliyi vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Beləliklə, sözügedən müqavilə üzrə cavabdehin banka 6073,12 manat borcu yaranmışdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Həmin Məcəllənin 115.0.1-ci maddəsinə əsasən şahidlərə, ekspertlərə, mütəxəssislərə, tərcüməçilərə verilməli olan məbləğlər də işə baxılması ilə əlaqədar məsrəflərə daxildir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.4-cü maddəsinə əsasən işdə iştirak edən şəxslər məhkəmə xərclərinin bölüşdürülməsi barədə razılığa gəldikləri halda məhkəmə bu razılığa uyğun olaraq qərar qəbul edir. Qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərinə əsasən məhkəmə iş üzrə toplanmış sübutlara məcmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdeh X1 İddiaçı ASC-nin xeyrinə 5746,44 manat əsas, 203,29 manat faiz, 123,39 manat cərimə olmaqla, cəmi 6073,12 manat borcun və ödənilmiş 87,39 manat məbləğində dövlət rüsumunun 92,39%-i, yəni 80,73 manatının əvəzi tutulmalıdır. Bundan başqa, məhkəmə qeyd edir ki, aparılmış məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizası tədqiqatının dəyərini təşkil edən 100 manatın 7,61%-i, yəni 7,61 manatı İddiaçı ASC-dən, 92,39%-i, yəni 92,39 manatı isə cavabdeh X1 tutularaq Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Şərh olunanlara və Azərbaycan Respublikası MPM-in 119.1, 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrinə əsasən, məhkəmə q ə t e t d i: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh X1 İddiaçı ASC-nin xeyrinə 5746,44 manat əsas, 203,29 manat faiz, 123,39 manat cərimə olmaqla, cəmi 6073,12 (altı min yetmiş üç manat on iki qəpik) manat borcun və ödənilmiş 87,39 manat məbləğində dövlət rüsumunun 92,39%-i, yəni 80,73 (səksən manat yetmiş üç qəpik) manatının əvəzi tutulsun. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası tədqiqatının dəyərini təşkil edən 100 manatın 7,61%-i, yəni 7,61 (yeddi manat altmış bir qəpik) manatı İddiaçı ASC-dən, 92,39%-i, yəni 92,39 (doxsan iki manat otuz doqquz qəpik) manatı isə cavabdeh X1 tutularaq Azərbaycan Respublikası dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Ucar Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə elektron qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Sədrlik edən : Xəyal Bədəlov