Xaçmaz Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(067)-796/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Xaçmaz şəhəri İş № 2(067)-796/2021 19.03.2021 XAÇMAZ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Xəlilov İlkin Ələkbər oğlunun sədrliyi ilə, məhkəmə iclas katibi Nəcəfli Fuad Zeynal oğlunun katibliyi ilə, İddiaçı Camaləddin qızının, iddiaçının vəkili X1 və Cavabdeh iştirakları ilə, İddiaçı Camaləddin qızının Cavabdeh qarşı borc tələbinə dair mülki işə Xaçmaz şəhərində açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ : İddiaçı Camaləddin qızının Cavabdeh qarşı məhkəməyə iddia ərizəsi ilə müraciət edərək, cavabdehə borc verdiyi 2200 manat məbləğində pulun cavabdeh tərəfindən ödənilməmiş 1650 manat məbləğində əsas borcun və 300 manat məbləğində faizlərin, həmçinin, rüsum kimi ödədiyi 30 manat pulun və hüquqi yardıma görə ödədiyi 200 manatın, cəmi 2180 (iki min yüz səksən) manat məbləğində pulun cavabdeh Cavabdeh tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı Camaləddin qızı məhkəmə iclasında iddiasını onunla əsaslandırmışdır ki, 2018-ci ildə cavabdehə “Kapital Bank”ın Xaçmaz filialından 2200 manat məbləğində kredit alıb borc vermişdir. Cavabdehlə aralarındakı razılığa görə o, 2200 manat məbləğində pulu və kredit müqaviləsinə əsasən ödənilməli olan 300 manat faizlərin ödənilməsini öz öhdəsinə götürmüşdür. Lakin sonradan cavabdeh krediti ödəməkdən yayınmışdır. O, bu günədək kredit alıb ona verdiyim pulu qaytarmamışdır və hər dəfə müxtəlif bəhanələrlə bundan yayınır. Ona görə məhkəmədə iddia qaldırmışdır. Məhkəmə iclasında İddiaçı Camaləddin qızı iddianın dəlillərinə uyğun izahat vermiş və iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iddiaçının vəkili X2 iddianın təmin edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında Cavabdeh iddianı etiraf edərək, 2018-ci il tarixdə iddiaçıdan 2200 manat borc pul aldığını, razılığa görə 2200 manat məbləğində pulu və kredit müqaviləsinə əsasən ödənilməli olan 300 manat faizləri ödəməyi öhdəsinə götürdüyünü bildirərək, iddiasının təmin edilməsinə etiraz etməmişdir. Məhkəmə tərəflərin izahatını dinləyib, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan aşağıdakılara əsasən təmin edilməlidir. Məhkəmə nəzərə alır ki, mülki prosesdə qəbul edilmiş və sübut hüququnun tələbləri baxımından mühüm əhəmiyyətə malik olan formal həqiqət prinsipinə görə sübutların toplanması və təqdim edilməsi yükü bütünlüklə tərəflərin üzərinə düşür. MPM sübutetmə vəzifələrinin bölgüsünün ümumi qaydasını müəyyən edir. Bu qaydaya görə iş iştirakçıları tələb və etirazlarını əsaslandırdıqları faktları isbat etməlidirlər. Məhkəmə öz istəyinə görə iş iştirakçısı olan bu və ya başqa şəxsi onun öz iddia və etirazlarını əsaslandırmaq üçün söykəndiyi halların və qanunla sübut etməli olduğu başqa halların sübut olunması yükündən azad edə, yaxud sübutetmə yükünü bölüşdürə bilməz. MPM məhkəməyə öz təşəbbüsü ilə sübutlar toplamaq hüququ vermir və sübutların toplanması və verilməsi yükünü bütünlüklə sübutetmə yükünü daşıyan iş iştirakçılarının üzərinə qoyur. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməli, tərəflərin məhkəməyə təqdim etmədikləri faktları nəzərə almalıdır (MPM-in 14.2 və 77.1-ci maddələri). Həmin Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilir. Qeyd olunanlarla əlaqədar, məhkəmə hesab edir ki, hazırkı iş üzrə cavabdehin ona borclu olmasını və həmin pulu ona qaytarmadığını sübutetmə yükü iddiaçının üzərinə, bunun əksini sübutetmə yükü isə cavabdehin üzərinə düşür. İş materiallarında olan xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli cinayət işinin başlanmasının rədd edilməsi haqqında qərardan müəyyən olunur ki, Cavabdeh İddiaçı borc pul istəmiş, İddiaçı 2200 (iki min iki yüz) manat pulu Kapital bankdan alaraq Cavabdeh vermiş, sonuncu isə həmin pulu beş ay banka köçürmüş, lakin sonrakı aylar pulu köçürmədiyindən hər ay İddiaçı pensiya kartından pul tutulmuşdur. İddiaçı Cavabdeh ona ümumilikdə 1700 manat məbləğində pulu borclu olduğunu göstərmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 14.1-ci və 14.2.6-cı maddələrinə əsasən mülki hüquqlar və vəzifələr mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulan əsaslardan, habelə fiziki və hüquqi şəxslərin qanunvericilikdə nəzərdə tutulmasa da, mülki qanunvericiliyin prinsiplərinə görə mülki hüquqlar və vəzifələr doğuran hərəkətlərindən, o cümlədən başqa şəxsə zərər vurulması nəticəsində yaranır. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Həmin Məcəllənin 425.1-ci maddəsinə əsasən öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə görə isə öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Məhkəmə hesab edir ki, Mülki Məcəllənin göstərilən müddəaları baxımından iddiaçı və cavabdeh arasında borc münasibətlərindən irəli gələn, öhdəlik münasibətləri yaranmışdır və iddiaçının cavabdehdən borcun qaytarılması ilə bağlı tələbləri də məhz borc və öhdəlik münasibətləri çərçivəsində dəyərləndirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə görə öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkət etməlidir, məsələn, pul ödəməli, xidmətlər göstərməli, əmlak verməli, iş görməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasının tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. İş materiallarından müəyyən olunur ki, 2018-ci ildə cavabdehə “Kapital Bank”ın Xaçmaz filialından 2200 manat məbləğində kredit alıb borc vermişdir. Cavabdehlə aralarındakı razılığa görə o, 2200 manat məbləğində pulu və kredit müqaviləsinə əsasən ödənilməli olan 300 manat faizlərin ödənilməsini öz öhdəsinə götürmüşdür. Lakin sonradan cavabdeh krediti ödəməkdən yayınmışdır və kredit borcundan tutulmalar iddiaçının pensiya kartına yönəldilmişdir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia təmin edilməli və 2180 (iki min yüz səksən) manat məbləğində pul Cavabdeh İddiaçı Camaləddin qızının xeyrinə tutulmalıdır. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələb üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 216-220-ci və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ : İddia təmin edilsin. Cavabdeh 1650 (min altı yüz əlli) manat məbləğində əsas borc, 300 (üç yüz) manat məbləğində faiz borcu, həmçinin, rüsum kimi ödənilmiş 30 (otuz) manat pul və hüquqi yardıma görə ödənilmiş 200 (iki yüz) manat pul, cəmi 2180 (iki min yüz səksən) manat məbləğində pul tutularaq, İddiaçı Camaləddin qızına ödənilsin. Qətnamədən 1 ay müddətində Xaçmaz Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: İlkin Xəlilov.