Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-1007/2023

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-1007/2023 02.05.2023 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Qasımova Vüsalə Yadigar qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi X1, İddiaçı iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı məhkəmədə iddia qaldıraraq, cavabdeh X2 6385.88 manat pul vəsaitinin və 83 manat dövlət rüsumunun əvəzinə görə tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdehlə birlikdə “VEYSƏLOĞLU” şirkətində birlikdə işləmişlər. İş yoldaşı olduğuna görə onun xahişini yerinə yetirib "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətindən götürmək istədiyi 6500 manat məbləğində kredit üzrə zamin olmuşdur. Cavabdehlə "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti arasında bağlanmış 09 iyul 2014-cü il tarixli 109214 saylı kredit müqaviləsini zamin qismində imzalamış və cavabdehin kredit öhdəliklər üzrə birgə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür (kredit müqaviləsinin surəti iddia ərizəsinə əlavə edilir). Cavabdeh kredit müqaviləsini bağladıqdan sonra birlikdə işdən azad olunmuş və onunla əlaqəni kəsmişdir. Bir müddət sonra Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayon Məhkəməsinin 18 may 2015-ci il tarixli 2(089)-89/2015 məhkəmə əmri ilə Cavabdeh və ondan "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə 5920,36 manat əsas borc, 389,88 manat faiz borcu, 44,64 manat cərimə borcu, 11 manat bildirişin göndərilməsinə görə poçt xərci, 20 manat məbləğində dövlət rüsumu -cəmi 6385,88 manat (altı min üç yüz səksən beş AZN 88 qəpik) məbləğində pul vəsaitinin tutulması əmr edilmişdir. (məhkəmə əmrinin surəti iddia ərizəsinə əlavə edilir). Naxçıvan MR Culfa rayon İcra və Probasiya Bölməsinin rəisi Coşqun Əsgərlinin qəbu! etdiyi xx.xx.2022-ci il tarixli “icraata xitam verilməsi haqqında” qərardan görünür ki, 18 may 2015-ci il tarixli 2(089)-89/2015 saylı icra sənədi üzrə borc tamamilə ondan tutulmaqla tələbkar "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçı izahatında göstərmişdir ki, iddianı müdafiə edir. Cavabdeh Qazaxıstandadır. Demişdir ki, mayda gələcək. Amma gəlməyib. Cavabdeh kredit alıb və həmin borc onun maaşından tutulub. Artıq borcu tamamilə ödəyib. Buna görə də, maaşından tutulan 6385,88 manat olan borc pulunu tələb edir. Məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barəsində cavabdeh lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə cavabdehin məhkəmə iclasına gəlməməsinin səbəbini üzürsüz sayaraq Azərbaycan Resublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185-ci maddəsini rəhbər tutaraq işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün saymışdır. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin olunmalıdır. Belə ki, iş materiallarında olan kredit müqaviləsindən müəyyən olunur ki, "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış müqaviləqə əsasən ona 6500 manat məbləğində kredit verilmişdir. Müqavilə üzrə İddiaçı zamin kimi tanınmışdır. İş materiallarında olan əmrdən müəyyən olunur ki, Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayon Məhkəməsinin 18 may 2015-ci il tarixli 2(089)-89/2015 saylı məhkəmə əmri ilə Cavabdeh və iddiaçıdan "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə 5920,36 manat əsas borc, 389,88 manat faiz borcu, 44,64 manat cərimə borcu, 11 manat bildirişin göndərilməsinə görə poçt xərci, 20 manat məbləğində dövlət rüsumu -cəmi 6385,88 manat (altı min üç yüz səksən beş AZN 88 qəpik) məbləğində pul vəsaitinin tutulması əmr edilmişdir. İş materiallarında olan 19 fevral 2016-cı il tarixli məktubdan müəyyən olunur ki, 18 may 2015-ci il tarixli 2(089)-89/2015 saylı icra sənədi üzrə borc (6385,88 manat) İddiaçı tutulmaqla tələbkar "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilmişdir. Məhkəmə nəzərə alır ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. MPM sübutetmə vəzifələrinin bölgüsünün ümumi qaydasını müəyyən edir. Bu qaydaya görə iş iştirakçıları tələb və etirazlarını əsaslandırdıqları faktları isbat etməlidirlər. Məhkəmə öz istəyinə görə iş iştirakçısı olan bu və ya başqa şəxsi onun öz iddia və etirazlarını əsaslandırmaq üçün söykəndiyi halların və qanunla sübut etməli olduğu başqa halların sübut olunması yükündən azad edə, yaxud sübutetmə yükünü bölüşdürə bilməz. MPM məhkəməyə öz təşəbbüsü ilə sübutlar toplamaq hüququ vermir və sübutların toplanması və verilməsi yükünü bütünlüklə sübutetmə yükünü daşıyan iş iştirakçılarının üzərinə qoyur. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməli, tərəflərin məhkəməyə təqdim etmədikləri faktları nəzərə almalıdır (MPM-in 14.2 və 77.1-ci maddələri). Həmin Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Ona görə də, hazırki mübahisə üzrə sübutetmə yükü iddiaçının üzərinə, bunun əksini sübutetmə yükü isə cavabdehin üzərinə düşür. Məhkəmə hesab edir ki, işin obyektiv həlli üçün yalnız mötəbər sübutlardan istifadə oluna bilər. Sübutlar sübut edilən fakta birmənalı bağlı olmalı, yəni həmin faktın varlığı barədə güvənli nəticə çıxarmağa əsas verməlidir. Mülki prosesdə sübutlar əsasında nəticə çıxararkən aşağıdakı qayda əsas tutulmalıdır: 1) güvənli nəticəyə gəlməkdən ötrü bir yox, bir neçə sübut olmalıdır; 2) sübutların heç birinin güvənliliyi şübhə doğurmamalıdır; 3) bu sübutlar bir-birini təsdiq etməli və tamamlamalıdır; 4) bu sübutlar birlikdə dəyərləndirilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 739.1.-ci maddəsinə uyğun olaraq borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pulu və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni kefiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəkilində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 385-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 427-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəliyin icrası müddəti təyin edilibsə, kreditor müddət çatanadək onun icrasını tələb edə bilməz, lakin borclu onu vaxtından əvvəl icra edə bilər. Əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə uyğun olaraq öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 475.1-ci maddəsinə uyğun olaraq Öhdəliyi icra etmiş zaminə kreditorun həmin öhdəlik üzrə hüquqları və kreditora girov saxlayan kimi mənsub olmuş hüquqlar zaminin kreditorun tələbini ödədiyi həcmdə keçir. Zamin həmçinin borcludan kreditora ödənilmiş məbləğdən faizlər ödəməyi və borclunun əvəzinə məsuliyyətlə bağlı çəkdiyi digər zərərin əvəzini ödəməyi tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2.-ci madəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalıvə onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1.-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4.-cü madəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə, işin yuxarıda sadalanan faktiki hallarından görünür ki, iddia tələbi əsaslıdır. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 6385.88 manat pul vəsaitinin və 83 manat dövlət rüsumu alınaraq İddiaçı verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Xaçmaz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Vüsalə Qasımova