Füzuli Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(064)-1789/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Füzuli rayonu İş № 2(064)-1789/2024 28.11.2024 FÜZULİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim İsmayılov Elmir Akif oğlunun sədrliyi, Hüseynzadə Fərid Səid oğlunun katibliyi, İddiaçı və Cavabdeh nümayəndəsi (qəyyumu) Qanuni nümayəndə iştirakları ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin məbləğinin artırılması tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə Füzuli Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ : İddiaçı (bundan sonra - İddiaçı) alimentin məbləğinin artırılması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Füzuli Rayon Məhkəməsinə (bundan sonra – Məhkəmə) müraciət edərək Cavabdeh (bundan sonra - Cavabdeh) xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün tutulmuş alimentin miqdarının artırılaraq hər ay 235 manat sabit pul məbləğində müəyyən olunmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsini belə əsaslandırmışdır ki, Cavabdehlə xx.xx.2010-cu il tarixdə rəsmi nikaha girərək evləniblər. Birgə evlilik müddətində xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X2 dünyaya gəlmişdir. Bir müddət mehriban yaşasalar da, sonradan xasiyyətləri uyğun gəlmədiyindən Cavabdehlə ayrılmışlar. Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2013-cü il tarixli qətnaməsi ilə nikahları pozulmuş, uşaq ananın himayəsində saxlanılmış və aylıq 93 manat aliment təyin edilmişdir. Bir müddət sonra Cavabdehlə barışmışlar, lakin yenidən münasibətləri pozulmuş və Sumqayıt Şəhər Məhkəməsinin xx.xx.2016-cı il tarixli qətnaməsi ilə nikahları pozulmuş, uşaq ananın himayəsində saxlanılmış və Cavabdehin aylıq qazancının ¼ hissəsində aliment təyin edilmişdir. Qət olunmuş alimentin miqdarı hesablananda cəmi 14 manat olmuşdur. Həmin məbləğ uşağın saxlanması üçün kifayət etmədiyindən İddiaçı Füzuli Rayon Məhkəməsinə müraciət etmiş və Məhkəmənin xx.xx.2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdehdən uşağın saxlanılması üçün cəmi 100 manat aliment tutulması qət edilmişdir. Hal-hazırda Məhkəmənin həmin dövrü iqtisadi şərtlərini nəzərə almaqla müəyyən etdiyi bu aliment məbləği uşağın gündən-günə artan xərclərinin ödənilməsində onun maddi vəziyyətində yaxşıya doğru ciddi dəyişiklik yaratmır. Bu səbəbdən alimentin miqdarının artırılması tələbi ilə Məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalmışdır. Cavabdehin nümayəndəsi (qəyyumu) Qanuni nümayəndə etiraz ərizəsi ilə Məhkəməyə müraciət edərək iddia tələbinin əsassız olduğunu bildirmişdir. Etiraz ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, qəyyumu olduğu Cavabdeh İİ qrup əlildir, belə ki, ona kəskin ifadə olunmuş debillik dərəcəsində oliqofreniya diaqnozu qoyulmuşdur. Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının xx.xx.2021-ci il tarixli 19 saylı sərəncamına əsasən Cavabdehin qəyyumluğu ona verilmişdir. Lakin özü hal-hazırda heç yerdə işləmir, AR ƏƏSMN MEİS-də işsiz kimi qeydiyyatdadır. Məhkəmə iclasında: İddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verərək iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi Qanuni nümayəndə məhkəmə iclasında verdiyi izahatında bildirmişdir ki, Cavabdeh onun oğludur və ona kəskin ifadə olunmuş debillik dərəcəsində oliqofreniya diaqnozu təyin olunub, İİ qrup əlildir. Füzuli Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən verilmiş sərəncam əsasında oğlunun – Cavabdehin qəyyumluğu ona verilmişdir, lakin özü və oğlu heç yerdə işləmirlər. Belə olan halda alimentin miqdarının artırılması tələbi əsassızdır. Odur ki, Məhkəmənin maddi imkanını nəzərə almasını və iddia tələbini rədd etməsini xahiş edir. İş materiallarında olan: Füzuli Rayon Qeydiyyat Şöbəsi tərəfindən verilmiş AZ-İİ seriyalı, 689753 saylı doğum haqqında şəhadətnamədən görünür ki, X2 xx.xx.2011-ci ildə Füzuli rayonunda doğulmuşdur, atası Cavabdeh, anası isə İddiaçıdır. Məhkəmənin xx.xx.2019-cu il tarixli, 2(064)-702/2019 saylı qətnaməsindən görünür ki, xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay 100 manat sabit pul məbləğində alimentin Cavabdeh alınaraq İddiaçı ödənilməsi qət edilmişdir. Cəbrayıl 1 saylı Mediasiya Təşkilatı tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, xx.xx.2024-cü il tarixli mediasiya sessiyasında Cavabdeh mediasiya sessiyasında iştirak etməmişdir. Füzuli RİHB-nın Kürdmahmudlu Kənd İcra Nümayəndəliyi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli arayışdan görünür ki, İddiaçı, həqiqətən, övladı - X2 ilə birlikdə Yuxarı Kürdmahmudlu kəndində məcburi köçkün kimi yaşayır. AR FRİHB-nın xx.xx.2021-ci il tarixli 19 saylı Sərəncamından çıxarış əsasında müəyyən edilir ki, Dədəli kəndində məcburi köçkün, xx.xx.1987-ci il təvəllüdlü, fəaliyyət qabiliyyəti olmayan Cavabdeh hüquq və mənafelərinin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş qaydada müdafiə olunması üçün anası Qanuni nümayəndə qəyyumluğuna verilmişdir. Sumqayıt Şəhər Ruhi Əsəb Xəstəxanası tərəfindən verilmiş xəstənin ambulator, stasionar tibbi kartasından çıxarış əsasında müəyyən edilir ki, Cavabdehə oliqofreniyanın kəskin təzahür edən debillik dərəcəsi diaqnozu təyin olunmuşdur. X3 50/04 nömrəli aktda Cavabdeh barədə qeyd edilmişdir: “Ünsiyyətə çox çətinliklə daxil olur. Əksər sualları başa düşmür. Hətta sadə suallara cavab vermir. Söz ehtiyyatı məhduddur. Təfəkkürü primitivdir, konkretdir. Abstraksiya qabiliyyəti inkişaf etməmişdir. Predmetlər arasındakı fərqi dərk etmir. Oxuma, yazma və sayma qabiliyyətləri yoxdur. Emosiyaları az ifadəlidir. Əhval-ruhiyyəsi qeyri-adekvata enmişdir. Yaddaş və intelekt funksiyaları xeyli zəifdir. Maraq dairəsi daralmışdır. Öz vəziyyətinə qarşı tənqidi yoxdur.” Məhkəmə iddia ərizəsini nəzərdən keçirərək, tərəflərin izahatlarını dinləyərək və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi aşağıdakılara əsasən qismən təmin edilməlidir. Belə ki, İddiaçı-ana övladının maddi tələbatlarının artmasını əsas gətirərək alimentin artırılması tələbi ilə Məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin: 78.2-ci maddəsində göstərilir ki, sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminat səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. 112.1-ci maddəsinə görə aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər və ya aliment ödəməli olan şəxsi tərəflərin diqqətə layiq başqa maraqlarınıda nəzərə almaqla aliment ödəməkdən azad edə bilər. «Azərbaycan Respublikasının 2024-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununda göstərilir ki, 2024-cü il üçün yaşayış minimumu ölkə üzrə uşaqlar üçün 235 manat məbləğində müəyyən edilsin. «Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında» Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2016-cı il tarixli 8-2/2016 saylı Qərarının 8.2-ci bəndində göstərilir ki, məhkəmələrə izah edilsin ki, uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır (“Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsi). Nikahın pozulması ilə əlaqədar uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, qanunvericiliklə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatın aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas verir. Aliment ödəyən əmək qabiliyyətli valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq, qanunvericiliklə müəyyən olunmuş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. Həmin qərarın 8.14-cü bəndində göstərilir ki, məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. Yuxarıda istinad olunan Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişdirə bilər….. Göründüyü kimi, qanunverici alimentin müəyyən olunmuş miqdarının dəyişdirilməsi (hazırkı halda artırılması) üçün zəruri şərtlərdən biri kimi tərəflərdən birinin ailə vəziyyətində dəyişikliyin olmasını qeyd etmişdir. İşin faktiki hallarından aydın olur ki, tərəflərin ailə vəziyyətlərində dəyişikliklər olmasına dair sübutlar təqdim edilməmişdir. Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinin tələbinə əsasən alimentin müəyyən olunmuş miqdarının dəyişdirilməsi əsaslarından biri də tərəflərdən birinin (hazırkı halda cavabdeh atanın) maddi vəziyyətində dəyişikliyin olması, yəni maddi vəziyyətinin yaxşılaşmasıdır. İddiaçı tərəfindən Cavabdehin maddi vəziyyətinin yaxşılaşmasına dair hər hansı sübutlar məhkəməyə təqdim olunmamışdır. Yuxarıda istinad olunan Ali Məhkəmənin Plenum Qərarının 8.13-cü bəndinə əsasən alimentin miqdarının dəyişdirilməsi (artırılması və ya azaldılması) barədə tələbə baxarkən məhkəmə alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində hansı dəyişikliyin olduğunu müəyyən etməli və alimentin miqdarının dəyişdiriləcəyi təqdirdə bunun uşağın maddi vəziyyətinə təsirini nəzərə almalıdır. Odur ki, Məhkəmə yuxarıda qeyd olunanlarla yanaşı, həm də yetkinlik yaşına çatmayan uşağın mənafeyini, yəni onun artıq böyüyərək tələbatlarının artmasını, minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququnun olmasını, İddiaçı ananın özünün də azyaşlı övladını saxlamaq vəzifəsinin olmasını, Cavabdehin maddi vəziyyətini, eləcə də sair digər diqqətəlayiq halları nəzərə alaraq, belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdehdən qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılmaları üçün hər ay 120 manat sabit pul məbləğində aliment İddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Beləliklə, Məhkəmə göstərilənlərə əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası MPM-in 216-220, 227, 233, 357, 360 və 362-ci maddələrini rəhbər tutaraq QƏT ETDİ: İddia qismən təmin olunsun. Füzuli Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2019-cu il tarixli, 2(064)-702/2019 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş alimentin miqdarı artırılsın. Cavabdeh qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən etibarən xx.xx.2011-ci il təvəllüdlü X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay 120 manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq İddiaçı ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdə yerləşdirilməklə Füzuli Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Şirvan Apellyasiya Məhkəməsinə apelyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədiyi təqdirdə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 01 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Elmir İsmayılov