Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-1100/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-1100/2024 25.10.2024 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Səmədzadə Sərxan Akif oğlunun sədrliyi, məhkəmə iclas katibi X4, İddiaçı nümayəndəsi Nümayəndə, Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı maddi ziyan tələbinə dair iddia üzrə mülki işə Xaçmaz şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı məhkəmədə iddia qaldıraraq Cavabdeh nəzarət qurğusunu yapışqan vasitəsi ilə yapışdırdığına görə dəyəri 2277,40 manat məbləğində vəsaitin alınıb Ədliyyə Nazirliyinin X3ndə müvafiq hesabına (X3 Kod: 210005, VÖEN 140555071, Müxbir hesab AZ41NABZ********************, S.W.İ.F.T.CTREAZ22, Ədliyyə Nazirliyi Hesab № AZ18CTRE********************, VÖEN **********, Büdcə təsnifatının kodu:142120, Büdcə səviyyəsinin kodu:7) ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli 1(124)-30/2022 saylı hökmü ilə Cinayət Məcəlləsinin 177.2.1, 177.2.2 və 177.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinib 02 il müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum edilmişdir. Hökmün icrası İddiaçınə həvalə edilmişdir. Məhkuma xx.xx.2022-ci il tarixdə cəza çəkdiyi müddətdə gəzdirməsi üçün üzərinə elektron nəzarət vasitəsi bağlanılmışdır. Həmin tarixdə də şöbənin sabiq icra məmuru X2 və məhkum Cavabdeh iştirakı ilə müvafiq protokol tərtib edilmişdir. Həmin protokolda məhkum Cavabdeh cəzasının icrası qaydaları, həmin qaydaların pozulmasının hüquqi nəticələri, o cümlədən üzərinə bağlanılmış elektron nəzarət vasitəsini daşımalı olduğunu, həmin vasitənin işlək vəzyyətdə saxlanılması üçün ona xidmət qaydaları, hər hansı müdaxilənin və ya cihazın üzərindən çıxarılmasının yol verilməzliyi, habelə həmin vasitəni zədələdikdə və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə saldıqda dəyərinin ondan tutulacağı izah edilmişdir. Həmin protokolla bir ədəd “Attenti” markalı mobil nəzarət qurğusu, bir ədəd mobil qurğunun enerji daşıyıcı (adapteri), bir ədəd elektron qolbaq kəmərlə birlikdə, bir ədəd mobil qurğu üçün qoruyucu kabro məhkum hazırki iş üzrə Cavabdeh quraşdırılaraq təhvil verilmişdir. Bu nəzarət avadanlıqlarının istifadə qaydaları cavabdehə izah edilmiş və bu avadanlıqlara görə üzərində gəzdirdiyi və istifadə etdiyi müddətdə maddi məsuliyyət daşıması barədə xəbərdarlıq edilmişdir. "xxxx" QSC-nin elektron nəzarət vasitəsinin vəziyyəti haqqında texniki rəyinə əsasən qurğunun plastik qapaqlarına yapışqan vurmuş, ana platanı plastiklə yapışqan vasitəsilə yapışdırmış, nəticədə təmiri mümkün olmamış və istifadəyə tam yarasızdır. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli izahatında elektron nəzarət vasitəsini istifadəyə yarasız hala salmasını etiraf etməmiş və qurğunun enerjiyə qoşulduğu yerin boşluğundan xarab olduğunu bildirmişdir. Hesab edirlər ki, cavabdehin günahından yəni lazımınca məsuliyyətli olmadığından mobil nəzarət qurğusunun plastik qapaqlarına yapışqan vurduğundan, ana platanı plastiklə yapışqan vasitəsi ilə yapışdırdığına görə yararsız hala düşmüş və maddi ziyan dəymişdir. Ədliyyə Nazirliyinin Maliyyə və təminat idarəsinin verdiyi maliyyə arayışına görə elektron nəzarət vasitələrinin dəyəri 2277,40 manat təşkil edir. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi iddia tələbini müdafiə edərək təmin olunmasını xahiş etmişdir. Bildirmişdir ki, "xxxx" QSC-nin rəyi ilə razıdır, rəylə bağlı vəsatəti yoxdur. Məhkəmə iclasında cavabdeh iddianı qəbul etməyərək göstərmişdir ki, o mobil nəzarət qurğusunu yapışqan vasitəsi ilə yapışdırmamışdır. Qurğunun enerji yığan yerində problem olmuşdur. "xxxx" QSC-nin rəyi ilə bağlı vəsatəti yoxdur. Məhkəmə tərəflərin izahatını, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi təmin olunmalıdır. Belə ki, iş materiallarında olan Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin xx.xx.2022ci il tarixli 1(124)-30/2022 saylı hökmü ilə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 177.2.1, 177.2.2 və 177.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinib 02 il müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum edilmişdir. Hökmün icrası İddiaçınə həvalə edilmişdir. İş materiallarında olan “İltizam”dan görünür ki, Cavabdeh ona saz vəziyyətdə təhvil verilmiş cihazı işlək vəziyyətdə saxlayacağına söz vermiş və cihaza görə maddi məsuliyyət daşıyacağı barədə xəbərdar olunmuşdur. İş materiallarında olan "xxxx" QSC-nin məktubundan görünür ki, “Attenti” markalı elektron nəzarət vasitələri tətbiq edilmiş məhkumlar tərəfindən onlara verilmiş həmin avadanlıqların itirilməsi və yararsız hala salınması hallarında, həmin vasitələrin dəyəri cəmi 2277,4 manat təşkil edir. İş materiallarında olan Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin məlumatından müəyyən olunur ki, “Attenti” markalı mobil nəzarət vasitəsinin texniki vəziyyəti, yararsız olduğu halda səbəb olan halların müəyyən edilməsi, hansı müddətdən sonra yararsız hala düşməsi, cihazın hissələrində texniki nasazlığın və qüsurun olmasının müəyyən edilməsi müvafiq istehsalçı şirkətinin məhsularına texniki xidməti həyata keçirən ixtisaslaşmış mütəxəssis tərəfindən həll edilə bildiyi üçün həmin ixtisaslaşmış mütəxəssislərə müraciət edilməsi tövsiyyə olunur. Göstərilənləri nəzərə alaraq, “Məhkəmə ekspertizası fəaliyyəti haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 12-ci maddəsinə və “Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzində ekspertizaların aparılmasının təşkili haqqında Təlimat”ın 3.2-ci bəndinə əsasən həmin ekspertizanın təyin edilməsi barədə qərardad icrasız saxlanılaraq məhkəmə ekspertizasının aparılmasından imtina edilmişdir. İş materiallarında olan sorğuya əsasən alınmış "xxxx" QSC-nin elektron nəzarət vasitəsinin vəziyyəti haqqında texniki rəydən müəyyən olunur ki, mobil qurğuların və elektron qolbaqların nəzarət subyektinə tətbiqi və üzərindən çıxarılması təyin olunmuş icra məmuru tərəfindən həyata keçirilir. Daha sonra icra məmuru çıxarılmış mobil qurğunu və elektron qolbağı Bakıda yerləşən Probasiya Xidmətinə təhvil verir. Bizim əməkdaşlar emal və təmir prosesini həyata keçirmək məqsədi ilə adı çəkilən qurğuları Probasiya xidmətindən təhvil alırlar. Mobil qurğu servis mərkəzində diaqnostikadan keçirilən zaman, qurğunun korpus qapaqlrının yapışdırılması aşkarlandı. Komplektə daxil olan elektron qolbaqda ciddi qüsur aşkarlanmamışdır. Mobil qurğunun korpusun yapışdırılması halı adətən qurğunun korpusunu açmaq məqsədi ilə kənar müdaxilənin nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədi ilə və yaxud ehtiyatsızlıq üzündən qurğunun korpusunun zədə alıb açılmasının qüsurlarını aradan qaldırmaq məqsədi ilə həyata keçirilir. Korpusu yapışdırılmış qurğunu açıb (standart qaydada - vintləri açaraq) diaqnostika/müayinə etmək mümkünsüz olur. Bu isə özlüyündə qurğunun istehsalçı tərəfindən buraxılmış funksional xüsusiyyətlərinin pozulmasıdır. Yapışdırılmış korpusu olan qurğunun gələcəkdə cərəyan batareyasının dəyişdirilməsi və üzərində digər təmir-bərpa işlərinin aparılması mümkünsüz olur. Bu səbəbdən İstehsalçı tərəfindən təqdim olunmuş servis təlimatına əsasən bu cür qurğular istifadəyə yararsız hesab edilir. Mobil qurğunun yenidən bərpasının mümkün olub olmamasını aydınlaşdırmaq üçün ilk növbədə bu qurğunun korpusunu açmaq tələb olunur. Korpusun yapışdırılmış olması səbəbindən bunu standart qaydada etmək mümkün deyil. Korpusu müxtəlif kəsici alətlər ilə açmaq olar. Lakin, bu halda qurğunun daxili elementlərinin zədələnməsi riski yaranır. Hansını ki, onlar öz üzərinə götürə bilmirlər. Bundan əlavə təcrübə göstərir ki, bu proses uğurla keçsə belə çox vaxt yapışqanın qurğunun daxilində olan mikrosxemlərə dolub, onların işsiz vəziyyətə düşməsi müşahidə olunur. Hal hazırda mobil qurğunun korpusunu açmaq mümkün olmadığından təmir və bərpa xərcləri barədə məlumat verə bilməyəcəklər. Probasiya Xidmətində istifadədə olan “Attenti“ markalı elektron nəzarət vasitələri (komplekt halda) Ədliyyə Nazirliyi ilə bağlanmış müqavilə əsasında təqdim olunur və Evrodizayn şirkəti olaraq digər fərdi şəxslərə pərakəndə satış həyata keçirilmir. Bu səbəbdən elektron nəzarət vasitəsinin hissələri üçün ayrıca qiymət təqdim edə bilmirlər. Elektron nəzarət vasitəsinin tam komplektinin qiyməti haqqında məlumatı Ədliyyə Nazirliyinin Maliyyə -Təminat İdarəsindən əldə etmək olar. İş materiallarından görünür ki, Cavabdeh Sumqayıt Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli 1(124)-30/2022 saylı hökmü ilə Cinayət Məcəlləsinin 177.2.1, 177.2.2 və 177.2.3-cü maddələri ilə təqsirli bilinib 02 il müddətinə azadlığın məhdudlaşdırılması cəzasına məhkum edilmişdir. Hökmün icrası İddiaçınə həvalə edilmişdir. Məhkuma xx.xx.2022-ci il tarixdə cəza çəkdiyi müddətdə gəzdirməsi üçün üzərinə elektron nəzarət vasitəsi bağlanılmışdır. Həmin tarixdə də şöbənin sabiq icra məmuru X2 və məhkum Cavabdeh iştirakı ilə müvafiq protokol tərtib edilmişdir. Həmin protokolda məhkum Cavabdeh cəzasının icrası qaydaları, həmin qaydaların pozulmasının hüquqi nəticələri, o cümlədən üzərinə bağlanılmış elektron nəzarət vasitəsini daşımalı olduğunu, həmin vasitənin işlək vəzyyətdə saxlanılması üçün ona xidmət qaydaları, hər hansı müdaxilənin və ya cihazın üzərindən çıxarılmasının yol verilməzliyi, habelə həmin vasitəni zədələdikdə və ya digər üsulla yararsız vəziyyətə saldıqda dəyərinin ondan tutulacağı izah edilmişdir. Həmin protokolla bir ədəd “Attenti” markalı mobil nəzarət qurğusu, bir ədəd mobil qurğunun enerji daşıyıcı (adapteri), bir ədəd elektron qolbaq kəmərlə birlikdə, bir ədəd mobil qurğu üçün qoruyucu kabro məhkum hazırki iş üzrə Cavabdeh quraşdırılaraq təhvil verilmişdir. Bu nəzarət avadanlıqlarının istifadə qaydaları cavabdehə izah edilmiş və bu avadanlıqlara görə üzərində gəzdirdiyi və istifadə etdiyi müddətdə maddi məsuliyyət daşıması barədə xəbərdarlıq edilmişdir. "xxxx" QSC-nin elektron nəzarət vasitəsinin vəziyyəti haqqında texniki rəyinə əsasən qurğunun plastik qapaqlarına yapışqan vurmuş, ana platanı plastiklə yapışqan vasitəsilə yapışdırmış, nəticədə təmiri mümkün olmamış və istifadəyə tam yarasızdır. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli izahatında elektron nəzarət vasitəsini istifadəyə yarasız hala salmasını etiraf etməmiş və qurğunun enerjiyə qoşulduğu yerin boşluğundan xarab olduğunu bildirmişdir. Məhkəmə nəzərə alır ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. MPM sübutetmə vəzifələrinin bölgüsünün ümumi qaydasını müəyyən edir. Bu qaydaya görə iş iştirakçıları tələb və etirazlarını əsaslandırdıqları faktları isbat etməlidirlər. Məhkəmə öz istəyinə görə iş iştirakçısı olan bu və ya başqa şəxsi onun öz iddia və etirazlarını əsaslandırmaq üçün söykəndiyi halların və qanunla sübut etməli olduğu başqa halların sübut olunması yükündən azad edə, yaxud sübutetmə yükünü bölüşdürə bilməz. Mülki Prosessual Məcəllə ilə məhkəməyə öz təşəbbüsü ilə sübutlar toplamaq hüququ verilmir və sübutların toplanması və verilməsi yükünü bütünlüklə sübutetmə yükünü daşıyan iş iştirakçılarının üzərinə qoyulmuşdur. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməli, tərəflərin məhkəməyə təqdim etmədikləri faktları nəzərə almalıdır (Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2 və 77.1-ci maddələri). Həmin Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Ona görə də, hazırki mübahisə üzrə sübutetmə yükü iddiaçının üzərinə düşür. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 76-cı maddəsinə əsasən tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən, MPM-də və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir. Məhkəmə nəzərə alır ki, işin obyektiv həlli üçün yalnız mötəbər sübutlardan istifadə oluna bilər. Sübutlar sübut edilən fakta birmənalı bağlı olmalı, yəni həmin faktın varlığı barədə güvənli nəticə çıxarmağa əsas verməlidir. Mülki prosesdə sübutlar əsasında nəticə çıxararkən aşağıdakı qayda əsas tutulmalıdır: 1) güvənli nəticəyə gəlməkdən ötrü bir yox, bir neçə sübut olmalıdır; 2) bu sübutlar bir-birini təsdiq etməli və tamamlamalıdır; 4) bu sübutlar birlikdə dəyərləndirilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 1097.1-ci maddəsinə əsasən, mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qanunla zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi zərəri vurmayan şəxsin öhdəsinə qoyula bilər. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci maddəsinə əsasən, zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 21.2-ci maddəsinə əsasən zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olunması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2.-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4.-cü maddəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1.-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərini və etirazlarının əsası kimi istinad etdiy halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.3.-cü maddəsinə əsasən işdə olan sübutlar əsasında işə baxmaq mümkün olmadıqda, məhkəmə zəruri əlavə sübutlar təqdim etməyi tərəflərə təklif edə bilər. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh ona məhkəmə hökmü ilə təyin edilmiş cəzasının icrası ilə əlaqədar saz vəziyyətdə təhvil verilmiş cihazın yarasız hala salması işdə olan sübutlarla tam təsdiq olunduğundan, iddia tələbi təmin edilməlidir. Bundan başqa, Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Azərbaycan Respublikasının “Dövlət rüsumu haqqında” Qanununun 9.1.14-cü maddəsinə əsasən məhkəmələrə verilən iddia ərizələri və bütün növ şikayətlər üzrə büdcə təşkilatları dövlət rüsumunu ödəməkdən azad olunurlar. Həmin Qanunun 9.4-cü maddəsinə əsasən iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsümu iddianın təmin edilmiş hissəsinə münasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə köçürülür. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.2-ci maddəsində göstərilir ki, iddiaçı müəyyən olunmuş qaydada dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilmişsə, dövlət rüsumu iddianın təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq cavabdehdən tutularaq dövlət gəlirlərinə alınır. Elektron məhkəmə portalında yaradılmış kalkulyator vasitəsilə aparılmış hesablama nəticəsində müəyyən olunur ki, iddia tələbinin predmetini təşkil edən 2277,4 manata görə 42,77 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilməlidir. Belə olan halda, iddia tələbi təmin olunduğundan, Cavabdeh iddia tələbinə uyğun dövlət rüsumu tutularaq, dövlət büdcəsinə ödənilməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələb üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 216-220 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Cavabdeh 2277,40 manat məbləğində vəsait alınıb Ədliyyə Nazirliyinin X1 hesabına (X3 Kod: 210005, VÖEN 140555071, Müxbir hesab AZ41NABZ********************, S.W.İ.F.T.CTREAZ22, Ədliyyə Nazirliyi Hesab № AZ18CTRE********************, VÖEN **********, Büdcə təsnifatının kodu:142120, Büdcə səviyyəsinin kodu:7) ödənilsin. Cavabdeh 42,77 manat məbləğində dövlət rüsumu tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən qanunla müəyyən edilmiş qaydada şikayət verilməmişdirsə, qəbul edildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Sərxan Səmədzadə