Şəmkir Rayon Məhkəməsi Qiyabi qətnamə — İş №2(076)-83/2023

Azərbaycan Respublikası adından QİYABİ QƏTNAMƏ Şəmkir rayon İş № 2(076)-83/2023 23.02.2023 ŞƏMKİR RAYON MƏHKƏMƏSİ Məmmədova Şəfəq Ənvər qızının sədrliyi, Мящкямя иъласынын катиби X3 катиблийи, İddiaçı иштиракы иля, Иддиачы İddiaçı Cavabdeh qarşı pul тялябиня даир иддиасы цзря мцлки ишя Шямкир Район Мящкямясинин бинасында, мящкямя иълас залында, qiyabi icraat qaydasında baxaraq, мцяййян етди: Иддиачы İddiaçı Cavabdeh qarşı pul тялябиня даир иддиа яризяси иля мящкямяйя мцраъият етмишdir. Иддиачы iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, həyat yoldaşı mərhum X9 təxminən 7-8 il öncə Şəmkir rayon İcra Hakimiyyətinin sərəncamı əsasında Gəncə-Şəmkir magistral yolunun kənarından yerləşən torpaq sahəsini almışdır. Həmin torpaq sahəsini hərbi vəzifəsi ilə əlaqədar olaraq öz adına deyil, cavabdeh (qardaşı) Cavabdeh etibar edərək onun adına sənədləşdirmişdir. Sözügedən torpaq sahəsinin cavabdehə yoldaşı tərəfindən həvalə edilməsini Şəmkir rayon Yeni Həyat kəndinin icra nümayəndəsi Natiq müəllim və həmçinin kəndin bütün sakinləri şahiddirlər. Yoldaşı vəfat etdikdən sonra notariat kontorunun xx.xx.2021-ci il tarixli şəhadətnaməsi əsasında o onun hüquqi varisi müəyyən edilmişdir. Ona məxsus olan əşyalar (daşınar-daşınmaz), kimlərəsə həvalə etdiyi, alacağı və yaxud verəcəyi hər bir şeyin geri alınmasını və ya qaytarılması barədə müəyyən addımlar atır. Bir sözlə mərhum həyat yoldaşı tərəfindən kimlərəsə həvalə etdiyi əşyaların geri alınmasını, borcların alınmasını və ya verilməsini notariat kontorunda hüquqi varis müəyyən edilərkən öz üzərinə götürmüşdür. Cavabdeh mərhum həyat yoldaşı tərəfindən həvalə edilmiş torpağın geri qaytarılması barədə tərəfindən dəfələrlə şifahi və yazılı xəbərdarlıq edilməsinə baxmayaraq cavabdeh torpaq sahəsinin geri qaytarılmasında müxtəlif bəhanələr edərək yayınmışdır. Cavabdeh sözügedən torpaq sahəsinin ona həvalə edilməsini etiraf edir, lakin geri qaytarılmasında müxtəlif bəhanələr gətirir. Bu səbəbdən də o məcburiyyət qarşısında öz hüquqlarımı müdafiə etmək üçün qanunla məhkəməyə müraciət etmək qərarına gəlmişdir. Şəmkir Rayon Məhkəməsində bununla bağlı iddia qaldırmış və 2(076)-1519/2022 saylı mülki iş üzrə məhkəmə prosesi olmuşdur. Məhkəmə prosesi zamanı Cavabdeh məhkəmədə etiraf edərək bildirdi ki, həqiqətən də sözügedən torpaq sahəsinin alınması üçün mərhum qardaşı X9 3700 manat, digər qardaşı X10 isə 2000 ABŞ dolları məbləğində yəni həmin dövrdə dolların manata olan məzənnəsi 0.78 manat idi. Yəni 1560 manat məbləğində pul vəsaiti vermişdirlər. Lakin onun həyat yoldaşı həmin torpaq sahəsinin alınması üçün “QAZ 31105” markalı sovet istehsalı olan təzə avtomobili vermişdir. Həmin avtomobilin o dövrə olan bazar qiyməti 10.000 manat idi. Həmin avtomobilin verilməsi barədə kifayət qədər şahidlər vardır. Zərurət yarandıqda mülki işə sübut olaraq cavabdehin 2(076)-1519/2022 saylı mülki iş üzrə protokolda qeyd edilən ifadəsini sübut olaraq işə əlavə edilməsini məhkəmədən xahiş edə bilər. Hazırda mərhum X4 3 azyaşlı uşağı vardır və onlar da atalarının varisi müəyyən edilmişdir. Beləliklə, mərhum həyat yoldaşı tərəfindən Şəmkir rayon İcra Hakimiyyətinin sərəncamı əsasında Gəncə-Şəmkir magistral yolunun kənarından yerləşən torpaq sahəsinin alınması üçün Cavabdeh verdiyi pul vəsaitinin alınaraq ona geri qaytarılması üçün məhkəməyə müraciət etmək qərarına gəlmişdir. Məhkəmə iclasında İddiaçı iddia tələbini müdafiə edərək, iddia ərizəsini məzmununa uyğun izahat verdi və əlavə olaraq bildirdi ki, həmin torpaq sahəsini mərhum yoldaşı formal olaraq qardaşının adına almışdır, istifadəsi də hələlik özlərinə məcburi olmadığı üçün qardaşına da müvəqqəti istifadə etməsinə icazə vermişdir. Əri vəfat edəndən sonra cavabdehə ya torpağı ya da dəyərinin qaytarılmasını bildirsə də hələ də cavabdeh nə torpağın, nə pulun qaytarılmasından imtina edir. Torpağın qaytarılması barədə məhkəməyə müraciə etmiş və həmin iş baxılmamış saxlanmışdır. Əslində isə cavabdeh özü də 3700 manat dəyərində o torpağın formal olaraq onun adına alınmasını etiraf etmişdir, lakin həqiqətdə isə torpağı və ya pulu qaytarmağa çətinlik yaradır. Ona görə də, məhkəməyə müraciət etmək məcburiyyətində qalır. Məhkəmədən ddianın təmin edilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ишя бахылманын вахт вя йери барядя лазыми гайдада мялумат верилмясиня бахмайараг ъавабдещ Cavabdeh оьлу мящкямя иъласына эялмямиш вя эялмямясинин сябябляри барядя мялумат вермямишdiр. Иддиачы İddiaçı мящкямяйя яризя веряряк, ишя ъавабдещин иштиракы олмадан гийаби иъраат гайдасында бахылмасынa etiraz etməmişdir. Мящкямя Азярбайъан Республикасынын МПМ-нин 238-ъи маддясиня ясасян ишя ъавабдещин иштиракы олмадан гийаби иъраат гайдасында бахылмасыны мцмкцн щесаб етмишдир. Həmin Məcəllənin 241.1-ci maddəsinə əsasən qiyabi icraat qaydasında işə baxarkən hakim, tərəflərin təqdim etdiyi sübutların tədqiqi ilə kifayətlənir, onların dəlillərini və vəsatətlərini nəzərə alır və qiyabı adlanan qətnamə çıxarır. Мящкямя ишя ъавабдещ Cavabdeh оьлунун иштиракы олмадан бахылмасыны мцмкцн щесаб етмишдир. İşdə olan Gəncə şəhəri Nizami rayonu qeydiyyat şöbəsi tərəfindən verilmiş xx.xx.2020-ci il tarixli AZ-İİ № 065194 nömrəli ölüm haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X9 21 may 2020-ci il tarixdə ölmüş və bu barədə ölüm haqqında akt qeydləri kitabında 22 may 2020-ci il tarixdə 213 nömrə ilə qeyd edilmişdir. İş materiallarında olan Gəncə regional “Asan Xidmət” mərkəzində notariat ofisinin 01 aprel 2021-ci il tarixli 2V-436 nömrəli “Qanun üzrə X8” Şəhadətnamənin surətindən görünür ki, xx.xx.2020-ci il tarixdə vəfat etmiş X4 qızı -X7, oğlu- X11, qızı-X5 və arvadı-İddiaçı vərəsələridir. İşdə olan Şəmkir rayonu Yenikənd kənd X2 xx.xx.2004-cü il tarixli 14 nömrəli “nikah haqqında” şəhadətnamənin surətindən görünür ki, X9 ilə İddiaçı 03 sentyabr 2004-cü ildə nikahlarını bağlamışlar. İş materiallarına əlavə edilən 2(076)-1519/2022 saylı mülki işin xx.xx.2022-ci il tarixdə tərtib olunmuş protokolunun surətindən görünür ki, Cavabdeh bildirmişdir ki, onun qardaşı həmin torpaq sahəsini 3700 manata almışdır. Əgər iddiaçı məhkəməyə müraciət etməzdən əvvəl onunla danışsa idi, o ya həmin torpaq sahəsini, ya torpağın alınmasına xərclənmiş 3700 (üç min yeddi yüz) manat pulu qaytarardı. Buna görə də aralarında razılığa gəlib barışmaq üçün onlara vaxt verilməsini və bununla bağlı məhkəmə vaxtının təxirə salınmasını xahiş etmişdir. İş materiallarına əlavə edilən 2(076)-1519/2022 saylı mülki iş xx.xx.2022-ci ildə baxılmamış saxlanılmışdır. Беляликля, мящкямя иъласында мцяййян едилмишдир ки, İddiaçı həyat yoldaşı mərhum X4 Gəncə-Şəmkir magistral yolunun kənarından yerləşən dəyəri 3700 manat olan torpaq sahəsini öz adına deyil, cavabdeh (mərhumun qardaşı) Cavabdeh etibar edərək onun adına sənədləşdirmişdir. İddiaçı həmin torpaq sahəsinin alınması üçün verilmiş 3700 manat pulun iddiaçıya geri qaytarılması üçün hazırkı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, belə olan halda cavabdeh hüquqi əsas olmadan, yəni etibarlı müqavilə əsası olmadan iddiaçının əmlakı hesabına varlanmışdır. Məhkəmə iddiaçının izahatını dinləyərək və mülki işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia təmin edilməlidir. Belə ki, Mülki Məcəllənin 1091-ci maddəsində qeyd olunur ki, əsassız varlanan o şəxs (varlanmış şəxs) sayılır ki, hüquqi əsas olmadan başqa şəxsin (məhrum olanın) hesabına əmlak əldə etsin. Əsassız varlanma yalnız o zaman baş verir ki, bu cür varlanmaya haqq qazandıran qanuni əsas və ya müqavilə əsası olmur. Hüquqi əsas olmadan varlanma həmçinin o hallarda baş vermiş sayılır ki, bu cür varlanma həyata keçirilməmiş əsasa və ya sonralar aradan qalxmış əsasa söykənir. Həmin Məcəllənin 1092.1-ci maddəsinə əsasən varlanmış şəxs əldə etdiklərini məhrum olanın tələbi ilə ona qaytarmalıdır. Азярбайъан Республикасынын Мцлки Просессуал Мяъяллясинин 4-cü maddəsinə əsasən, bütün fiziki və hüquqi şəxslər özlərinin qanunla qorunan hüquq və azadlıqlarını, eləcə də maraqlarını qorumaq və təmin etmək məqsədi ilə qanunla müəyyən edilmiş qaydada məhkəmə müdafiəsindən istifadə etmək hüququna malikdirlər. Щямин Мяъяллянин 77.1-ъи маддясиня ясасян щяр бир тяряф юз тялябляринин вя етиразларынын ясасы кими истинад етдийи щаллары сцбут етмялидир. Щямин Мяъяллянин 14.2-ъи маддясиня эюря мящкямя йалныз тяряфлярин тягдим етдикляри сцбутлары арашдырмалы вя онлардан истифадя етмялидир. İddia təmin edildiyindən iş üzrə ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Эюстярилянляря ясасланараг вя Азярбайъан Республикасынын Мцлки Просессуал Мяъяллясинин 216–220 вя 233, 360–ъы маддялярини рящбяр тутараг, мящкямя гят етди: İddia təmin edilsin. Cавабдещ Cavabdeh 3700 (üç min yeddi yüz) manat мябляьиндя pul вя ödənilmiş 100 (bir yüz) manat дювлят рцсуму alınıb iddiaçı X1 verilsin. Ъавабдещ Cavabdeh гийаби гятнамяни алдыьы вахтдан етибарян 10 (он) эцн ярзиндя онун ляьви цчцн гийаби гятнамяни чыхармыш мящкямяйя яризя иля мцраъият едя биляр. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Şəmkir Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Щаким: Şəfəq Məmmədova