Azərbaycan Respublikası adından Qərar Bakı şəhəri İş № 2(1-8)-1527/2026 08.07.2026 ALI MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının İddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı iddiası ilə bağlı mülki iş üzrə QƏRARI (Açar sözlər: pul tələbi) Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Babayev Zəki Baba oğlu (məruzəçi), Əliyev Zaur Əli oğlu və Baxışova Vüsalə Ələkbər qızından ibarət tərkibdə, İddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddiası ilə bağlı mülki iş üzrə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının *(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026cı il tarixli qətnaməsindən cavabdeh Cavabdeh (vəkil nümayəndə3) tərəfindən verilmiş kassasiya şikayətinə # #### 2026-cı il tarixdə Ali Məhkəmənin inzibati binasında yazılı icraat qaydasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İşin halları:
1. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin e-*(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2024-cü il tarixli qətnaməsinə əsasən, iddiaçı Nağıyeva İlahə Məmməd qızının cavabdehlər İddiaçı, Cavabdeh və X97 qarşı pulun tutulması tələbinə dair iddia tələbi qismən təmin edilmiş, cavabdehlər İddiaçı və Aynurə Əliyevadan 13.120 manat pul və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 129,36 manat pul müştərək qaydada tutularaq iddiaçı Nağıyeva İlahə Məmməd qızına ödənilməsi qət edilmişdir.
2. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının *(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən, cavabdehlər İddiaçı və X97 tərəfindən ayrıayrılıqda verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, iddiaçı Nağıyeva İlahə Məmməd qızı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmişdir. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin e-*(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2024-cü il tarixli qətnaməsi - iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi - hissədə ləğv edilmiş və həmin hissədə yeni qətnamə qəbul edilərək iddia həmin hissədə qismən təmin edilmişdir. Cavabdehlər İddiaçı və Aynurə Əliyevadan 1.500 manat müştərək qaydada tutularaq iddiaçı Nağıyeva İlahə Məmməd qızına ödənilməsi, cavabdehlər İddiaçı və Aynurə Əliyevadan müştərək qaydada ümumilikdə iddiaçı Nağıyeva İlahə Məmməd qızının xeyrinə tutulan məbləğ 14.620 manat və iddia ərizəsi verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi 129,36 manat müəyyən edilməsi, iddiaçı Nağıyeva İlahə Məmməd qızı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinin qalan hissədə təmin edilməməsi, qətnamənin qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılması qət olunmuşdur.
3. Şəkillərdən görünür ki, 5243 4544 1044 **** nömrəli kart Allahverdiyev Çingizə, 5213 6751 6917 **** nömrəli kart Hüseynli İsrafilə, 5243 7544 1025 **** nömrəli kart Talıbov Fikrətə, 5243 7544 1051 **** nömrəli kart Mahmudova Kifayətə məxsusdur.
4. ## ###### 2021-ci il tarixli, **** nömrəli bank qəbzinə əsasən, İddiaçı tərəfindən ************** nömrəli hesaba həmin tarixdə 3.800 ABŞ dolları pul köçürülmüşdür.
5. Qəbzlərə əsasən, 5243 75XX XXXX **** nömrəli kart nömrəsinə avqust-sentyabr aylarında 3.200 manat, 650 manat, 1.815 manat, 1.900 manat və 1.700 manat olmaqla, ümumilikdə 9265 manat pul köçürülmüşdür.
6. Qəbzlərə əsasən, iddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh bank hesabına 2021-ci ilin iyunsentyabr aylarında 9 dəfə ayrı-ayrı vaxtlarda 1.700 manat, 1.700 manat, 200 manat, 1.000 manat, 1.365 manat, 3.905 manat, 1.870 manat, 2.550 manat, 2.040 manat olmaqla ümumilikdə 19.533 manat pul ödəmişdir.
7. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin *(***)-***/**** nömrəli, ##.##.2024-cü il tarixli hökmünün nəticə hissəsinə əsasən, Yaxyayev Xəyal Xanış oğlu Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.1, 178.3.2, 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinmiş, o, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.1 və 178.3.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 8 il 6 ay müddətə azadlıqdan məhrum etmə, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.1 və 1931.3.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 10 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 66.3-cü maddəsinə əsasən təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Yaxyayev Xəyal Xanış oğlu 13 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 71.5-ci maddəsinə əsasən Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ###### 2021ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş şərti məhkum etmə ləğv edilmiş və Azərbaycan Respublikası CMnin 67.1-ci maddəsinə əsasən Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin ## ###### 2021-ci il tarixli hökmü ilə təyin edilmiş 3 il 10 gün müddətə azadlıqdan məhrumetmə cəzası yeni təyin edilmiş cəza ilə qismən birləşdirilməklə Yaxyayev Xəyal Xanış oğlu qəti olaraq 15 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası CPM-nin 318.1ci maddəsinə uyğun olaraq təqsiri sübuta yetirilmədiyi üçün Yaxyayev Xəyal Xanış oğluna elan edilmiş ittihamdan aşağıdakı zərərçəkmiş şəxslərə: X98 dəymiş 510 manat maddi ziyan; X36 9.000 manat; X99 900 dollar və ya 1.530 manat; X127 450 dollar və ya 765 manat; X37 6.050 dollar və ya 19.285 manat; Şahbazova Gülşən İsa qızına 11.000 manat; Qurbanov Emin İlham oğluna 7.000 dollar və ya 11.900 manat X128 2.684 manat; X39 7.000 manat; X173 27.000 manat; X40 1.000 manat; X6 12.000 dollar və ya 20.400 manat; X129 1.285,5 manat; X62 700 dollar və ya 1.190 manat; X100 3.972 dollar və ya 6.752 manat; X130 31.700 manat; X101 3.375 manat; X16 8.000 dollar və ya 13.600 manat; X102 50.000 manat; X17 21.000 dollar və ya 35.000 manat; X7 12.000 manat; X63 1.970 manat; X151 20.400 manat; Cahangirov İqbal Hüseynağa oğluna 9.700 dollar və ya 16.940 manat; X64 21.000 manat; X103 20.350 dollar və ya 34.595 manat; X200 5.474 dollar 9.305 manat; X41 4.000 dollar və ya 6.800 manat; X2 9.742 dollar və ya 16.561 manat; X42 4.780 dollar və ya 8.126 manat; Xudiyev İlqar Arif oğluna 1.800 dollar və ya 3.060 manat; X131 15.000 dollar və ya 25.500 manat; X104 3.150 dollar və ya 5.355 manat; İsmayılova Lamiyə Sahib qızına 3.850 dollar və ya 6.545 manat; X65 5.400 dollar və ya 9.180 manat; X133 5.100 manat; X152 3.600 dollar və ya 6.120 manat; X43 30.000 dollar 51.000 manat; X44 22.100 manat; Coşkun Hamdinə 26.200 dollar və ya 44.540 manat ; X9 680 manat; X153 17.550 dollar və ya 29.835 manat; X105 1.800 dollar və ya 3.060 manat; Quliyeva İradə Əvəz qızına 16.000 dollarvə ya 27.200 manat; Nağıyeva İlahə Məmməd qızına 14.620 manat; X19 850 manat; X10 13.350 dollar və ya 22695 manat; X66 600 dollar və ya 1.020 manat; X11 8.400 manat; X20 19.380 manat; X67 3.650 dollar və ya 6.250 manat; X134 15.000 manat; Mövsümova Vüsalə İsrail qızına 5.060 manat; X68 25.000 dollar və ya 42.500 manat; X106 3.500 dollar və ya 5.950 manat; X303 15.300 dollar və ya 26.010 manat; Ağayev Habil İdris oğluna 1.300 dollar və ya 2.210 manat; X240 300 dollar və ya 510 manat; X329 2.600 dollar və ya 4.420 manat; X69 3.600 dollar və ya 6.120 manat; İsgəndərov Mais Qəti oğluna 3.000 dollar və ya 5.100 manat; X70 16.000 dollar və ya 27.200 manat; X274 1.000 manat; X107 2.000 dollar və ya 3.400 manat; Rəsulzadə İmran Telman oğluna 595 manat; X21 10.000 dollar və ya 17.000 manat, həmçinin 5.000 manat; X136 1.500 dollar və ya 2.550 manat; X71 4.300 dollar və ya 7.310 manat; X109 6.200 dollar və ya 10.540 manat; X72 4.200 manat; X22 600 dollar və ya 1.020 manat; X23 22.000 dollar və ya 37.400 manat; X137 10.400 dollar və ya 17.680 manat; X330 3.800 dollar və ya 6.460 manat; İbrahimov Ənvər Hikmət oğluna 900 dollar və ya 1.530 manat; X24 10.000 manat; X46 20.000 manat; X138 10.000 dollar və ya 17.000 manat; X13 3.000 manat; X130 31.700 manat; X102 50.000 manat; X17 21.000 dollar və ya 35.700 manat; X154 6.200 manat; X25 1.000 dollar və ya 1.700 manat; Bayramov Elnur İkram oğluna dəymiş 5.541 ABŞ dolları və ya 9.419 manat pul vəsaitlərinin aldatma, etibardan sui istifadə yolu ilə əldə etmə və cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini leqallaşdırma epizodları ittihamdan çıxarılmış; Xəyal Yaxyayev cəzasını ümumi rejimli çəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, Xəyal Yaxyayevin cəzaçəkmə müddətinin əvvəli ## ###### 2021-ci il tarixdən hesablanması, Xəyal Yaxyayev barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması hökm edilmiş; Abdullayeva Gülara Qulu qızı Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.1, 178.3.2, 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinmiş və o, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.1 və 178.3.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 07 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.1 və 1931.3.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 8 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 66.3cü maddəsinə əsasən təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Abdullayeva Gülara Qulu qızı 12 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Gülara Abdullayevanın ## ###### 2021-ci il tarixdən ## ###### 2021-ci il tarixədək həbsdə olduğu 02 gün müddət nəzərə alınmış və ona hazırki hökmlə təyin edilmiş cəzasına hesablanmaqla Abdullayeva Gülara Qulu qızı qəti olaraq 11 il 11 ay 28 gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası CPM-nin 318.1-ci maddəsinə uyğun olaraq təqsiri sübuta yetirilmədiyi üçün Abdullayeva Gülara Qulu qızına elan edilmiş ittihamdan aşağıdakı zərərçəkmiş şəxslərə: X98 dəymiş 510 manat maddi ziyan; X36 9.000 manat; X99 900 dollar və ya 1.530 manat; X127 450 dollar və ya 765 manat; X37 6.050 dollar və ya 19.285 manat; Şahbazova Gülşən İsa qızına 11.000 manat; Qurbanov Emin İlham oğluna 7.000 dollar və ya 11.900 manat X128 2.684 manat; X39 7.000 manat; X173 27.000 manat; X40 1.000 manat; X6 12.000 dollar və ya 20.400 manat; X129 1.285,5 manat; X62 700 dollar və ya 1.190 manat; X100 3.972 dollar və ya 6.752 manat; X130 31.700 manat; X101 3.375 manat; X16 8.000 dollar və ya 13.600 manat; X102 50.000 manat; X17 21.000 dollar və ya 35.000 manat; X7 12.000 manat; X63 1.970 manat; X151 20.400 manat; Cahangirov İqbal Hüseynağa oğluna 9.700 dollar və ya 16.940 manat; X64 21.000 manat; X103 20.350 dollar və ya 34.595 manat; X200 5.474 dollar 9.305 manat; X41 4.000 dollar və ya 6.800 manat; X2 9.742 dollar və ya 16.561 manat; X42 4.780 dollar və ya 8.126 manat; Xudiyev İlqar Arif oğluna 1.800 dollar və ya 3.060 manat; X131 15.000 dollar və ya 25.500 manat; X104 3.150 dollar və ya 5.355 manat; İsmayılova Lamiyə Sahib qızına 3.850 dollar və ya 6.545 manat; X65 5.400 dollar və ya 9.180 manat; X133 5.100 manat; X152 3.600 dollar və ya 6.120 manat; X43 30.000 dollar 51.000 manat; X44 22.100 manat; Coşkun Hamdinə 26.200 dollar və ya 44.540 manat ; X9 680 manat; X153 17.550 dollar və ya 29.835 manat; X105 1.800 dollar və ya 3.060 manat; Quliyeva İradə Əvəz qızına 16.000 dollarvə ya 27.200 manat; Nağıyeva İlahə Məmməd imza şəxsin kağız daşıyıcı üzərindəki möhürlə təsdiq edilmiş əl imzasına bərabər tutulur. qızına 14.620 manat; X19 850 manat; X10 13.350 dollar və ya 22.695 manat; X66 600 dollar və ya 1.020 manat; X11 8.400 manat; X20 19.380 manat; X67 3.650 dollar və ya 6.250 manat; X134 15.000 manat; Mövsümova Vüsalə İsrail qızına 5.060 manat; X68 25.000 dollar və ya 42.500 manat; X106 3.500 dollar və ya 5.950 manat; X303 15.300 dollar və ya 26.010 manat; Ağayev Habil İdris oğluna 1.300 dollar və ya 2.210 manat; X240 300 dollar və ya 510 manat; X329 2.600 dollar və ya 4.420 manat; X69 3.600 dollar və ya 6.120 manat; İsgəndərov Mais Qəti oğluna 3.000 dollar və ya 5.100 manat; X70 16.000 dollar və ya 27.200 manat; X274 1.000 manat; X107 2.000 dollar və ya 3.400 manat; Rəsulzadə İmran Telman oğluna 595 manat; X21 10.000 dollar və ya 17.000 manat, həmçinin 5.000 manat; X136 1.500 dollar və ya 2.550 manat; X71 4.300 dollar və ya 7.310 manat; X109 6.200 dollar və ya 10.540 manat; X72 4.200 manat; X22 600 dollar və ya 1.020 manat; X23 22.000 dollar və ya 37.400 manat; X137 10.400 dollar və ya 17.680 manat; X330 3.800 dollar və ya 6.460 manat; İbrahimov Ənvər Hikmət oğluna 900 dollar və ya 1.530 manat; X24 10.000 manat; X46 20.000 manat; X138 10.000 dollar və ya 17.000 manat; X13 3.000 manat; X130 31.700 manat; X102 50.000 manat; X17 21.000 dollar və ya 35.700 manat; X154 6.200 manat; X25 1.000 dollar və ya 1.700 manat; Bayramov Elnur İkram oğluna dəymiş 5.541 ABŞ dolları və ya 9.419 manat pul vəsaitlərinin aldatma, etibardan suiistifadə yolu ilə əldə etmə və cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini leqallaşdırma epizodları ittihamdan çıxarılmış; Gülara Abdullayeva cəzasını ümumi rejimli çəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, Gülara Abdullayevanın cəzaçəkmə müddətinin əvvəli ## ###### 2021-ci il tarixdən hesablanması, Gülara Abdullayeva barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması hökm edilmiş; Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızı Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.1, 178.3.2, 193- 1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə nəzərdə tutulan cinayət əməllərini törətməkdə təqsirli bilinmiş və o, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 178.3.1 və 178.3.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 7 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə, Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 193-1.3.1 və 193-1.3.2-ci maddələri ilə təqsirli bilinərək 08 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 66.3cü maddəsinə əsasən təyin olunmuş cəzaları qismən toplamaq yolu ilə Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızı 12 il müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Yeganə Məmmədovanın ## #### 2022-ci il tarixdən ## ######## 2022-ci il tarixədək həbsdə və ev dustaqlığında olduğu 03 ay 02 gün müddət nəzərə alınsın və ona hazırki hökmlə təyin edilmiş cəzasına hesablanmaqla Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızı qəti olaraq 11 il 8 ay 28 gün müddətə azadlıqdan məhrum etmə cəzasına məhkum edilmiş; Azərbaycan Respublikası CPMnin 318.1-ci maddəsinə uyğun olaraq təqsiri sübuta yetirilmədiyi üçün Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızına elan edilmiş ittihamdan aşağıdakı zərərçəkmiş şəxslərə: X98 dəymiş 510 manat maddi ziyan; X36 9.000 manat; X99 900 dollar və ya 1530 manat; X127 450 dollar və ya 765 manat; X37 6.050 dollar və ya 19.285 manat; Şahbazova Gülşən İsa qızına 11.000 manat; Qurbanov Emin İlham oğluna 7.000 dollar və ya 11.900 manat X128 2.684 manat; X39 7.000 manat; X173 27.000 manat; X40 1.000 manat; X6 12.000 dollar və ya 20.400 manat; X129 1.285,5 manat; X62 700 dollar və ya 1.190 manat; X100 3.972 dollar və ya 6.752 manat; X130 31.700 manat; X101 3.375 manat; X16 8.000 dollar və ya 13.600 manat; X102 50.000 manat; X17 21.000 dollar və ya 35.000 manat; X7 12.000 manat; X63 1.970 manat; X151 20.400 manat; Cahangirov İqbal Hüseynağa oğluna 9.700 dollar və ya 16.940 manat; X64 21.000 manat; X103 20.350 dollar və ya 34.595 manat; X200 5.474 dollar 9.305 manat; X41 4.000 dollar və ya 6.800 manat; X2 9.742 dollar və ya 16.561 manat; X42 4.780 dollar və ya 8.126 manat; Xudiyev İlqar Arif oğluna 1.800 dollar və ya 3.060 manat; X131 15.000 dollar və ya 25.500 manat; X104 3.150 dollar və ya 5.355 manat; İsmayılova Lamiyə Sahib qızına 3.850 dollar və ya 6.545 manat; X65 5.400 dollar və ya 9.180 manat; X133 5.100 manat; X152 3.600 dollar və ya 6.120 manat; X43 30.000 dollar 51.000 manat; X44 22.100 manat; Coşkun Hamdinə 26.200 dollar və ya 44.540 manat; X9 680 manat; X153 17.550 dollar və ya 29.835 manat; X105 1.800 dollar və ya 3.060 manat; Quliyeva İradə Əvəz qızına 16.000 dollarvə ya 27.200 manat; Nağıyeva İlahə Məmməd qızına 14.620 manat; X19 850 manat; X10 13.350 dollar və ya 22.695 manat; X66 600 dollar və ya 1.020 manat; X11 8.400 manat; X20 19.380 manat; X67 3.650 dollar və ya 6.250 manat; X134 15.000 manat; Mövsümova Vüsalə İsrail qızına 5.060 manat; X68 25.000 dollar və ya 42.500 manat; X106 3.500 dollar və ya 5.950 manat; X303 15.300 dollar və ya 26.010 manat; Ağayev Habil İdris oğluna 1.300 dollar və ya 2.210 manat; X240 300 dollar və ya 510 manat; X329 2.600 dollar və ya 4.420 manat; X69 3.600 dollar və ya 6.120 manat; İsgəndərov Mais Qəti oğluna 3.000 dollar və ya 5.100 manat; X70 16.000 dollar və ya 27.200 manat; X274 1.000 manat; X107 2.000 dollar və ya 3.400 manat; Rəsulzadə İmran Telman oğluna 595 manat; X21 10.000 dollar və ya 17.000 manat, həmçinin 5.000 manat; X136 1.500 dollar və ya 2.550 manat; X71 4.300 dollar və ya 7.310 manat; X109 6.200 dollar və ya 10.540 manat; X72 4.200 manat; X22 600 dollar və ya 1.020 manat; X23 22.000 dollar və ya 37.400 manat; X137 10.400 dollar və ya 17.680 manat; X330 3.800 dollar və ya 6.460 manat; İbrahimov Ənvər Hikmət oğluna 900 dollar və ya 1.530 manat; X24 10.000 manat; X46 20.000 manat; X138 10.000 dollar və ya 17.000 manat; X13 3.000 manat; X130 31.700 manat; X102 50.000 manat; X17 21.000 dollar və ya 35.700 manat; X154 6.200 manat; X25 1.000 dollar və ya 1.700 manat; Bayramov Elnur İkram oğluna dəymiş 5.541 ABŞ dolları və ya 9.419 manat pul vəsaitlərinin aldatma, etibardan sui-istifadə yolu ilə əldə etmə və cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini leqallaşdırma epizodları ittihamdan çıxarılmış; Yeganə Məmmədova cəzasını ümumi rejimli çəzaçəkmə müəssisəsində çəkməsi, Yeganə Məmmədovanın cəzaçəkmə müddətinin əvvəli ## ###### 2023-cü il tarixdən hesablanması, Yeganə Məmmədova barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbiri hökm qanuni qüvvəyə minənədək dəyişdirilmədən saxlanılması hökm edilmiş; İş üzrə maddi sübut kimi tanınmış təqsirləndirilən şəxslər Yaxyayev Xəyal Xanış oğlu, Abdullayeva Gülara Qulu qızı və Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızının bank hesablarına dair “xxxx” ASC, “xxxx” ASC, “xxxx” ASC və “xxxx” ASC-dən əldə edilmiş məlumatlar və təqsirləndirilən şəxslər Yaxyayev Xəyal Xanış oğlu, Abdullayeva Gülara Qulu qızı və Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızının “xxxx” şirkətini təbliğ etmələri və kriptovalyutanın satışı ilə bağlı çıxışlar etmələri ilə bağlı video görüntülərin əks olunduğu disklərin cinayət işi materiallarına əlavə edilib saxlanılması nəzərə alınması hökm edilmiş; Zərərçəkmiş şəxs-mülki iddiaçılar: X111 63.750 manat maddi ziyan və 291 manat dövlət rüsumu hissəsində qismən, X26 47.118 manat maddi ziyan hissəsində qismən, X27 9.000 dollar və ya 15.300 manat maddi ziyan tam, X48 30.301 manat maddi ziyan və 181 manat dövlət rüsumu hissəsində, X155 ona dəymiş 70.300 manat maddi ziyan hissəsində, X275 ona dəymiş 86.700 manat təşkil edən 51.000 dollar maddi ziyan, X49 ona dəymiş 37.400 manat təşkil edən 22.000 dollar hissəsində maddi ziyanın ödənilməsi barədə mülki iddiaları təmin edilmiş və həmin məbləğlər müvafiq olaraq təqsirləndirilən şəxslər-mülki cavabdehlər Yaxyayev Xəyal Xanış oğlu, Abdullayeva Gülara Qulu qızı və Məmmədova Yeganə Əbülfəz qızından tutularaq göstərilən zərərçəkmiş şəxsmülki iddiaçılara ödənilməsi hökm edilmiş; Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Maliyyə Plan İdarəsinin depozit hesabında saxlanılan 43.450 manat pul vəsaiti müsadirə olunaraq, iş üzrə mülki iddiaçı qismində tanınmış zərərçəkmiş şəxs-mülki iddiaçılar X111 dəymiş 63.750 manat maddi ziyan və 291 manat dövlət rüsumu, X27 dəymiş 9.000 dollar və ya 15.300 manat maddi ziyan, X26 dəymiş 47.118 manat maddi ziyan, X48 dəymiş 30.301 manat maddi ziyan və 181 manat dövlət rüsumu, X155 dəymiş 70.300 manat maddi ziyan, X275 dəymiş 86.700 manat təşkil edən 51.000 dollar maddi ziyan, X49 dəymiş 37.400 manat təşkil edən 22.000 dollar maddi ziyan bərabər şəkildə bölünərək qeyd olunan zərərçəkmiş şəxs-mülki iddiaçılara ödənilməsinə yönəldilməsi hökm edilmiş; zərərçəkmiş şəxs-mülki iddiaçılar X111 3.000 manat mənəvi ziyanın ödənilməsi barədə və X26 5.000 manat mənəvi ziyanın ödənilməsi barədə mülki iddialları baxılmamış saxlanılmaqla, Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 180.2-ci maddəsinin müddəallarına əsasən mülki mühakimə icraatı qaydasında mülki iddia verməyə hüquqları olması izah olunmuş; Zərərçəkmiş şəxs-mülki iddiaçılar X152, X43, X139 barəsində olan epizodlar ittihamdan xaric olduğundan onlar tərəfindən verdiyləri mülki iddialar baxılmamış saxlanılmış və sonunculara Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 180.2-ci maddəsinin müddəallarına görə mülki mühakimə icraatı qaydasında mülki iddia verməyə hüquqları olması izah olunmuş; Zərərçəkmiş şəxslər X50, X112,X156, X157, X28, X73, X74, X174, X75, X76, İmanova Esmira Mahmud qızı, X140, X78, X201, X3, Xudaverdiyeva Ceyhunə İsrafil qızı, X79, İbişova Arzu Sevgil qızı, X26, X158, X51, X141, X52, X4, X159, X30, X175, X113, X80, X5, X53, X114, X81, X31, X202, X82, Nəsirova İlahə Gülmalı qızı, X116, X83, X117, Rəhimova Tamilla İlhamovna, X176, X204, X84, X54, X32, X177, X118, X119, İsmayılov Vüsal Mirzə oğlu, X86, X142, X143, X120, Tanrıverdi-Pur İlahə Sərvət qızı, İsmayılova Xanımana Əli qızı, X55, İbrahimova Sona Əsgər qızı, İmamverdiyev Bəhruz Mübariz oğlu, X56, X88, X145, X146, X242, İsmayılova Lalə Tofiq qızı, X33, X34, Baxşəliyeva Aygün İsgəndər qızı, X121, X178, X276, X57, Abdurəhmanova İzdaq Tahirovna, X90, X58, X147, X35, X148, Bayramova İlahə Sahib qızı, X14, X92, X160, X122, X59, X60, X149, X161, X243, X93, X94 dəymiş maddi ziyanla bağlı Azərbaycan Respublikası Cinayət Prosessual Məcəlləsinin 180.2-ci maddəsinin müddəallarına əsasən mülki mühakimə icraatı qaydasında mülki iddia verməyə hüquqları izah edilmişdir. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları. Birinci instansiya məhkəməsində icraat:
8. İddiaçı İddiaçı (bundan sonra iddiaçı) cavabdeh Cavabdeh (bundan sonra cavabdeh) qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən 61.305 manat pulun alınması və həmin məbləğin gecikdirilməsinə görə ondan iki il müddət üçün gecikdirilmiş məbləğə illik beş faiz, yəni hər il üçün 3.065 manat, iki il üçün 6.130 manat olmaqla, cəmi 67.435 manatın tutulub ona ödənilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
9. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, Nağıyeva İlahə Məmməd qızı ona və Cavabdeh qarşı pul tələbinə dair iddiası qismən təmin edilərək 13.120 manat pul və 129,36 manat dövlət rüsumunun ondan və X97 tutularaq Nağıyeva İlahə Məmməd qızına ödənilməsi qət edilmişdir. İşin faktiki halı ondan ibarətdir ki, o, öz şəxsi iradə ifadəsini bildirərək həmin məbləği məhz könüllü olaraq qazanc məqsədilə digər cavabdehlərə vermişdir. Burada Nağıyeva İlahə Məmməd qızının adından hərəkət edərək bu məsələdə o, sadəcə vasitəçinin xahişi ilə onun tapşırığı əsasında hərəkət etmişdir. Nağıyeva İlahə Məmməd qızı dəfələrlə bu məbləğə münasibətdə yüksək gəlir və qazanc əldə etmişdir. Hansı ki, birmənalı olaraq şirkətə yatırım etdiyi pul qədər də mənfəət götürmüşdür. O, həm öz pullarını, həm də digər şəxslərin pullarını Cavabdeh vermişdir. Çünki həmin şirkətin pul yığanı məhz Cavabdeh olmuşdur. Bunun çoxsaylı mötəbər sübutlar və şahid ifadələri var. O, “xxxx” şirkətinə yatırımı məhz Cavabdeh vasitəsilə etmişdir. Yəni, Cavabdeh onu inandırdığı üçün pulu ona vermiş və qeydiyyatları Kifayət aparmışdır. Eyni zamanda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin *(***)***/**** saylı, ##.##.2024-cü il tarixli hökmünə əsasən cavabdeh Cavabdeh zərərçəkmiş şəxs kimi keçməmişdir. Çünki ondan və ya başqalarından alınan pulları “xxxx” şirkətinə yatırım etsəydi şirkətdən şikayət edib həmin pulları tələb edərdi. Amma görünür ki, onlardan cavabdeh pulları alsa da məbləğlərin müəyyən hissəsini özündə saxlamışdır. O, cavabdeh Cavabdeh sözlərinə aldanaraq ona vermiş olduğu pulu ondan tələb etsə də o verməkdən imtina etmiş, ona görə də məhkəmədə iddia qaldırmaq məcburiyyətində qalmışdır.
10. Cavabdehin nümayəndəsi və vəkili nümayəndə2 məhkəməyə ünvanlandığı ərizəsində bildirmişdir ki, cavabdehə qarşı qaldırılan iddia tələbi iddia müddəti keçdikdən sonra verilmişdir. Bu səbəbdən iddianı qəbul etmirlər. İddia müddəti ötdüyündən iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş edirlər.
11. Məhkəmə iclasında cavabdeh Cavabdeh iddia tələbini qəbul etməyərək izahatında bildirmişdir ki, onu “xxxx” şirkətinə Təranə adlı şəxs dəvət etmişdir. 2021-ci ilin aprel ayında Günay adlı şəxsə “xxxx” şirkətinin sisteminə daxil olmaq üçün kabinet açmışdır. Sonra İddiaçı də Günayın vasitəsilə şirkətə qoşulmuşdur. Bir müddət sonra Mələklə Günayın arası dəymişdir. Ona görə də Mələk Günayın qolundan çıxmış və onun qoluna daxil olmuşdur. Bundan sonra İddiaçı adına da şəxsi kabinet açılmışdır. Təranənin ona bildirməsinə görə şirkətin balansına 300 ABŞ dolları pul qoyduqdan 60 gün sonra həmin pulun yarısını çıxarmaq mümkün idi. Qalan pul isə artmaqda davam edirmiş. O, vətəndaşlardan aldığı pulları Təranəyə göndərmiş, Təranə də “coinləri” onun şəxsi kabinetinə göndərmişdir. O, da öz növbəsində “coinləri” onun tərəfindən şirkətə qoşulan şəxslərin şəxsi elektron kabinetlərinə əlavə etmişdir. Mələk ilə aralarında olan razılaşmaya görə Mələyin ona göndərdiyi pulları o, Bakıdakı ofisə göndərməli, əvəzində Mələyə “coin” almalı imiş. İddiaçı də öz növbəsində digər şəxsləri şirkətə dəvət etmişdir. Mələk öz qolundan şirkətə dəvət edilən şəxslərin hər birinin etdiyi yatırımdan 15 faiz pul gəlir götürmüşdür. Hər bir satılan “coinin” 2021-ci ilin dekabr ayına kimi sertifikatı olub. Mələk ilk əvvəl onun vasitəsilə “xxxx” şirkətinə 2.000 ABŞ dolları yatırım etmiş, 60 gündən sonra həmin məbləğ 3.000 ABŞ dolları olmuşdur. Həmin pul şirkət tərəfindən ona göndərilmiş, o da öz növbəsində pulu İddiaçı bank hesabına köçürmüşdür. İddiaçı öz bank hesabına 2021-ci ilin sentyabr, oktyabr aylarında daxil olan pullar barədə hesabat təqdim etmir. Əgər təqdim edərsə hər şey üzə çıxar. Qeyd edir ki, Mələyin Xəyaləyə verdiyi pullar ona çatmamışdır. Mələyin özü-özünü investr elan etmiş və qoluna çoxlu adamlar yığmışdır. Mələk “xxxx” şirkətinin tədbirlərində yaxından iştirak etmişdir və həmin tədbirlər zamanı çəkilən fotoşəkillər bunu təsdiq edir. Mələk şəxsən “xxxx” şirkətinin rəhbəri Xəyal müəllimi tanıyırdı. Mələyin digər şəxslərin bank hesablarına göndərmiş olduğu pullar ona çatmamışdır. Belə ki, o Mələyə ayrıayrı şəxslərin bank kartlarını atmasının səbəbi həmin şəxslərlə Mələyi əlaqələndirmək olmuşdur. Belə ki, Mələk ona “coin” satan şəxsləri onunla əlaqələndirməyi xahiş etdiyi üçün o da həmin şəxslərin bank kartlarını Mələyin “vatsap” hesabına atmışdır. Yalnız onun kartına atdığı pullar ona çatmış, həmin pullara da “coin” alaraq Mələyin şəxsi kabinetinə yerləşdirmişdir. Bundan başqa Mələyə 2021-ci ilin avqust, sentyabr, oktyabr və noyabr aylarında əlbəəl 7.225 manat, 1.530 manat, 1.798 manat, 850 manat, 2.890 manat, 850 manat, 2.890 manat, 850 manat pul qaytarılmışdır. Bundan başqa 340 manat və 200 manat olmaqla cəmi 540 manat pulu Mələyə verməsi üçün Sevincə vermişdir. Bundan başqa bank vasitəsilə Mələyin hesabına 12.240 manat, 192 manat, 170 manat, 1.000 ABŞ dolları, 1.500 ABŞ dolları, 10.245 manat, 900 manat olmaqla pullar köçürülübdür. Ümumilikdə Mələyə onun tərəfindən 45.550 manat pul ödənilmişdir. Mələyin ona dəqiq nə qədər pul göndərdiyini bilmir. Mələyin ona göndərdiyi pulları o, geri qaytarmışdır. Odur ki, iddia tələbinin rədd edilməsini məhkəmədən xahiş edir.
12. Məhkəmə iclasında cavabdehin nümayəndəsi və vəkili nümayəndə2 iddia tələbini qəbul etməyək izahatında göstərmişdir ki, cavabdeh Cavabdeh Mələyin tapşırığına əsasən ona “coin” alıb, demək olar ki, onun şəxsi kabinetinə yerləşdiribdir. Demək olar ki, Kifayətin Mələyə borcu yoxdur. Buna baxmayaraq, 2021-ci ilin noyabr ayında Xəyal həbs edilən zaman hər kəs kimi Mələk də Xəyalın tutulduğunu bilib. Həmin vaxtdan etibarən 3 il müddətində Mələyin pozulmuş hüquqlarının müdafiəsi üçün iddia qaldırmaq hüququ var idi. Lakin o, iddia müddətini ötürdükdən sonra məhkəmədə iddia qaldırmışdır. Bu səbəbdən iddia müddətinin tətbiq edilməsini və iddia tələbinin rədd edilməsini məhkəmədən xahiş edir.
13. Gəncə Şəhər Məhkəməsinin (bundan sonra birinci instansiya məhkəməsi) *(***)- ****/**** nömrəli, # ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakim Zaman İmanov) iddia tələbinin təmin edilməməsi qət olunmuşdur.
14. Birinci instansiya məhkəməsi iclasında iddiaçının cavabdehə 33.898 manat və 4.800 ABŞ dolları göndərməsi təsdiq olunmuşdur. Lakin cavabdeh həmin məbləğdən iddiaçıya 13.443 manatı qaytarmışdır. Belə olan halda iddiaçı cavabdehdən 20.455 manat və 4.800 ABŞ dolları, həmçinin həmin məbləğlərə münasibətdə illik beş faiz ziyan tələb etməkdə haqlıdır. Qalan hissədə isə iddia tələbi məhkəmə iclasında öz təsdiqini tapmamışdır.
15. Lakin məhkəmə iclasında müəyyən olunmuşdur ki, cavabdeh iddiaçıya 2021-ci ilin noyabr ayından sonra pul ödəməmişdir. Başqa sözlə tərəflər arasında olan razılaşmaya görə yatırılan pul 60 gün sonra gəlir verməli idi. Həmçinin iddiaçı “xxxx” şirkətinin rəhbəri olan Xəyal adlı şəxsin 2021-ci ilin noyabr ayında həbs olunduğunu bilmişdir. Belə olan halda iddiaçı 2021ci ilin noyabr ayından etibarən cavabdehə qarşı 3 il müddətində qeyd olunan tələblə məhkəmədə iddia qaldırmaq hüququ olmuşdur. Başqa sözlə, iddiaçı İddiaçı hüququnun pozulduğunu 2021-ci ilin noyabr ayında bilmişdir. Lakin iddiaçı bundan 3 il müddət keçdikdən sonra, yəni ## ###### 2025-ci il tarixdə cavabdeh Cavabdeh qarşı olan qeyd edilən iddia ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Cavabdehin nümayəndəsi nümayəndə2 iş üzrə iddia müddətinin tətbiq olunması və bu səbəblə iddianın rədd edilməsini xahiş etmişdir.
16. Məhkəmə gəldiyi yekun qənaətə əsasən hesab etmişdir ki, İddiaçı İddiaçının cavabdeh Cavabdeh qarşı “67.435 manat pul” tələbinə dair iddia tələbinin bir hissəsi əsassız olduğundan, digər hissəsi isə qanunla müəyyən edilmiş 3 illik iddia müddətini ötürülməsi səbəbindən rədd edilməlidir.
17. Birinci instansiya məhkəməsi həmin nəticəyə gələrkən Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 777, 778, 779, 780 və 782-ci və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14, 77, 88, 214 və 218-ci maddələrinə istinad etmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsindəki icraat.
18. İddiaçının nümayəndəsi və vəkili nümayəndə1 İsgəndər oğlu apellyasiya şikayəti verərək, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunmasını və iddia tələbinin təmin olunması barədə yeni qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
19. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə çıxarılmışdır. Belə ki, iddiaçı öz şəxsi iradə ifadəsini bildirərək həmin məbləği könüllü olaraq məhz qazanc məqsədi ilə digər cavabdehlərə vermişdir. Burada iddiaçının adından hərəkət edərək bu məsələdə o, sadəcə vasitəçinin xahişi ilə iddiaçının tapşırıq müqaviləsi əsasında hərəkət etmişdir. İddiaçı dəfələrlə bu məbləğə münasibətdə yüksək gəlir və qazanc əldə etmişdir. Hansı ki, bir məna olaraq şirkətə yatırım etdiyi pul qədərdə mənfəət götürmüşdur. Digər bir məsələ o, həm pullarını, həm də digər şəxslərin pullarını cavabdeh Cavabdeh vermişdir. Çünki həmin şirkətin pul yığanı məhz Cavabdeh olmuşdur. Bunu sübüt edən çox saylı mötəbər sübütlar və şahid ifadələri var. O, “xxxx” şirkətinə yatırımı məhz Cavabdeh vasitəsi ilə etmişdir. Yəni Cavabdeh onu inandırmış, həmin pulu ona vermiş və həmin qeydiyyatları Kifayət özü aparmışdır. Eyni zamanda Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin*(***)-***/**** nömrəli, ##.##.2024-cü il tarixli hökmünə əsasən cavabdeh Cavabdeh zərərçəkən şəxs kimi keçməmişdir. Çünki ondan və ya başqalarından alınan pulları “xxxx” şirkətinə yatırım etsə idi, şirkətdən şikayət edib həmin pulları tələb edərdi. Amma görünür ki, onlardan pulları almış cavabdeh həmin məbləğlərin müəyyən hissəsini özündə saxlamışdır. O, özü cavabdeh Cavabdeh sözlərinə aldanaraq ona vermiş olduğu pulu özündən tələb etsə də, verməkdən imtina etmiş, o da məcbur qalıb məhkəməyə müraciət etmişdir. Lakin, Gəncə Şəhər Məhkəməsinin *(***)-****/**** nömrəli, # ###### 2025-ci il tarixli qətnaməsinə əsasən iddia rədd edilmişdir. Məhkəmənin gəldiyi əsaslara münasibətdə bildirir ki, müəyyən məbləğin iddiaçı tərəfindən cavabdehə verilməsinin məhkəmədə öz təsdiqini tapması qeyd edilmişdir. Həmçinin, təsdiq olunan məbləğdə illik 5 faiz tələb olunmasında haqlı olunması qeyd edilmişdir. Amma qət etdi hissəsində 67.435 manat pul tələbinə dair iddiası rədd edilmişdir. Eyni zamanda qətnamədə qeyd edilmişdir ki, cavabdeh iddiaçıya noyabr ayından sonra pul ödəməmişdir. Məhkəmə qətnamədə qeyd etmişdir ki, 3 il iddia müddəti 2021-ci ilin noyabr ayından tətbiq olunmalıdır, çünki “xxxx” şirkətinin rəhbəri olan Xəyalın həbs edilməsindən xəbəri olmuşdur. Amma dəfələrlə məhkəmə iclasında iddiaçı öz izahatında bildirmişdir ki, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin *(***)-***/**** nömrəli, ##.##.2024cü il tarixli hökmündən sonra məlumatı olub ki, cavabdeh tərəfindən artıq ödənişlər olmayacağını bildirmiş və o hüquqlarını pozulmasını bilib ondan sonra məhkəməyə müraciət edib. Çünki dəfələrlə cavabdeh iddiaçıya bildirmişdir ki, ödənişlər olacaqdır. Məhkəməyə təqdim olunan disklərdən cavabdehin səmimi etirafları olub, lakin məhkəmə həmin sübütları tətqiq etməmiş və lazımı araşdırma aparmadan düzgün qiymətləndirməmişdir.
20. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının (bundan sonra apellyasiya instansiyası məhkəməsi) *(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər Fikrət Mehtiyev (sədrlik edən məruzəçi), Tural Məmmədov və Günay Cavadova) iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi tamamilə ləğv edilərək, iş üzrə yeni qətnamə çıxarılaraq iddia tələbinin qismən təmin edilməsi, cavabdehdən 16.268 manat və 4.800 ABŞ dolları qətnamə icra olunan günə manat məzənnəsi ilə tutularaq, iddiaçıya ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət olunmuşdur.
21. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki halları kimi müəyyən etmişdir ki, iddiaçı İddiaçı Günay Vəliyeva adlı şəxs vasitəsilə Cavabdeh tanımış və aralarında şəxsi münasibətlər qurulmuşdur. Cavabdeh ona özünü “xxxx” şirkətinin Gəncə şəhəri üzrə lideri olduğunu, “coin” almaqla mənfəət əldə ediləcəyini bildirmiş, beləliklə aralarında pul münasibətləri yaranmışdır. İddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh ayrı-ayrı vaxtlarda ümumilikdə 44.838 manat və 4.800 ABŞ dolları məbləğində pul göndərmişdir. Cavabdeh Cavabdeh isə iddiaçı İddiaçı qazanc kimi ümumilikdə 16.330 manat pulu özü, 12.240 manat vəsaiti isə Firdovsi Həsənov adlı şəxsin vasitəsilə vermişdir. İddia ərizəsində qeyd olunan qalan pulların Kifayətə verilməsinə dair işdə sübutlar yoxdur.
22. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin qanuni qüvvəyə minmiş ##.##.2024-cü il tarixli hökmünə əsasən, özlərini “xxxx” şirkətinin Gəncə şəhəri üzrə rəhbəriliyi kimi təqdim etmiş şəxsin pulu aldatma, etibardan sui istifadə yolu ilə əldə etmələri və cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini leqallaşdırma cinayətinin törədilməsində təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi üçün həmin epizod elan edilmiş ittihamdan çıxarılmış, yəni cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxslərin İddiaçı məxsus pulu təhvil alması öz təsdiqini tapmamışdır.
23. Qeyd edilməlidir ki, mülki-prosessual qanunvericiliyin göstərilən müddəası ilə müəyyənləşdirilmiş preyudisiya mexanizminə əsasən, cinayət işi üzrə məhkəmənin qüvvəyə minmiş qərarı hərəkətlərin olub-olmaması və bu hərəkətlərin kim tərəfindən edilməsi məsələlərində preyudisiya keyfiyyəti əldə edir, yəni maraqlı şəxslər tərəfindən yenidən təsdiq və inkar edilə bilməz. Bu mexanizm hüquq münasibətləri iştirakçılarını intizamlandırmaqla yanaşı, həm də hüquqi müəyyənliyi təmin edir, hüquqi müəyyənlik prinsipi isə digər tələblərlə yanaşı ən ümumi mənasında mövcud hüquqi vəziyyətə aid aydınlığı və müəyyənliyi nəzərdə tutur. Avropa Məhkəməsi “Ryabıx Rusiya Federasiyasına qarşı” iş üzrə ## #### 2003-cü il tarixli qərarında qeyd etmişdir ki, “hüquqi müəyyənlik res judicata prinsipinə, yəni bir dəfə həll edilmiş işə təkrar baxılmanın yolverilməzliyi prinsipinə hörmət edilməsini nəzərdə tutur. Prinsip onu əks etdirir ki, tərəflərdən heç biri yalnız işə təkrar baxılması və yeni qərara nail olmaq məqsədilə yekun, qanuni qüvvəyə minmiş qərara yenidən baxılmanı tələb edə bilməz”.
24. Şərh olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyasının qənaəti bundan ibarətdir ki, iddiaçı 16.268 manat və 4.800 ABŞ dolları vəsaiti “xxxx” şirkətinə ödənilməsi üçün vəkalət alan cavabdeh Cavabdeh vermiş, lakin sonuncu həmin tapşırığı icra etməyərək iddiaçıya məxsus 16.268 manat və 4.800 ABŞ dolları vəsaiti adıçəkilən şirkətin hesabına köçürtməmişlər. Odur ki, həmin vəsaitin cavabdeh Cavabdeh tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə iddia tələbi qeyd olunan hissədə qanuni əsaslara söykənir.
25. Məhkəmə kollegiyasında işin araşdırılması zamanı müəyyən edilmişdir ki, iddiaçı İddiaçı Günay Vəliyeva adlı şəxs vasitəsilə Cavabdeh tanımış və aralarında şəxsi münasibətlər qurulmuşdur. Cavabdeh ona özünü “xxxx” şirkətinin Gəncə şəhəri üzrə lideri olduğunu, “coin” almaqla mənfəət əldə ediləcəyini bildirmiş, beləliklə aralarında pul münasibətləri yaranmışdır. İddiaçı İddiaçı cavabdeh Cavabdeh ayrı-ayrı vaxtlarda ümumilikdə 44.838 manat və 4.800 ABŞ dolları məbləğində pul göndərmişdir. Sonuncu dəfə pulu Kifayətə verərkən Kifayət Mələyə 60-70 gün müddətində onun pulunu qaytaracağını bildirmişdir. Sonra isə Xəyal adlı şəxsin tutulduğunu, hamının pulunun qaytarılacağını bildirmişdir. Mələk Kifayətə inanaraq bir müddət gözləmiş və iddia müddəti bitməmiş iddia ərizəsi ilə ##.##.2025-ci ildə məhkəməyə müraciət etmişdir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, cavabdeh Cavabdeh iddiaçı İddiaçı qazanc kimi ümumilikdə 16.330 manat pulu özü, 12.240 manat pul vəsaitini isə Firdovsi Həsənov adlı şəxsin vasitəsilə vermişdir.
26. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi mövqeyini Mülki Məcəllənin 777.1, 777.2, 778.2, 778.3, 779.1, 779.2, 780.1, 780.2, 780.3, 780.4, 782.1, 782.3-cü və Mülki Prosessual Məcəllənin 14.1, 77.1, 82.4, 88, 217.3-cü maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. Kassasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri. Kassasiya şikayətinin dəlilləri:
27. Qətnamədən cavabdeh (vəkil nümayəndə3) kassasiya şikayəti verərək apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsini və işin yeni apellyasiya baxışına qaytarılması barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir.
28. Kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə qətnamə qəbul edərkən bir sıra maddi və prosessual hüquq normalarını pozmaqla hüquqlarının pozulması ilə nəticələnən məhkəmə aktı qəbul etmişdir. Belə ki, məhkəmə qeyd edir ki, sonuncu dəfə ##.##.2021-ci ildə cavabdeh iddiaçıya pul vermiş, razılığa əsasən 60-70 gün keçdikdən sonra cavabdeh qalan pulları iddiaçıya qaytarmalı idi. Məhkəmə iclasında iddiaçı 60 gün, cavabdeh isə 60-70 gün ərzində pulun qaytarılacağı barədə razılığa gəldiklərini bildirməmiş, sadəcə şirkətin müddətlə bağlı iş prinsipi barədə izahat vermişlər. Cavabdeh iddiaçıya ##.##.2021-ci ildə verdiyi 2.890 manat pul iddiaçının şirkətə yatırmaq məqsədi ilə sentyabr ayında verdiyi pulun qarşılığı olmuşdur. Ümumiyyətlə oktyabr-noyabr ayında qaytarılan pullar iki ay əvvəl şirkətə yatırılan pulların əvəzi olmuşdur. Nə iddiaçının məhkəməyə təqdim etdiyi pul göndərişləri arasında oktyabr və noyabr ayında şirkətə pul yatırım edilməsi barədə sənəd mövcuddur, nədə ki, iddiaçı belə bir ifadə vermişdir. Yəni iddiaçı oktyabr-noyabr aylarında yatırım etməmişdir ki, onun qarşılığını almaq üçün 60 günü gözləməli olsun. Belə bir hal mövcud idisə iddiaçı bunu sübuta yetirməlidir, iş materiallarında isə belə bir sübut yoxdur.
29. Xüsusi ilə mühüm əhəmiyyətli hal ondan ibarətdir ki, iddiaçının birinci instansiya məhkəməsinə təqdim etdiyi səs yazısına qulaq asılan zaman məlum olur ki, iddiaçı artıq pulunun qayıtmayacağını bilir və polisə şikayət edəcəyini cavabdehə bildirir, cavabdeh isə qarşılığında istəyirlər şikayət etsinlər deyir, ardından isə şikayət edəcəkləri təqdirdə onun adının verilməsini xahiş edir. Həmin səs yazısından məlum olur ki, pul yiyələri hazırkı iddiaçı deyil, tam başqa adamlardır. Yəni iddiaçının bu iddianı qaldırmağa heç subyektiv hüququ da olmamışdır. Bu halı dəfələrlə məhkəmənin diqqətinə çatdırdılar ki, pul başqa adamlara məxsusdur. Bir cümlə ilə desək iddiaçı hüququnun pozulmasını şirkət rəhbəri Xəyal adlı şəxs tutulanda artıq bilirdi. Bundan başqa məhkəmə qətnaməsində qeyd edir ki, Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin qanuni qüvvəyə minmiş ##.##.2024-cü il tarixli hökmünə əsasən, özlərini “xxxx” şirkətinin Gəncə şəhəri üzrə rəhbərliyi kimi təqdim etmiş şəxsin pulu aldatma, etibardan sui istifadə yolu ilə əldə etmələri və cinayət yolu ilə əldə edilmiş pul vəsaitlərini leqallaşdırma cinayətinin törədilməsində təqsirliliyi sübuta yetirilmədiyi üçün həmin epizod elan edilmiş ittihamdan çıxarılmış, yəni cinayət işi üzrə təqsirləndirilən şəxslərin İddiaçı məxsus pulu təhvil alması öz təsdiqini tapmamışdır. Sözügedən iş üzrə İddiaçı şikayət etməmiş və zərərçəkən kimi tanınmamışdır, ona görə ki, İddiaçı heç bir pul məbləği nə şirkətdə, nədə ki, Cavabdeh batmamışdır. Aydın məsələdir ki, pul itirsə şikayətçi olardı, pullar isə başqa adamların pul məbləğləridir. İş materiallarında olan və Ali Məhkəmədə qüvvədə qalan qətnaməyə nəzər salınarsa görünür ki, İddiaçı verilən pul başqa vətəndaşındır və həmin şəxs İddiaçı məhkəməyə verərək pulunu tələb etmiş və yekun qərar qəbul edilmişdir. (Nağıyeva İlahə Məmməd qızının işi)
30. Bundan başqa, tərəflərindən X244 şahid kimi dindirilməsi vəsatəti verilsə də məhkəmə həmin vəsatəti təmin etməmişdir. Halbuki, X244 dindirilməsi həqiqətə nail olunması üçün mühüm əhəmiyyətə malik olacaqdı. Həmçinin, şahid İsmayılova Xatirə Nağı qızı iddiaçıya qaytarılmış pullar barədə şahiddir və dindirilərsə həqiqət ortaya çıxacaqdır. Birinci instansiya məhkəməsi zamanı iddiaçıya hakim tərəfindən sual verilmiş, cavabında isə iddiaçı bildirmişdir ki, Xəyal adlı şəxs tutulanda mən artıq bildim ki, pullarımız qayıtmayacaq, bu barədə həm video qeyd, həm də protokolda məlumatlar var.
31. Məhkəmə maddi hüquq normasını tətbiq edərkən düzgün nəticəyə gəlməmişdir. Belə ki, tərəflərin arasında olan münasibətlərə nəzər salınarsa tətbiq ediləcək maddi hüquq norması əsassız varlanma ilə bağlı olmalı idi. Çünki iddiaçı apellyasiya araşdırması zamanı bildirmişdir ki, mən pulu Cavabdeh vermişəm və pulun hansı formada qazanc şəklində qaytarılmasından məlumatım olmayıb. Sadəcə olaraq pul verib sonra qazanc şəklində pul əldə etmişəm. İddiaçı bu məzmunda ifadəni dəfələrlə vermiş, sistemdən başının çıxmadığını, xxxxun rəhbərliyindən heç kimi tanımadığını və sistemlə bağlı heç bir məlumatının olmadığını bildirmişdir. Tapşırıq müqaviləsinə dair maddi hüquq normasını tətbiq etməklə 3 illik iddia müddəti yaranmış və məhkəmə belə qənaətə gəlmişdir ki, müddətin axımı bitmədən iddiaçı məhkəməyə müraciət etmişdir. Halbuki tərəflər arasında olan münasibətlərə tətbiq edilən maddi hüquq norması əsassız varlanma ilə əlaqəli olmaqla tətbiq ediləcək maddi hüquq norması da elə onunla əlaqəli olmalı, iddia müddəti isə əsassız varlanmaya uyğun olaraq 2 il üzərindən hesablanmalı idi. Kassasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
32. İddiaçı kassasiya şikayətinə qarşı yazılı etiraz təqdim edərək şikayətin rədd edilməsi, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması barədə qərar qəbul olunmasını xahiş etmişdir. Tətbiq edilən hüquq: Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi.
33. Maddə 777.1. Tapşırıq müqaviləsinə görə, tapşırığı həyata keçirməyi öhdəsinə götürən şəxs (vəkalət alan) başqa şəxsin (vəkalət verənin) ona tapşırdığı əqdləri, işləri və ya digər xidmətləri konkret nəticə əldə olunmasına təminat vermədən icra etməyi öhdəsinə götürür.
34. Maddə 777.2. Tapşırıq müqaviləsi həm şifahi, həm də yazılı formada bağlana bilər. Müqavilə vəkalət alanın tapşırığı qəbul etməsindən sonra qüvvəyə minir. 778.1. Vəkalət alan tapşırığı vicdanla icra etməli, bu zaman vəkalət verənin haqlı mənafelərini müdafiə etməlidir.
35. Maddə 778.2. Tapşırığın məzmunu birbaşa göstərilmədikdə, bağlanan əqdlərin və ya göstərilən xidmətlərin xarakteri ilə müəyyənləşdirilir. Məsələn, tapşırıqda onun icrasına aid hüquqi hərəkətlərin yerinə yetirilməsi səlahiyyəti göstərilməlidir. Üçüncü şəxslər üçün nümayəndəliyə aid müddəalar qüvvədə olur.
36. Maddə 778.3. Əgər vəkalət verən tapşırılmış əqdin icrası üçün hansısa göstərişlər vermişdirsə, vəkalət alan bu göstərişlərdən yalnız o halda kənara çıxa bilər ki, işin hallarına görə buna müvafiq icazə ala bilməsin və bundan əlavə, vəkalət verənin işin vəziyyətini bilsəydi, tapşırıqdan bu cür kənaraçıxmaya icazə verə biləcəyini ehtimal etmək üçün əsaslar olsun. Əgər bu cür əsaslar olmadan vəkalət alan vəkalət verənin ziyanına onun göstərişlərindən kənara çıxmışdırsa, o, vurulmuş zərərin əvəzini ödəməlidir.
37. Maddə 779.1. Vəkalət alan tapşırığı qəsdən və ya ehtiyatsızlıq üzündən kifayət qədər vicdanla icra etməməsi nəticəsində vəkalət verənə dəyən zərər üçün məsuliyyət daşıyır. Əvəzsiz tapşırıq müqaviləsi üzrə vəkalət alan tapşırığı qəsdən və ya kobud ehtiyatsızlıq üzündən kifayət qədər vicdanla icra etməməsi nəticəsində vəkalət verənə dəyən zərər üçün məsuliyyət daşıyır.
38. Maddə 779.2. Vəkalət alanın məsuliyyət daşıdığı vicdanlılıq dərəcəsi aşağıdakılar nəzərə alınmaqla tapşırığın növü ilə müəyyənləşdirilir: 779.2.1. peşə fəaliyyəti ilə bağlı risk və tapşırığın həyata keçirilməsi üçün zəruri olan xüsusi biliklər; 779.2.2. vəkalət verənin bildiyi və ya bilməli olduğu, vəkalət alanın qabiliyyəti və keyfiyyətləri.
39. Maddə 780.1. Vəkalət alan tapşırığı aşağıdakı hallar istisna olmaqla şəxsən özü icra etməlidir: 780.1.1. vəkalət verən onu icranı üçüncü şəxslərə verməyə vəkil etdikdə; 780.1.2. tapşırığın icrasının üçüncü şəxslərə verilməsi şəraitdən irəli gəldikdə; 780.1.3. icranın bu cür verilməsi qəbul olunmuş işgüzar adətlərə uyğun gəldikdə.
40. Maddə 780.2. Əgər vəkalət alan əqdin icrasını və ya xidmətlərin göstərilməsini buna ixtiyarı çatmadan üçüncü şəxsə vermişdirsə, həmin şəxsin hərəkətləri üçün o öz hərəkətləri kimi məsuliyyət daşıyır.
41. Maddə 780.3. Əgər o, əqdin icrasını və ya xidmətlərin göstərilməsini buna ixtiyarı çataraq vermişdirsə, yalnız üçüncü şəxsin seçilməsi və təlimatlandırılması zamanı lazımi vicdanlılıq üçün məsuliyyət daşıyır, bu şərtlə ki, müqavilədə ayrı şərt qoyulmasın və işin hallarından ayrı şərt irəli gəlməsin.
42. Maddə 780.4. Hər bir halda vəkalət verən vəkalət alanın üçüncü şəxslərə qarşı malik olduğu tələbləri bilavasitə həmin üçüncü şəxslərə qarşı irəli sürə bilər.
43. Maddə 782.1. Vəkalət alan tapşırığın icrası nəticəsində əldə olunanların hamısını vəkalət verənə verməyə borcludur.
44. Maddə 782.3. Əgər vəkalət alan vəkalət verənin hesabına öz adından üçüncü şəxslərə qarşı tələb hüquqları əldə etmişdirsə, bu hüquqlar vəkalət verənə öz növbəsində onun tapşırıq müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərindən irəli gələn bütün öhdəlikləri icra etməsindən sonra keçir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi.
45. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
46. Maddə 76.1. Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydada əldə etdiyi məlumatlar sübutlar hesab olunur.
47. Maddə 76.2. Məlumatlar yazılı və maddi sübutlara, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən şəxslərin izahatları ilə müəyyən edilir.
48. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
49. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur.
50. Maddə 217.4. Məhkəmə öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır.
51. Maddə 106.3. Tərəfin tələb və etirazlarının əsaslandırdığı faktları digər tərəfin etiraf etməsi əks tərəfi gələcəkdə bu faktları sübut etmə vəzifəsindən azad edir. “Elektron məhkəmə” informasiya sisteminin tətbiq olunduğu məhkəmələrdə məhkəmə iclaslarının fasiləsiz audio yazısının aparıldığı hallar istisna olmaqla faktın etiraf olunması məhkəmə iclasının protokoluna yazılır və bu barədə etiraf edən tərəf protokola imza edir. Faktın etirafı yazılı ərizədə ifadə olunursa, həmin ərizə işə tikilir.
52. Maddə 407.2. Kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir.
53. Maddə 416.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
54. Maddə 417.1.1. Kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər.
55. Maddə 418.3. Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Kassasiya baxışının hədləri:
56. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir.
57. Hazırkı kassasiya şikayətində apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi cavabdeh tərəfindən iddianın təmin edilməsi ilə bağlı hissədə qismən mübahisələndirildiyindən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin həmin hissədə yoxlanılır. Kasasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi:
58. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. İş üzrə düzgün olmayan qətnamənin qəbul edilməsi ilə nəticələnən prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması halları müəyyən edilmir. Bu baxımdan apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas yoxdur.
59. Kassasiya şikayətinin dəlillərində qeyd olunan hüquqi məsələlərə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən qiymət verilmişdir. Kassasiya şikayətində cavabdeh apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə riayət edilmədiyini ümumi ifadələrlə qeyd etsə də, bununla bağlı mövqeyini əsaslandırmamışdır. Məhkəmə kollegiyası kassasiya şikayətinin dəlillərinə ümumilikdə hüquqi qiymət verərək qeyd edir ki, sübutları araşdırmaq və qiymətləndirmək səlahiyyətinə malik olan apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən tərəflərin təqdim etdikləri sübutlar ətraflı araşdırılmış və hansı sübutun mötəbər, hansının isə qeyri-mötəbər olduğu müvafiq prosessual normalara əsasən müəyyən edilmiş, bu barədə məhkəmənin gəldiyi nəticələr əsaslandırılmış, düzgün hüquqi nəticəyə gəlinmiş, nəticələr işin həqiqi hallarına uyğun olmaqla, mübahisənin maddi-prosessual hüquqi əsasları düzgün müəyyən edilmişdir.
60. Bu baxımdan, kassasiya instansiyası məhkəməsi, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə və hüquqi əsaslandırma ilə razılaşır və yuxarıda qeyd olunanları nəzərə alıb hesab edir ki, cavabdehin kassasiya şikayəti ilə eyni məzmunlu olan apellyasiya şikayətinin dəlilləri apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən araşdırılaraq düzgün hüquqi qiymət verildiyi üçün həmin dəlilləri təkrar araşdırmağa lüzum yoxdur.
61. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi işə şikayət həddində baxır və kassasiya şikayətində irəli sürülmüş dəlillər üzrə apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır.
62. Kassasiya şikayətinin dəlilləri ilə bağlı məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun müxtəlif qərarlarında formalaşmış hüquqi mövqeyinə görə, kassasiya məhkəməsi apellyasiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Ə.Ə.İbrahimovun şikayəti üzrə ## ##### 2004-cü il tarixli Qərarı). Kassasiya məhkəməsinin vəzifəsinin məhz bundan ibarət olması MPM-in 407.1.4, 408.1.5 və 416-cı maddələrindən aydın görünür. Həmin Məcəllənin 407.2-ci maddəsinə görə kassasiya şikayətində işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə olunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına istinad etməyə yol verilmir. Bu səbəbdən kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassız olduğuna görə, həmin dəlillər apellyasiya instansiyasıməhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsi üçün əsas ola bilməz.
63. İzah olunmalıdır ki, məhkəmə işin düzgün həlli üçün önəmli olan halların, yəni sübutetmə predmetini yaradan hüquqi faktların varlığını və ya yoxluğunu Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 76-cı maddəsində təsbit edilmiş sübutetmə vasitələrinin köməyi ilə müəyyənləşdirir.
64. İşin faktiki hallarını obyektiv surətdə aşkara çıxarmağa imkan verən sübutların təqdim olunması tərəflərin birbaşa vəzifəsidir. Hər bir dəlilin söykəndiyi sübutun mötəbərliyi şübhə yaratmamalıdır. Sübuta yetirilməyən tələb isə əsaslı hesab edilə bilməz.
65. “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun ## ###### 2005-ci il tarixli Qərarının 2.2-ci bəndinə əsasən, məhkəmə qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarına dəqiq əməl edilməklə qəbul edildikdə qanuni hesab edilir. Həmin Qərarın 2.4-cü bəndinə əsasən, qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun.
66. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi hazırkı işin faktiki hallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmış və tərəflər arasındakı mübahisənin həlli üçün tətbiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir.
67. Bu səbəbdən, kassasiya şikayəti təmin edilməməli, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
68. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, Məhkəmə kollegiyası Qərara aldı: Cavabdeh tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasının *(***)-****/**** nömrəli, ## ###### 2026-cı il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qətidir və qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.