Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-1672/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-1672/2021 06.07.2021 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəlilov İlkin Ələkbər oğlunun sədrliyi ilə, məhkəmə iclas katibi Nəcəfli Fuad Zeynal oğlunun katibliyi ilə, iddiaçı Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızının iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı sabit pul şəklində tutulan alimentin miqdarının artırılması tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızı Cavabdeh qarşı alimentin miqdarının artırılması tələbi ilə məhkəməyə müraciət edərək, rəsmi nikahlarından anadan olmuş 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşlarına çatana kimi saxlanması üçün Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 07.07.2014-ci il tarixli, 2(067)-475/2014 saylı qətnaməsi ilə təyin edilmiş hər ay cəmi 100 manat sabit pul məbləğində alimentin artırılaraq, hər ay cəmi 200 manat sabit pul məbləğində alimentin Cavabdeh tutulub ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızı iddiasını onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdehlə 24 fevral 2002-ci ildə faktiki nikah münasibətlərinə daxil olmaqla evlənmişlər. 29 aprel 2008-ci ildə nikahlarını rəsmiləşdirmişlər. Birgə nikahlarından 11.11.2002-ci ildə Məryəm və 29.04.2008-ci ildə Amil adlı iki uşaqları anadan olmuşlar. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 07.07.2014-cü il tarixli, 2(067)-475/2014 saylı qətnaməsi ilə cavabdehlə aralarındakı nikah pozulmuş və uşaqlarının saxlanılması üçün cavabdehdən onun xeyrinə hər ay hər uşaq üçün 50 manat olmaqla, cəmi 100 manat sabit məbləğdə alimentin tutulması qət edilmişdir. Uşaqlarından Məryəm yetkinlik yaşına çatmışdır. O biri uşağı saxlamaqda çətinlik çəkir. Uşağının yeməyi, geyimi var, 50 manat alimentlə bunları çatdırmaq olmur. Ona görə də, göstərilənlərlə əlaqədar məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddianı müdafiə edərək, iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun izahat vermiş əlavə olaraq Bakı şəhərində gözəllik salonunda işlədiyini, qazancının müxtəlif olduğunu, cavabdehin Xudat şəhərində musiqi məktəbində musiqi müəllimi olduğunu, amma onun qazancı barədə məlumatının olmadığını bildirərək, iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Cavabdeh məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məhkəmə bildirişi göndərilməsinə baxmayaraq, o, məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə MPM-nin 185.5-ci maddəsinə əsasən Cavabdeh iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə iş materiallarını araşdırıb iddiaçının izahatlnı dinləyərək, bu nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi qismən əsaslı olduğundan qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında AZ-İİ seriyalı 346241 saylı doğum haqqında şəhadətnamədən müəyyən olunur ki, tərəflərin birgə nikahlarından 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X5 anadan olmuşdur. İş materiallarında olan Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 07.07.2014-cü il tarixli, 2(067)-475/2014 saylı qətnaməsindən müəyyən olunur ki, Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızı ilə Cavabdeh arasındakı rəsmi nikah pozulmuş və onların birgə nikahlarından olan uşaqlarının saxlanılması üçün Cavabdeh Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızının xeyrinə hər ay hər uşaq üçün 50 (əlli) manat olmaqla, cəmi 100 (yüz) manat sabit məbləğdə alimentin tutulması qət edilmişdir. İddiaçının izahatından aydın olmuşdur ki, tərəflər arasında alimentin ödənilməsinə dair saziş yoxdur. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 07.07.2014-cü il tarixli, 2(067)-475/2014 saylı qətnaməsinə əsasən İddiaçı ilə Cavabdeh arasındakı rəsmi nikah pozulmuş və onların birgə nikahlarından olan uşaqlarının saxlanılması üçün Cavabdeh Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızının xeyrinə hər ay hər uşaq üçün 50 manat olmaqla, cəmi 100 manat sabit məbləğdə alimentin tutulması qət edilmişdir. İddiaçı himayəsində olan uşağı 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X2 çətinlik çəkir, cavabdeh isə uşağın saxlanması üçün başqa heç bir kömək göstərmir. Buna görə də, iddiaçı cavabdehdən hər ay sabit pul şəklində cəmi 200 manat sabit pul məbləğində aliment tələb edir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 17-ci maddəsinin İİ hissəsinə əsasən uşaqların qayğısına qalmaq və onları tərbiyə etmək valideynlərin borcudur. Bu borcun yerinə yetirilməsinə dövlət nəzarət edir. Ailə Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə əsasən, valideynlər arasında yetkinlik-yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri müntəzəm, dəyişən olarsa ya da qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və ya tərəflərdən birinin marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm də sabit pul məbləğində müəyyən edilə bilər. Ailə Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinə əsasən sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə əsasən alimentin ödənilməsi barədə saziş olmadıqda məhkəmə tərəflərdən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər. «Uşaq hüquqları haqqında» Azərbaycan Respublikasının 19 may 1998-ci il tarixli Qanununun 19-cu maddəsinə görə uşağın qabiliyyətinin inkişaf etdirilməsi, onun maddi və mənəvi tələbatlarının təmin edilməsi, hüquq və mənafelərinin mühafizəsi valideynlərin əsas vəzifəsidir. Məhkəmə belə hesab edir ki, qanunun mənasına görə heç bir yerdə işləməmək, az gəlir etmək, yaxud, digər əsaslar valideynləri öz uşaqlarını saxlamaq vəzifəsindən azad etmir. Göstərilən hallar ancaq alimentin miqdarının müəyyən edilməsində nəzərə alına bilər. Alimentin ödənilməsi valideynlərə öz şəxsi istehlak tələbatlarının, ehtiyaclarının ödənilməsinə mane olsa belə, valideynlər mənbəyindən asılı olmayaraq öz qazanclarını uşaqları ilə bölüşdürməyə borcludurlar. Uşaqların saxlanılması valideynlərin mənəvi borcu olmaqla yanaşı həm də vacib hüquqi vəzifələridir. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 07.07.2014-cü il tarixli, 2(067)-475/2014 saylı qətnaməsinə əsasən Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızı ilə Cavabdeh birgə nikahlarından olan uşaqlarının saxlanılması üçün Cavabdeh Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızının xeyrinə hər ay hər uşaq üçün 50 manat olmaqla, cəmi 100 manat sabit məbləğdə alimentin tutulması qət olunmasına baxmayaraq, yaşayış minimumu uşaqlar üçün 2021-ci ildə 175 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. İstehlak qiymətlərinə əsaslanan bu qiymətləndirmə isə iddiaçı Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızının maddi vəziyyətində dəyişikliyin baş verməsinə, şübhəsiz ki, səbəb olmuşdur. Göstərilən hallar isə məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmaya bilməz. Eyni zamanda alimentin miqdarı müəyyən edilərkən, alimenti ödəməyə borclu olan Cavabdeh maddi vəziyyəti məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmalıdır. Məhkəmə Azərbaycan Respublikasının Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsini rəhbər tutaraq belə hesab edir ki, 100 manat müəyyən edilmiş aliment məbləğinin miqdarı artırılmalı, valideynlərin ailə və maddi vəziyyəti, uşağın mənafeyi, eləcə də tərəflərin diqqətəlayiq olan digər maraqları nəzərə alınaraq, 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün Cavabdeh iddiaçı Muturzayeva Nərgiz Abdulməcid qızının xeyrinə hər ay cəmi 175 (yüz yetmiş beş) manat sabit pul məbləğində aliment tutulmalıdır. Məhkəmə bu məbləğdən aşağı miqdarda alimentin tutulmasının 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X3 mənafeyinə zidd olacağı və uşaqların hüquqlarını pozacağı qənaətindədir. ”Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatmayan uşaqların valideynlərdən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərdən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016cı il tarixli, 8-2/2016 saylı Qərarında məhkəmələrə tövsiyə edilmişdir ki, məhkəmənin müəyyən etdiyi alimentin miqdarı dəyişdirilərkən (artırılarkən və ya azaldılarkən) və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilərkən bu barədə məhkəmə qətnaməsinin qanuni qüvvəyə mindiyi gündən miqdarı dəyişdirilmiş alimentin tutulması hesablanır və ya şəxs aliment ödəməkdən azad edilir. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, alimentin artırılmış məbləği qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən tutulmalıdır. Məhkəmə nəzərə almışdır ki, MPM-nin 218.3-cü maddəsinə müvafiq olaraq o, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan, işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarmalıdır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra, həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələb üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1, 216-220, 227, 233, 235.1.1, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ : İddia qismən təmin edilsin. Xaçmaz Rayon Məhkəməsinin 07.07.2014-cü il tarixli, 2(067)-475/2014 saylı qətnaməsinə əsasən Cavabdeh İddiaçı xeyrinə 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X1 üçün müəyyən olunmuş alimentin məbləği dəyişdirilsin. 29.04.2008-ci il təvəllüdlü X3 yetkinlik yaşına çatana kimi saxlanılması üçün qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən başlayaraq Cavabdeh İddiaçı xeyrinə hər ay cəmi 175 (yüz yetmiş beş) manat sabit pul məbləğində aliment tutulsun. İddianın qalan hissəsi təmin edilməsin. Cavabdeh 30 (otuz) manat dövlət rüsumu tutularaq Azərbaycan Respublikasının dövlət büdcəsinə ödənilsin. Qətnamədən bir ay müddətində Xaçmaz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən : İlkin Xəlilov..