Göygöl Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(066)-74/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Göygöl rayonu İş № 2(066)-74/2025 21.01.2025 GÖYGÖL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Mustafayev Rəşad Mustafa oğlunun sədrliyi, X1 iclas katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı «borcun tutulması» tələbinə dаir ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə müəyyən etdim: İddiaçı ASC Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada İddiaçı ASC-nin xeyrinə xx.xx.2023-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 5728.26 manat əsas borc, 553.5 manat faiz borcu, 100.36 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə cəmi 6382.12 manat və 83.82 manat ödənilmiş dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi bununla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh1 tel:19.06.2023xx.xx.2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən "xxxx" ASC-dən illik 20 faizlə 48 ay müddətinə 6500 manat kredit götürmüşdür. Borcun təminatı olaraq Cavabdeh2 ilə tel:24.10.2023xx.xx.2023-cü il tarixli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Lakin borclu müqavilənin şərtlərini pozaraq, borc öhdəliyini icra etməkdən boyun qaçırır. 2024-cü il avqustun 29-dək Cavabdeh1 banka tel:19.06.2023xx.xx.2023-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 5728.26 manat əsas borc, 553.5 manat faiz borcu və 200.71 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə cəmi 6482.47 manat borcu vardır. Cavabdeh1 tel:19.06.2023xx.xx.2023-ci il tarixli kredit müqaviləsi üzrə banka ümumi cərimə borcu 200.71 manat təşkil etməsinə baxmayaraq, cərimə məbləği kredit müqaviləsində nəzərdə tutulmuş və təqdim olunan maliyyə arayışı üzrə ümumi cərimə məbləğinin 50%-i miqdarında olmaqla, yəni 100.36 manat məbləğində tələb olunur. Xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh borcu ödəməkdən boyun qaçırır. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə izahatında iddianı müdafiə edərək göstərdi ki, Cavabdeh1 tel:19.06.2023xx.xx.2023-cü il tarixli kredit müqaviləsinə əsasən "xxxx" ASC-dən illik 20 faizlə 48 ay müddətinə 6500 manat kredit götürmüşdür. Borcun təminatı olaraq Cavabdeh2 ilə bank arasında tel:24.10.2023xx.xx.2023-cü il tarixli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Hazırda cavabdehlərin kredit müqaviləsi üzrə 5728.26 manat əsas borc, 553.5 manat faiz borcu və 200.71 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə cəmi 6482.47 manat borcları vardır. 200.71 manat olan cərimə məbləğinin 50%-i miqdarında olmaqla, yəni 100.36 manat məbləğində cavabdehlərdən tələb olunur. Lakin borclular müqavilənin şərtlərini pozaraq borc öhdəliklərini icra etməkdən boyun qaçırırlar. İddia ərizəsinin məhkəməyə verildiyi gündən hal-hazıra qədər cavabdehlər tərəfindən kredit müqaviləsi üzrə heç bir ödəniş olunmamışdır. Odur ki, məhkəmədən iddianın tam təmin olunmasını xahiş etdi. Cavabdeh1 və Cavabdeh2 məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdarlıq edilmələrinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişlər, gəlməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər və onların iştirakı olmadan məhkəmə iclasının keçirilməsini xahiş etməmişdirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işə onların iştirakı olmadan keçirilməsini mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş üzrə iddiaçının nümayəndəsini dinləyərək və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, işdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli əsas kredit müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh1 6500 (altı min beş yüz) manat məbləğində, illik 20 (iyirmi) faiz olmaqla 48 (qırx səkkiz) ay müddətinə kredit ayrılmışdır. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli, 10-Z1-2-0-2040-23 saylı kredit müqaviləsinə 1 saylı əlavədən görünür ki, İddiaçı ASC Cavabdeh1 illik 20 % faiz dərəcəsi olmaqla 43 (qırx üç) ay müddətinə 6133.09 (altı min yüz otuz üç manat doqquz qəpik) manat məbləğində kredit vermişdir. İşdə olan xx.xx.2023-cü il tarixli, Z/17699/23 saylı zaminlik müqaviləsindən görünür ki, xx.xx.2023-cü il tarixli, 10-Z1-2-0-2040-23 saylı kredit müqaviləsi üzrə Cavabdeh1 müqavilə üzrə öhdəliklərinin tam həcmdə yerinə yetirilməsinə görə məsuliyyəti Cavabdeh2 tam olaraq öz üzərinə götürmüşdür. İşdə olan 29 avqust 2024-cü il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, xx.xx.2023-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə Cavabdeh1 borcunun məbləği 5728.26 (beş min yeddi yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi altı qəpik) manat əsas, 553.5 (beş yüz əlli üç manat əlli qəpik) manat faiz, 200.71 (iki yüz manat yetmiş bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 6482.47 (altı min dörd yüz səksən iki manat qırx yeddi qəpik) manat müəyyən edilir. İşdə olan xx.xx.2024-cü il tarixli xəbərdarlıqdan görünür ki, Cavabdeh1 və Cavabdeh2 borcun ödənilməsi barədə iddiaçı tərəfindən xəbərdarlıq edilmişdir. İşdə olan AZE seriyalı, ******** nömrəli şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, Cavabdeh1 xx.xx.1975-ci ildə doğulmuş və Göygöl rayonunun Zurnabad kəndində qeydiyyatdadır. İşdə olan DİN-in BPQMİ-nin Maps şöbəsinin xx.xx.2024-cü il tarixli arayışından görünür ki, Cavabdeh2 xx.xx.1994-cü ildə doğulmuş və Göygöl rayonu Hacıməlik qəsəbəsində qeydiyyatdadır. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallarından bəlli olur ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli, 10-Z1-2-0-2040-23 saylı kredit müqaviləsinə əsasən borcverən borcalana 6500 (altı min beş yüz) manat məbləğində, illik 20 (iyirmi) faiz olmaqla 48 (qırx səkkiz) ay müddətinə və xx.xx.2023-cü il tarixli, 10-Z1-2-0- 2040-23 saylı kredit müqaviləsinin 1 saylı əlavəsinə əsasən illik 20 % faiz dərəcəsi olmaqla 43 (qırx üç) ay müddətinə 6133.09 (altı min yüz otuz üç manat doqquz qəpik) manat məbləğində krediti borcalanın mülkiyyətinə vermiş və ona bank hesabı açmışdır. Cavabdeh1 kredit verilərkən Cavabdeh2 ilə Bank arasında xx.xx.2023-cü il tarixli, Z/17699/23 nömrəli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Zaminlik müqaviləsinə əsasən zamin durmuş şəxs kredit borcunun vaxtında ödənilməsi üçün Bank qarşısında borcalanla birlikdə cavabdehlik daşıyır. Kredit müqaviləsinə əsasən cavabdeh müəyyən olunmuş müddətdə kredit və ona hesablanacaq faizləri ödəmək barədə öhdəlik götürsə də, bu öhdəliyi lazımi qaydada yerinə yetirməmiş və banka olan borcunu tam qaytarmamışdır. Bank tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən üzərinə düşən öhdəlikləri tam yerinə yetirsə də, cavabdehlər həmin müqavilə üzrə üzərlərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişlər. Nəticədə cavabdehlərin İddiaçı ASC-yə 5728.26 (beş min yeddi yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi altı qəpik) manat əsas, 553.5 (beş yüz əlli üç manat əlli qəpik) manat faiz, 100.36 (bir yüz manat otuz altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, ümumlikdə cəmi 6382.12 (altı min üç yüz səksən iki manat on iki qəpik) manat borcları yaranmışdır. Məhkəmə iş materiallarını nəzərdən keçirərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. İşin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmiş hallarından bəlli olur ki, tərəflər arasında kredit müqaviləsi və kredit öhdəliyinin təminatı olaraq zaminlik müqaviləsi bağlanmış və bununla da onlar arasında kredit hüquq münasibətləri yaranmışdır. İddiaçı kredit müqaviləsi üzrə öhdəliklərini yerinə yetirmiş, cavabdehlər isə həmin müqavilə üzrə üzərlərinə düşən öhdəlikləri lazımi qaydada yerinə yetirməmişlər. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə əsas, faiz və cərimə borc məbləğlərinin cavabdehlərdən iddiaçının xeyrinə tutulmasını əsaslı hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: 390.1-ci maddəsinə əsasən fiziki və hüquqi şəxslər azad surətdə müqavilələr bağlaya və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirə bilərlər. 421.2-ci maddələrinə əsasən tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə məhkəmənin qərarına əsasən yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur. 385.1-ci maddəsində qeyd edilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 445.1-ci maddəsinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində kreditora vurduğu zərər üçün və gecikdirmə nəticəsində təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. 445.2.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. 739-cu maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Məhkəmə eyni zamanda hesab edir ki, iddiaçının digər cavabdehə (zaminə) münasibətdə də tələbi qanuni və əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Həmin Məcəllənin 472.1 və 472.2–ci maddələrinə görə borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Yuxarıda da qeyd olunduğu kimi cavabdeh zaminlik müqaviləsini imzalamaqla kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. Beləliklə, məhkəmə tədqiq olunmuş sübutlara məcmu halında qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada 5728,26 (beş min yeddi yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi altı qəpik) manat əsas, 553,5 (beş yüz əlli üç manat əlli qəpik) manat faiz, 100,36 (bir yüz manat otuz altı qəpik) manat borc məbləği və məhkəmə xərci qismində 83.82 (səksən üç manat səksən iki qəpik) manat məbləğində borc tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 107-ci və 119.1-ci maddələrinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İş materiallarından görünür ki, məhkəmə xərcləri iddiaçının iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 83.82 (səksən üç manat səksən iki qəpik) manat dövlət rüsumundan ibarətdir. İddia tam təmin edildiyindən iddiaçı tərəfindən dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 83.82 (səksən üç manat səksən iki qəpik) manat dövlət rüsumu müştərək qaydada cavabdehlərdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. 217.3 və 217.4-cü maddələrinə əsasən, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin münasibətlərinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırmalıdır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 357-360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada 5728,26 (beş min yeddi yüz iyirmi səkkiz manat iyirmi altı qəpik) manat əsas, 553,5 (beş yüz əlli üç manat əlli qəpik) manat faiz, 100,36 (bir yüz manat otuz altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 6382,12 (altı min üç yüz səksən iki manat on iki qəpik) manat borc məbləği və məhkəmə xərci qismində 83.82 (səksən üç manat səksən iki qəpik) manat dövlət rüsumu tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilsin. Qətnamənin surəti rəsmi qaydada verildiyi gündən 1(bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinetə yerləşdirilməklə Göygöl rayon məhkəməsi vasitəsilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən bir ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Rəşad Mustafayev