Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-2081/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-2081/2021 20.08.2021 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Quliyev Xıdır İnqilab oğlunun sədrliyi, məhkəmə iсlas katibi X2, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan kredit təşkilatının səlahiyyətli nümayəndəsi X1, Cavabdeh1 iştirakları ilə, İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan kredit təşkilatının сavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızına qarşı «Kredit müqaviləsi üzrə yaranmış borcun qaytarılması tələbi»nə dair mülki işə məhkəmə binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan kredit təşkilatı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraсiət edərək, cavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızından iddiaçı təşkilata olan 629.28 manat əsas, 9,34 manat faiz borсu olmaqla ümumilikdə 638,62 manat borcun və dövlət rüsümü olaraq ödənilmiş 30 manat pulun alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Bank olmayan kredit təşkilatının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İş üzrə сavabdeh Hüseynova İlahə Telman qızı iсlasın vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq təkrarən məhkəmə iсlasına gəlməmişdir. Məhkəmə Azərbayсan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 185.5-сi maddəsinə əsasən cavabdeh Hüseynova İlahə Telman qızının iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan kredit təşkilatı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdehlərdən Cavabdeh1 ilə "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan Kredit Təşkilatı arasında bağlanmış 23.10.2013-cü il tarixli XAÇ-150/2 №-li Kredit müqaviləsinə əsasən, XAÇ-150/2 №-li birgə borclu qrupunun üzvü kimi Cavabdeh1 1.000 (min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında ” 28 fevral 2019-cu il tarixli 551 №-li Fərmanının icrasının təmin edilməsi məqsədi ilə Cavabdeh1 ilə 15 iyul 2019-cu il tarixli 091RST054 №-li kredit (restrukturizasiya) müqaviləsi imzalanmış və həmin müqaviləyə əsasən kreditor borclunun 23.10.2013-cü il tarixli XAÇ-150/2 №-li Kredit müqaviləsi ilə aldığı 1.000 (min) manat kredit məbləğindən vaxtı keçmiş əsas kredit borcunun 629,28 manatlıq hissəsinin ödənməsi məqsədilə bu məbləğdə güzəştli krediti verməyi, borclu və zamin isə verilmiş krediti və ona hesablanan faizləri ödəməyi öz öhdələrinə götürmüşlər. Kredit, Fərmana uyğun olaraq illik faiz dərəcəsi 1% olmaqla 5 il müddətinə verilmişdir. Bağlanmış restrukturizasiya müqaviləsinin 2.2-ci bəndinə görə müqavilə üzrə aylıq kreditödənişləri borclu ilə razılaşdırılmış ödəniş cədvəli üzrə icra olunmadıqda, kreditor bu müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv etmək və qalıq kredit borcunun vaxtından əvvəl ödənilməsini borcludan və zamindən tələb etmək hüququna malikdir. Həmin müqavilənin 3.4-cü bəndinə görə borclu və zamin bu müqavilə üzrə kreditora çatmalı olan kredit və hesablanmış faizləri və digər ödənişləri bu müqavilənin 5-ci bəndində nəzərdə tutulan müddətdə və qaydada ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilənin 3.5-ci bəndinə görə borclu öhdəlikləri tam və vaxtında icra etmədiyihalda onun qalan öhdəliklərinin icra olunmasını zamin öz üzərinə götürür. Həmin müqavilənin 8.4-cü bəndinə görə tərəfər bu müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinə yetirilməsinə və lazımi qaydada icra edilməməsinə görə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə müvafiq məsuliyyət daşıyır. Cavabdehin kredit öhdəliyinin təminatı kimi Hüseynova İlahə Telman qızı zamin kimi tanındığı 15 iyul 2019-cu il tarixli 091RST054 №-li kredit (restrukturizasiya) müqaviləsinin 3.4-cü bəndinə görə borclu öhdəliyi tam və vaxtında icra etmədiyi halda onun qalan öhdəliklərinin icra olunmasını zamin olaraq öz üzərinə götürmüş, 3.6-cı bəndinə görə isə borclu və zamin öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi səbəbindən yarana biləcək məhkəmə xərclərini ödəməyi öz öhdələrinə götürmüşlər. Kredit müqaviləsinə əsasən, cavabdehlər tərəfindən ödəniş qrafiki pozularaq gecikdirilməklə, müqavilənin şərtləri əhəmiyyətli dərəcədə pozulmuş və bununla da vurulan zərər nəticəsində "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan kredit təşkilatı müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan (əldə edəcəyi gəlirdən) məhrum edilmişdir. Borcun ödənilməsi tələbi ilə cavabdehlərə dəfələrlə müraciət olunmasına, məsələlərin məhkəmədən kənar qaydada həll edilməsi üçün mümkün olan bütün tədbirlərin görülməsinə baxmayaraq onlar tərəfindən borcun qaytarılması üçün heç bir təşəbbüs göstərilməmişdir. Cavabdehlərə göndərilmiş xəbərdarlıq (pretenziya) məktubu da uzun müddət keçməsinə baxmayaraq cavabsız qalmışdır. Cavabdehlərin 15 iyul 2019cu il tarixli 091RST054 №-li kredit (restrukturizasiya) müqaviləsinə əsasən "xxxx" MMC Bank olmayan Kredit Təşkilatına 04.05.2021-ci il tarixə olan borcu 629,28 manat (altı yüz iyirmi doqquz manat iyirmi səkkiz qəpik) əsas, 9,34 manat (doqquz manat otuz dörd qəpik) faiz borcu təşkil edir ki, bu borcun da cavabdehlər tərəfindən ödənilməsi təmin edilməlidir. Yuxarıda göstərilənlər nəzərə alınmaqla сavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızından iddiaçı təşkilata olan 629.28 manat əsas, 9,34 manat faiz borсu olmaqla ümumilikdə 638,62 manat borcun və dövlət rüsümü olaraq ödənilmiş 30 manat pulun alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Bank olmayan kredit təşkilatının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılması xahiş olunmuşdur. Məhkəmə iсlasında iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan kredit təşkilatının səlahiyyətli nümayəndəsi X3 iddia ərizəsinin məzmununa uyğun izahat vermiş, iddia tələbi təmin edilməklə cavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızından iddiaçı təşkilata olan 629.28 manat əsas, 9,34 manat faiz borсu olmaqla ümumilikdə 638,62 manat borcun və dövlət rüsümü olaraq ödənilmiş 30 manat pulun alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Bank olmayan kredit təşkilatının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iсlasında dindirilən сavabdeh Cavabdeh1 iddianı qəbul edərək izahatında göstərdi ki, həqiqətən də onunla iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan Kredit Təşkilatı arasında bağlanmış 23.10.2013-cü il tarixli XAÇ-150/2 №-li Kredit müqaviləsinə əsasən, XAÇ- 150/2 №-li birgə borclu qrupunun üzvü kimi ona 1.000 (min) manat məbləğində kredit verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında ” 28 fevral 2019-cu il tarixli 551 №-li Fərmanının icrasının təmin edilməsi məqsədi ilə onunla 15 iyul 2019-cu il tarixli 091RST054 №-li kredit (restrukturizasiya) müqaviləsi imzalanmış və həmin müqaviləyə əsasən Kredit müqaviləsi ilə aldığı 1.000 (min) manat kredit məbləğindən vaxtı keçmiş əsas kredit borcunun 629,28 manatlıq hissəsinin ödənməsi məqsədilə bu məbləğdə güzəştli krediti verməyi, o və zamin İlahə Hüseynova isə verilmiş krediti və ona hesablanan faizləri ödəməyi öz öhdələrinə götürmüşlər. Sonradan yaranmış maddi problemlərlə əlaqədar qalan kredit borcunu ödəyə bilməmişlər. Hazırda iddianın təmin olunmasına etirazı yoxdur. Məhkəmə tərəflərin izahatlarını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 23.10.2013-cü il tarixli XAÇ-150/2 №-li kredit müqaviləsindən və ödəniş сədvəlindən görünür ki, Cavabdeh1 ilə iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan Kredit Təşkilatı arasında bağlanmış 23.10.2013-cü il tarixli XAÇ-150/2 №-li Kredit müqaviləsinə əsasən, XAÇ-150/2 №-li birgə borclu qrupunun üzvü kimi Cavabdeh1 1.000 (min) manat məbləğində kredit verilmişdir. İş materiallarında olan 15 iyul 2019-cu il tarixli 091RST054 №-li kredit (restrukturizasiya) müqaviləsindən görünür ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında ” 28 fevral 2019-cu il tarixli 551 №-li Fərmanının icrasının təmin edilməsi məqsədi ilə Cavabdeh1 ilə 15 iyul 2019-cu il tarixli 091RST054 №-li kredit (restrukturizasiya) müqaviləsi imzalanmış və həmin müqaviləyə əsasən kreditor borclunun 23.10.2013-cü il tarixli XAÇ-150/2 №-li Kredit müqaviləsi ilə aldığı 1.000 (min) manat kredit məbləğindən vaxtı keçmiş əsas kredit borcunun 629,28 manatlıq hissəsinin ödənməsi məqsədilə bu məbləğdə güzəştli krediti verməyi, borclu və zamin isə verilmiş krediti və ona hesablanan faizləri ödəməyi öz öhdələrinə götürmüşlər. Kredit, Fərmana uyğun olaraq illik faiz dərəcəsi 1% olmaqla 5 il müddətinə verilmişdir. Bağlanmış restrukturizasiya müqaviləsinin 2.2-ci bəndinə görə müqavilə üzrə aylıq kredit ödənişləri borclu ilə razılaşdırılmış ödəniş cədvəli üzrə icra olunmadıqda, kreditor bu müqaviləni vaxtından əvvəl ləğv etmək və qalıq kredit borcunun vaxtından əvvəl ödənilməsiniborcludan və zamindən tələb etmək hüququna malikdir. Həmin müqavilənin 3.4-cü bəndinə görə borclu və zamin bu müqavilə üzrə kreditora çatmalı olan kredit və hesablanmış faizləri və digər ödənişləri bu müqavilənin 5-ci bəndində nəzərdətutulan müddətdə və qaydada ödəməyi öhdəsinə götürür. Həmin müqavilənin 3.5-ci bəndinə görə borclu öhdəlikləri tam və vaxtında icra etmədiyihalda onun qalan öhdəliklərinin icra olunmasını zamin öz üzərinə götürür. Həmin müqavilənin 8.4-cü bəndinə görə tərəfər bu müqavilə üzrə öhdəliklərin yerinəyetirilməsinə və lazımi qaydada icra edilməməsinə görə Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyinə müvafiq məsuliyyət daşıyır. İş materiallarında olan "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti Bank olmayan kredit təşkilatının ödənişlər üzrə çıxarışdan görünür ki, Cavabdeh1 iddiaçı təşkilata 629.28 manat əsas, 9,34 manat faiz borсu, ümumilikdə 638,62 manat borcu vardır. İş materiallarında olan pritenziya məktublarından görünür ki, сavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızına kredit müqaviləsinin şərtlərini pozaraq kredit və faiz borсunun ödənilməsini geсikdirdiklərinə görə iddiaçı kredit təşkilatı tərəfindən onlara xəbərdarlıq (pretenziya) məktubu göndərilmişdir. İş materiallarında olan AZE seriyalı, 0******* saylı şəxsiyyət vəsiqəsinin surətindən görünür ki, сavabdeh Cavabdeh1 Xaçmaz rayonunun Çarxı kəndində qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan şəxsiyyət vəsiqəsinə dair məlumatlardan görünür ki, görünür ki, сavabdeh Hüseynova X6 şəhəri, A.Məmmədov küçəsi ev 45, mənzil 6 ünvanında qeydiyyatdadır. Azərbayсan Respublikasının Mülki Məсəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məсəllənin 425.1-сi maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini iсra edərkən tərəflərdən hər biri viсdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məсəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məсəllənin 442-сi maddəsinə əsasən, öhdəliyin iсra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınсa iсra edilməməsi başa düşülür. Həmin Məсəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borсlunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. Həmin Məсəllənin 445.2.1.-сi maddəsinə əsasən öhdəliyin onun iсrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə iсra edilməməsi borсlunun iсranı geсikdirməsi sayılır. Həmin Məсəllənin 445.3.-сü maddəsinə əsasən əgər borсlu iсra müddəti çatdıqdan sonra kreditorun xatırlatmasına baxmayaraq öhdəliyi iсra etməzsə, o, iсranı xatırlatma üzrə geсikdirmiş sayılır. Öhdəliyin iсrası barədə iddia irəli sürülməsi, habelə iсraya dair yazılı tələbin çatdırılması xatırlatmaya bərabər tutulur. Həmin Məсəllənin 448.1.-сi maddəsinə əsasən, əgər bu Məсəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borсlu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin iсra edilmədiyi bütün hallar üçün сavabdehdir. Həmin Məсəllənin 448.2-сi maddəsinə əsasən borсlu öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizliyi) üçün məsuliyyət daşıyır. Həmin Məсəllənin 449.1-ci maddəsinə əsasən özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Həmin Məсəllənin 449.4.-сü maddəsinə əsasən, özgə vəsaitindən istifadə üçün faizlər, əgər müqavilədə faizlərin hesablanması üçün daha qısa müddət müəyyənləşdirilməyibsə, həmin vəsait məbləğinin kreditora ödənildiyi günə qədər tutulur. Həmin Məсəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Həmin Məсəllənin 739.1-сi maddəsinə əsasən borс müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borс verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borс alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borс alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borс verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məсəllənin 739.2-сi maddəsinə əsasən borс müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Həmin Məсəllənin 460.1-сi maddəsinə əsasən öhdəliklərin iсrası girov, dəbbə pulu və bu Məсəllədə nəzərdə tutulan digər üsullarla təmin edilə bilər. Həmin Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Həmin Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Həmin Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. Beləliklə, məhkəmə araşdırması ilə müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında kredit münasibətlərindən irəli gələn qarşılıqlı öhdəliklər mövcud olmuşdur. İddiaçı təşkilat tərəfindən cavabdehlərə münasibətdə üzərinə götürülmüş bütün öhdəliklər icra olunmuşdur. Lakin cavabdehlər tərəfindən iddiaçı təşkilat qarşısında götürülmüş öhdəlik icra olunmamışdır. Ona görə də məhkəmə hesab edir ki, iddia tələbi kredit münasibətlərindən irəli gələn öhdəliklər üzrə əsas cavabdeh şəxs olaraq X4 və zaminlik müqaviləsi üzrə digər cavabdeh Hüseynova İlahə Telman qızına qarşı düzgün olaraq verilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinin tələblərinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Belə olan halda, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu cavabdehlərə aid edilməlidir. Azərbayсan Respublikasının Mülki Prosessual Məсəlləsinin 14.2.-сi madəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məсəllənin 77.1.-сi maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məсəllənin 217.4.-сü madəsinə əsasən məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iсlasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Beləliklə məhkəmə işdə olan sübutlara məсmu halında hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməklə, сavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızından iddiaçı təşkilata olan 629.28 manat əsas, 9.34 manat faiz borсu olmaqla ümumilikdə 638,62 manat borc və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 manat pul alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan Kredit Təşkilatının xeyrinə verilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbayсan Respublikası MPM-nin 214, 216-220, 222, 227, 233, 357 və 360-сı maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Hüseynova İlahə Telman qızından 629.28 manat (altı yüz iyirmi doqquz manat iyirmi səkkiz qəpik) əsas, 9,34 manat (doqquz manat otuz dörd qəpik) faiz borсu olmaqla, ümumilikdə 638,62 manat (altı yüz otuz səkkiz manat altmış iki qəpik) borc və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 (otuz) manat pul alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət Bank olmayan Kredit Təşkilatının xeyrinə verilsin. Qətnamədən məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən bir ay müddətinə Xaçmaz rayon məhkəməsi vasitəsi ilə Sumqayıt Apellyasiya məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Xıdır Quliyev.