Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-1019/2018

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-1019/2018 12.02.2018 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ İş № 2(102)-1019/2018 şəhəri 12 fevral 2018-ci il Bakı Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Əhmədova Mehparə Tofiq qızı (sədrlik edən və məruzəçi - hakim), Rüstəmov Əli Məhəmməd oğlu, Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlundan ibarət tərkibdə, Əliyeva Fidan Namiq qızının katibliyi ilə, Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)2032/2017 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Şamaxı rayon Məhkəməsinin (hakim E.Hümbətov) 21.02.2017-ci il tarixli 2(074)111/2017 n ömrəli qətnaməsi ilə iddiaçı "xxxx" QSC-nin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması və tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, Cavabdeh1 "xxxx" QSC-nin xeyrinə 18.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 19.005,33 ABŞ dolları kredit borcu, 3.362,07 ABŞ dolları faiz borcu, 100 ABŞ dolları cərimə borcu olmaqla, cəmi 22.467,40 ABŞ dolları borc, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu, ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi barədə bildirişin qeydə alınması üçün ödənilmiş 10 manat dövlət rüsumu və 21 manat xidmət haqqı tutulmuş, tələbin Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən bir mərtəbəli üç otaqlı, 61,8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət (Liter Bdə 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 6.9 kv.m olan sanitar qovşağı, Liter C-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 16.9 kv.m olan mətbəx, Liter 1-də tikintialtı sahəsi 51.2 kv.m olan talvar, Liter 2-də tikintialtı sahəsi 5.0 kv.m olan hasar və Liter 3-də qapı daxil olmaqla) 34 nömrəli fərdi yaşayış evinə yönəldilməsi, həmin fərdi yaşayış evinin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsinin açıq hərracda ilkin satış qiymətinin 42.000 manat müəyyən edilməklə satılması, onun satışından əldə olunan pul vəsaiti hesabına Cavabdeh1 18.12.2014-cü il tarixli ********** saylı kredit müqaviləsi üzrə cəmi 22.467,40 ABŞ dolları və ödənilmiş dövlət rüsumu 61 manat pulun iddiaçı "xxxx" QSC-yə ödənilməsi, hə rracdan əldə olunmuş vəsait borcun tam ödənilməsinə kifayət etmədikdə qalan məbləğin Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 ümumi qaydada tutulması, Şamaxı rayon İHB-nın Şamaxı şəhər İƏD üzrə nümayəndəliyinin 09.12.2014-cü il tarixli 5609 nömrəli arayışına əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən bir mərtəbəli, üç otaqlı, 61.8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət ******* nömrəli fərdi yaşayış evi tutma yönəldildikdən və o satıldıqdan bir ay sonra Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh6, A8, G8 və Cavabdeh5 həmin fərdi yaşayış evinə istifadə hüquqlarının itirilməsi, onların həmin torpaq sahəsindən və fərdi yaşayış evindən çıxarılmaları, torpaq sahəsinin və fərdi yaşayış evinin boşaldılması və "xxxx " QSC-yə təhvil verilməsi, Cavabdeh1 ekspertiza tədqiqatının dəyəri 300 manat pulun tutularaq “Daşınar və Daşınmaz Əmlakların Qiymətləndirilməsi Xidməti’’ MMC-nin VÖEN **********, Hesab NAZN, AZ*******************, Ünvan: ******************** məhəllə, Bank: "xxxx" ASC-nin Nərimanov fılialı, VÖEN**********, Müxbir Hesab: AZ******************** KOD *********, SWİFT AİİBAZ2X hesabına köçürülməsi qət edilmiş, iddia qalan hissədə rədd edilmişdir. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının (hakimlər T.Quliyev, A.Hüseynov, G.Tağızadə) 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, iş üzrə Şamaxı rayon Məhkəməsinin 21.02.2017-ci il tarixli 2(074)-111/2017 nömrəli qətnaməsi - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanı lmışdır. Cavabdeh1 və vəkili Vəkil iş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayəti vermişlər. İşin halları: İddiaçı "xxxx" QSC cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması və tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə aktları qəbul edilmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri və tərəflərin izahatları: Cavabdeh1 və vəkili Vəkil kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışlar ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını tam və hərtərəfli araşdırmamış, qrafik üzrə cavabdehin borcunun məbləğini müəyyən etmək üçün ekspertiza keçirməmiş, ipote ka predmeti borcun ödənilməsinə yetərli olmadığı təqdirdə, cavabdehin qalan pulu ödəməli olmasına dair səhv nəticəyə gəlmiş, maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini pozmuş, nəticədə düzgün olmayan qətnamə qəbul etmişdir. Ona görə də, iş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini, işin yeni apellyasiya baxışına göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. İşdə iştirak edən şəxslər işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmişlər. Lakin, iddiaçı "xxxx" QSC-nin nümayəndəsi, Cavabdeh1 və vəkili Vəkil, digər cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə kollegiya sı Azərbaycan Respublikası MPM-in 415.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə iclasına gəlməyən şəxslərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiqini yoxlayır. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası qəbul etdiyi 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayətini təmin etməyib, iş üzrə Şamaxı rayon Məhkəməsinin 21.02.2017-ci il tarixli qətnaməsinin - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılması qənaətinə gələrkən haqlı olmuş, maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir. Belə ki, a pellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş işin hallarından göründüyü kimi, "xxxx" QSC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 11.12.2014-cü il tarixli ********* nömrəli uzunmüddətli kredit müqaviləsinəəsasən "xxxx" QSC borcalan Cavabdeh1 120 ay müddətinə 500.000 ABŞ dolları məbləğində kredit xətti açmışdır. 18.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəli kredit razılaşması əsasında Cavabdeh1 36 ay müddətinə aylıq faiz dərəcəsi 1,8333 faiz olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərtilə 22.000 ABŞ dollları kredit verilmişdir. "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialı 18.12.2014-cü il tarixli kassa məxaric orderinə əsasən 22.000 ABŞ dolları pulu Cavabdeh1 ödəmişdir. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Mülki Məcəllənin 740-cı maddəsinə əsasən borc müqaviləsi şifahi bağlanır. Tərəflərin razılaşması ilə yazılı formadan da istifadə edilə bilər. Mülki Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtd a ödənilməlidir. 15.12.2014-cü il tarixli ********* nömrəli ipoteka müqaviləsinəəsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən 1 mərtəbəli, 3 otaqlı, 61.8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət (Liter B-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 6.9 kv.m olan sanitar qovşağı, Liter C-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 16.9 kv.m olan mətbəx, Liter 1-də tikintialtı sahəsi 51.2 kv.m olan talvar, Liter 2-də tikintialtı sahəsi 5.0 kv.m olan hasar və Liter 3-də qapı daxil olmaqla) 34 nömrəli fərdi yaşayış evi, həmin fərdi yaşayış evinin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsi "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialının xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmişdir. 17.12.2014-cü il tarixli ******** nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh1 xüsusi mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində yerləşən 34 saylı fərdi yaşayış evinin (0.0718 ha həyətyanı torpaq sahəsi ilə birlikdə) 11.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsinin (500.000 ABŞ dolları) icrasını təmin etmək məqsədilə 11.12.201411.12.2024-cü ilədək 120 ay müddətinə "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialının xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilməsi barədə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 17.12.2014-cü il tarixdə qeydiyyat aparılmışdır. "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 23.01.2017-ci il tarixli 22/1 nömrəli rəyi ilə Şamaxı şəhəri ************* küçəsində yerləşən 34 saylı fərdi yaşayış evi (0.0718 ha həyətyanı torpaq sahəsi ilə birlikdə) 42.000 manata qiymətləndirilmişdir. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) x eyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsi nə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Göründüyü kimi, tərəflər arasında kredit və zaminlik müqaviləsi bağlanmaqla Mülki Məcəllənin 386-cı maddəsinə əsasən həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklər yaranmışdır. İddiaçı müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyini icra etmiş, lakin Borclu müqavilə üzrə bankın müəyyən etdiyi ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq əsas və faiz borcunu vaxtlı-vaxtında ödəməmiş, öhdəliyin icrasını gecikdirmişdir. Nəticədə, 10.10.2016-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh1 "xx xx" QSC-yə 19.005,33 ABŞ dolları kredit borcu, 3.362,07 ABŞ dolları faiz borcu, 5.206,16 ABŞ dolları cərimə olmaqla, cəmi 27.573,56 ABŞ dolları borcu yaranmışdır. Bu səbəbdən, 11.12.2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2, 18.12.2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh3 11.12.2014-cü il tarixli ************ nömrəli uzunmüddətli kredit müqaviləsi üzrə borcalan Cavabdeh1 "xxxx" QSC-nin qarşısındakı öhdəliklərinin icrasını təmin etmək üçün borclu ilə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq tənasübsüz yüksək hesablanmış 5.206,16 ABŞ dolları dəbbə pulunu azaldaraq 100 ABŞ dolları müəyyən etmişdir. Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Mülki Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Mülki Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödə nilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4-cü maddəsinə əsasən əgər ipoteka müqaviləsi ilə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, ipoteka saxlayanın tələbi aşağıdakılar da daxil edilməklə tam həcmdə təmin edilir; əsas borc, faizlər, öhdəliyin icra edilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən gecikdirilməsi nəticəsində dəbbə pulu və (və ya) vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi, ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi ilə əlaqədar məhkəmə xərclərinin və digər xərclərin ödənilməsi. Həmin Qanunun 33-cü maddəsinə əsasən Borclu əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, ipoteka saxlayanın tələbinin ödənilməsi üçün ipoteka predmetinə tutma yönəldilə bilər. Həmin Qanunu n 34-cü maddəsinə əsasən əsas öhdəliyin, yaxud onun bir hissəsinin vaxtında icra olunmaması, əsas öhdəlik üzrə faizlərin ödənilməsi müddətlərinin ardıcıl olaraq iki dəfə pozulması, ipoteka müqaviləsində nəzərdə tutulmuş və ipoteka saxlayana ipotekaya tutma yönəltmək hüququ verən şərtinin yerinə yetirilməməsi anından İpoteka saxlayanın ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi hüququ yaranır. Mülki Məcəllənin 203.3.1-ci maddəsinə əsasən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslarla həyata keçirilən öhdəliklər üzrə tutmanın əmlaka yönəldilməsi zamanı əmlakın mülkiyyətçidən məcburi alınmasına yol verilir. Mülki Məcəllənin 317.1-ci maddəsinə əsasən borclu təminat vasitəsi ipoteka olan əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, ipoteka saxlayan daşınmaz əşyanın satılmasını tələ b edə bilər. Mülki Məcəllənin 319.1-ci maddəsinə əsasən əgər borclu icrasını təmin etmək üçün əşyanın ipotekaya verildiyi öhdəliklərin yerinə yetirilməsini gecikdirmişsə, ipoteka saxlayan ipoteka ilə yüklü edilmiş obyekti açıq hərracdan satmaq hüququna malikdir. Borclunun ipoteka ilə təmin olunmuş öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi və ya yerinə yetirilməsini gecikdirdiyi hallarda daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququnun bilavasitə kreditora keçməsi barədə razılaşma etibarsızdır. Mülki Məcəllənin 319.6-cı maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 319.1-319.5-ci maddələrinə müvafiq olaraq ipoteka predmetinin satışından götürülmüş məbləğ ipoteka saxlayanın tələblərini ödəməyə kifayət etmirsə, borclu çatışmayan məbləği ipoteka saxlayana ödəməlidir. Əgər satışdan götürülən və ya əldə edilən məbləğ ipoteka saxlay anın tələblərindən artıqdırsa, artıq məbləğ borcluya qaytarılmalıdır. “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 59.3-cü maddəsinə görə ipoteka qoyulmuş yaşayış evinə və ya mənzilə tutma yönəldildikdə və o satıldıqda ipoteka qoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslər tutduqları yaşayış sahəsini ən geci bir ay ərzində tərk etməlidirlər, bu şərtlə ki: yaşayış evi və ya mənzil ipoteka müqaviləsi üzrə kreditin qaytarılması üçün ipoteka qoyulmuş olsun; və ya ipoteka qoyanla birlikdə yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvləri və digər şəxslər ipoteka müqaviləsi bağlanarkən həmin evə (mənzilə) tutma yönəldildikdə və o satıldıqda onu tərk etmək barədə notariat qaydasında təsdiq edilmiş öhdəlik götürmüş olsunlar. İpoteka müqaviləsi bağlandıqdan sonra həmin evə və ya mənzilə qeydiyyata alınmış şəxslər belə öhdəlik götürmüş sayılırlar. Həmin Qanunun 59.4-cü maddəsinəəsasən bu Qanunun 59.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətdə ipoteka qoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslər ipoteka qoyulmuş yaşayış sahəsindən çıxmadıqda həmin şəxslər evdən və ya mənzildən müvafiq olaraq tutmanın yönəldilməsi barədə notariusun icra qeydi və ya məhkəmə qərarı əsasında məcburi qaydada çıxarılırlar. Kassasiya kollegiyası, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və qeyd edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddianın qismən təmin edilməsi barədə birinci instansiya məhkəməsinin faktar nöqteyi-nəzərdən əsaslı olan qətnaməsini dəyişiklik edilmədən saxlayarkən, hazırkıişinfaktikihallarını tam, hərtərəflivəobyektivaraşdırmış vətərəflərarasındakımübahisəninhəlliüçüntətbiqedilməliolanmaddivəprosessualhüquqnorm alarınıdüzgüntətbiqetmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassızdır, həmin dəlillər apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün qanuni əsas deyildir. Bu səbəbdən, kassasiya şikayəti təmin edilməməli, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi - kassasiya şikayəti verən şəxsə münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-417, 419, 421-ci maddələrini rəhbər tut araq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Cavabdeh1 kassasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsi - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Hakimlər: Əsli ilə düzdür Ali Məhkəmənin hakimi Mehparə Əhmədova Azərbaycan Respublikası adındanAzərbaycanRespublikası Ali MəhkəməsiMülkiKollegiyasınınQ Ə R A R İ İş № 2(102)-1019/2018 12 fevral 2018-ci il Bakı şəhəri Azərbaycan Respublikası Ali MəhkəməsininMülki Kollegiyası, hakimlər Əhmədova Mehparə Tofiq qızı (sədrlik edən və məruzəçi- hakim), Rüstəmov Əli Məhəmməd oğlu, Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlundan ibarəttərkibdə, Əliyeva Fidan Namiq qızının katibliyi ilə,Sumqay ıt Apellyasiya MəhkəməsiMülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsindənCavabdeh1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Şamaxı rayon Məhkəməsinin(hakim E.Hümbətov) 21.02.2017ci il tarixli 2(074)-111/2017 nömrəli qətnaməsi iləiddiaçı "xxxx" QSC-nin cavabdehlər Cavabdeh1,Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5,Cavabdeh6 və A8 qarşı “kreditmüqaviləsi üzrə borcun tutulması və tutmanın ipotekapredmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, Cavabdeh1 "xxxx" QSC-nin xeyrinə 18.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 19.005,33 ABŞdolları kredit borcu, 3.362,07 ABŞ dolları faiz borcu, 100 ABŞ dolları cərimə borcu olmaqla, cəmi 22.467,40 ABŞ dolları borc, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçünödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu, ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi barədə bildirişin qeydə alınması üçün ödənilmiş 10 manat dövlət rüsumu və 21 manat xidmət haqqı tutulmuş, tələbin Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən bir mərtəbəli üç otaqlı, 61,8kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət (Liter B-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 6.9 kv.m olansanitar qovşağı, Liter C-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 16.9 kv.m olan mətbəx, Liter 1-də tikintialtı sahəsi 51.2 kv.m olantalvar, Liter 2-də tikintialtı sahəsi 5.0 kv.m olan hasar və Liter 3-də qapı daxil olmaqla)34 nömrəli fərdi yaşayış evinə yönəldilməsi, həmin fərdi yaşayış evinin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsinin açıq hərracda ilkin satışqiymətinin 42.0 00 manat müəyyən edilməklə satılması, onunsatışından əldə olunan pul vəsaiti hesabınaCavabdeh1 18.12.2014-cü il tarixli ********** saylıkredit müqaviləsi üzrə cəmi 22.467,40 ABŞdolları və ödənilmiş dövlət rüsumu 61 manatpulun iddiaçı "xxxx" QSC-yə ödənilməsi, hərracdan əldə olunmuş vəsait borcun tam ödənilməsinə kifayət etmədikdə qalan məbləğin Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 ümumi qaydada tutulması, Şamaxı rayon İHB-nınŞamaxı şəhər İƏD üzrə nümayəndəliyinin 09.12.2014-cüil tarixli 5609 nömrəli arayışına əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən bir mərtəbəli, üç otaqlı, 61.8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.mümumi sahədən ibarət 34 nömrəli fərdi yaşayış evi tutmayönəldildikdən və o satıldıqdan bir ays onra Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh6, A8, G8 və Cavabdeh5 həmin fərdi yaşayış evinə istifadə hüquqlarının itirilməsi, onların həmin torpaq sahəsindən və fərdi yaşayış evindən çıxarılmaları, torpaq sahəsinin və fərdi yaşayış evinin boşaldılması və "xxxx" QSC-yə təhvil verilməsi, Cavabdeh1 ekspertiza tədqiqatının dəyəri 300 manat puluntutularaq “Daşınar və Daşınmaz ƏmlaklarınQiymətləndirilməsi Xidməti’’ MMC-nin VÖEN **********, Hesab NAZN, AZ********************, Ünvan: ******************** məhəllə, Bank: "xxxx" ASC-nin Nərimanov fılialı, VÖEN**********, Müxbir Hesab:AZ37NABZ******************** KOD ***********, SWİFT AİİBAZ2X hesabına köçürülməsi qət edilmiş, iddia qalan hissədə rədd edilmişdir. Sumqayıt Apellyasiya MəhkəməsiMülki Kollegiyasının (hakimlər T.Quliyev, A.Hüseynov, G.Tağızadə ) 26.07.2017-ciil tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, işüzrə Şamaxı rayon Məhkəməsinin 21.02.2017-ci il tarixli 2(074)-111/2017 nömrəliqətnaməsi -Cavabdeh1 münasibətdədəyişiklik edilmədən saxlanılmışdır.Cavabdeh1 və vəkili Abdullayev Əlisa Ələsən oğlu iş üzrəSumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsindənkassasiya şikayəti vermişlər. İşin halları: İddiaçı "xxxx" QSCcavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3,Əsgərova (Məmmədova) Günel İlyasqızı, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması və tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsiilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəməaktları qəbul edilmişdir. Kassasiy a şikayətinin dəlilləri və tərəflərin izahatları: Cavabdeh1 və vəkili Vəkil kassasiyaşikayətini onunla əsaslandırmışlar ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını tam və hərtərəfli araşdırmamış,qrafik üzrə cavabdehin borcunun məbləğini müəyyən etmək üçün ekspertiza keçirməmiş,ipoteka predmeti borcun ödənilməsinə yetərli olmadığı təqdirdə, cavabdehinqalan pulu ödəməli olmasına dair səhv nəticəyə gəlmiş, maddi və prosessualhüquq normalarının tələblərini pozmuş, nəticədə düzgün olmayan qətnamə qəbuletmişdir. Ona görə də, iş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi MülkiKollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini, işin yeniapellyasiya baxışına göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər.İşdə iştirak edən şəxslər işəbaxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmişlər. Lakin, iddiaçı"xxxx" QSC-nin nümayəndəsi, Cavabdeh1 və vəkili Vəkil, digərcavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5,Cavabdeh6 və A8 məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmələrinin səbəbləribarədə məhkəməyə məlumat verməmişlər.Məhkəmə kollegiyası AzərbaycanRespublikası MPM-in 415.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə iclasına gəlməyən şəxsləriniştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası MPM-in416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiyainstansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgüntətbiqini yoxlayır.Sumqayıt Apellyasiya MəhkəməsininMülki Kollegiyası qəbul etdiyi 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayətini təmin etməyib, işüzrə Şamaxı rayon Məhkəməsinin 21.02.2017-ci il tarixli qətnaməsinin - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılmasıqənaətinə gələrkən haqlı olmuş, maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiqetmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir.Belə ki, apellyasiyainstansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş işin hallarından göründüyükimi, "xxxx" QSC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 11.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəliuzunmüddətli kredit müqaviləsinə əsasən "xxxx" QSC borcalan Cavabdeh1na 120 ay müddətinə 500.000 ABŞ dolları məbləğində kredit xətti açmışdır.18.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəli kredit razılaşması əsasında Cavabdeh1 36 ay müddətinə aylıq faiz dərəcəsi 1,8333 faiz olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərtilə 22.000 ABŞdollla rı kredit verilmişdir."xxxx" QSC-nin Şamaxıfilialı 18.12.2014-cü il tarixli kassa məxaric orderinə əsasən 22.000 ABŞdolları pulu Cavabdeh1na ödəmişdir.Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinəəsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digərəvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyiöhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraqpul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür.Mülki Məcəllənin 739.2-ci maddəsinəəsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kreditmüqaviləsi adlandırılır.Mülki Məcəllənin 740-cı maddəsinəəsasən borc müqaviləsi şifahi bağlanır. Tərəflərin razılaşması ilə yazılıformadan da istifadə edilə bilər.Mülki Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasənəgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər iləverilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli,borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə birvaxtda ödənilməlidir.15.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəli ipoteka müqaviləsinə əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaqsahəsi və üzərində yerləşən 1 mərtəbəli, 3 otaqlı, 61.8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.myardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət (Liter B-də 1 mərtəbəli, tikintialtısahəsi 6.9 kv.m olan sanitar qovşağı, Liter C-də 1 mərtəbəli, tikintialtısahəsi 16.9 kv.m olan mətbəx, Liter 1-də tikintialtı sahəsi 51.2 kv.m olantalvar, Liter 2-də tikintialtı sahəsi 5.0 kv.m olan hasar və Liter 3-də qapı daxil olmaqla) 34 nömrəli fərdi yaşayış evi, həmin fərdi yaşayış evininvə onun yerləşdiyi torpaq sahəsi "xxxx"QSC-nin Şamaxı filialının xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmişdir.17.12.2014-cü il tarixli *********** nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh1 xüsusi mülkiyyətində olanŞamaxı şəhəri ************* küçəsində yerləşən 34 saylı fərdi yaşayış evinin (0.0718 ha həyətyanı torpaq sahəsi ilə birlikdə) 11.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsinin(500.000 ABŞ dolları) icrasını təmin etmək məqsədilə 11.12.2014-11.12.2024-cüilədək 120 ay müddətinə "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialının xeyrinə ipotekailə yüklü edilməsi barədə daşınmaz əmlakın dövlətreyestrində 17.12.2014cü il tarixdə qeydiyyat aparılmışdır. "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 23.01.2017-ci il tarixli 22/1 nömrəli rəyi ilə Şamaxı şəhəri ************* küçəsində yerləşən 34 saylı fərdi yaşayış evi (0.0718 ha həyətyanı torpaq sahəsi ilə birlikdə) 42.000 manata qiymətləndirilmişdir. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinəəsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyənhərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlərgöstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isəborcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.Mülki Məcəllənin 427.3-cü maddəsinəəsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrününəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və yabu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir.Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinəəsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icraedilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdəqüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləripozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.Mülki Məcəllənin 445.2.1-cimaddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icraedilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır.Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinəəsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə,borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallarüçün cavabdehdir. Göründüyü kimi, tərəflərarasında kredit və zaminlik müqaviləsi bağlanmaqla Mülki Məcəllənin 386-cı maddəsinəəsasən həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklər yaranmışdır. İddiaçı müqaviləüzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyini icra etmiş, lakin Bor clu müqavilə üzrə bankınmüəyyən etdiyi ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq əsas və faiz borcunuvaxtlı-vaxtında ödəməmiş, öhdəliyin icrasını gecikdirmişdir. Nəticədə, 10.10.2016-ciil tarixli maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh1 "xxxx" QSC-yə 19.005,33 ABŞ dolları kredit borcu, 3.362,07 ABŞdolları faiz borcu, 5.206,16 ABŞ dolları cərimə olmaqla, cəmi 27.573,56 ABŞ dolları borcu yaranmışdır. Bu səbəbdən, 11.12.2014-cüil tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2,18.12.2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh311.12.2014-cü il tarixli 036L**********09 nömrəli uzunmüddətli kredit müqaviləsi üzrə borcalan Cavabdeh1 "xxxx" QSC-ninqarşısındakı öhdəliklərinin icrasını təmin etmək üçün borclu ilə birgə məsuliyyətdaşıyırlar. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinəəsasən məhkəmə işin hallarını nə zərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbəpulunu azalda bilər. Məhkəmə Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinin tələbinə uyğunolaraq tənasübsüz yüksək hesablanmış 5.206,16 ABŞ dolları dəbbə pulunuazaldaraq 100 ABŞ dolları müəyyən etmişdir.Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinəəsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsinöz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinəgötürür.Mülki Məcəllənin 472.1-ci maddəsinəəsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımıncaicra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zamininsubsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısındabirgə məsuliyyət daşıyırlar.Mülki Məcəllənin 472.2-ci maddəsinəəsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin,borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi vəya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzininödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyətdaşıyır.“İpoteka haqqında” AzərbaycanRespublikası Qanununun 4-cü maddəsinə əsasən əgər ipoteka müqaviləsi ilə ayrıqayda nəzərdə tutulmayıbsa, ipoteka saxlayanın tələbi aşağıdakılar da daxiledilməklə tam həcmdə təmin edilir; əsas borc, faizlər, öhdəliyin icra edilməməsivə ya lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən gecikdirilməsi nəticəsində dəbbəpulu və (və ya) vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi, ipoteka predmetinətutmanın yönəldilməsi ilə əlaqədar məhkəmə xərclərinin və digər xərclərin ödənilməsi.Həmin Qan unun 33-cü maddəsinə əsasənBorclu əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, ipotekasaxlayanın tələbinin ödənilməsi üçün ipoteka predmetinə tutma yönəldilə bilər.Həmin Qanunun 34-cü maddəsinə əsasənəsas öhdəliyin, yaxud onun bir hissəsinin vaxtında icra olunmaması, əsas öhdəliküzrə faizlərin ödənilməsi müddətlərinin ardıcıl olaraq iki dəfə pozulması,ipoteka müqaviləsində nəzərdə tutulmuş və ipoteka saxlayana ipotekaya tutma yönəltməkhüququ verən şərtinin yerinə yetirilməməsi anından İpoteka saxlayanın ipotekapredmetinə tutmanın yönəldilməsi hüququ yaranır.Mülki Məcəllənin 203.3.1cimaddəsinə əsasən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslarla həyata keçirilənöhdəliklər üzrə tutmanın əmlaka yönəldilməsi zamanı əmlakın mülkiyyətçidən məcburialınmasına yol verilir.Mülki Məcəll ənin 317.1-ci maddəsinəəsasən borclu təminatvasitəsi ipoteka olan əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icraetmədikdə, ipoteka saxlayan daşınmaz əşyanın satılmasını tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 319.1-ci maddəsinəəsasən əgərborclu icrasını təmin etmək üçün əşyanın ipotekaya verildiyi öhdəliklərinyerinə yetirilməsini gecikdirmişsə, ipoteka saxlayan ipoteka ilə yüklü edilmişobyekti açıq hərracdan satmaq hüququna malikdir. Borclunun ipoteka ilətəmin olunmuş öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi və ya yerinə yetirilməsinigecikdirdiyi hallarda daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququnun bilavasitə kreditorakeçməsi barədə razılaşma etibarsızdır.Mülki Məcəllənin 319.6-cı maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 319.1319.5-cimaddələrinə müvafiq olaraq ipoteka predmetinin satışından götürülmüş məbləğipoteka sa xlayanın tələblərini ödəməyə kifayət etmirsə, borclu çatışmayanməbləği ipoteka saxlayana ödəməlidir. Əgər satışdan götürülən və ya əldə edilənməbləğ ipoteka saxlayanın tələblərindən artıqdırsa, artıq məbləğ borcluya qaytarılmalıdır.“İpotekahaqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 59.3cümaddəsinə görə ipoteka qoyulmuşyaşayış evinə və ya mənzilə tutma yönəldildikdə və o satıldıqda ipotekaqoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslər tutduqları yaşayışsahəsini ən geci bir ay ərzində tərk etməlidirlər, bu şərtlə ki: yaşayış evi və ya mənzil ipoteka müqaviləsi üzrə kreditin qaytarılmasıüçün ipoteka qoyulmuş olsun; və ya ipoteka qoyanlabirlikdə yaşayan yetkinlikyaşına çatmış ailə üzvləri və digər şəxslər ipoteka müqaviləsi bağlanarkən həmin evə (mənzilə) tutma yönəldildikdə v ə o satıldıqda onu tərk etmək barədə notariat qaydasında təsdiq edilmiş öhdəlik götürmüş olsunlar.İpoteka müqaviləsi bağlandıqdan sonra həmin evə və ya mənzilə qeydiyyata alınmış şəxslər belə öhdəlik götürmüşsayılırlar.Həmin Qanunun 59.4-cü maddəsinə əsasən bu Qanunun 59.3cü maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətdə ipoteka qoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslər ipoteka qoyulmuşyaşayış sahəsindən çıxmadıqda həmin şəxslər evdən və ya mənzildən müvafiq olaraq tutmanın yönəldilməsi barədə notariusun icraqeydi və ya məhkəmə qərarı əsasında məcburi qaydada çıxarılırlar.Kassasiya kollegiyası,apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və qeyd edirki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddianın qismən təmin edilməsi barədə birinciinstansiya məhkəməsinin f aktar nöqteyi-nəzərdən əsaslı olan qətnaməsini dəyişiklikedilmədən saxlayarkən, hazırkı işin faktiki hallarını tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırmış və tərəflər arasındakı mübahisənin həlli üçün tətbiq edilməli olan maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbuletmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassızdır, həmin dəlillər apellyasiyainstansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün qanuni əsas deyildir.Bu səbəbdən, kassasiya şikayətitəmin edilməməli, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi - kassasiyaşikayəti verən şəxsə münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiyainstansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayətitəmin etmədən saxlaya bilər.Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-417, 419,421-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Cavabdeh1 kassasiya şikayəti təmin edilməsin.İş üzrə Sumqayıt Apellyasiya MəhkəməsiMülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsi- Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılsın.Qərar qəbul edildiyi andanqüvvəyə minir. Sədrlik edən:Hakimlər: Əsli ilə düzdürAli Məhkəmənin hakimi Mehparə Əhmədova Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ İş № 2(102)-1019/2018 şəhəri 12 fevral 2018-ci il Bakı Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Əhmədova Mehparə Tofiq qızı (sədrlik edən və məruzəçi - hakim), Rüstəmov Əli Məhəmməd oğlu, Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlundan ibarət tərkibdə, Əliyeva Fidan Namiq qızının katibliyi ilə, Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)2032/2017 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh1 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: Şamaxı rayon Məhkəməsinin (hakim E.Hümbətov) 21.02.2017-ci il tarixli 2(074)111/2017 nömrəli qətnaməsi ilə iddiaçı "xxxx" QSC-nin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması və tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddiası qismən təmin edilmiş, Cavabdeh1 "xxxx" QSC-nin xeyrinə 18.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə 19.005,33 ABŞ dolları kredit borcu, 3.362,07 ABŞ dolları faiz borcu, 100 ABŞ dolları cərimə borcu olmaqla, cəmi 22.467,40 ABŞ dolları borc, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumu, ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi barədə bildirişin qeydə alınması üçün ödənilmiş 10 manat dövlət rüsumu və 21 manat xidmət haqqı tutulmuş, tələbin Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən bir mərtəbəli üç otaqlı, 61,8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət (Liter Bdə 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 6.9 kv.m olan sanitar qovşağı, Liter C-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 16.9 kv.m olan mətbəx, Liter 1-də tikintialtı sahəsi 51.2 kv.m olan talvar, Liter 2-də tikintialtı sahəsi 5.0 kv.m olan hasar və Liter 3-də qap ı daxil olmaqla) 34 nömrəli fərdi yaşayış evinə yönəldilməsi, həmin fərdi yaşayış evinin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsinin açıq hərracda ilkin satış qiymətinin 42.000 manat müəyyən edilməklə satılması, onun satışından əldə olunan pul vəsaiti hesabına Cavabdeh1 18.12.2014-cü il tarixli ********** saylı kredit müqaviləsi üzrə cəmi 22.467,40 ABŞ dolları və ödənilmiş dövlət rüsumu 61 manat pulun iddiaçı "xxxx" QSC-yə ödənilməsi, hərracdan əldə olunmuş vəsait borcun tam ödənilməsinə kifayət etmədikdə qalan məbləğin Cavabdeh1, Cavabdeh2 və Cavabdeh3 ümumi qaydada tutulması, Şamaxı rayon İHB-nın Şamaxı şəhər İƏD üzrə nümayəndəliyinin 09.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəli arayışına əsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərin də yerləşən bir mərtəbəli, üç otaqlı, 61.8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət 34 nömrəli fərdi yaşayış evi tutma yönəldildikdən və o satıldıqdan bir ay sonra Cavabdeh2, Cavabdeh1, Cavabdeh6, A8, G8 və Cavabdeh5 həmin fərdi yaşayış evinə istifadə hüquqlarının itirilməsi, onların həmin torpaq sahəsindən və fərdi yaşayış evindən çıxarılmaları, torpaq sahəsinin və fərdi yaşayış evinin boşaldılması və "xxxx" QSC-yə təhvil verilməsi, Cavabdeh1 ekspertiza tədqiqatının dəyəri 300 manat pulun tutularaq “Daşınar və Daşınmaz Əmlakların Qiymətləndirilməsi Xidməti’’ MMC-nin VÖEN **********, Hesab NAZN, AZ*******************, Ünvan: ******************** məhəllə, Bank: "xxxx" ASC-nin Nərimanov fılialı, VÖEN**********, Müxbir Hesab: AZ37NABZ******************** KOD ********* ***, SWİFT AİİBAZ2X hesabına köçürülməsi qət edilmiş, iddia qalan hissədə rədd edilmişdir. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının (hakimlər T.Quliyev, A.Hüseynov, G.Tağızadə) 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, iş üzrə Şamaxı rayon Məhkəməsinin 21.02.2017-ci il tarixli 2(074)-111/2017 nömrəli qətnaməsi - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılmışdır. Cavabdeh1 və vəkili Vəkil iş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsindən kassasiya şikayəti vermişlər. İşin halları: İddiaçı "xxxx" QSC cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun tutulması və tutmanın ipoteka predmetinə yönə ldilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə aktları qəbul edilmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri və tərəflərin izahatları: Cavabdeh1 və vəkili Vəkil kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışlar ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını tam və hərtərəfli araşdırmamış, qrafik üzrə cavabdehin borcunun məbləğini müəyyən etmək üçün ekspertiza keçirməmiş, ipoteka predmeti borcun ödənilməsinə yetərli olmadığı təqdirdə, cavabdehin qalan pulu ödəməli olmasına dair səhv nəticəyə gəlmiş, maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini pozmuş, nəticədə düzgün olmayan qətnamə qəbul etmişdir. Ona görə də, iş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməs ini, işin yeni apellyasiya baxışına göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişlər. İşdə iştirak edən şəxslər işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilmişlər. Lakin, iddiaçı "xxxx" QSC-nin nümayəndəsi, Cavabdeh1 və vəkili Vəkil, digər cavabdehlər Cavabdeh2, Cavabdeh3, G8, Cavabdeh5, Cavabdeh6 və A8 məhkəmə iclasına gəlməmiş və gəlməmələrinin səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-in 415.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə iclasına gəlməyən şəxslərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiqi ni yoxlayır. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası qəbul etdiyi 26.07.2017-ci il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh1 apellyasiya şikayətini təmin etməyib, iş üzrə Şamaxı rayon Məhkəməsinin 21.02.2017-ci il tarixli qətnaməsinin - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılması qənaətinə gələrkən haqlı olmuş, maddi və prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən müəyyən edilmiş işin hallarından göründüyü kimi, "xxxx" QSC ilə Cavabdeh1 arasında bağlanmış 11.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəli uzunmüddətli kredit müqaviləsinəəsasən "xxxx" QSC borcalan Cavabdeh1 120 ay müddətinə 500.000 ABŞ dolları məbləğində kredit xətti açmışdır. 18.12.2014-cü il tarixli ******** ** nömrəli kredit razılaşması əsasında Cavabdeh1 36 ay müddətinə aylıq faiz dərəcəsi 1,8333 faiz olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərtilə 22.000 ABŞ dollları kredit verilmişdir. "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialı 18.12.2014-cü il tarixli kassa məxaric orderinə əsasən 22.000 ABŞ dolları pulu Cavabdeh1 ödəmişdir. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Mülki Məcəllənin 739.2-ci maddəsinə əsasən borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul mə bləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Mülki Məcəllənin 740-cı maddəsinə əsasən borc müqaviləsi şifahi bağlanır. Tərəflərin razılaşması ilə yazılı formadan da istifadə edilə bilər. Mülki Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir. 15.12.2014-cü il tarixli ********** nömrəli ipoteka müqaviləsinəəsasən Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində 0.0718 ha torpaq sahəsi və üzərində yerləşən 1 mərtəbəli, 3 otaqlı, 61.8 kv.m yaşayış, 52.6 kv.m yardımçı, 114.4 kv.m ümumi sahədən ibarət (Liter B-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 6.9 kv.m olan sa nitar qovşağı, Liter C-də 1 mərtəbəli, tikintialtı sahəsi 16.9 kv.m olan mətbəx, Liter 1-də tikintialtı sahəsi 51.2 kv.m olan talvar, Liter 2-də tikintialtı sahəsi 5.0 kv.m olan hasar və Liter 3-də qapı daxil olmaqla) 34 nömrəli fərdi yaşayış evi, həmin fərdi yaşayış evinin və onun yerləşdiyi torpaq sahəsi "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialının xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmişdir. 17.12.2014-cü il tarixli ************** nömrəli çıxarışa əsasən Cavabdeh1 xüsusi mülkiyyətində olan Şamaxı şəhəri ************* küçəsində yerləşən 34 saylı fərdi yaşayış evinin (0.0718 ha həyətyanı torpaq sahəsi ilə birlikdə) 11.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsinin (500.000 ABŞ dolları) icrasını təmin etmək məqsədilə 11.12.201411.12.2024-cü ilədək 120 ay müddətinə "xxxx" QSC-nin Şamaxı filialının xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilməsi barədə daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində 17.12.2014-cü il tarixdə qeydiyyat aparılmışdır. "xxxx" MMC tərəfindən verilmiş 23.01.2017-ci il tarixli 22/1 nömrəli rəyi ilə Şamaxı şəhəri ************* küçəsində yerləşən 34 saylı fərdi yaşayış evi (0.0718 ha həyətyanı torpaq sahəsi ilə birlikdə) 42.000 manata qiymətləndirilmişdir. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzər də tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445.2.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Göründüyü kimi, tərəflər arasında kredit və zaminlik müqaviləsi bağlanmaqla Mülki Məcəllənin 386-cı maddəsinə əsasən həmin müqavilədən irəli gələn öhdəliklər yaranmışdır. İddiaçı müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyini icra etmiş, lakin Borclu müqavilə üzrə bankın müəyyən etdiyi ödəniş cədvəlinə uyğun olaraq əsas və faiz borcunu vaxtlı-vaxtında ödəməmiş, öhdəliyin icrasını gecikdirmişdir. Nəticədə, 10.10.2016-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh1 "xxxx" QSC-yə 19.005,33 ABŞ dolları kredit borcu, 3.362,07 ABŞ dolları faiz borcu, 5.206,16 ABŞ dolları cərimə olmaqla, cəmi 27.573,56 ABŞ dolları borcu yaranmışdır. Bu səbəbdən, 11.12.2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2, 18.12.2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh3 11.12.2014-cü il tarixli ********* nömrəli uzunmüddətli kredit müqaviləsi üzrə borcalan Cavabdeh1 "xxxx" QSC-nin qarşısındakı öhdəliklərinin icrasını təmin etmək üçün borclu ilə birgə məsuliyyət daşıyırlar. Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Məhkəmə Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinin tələbinə uyğun olaraq tənasübsüz yüksək hesablanmış 5.206,16 ABŞ dolları dəbbə pulunu azaldaraq 100 ABŞ dolları müəyyən etmişdir. Mülki Məcəllənin 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Mülki Məcəllənin 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Mülki Məcəllənin 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 4-cü maddəsinə əsasən əgər ipoteka müqaviləsi ilə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, ipoteka saxlayanın tələbi aşağıdakılar da daxil edilməklə tam həcmdə təmin edilir; əsas borc, faizlər, öhdəliyin icra e dilməməsi və ya lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən gecikdirilməsi nəticəsində dəbbə pulu və (və ya) vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi, ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi ilə əlaqədar məhkəmə xərclərinin və digər xərclərin ödənilməsi. Həmin Qanunun 33-cü maddəsinə əsasən Borclu əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, ipoteka saxlayanın tələbinin ödənilməsi üçün ipoteka predmetinə tutma yönəldilə bilər. Həmin Qanunun 34-cü maddəsinə əsasən əsas öhdəliyin, yaxud onun bir hissəsinin vaxtında icra olunmaması, əsas öhdəlik üzrə faizlərin ödənilməsi müddətlərinin ardıcıl olaraq iki dəfə pozulması, ipoteka müqaviləsində nəzərdə tutulmuş və ipoteka saxlayana ipotekaya tutma yönəltmək hüququ verən şərtinin yerinə yetirilməməsi anından İpoteka saxlayanın ipoteka predm etinə tutmanın yönəldilməsi hüququ yaranır. Mülki Məcəllənin 203.3.1-ci maddəsinə əsasən qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş əsaslarla həyata keçirilən öhdəliklər üzrə tutmanın əmlaka yönəldilməsi zamanı əmlakın mülkiyyətçidən məcburi alınmasına yol verilir. Mülki Məcəllənin 317.1-ci maddəsinə əsasən borclu təminat vasitəsi ipoteka olan əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, ipoteka saxlayan daşınmaz əşyanın satılmasını tələb edə bilər. Mülki Məcəllənin 319.1-ci maddəsinə əsasən əgər borclu icrasını təmin etmək üçün əşyanın ipotekaya verildiyi öhdəliklərin yerinə yetirilməsini gecikdirmişsə, ipoteka saxlayan ipoteka ilə yüklü edilmiş obyekti açıq hərracdan satmaq hüququna malikdir. Borclunun ipoteka ilə təmin olunmuş öhdəliklərini yerinə yetirmədiyi və ya yerinə yetir ilməsini gecikdirdiyi hallarda daşınmaz əmlaka mülkiyyət hüququnun bilavasitə kreditora keçməsi barədə razılaşma etibarsızdır. Mülki Məcəllənin 319.6-cı maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 319.1-319.5-ci maddələrinə müvafiq olaraq ipoteka predmetinin satışından götürülmüş məbləğ ipoteka saxlayanın tələblərini ödəməyə kifayət etmirsə, borclu çatışmayan məbləği ipoteka saxlayana ödəməlidir. Əgər satışdan götürülən və ya əldə edilən məbləğ ipoteka saxlayanın tələblərindən artıqdırsa, artıq məbləğ borcluya qaytarılmalıdır. “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 59.3-cü maddəsinə görə ipoteka qoyulmuş yaşayış evinə və ya mənzilə tutma yönəldildikdə və o satıldıqda ipoteka qoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslər tutduqları yaşayış sahəsini ən geci bir ay ərzində t ərk etməlidirlər, bu şərtlə ki: yaşayış evi və ya mənzil ipoteka müqaviləsi üzrə kreditin qaytarılması üçün ipoteka qoyulmuş olsun; və ya ipoteka qoyanla birlikdə yaşayan yetkinlik yaşına çatmış ailə üzvləri və digər şəxslər ipoteka müqaviləsi bağlanarkən həmin evə (mənzilə) tutma yönəldildikdə və o satıldıqda onu tərk etmək barədə notariat qaydasında təsdiq edilmiş öhdəlik götürmüş olsunlar. İpoteka müqaviləsi bağlandıqdan sonra həmin evə və ya mənzilə qeydiyyata alınmış şəxslər belə öhdəlik götürmüş sayılırlar. Həmin Qanunun 59.4-cü maddəsinəəsasən bu Qanunun 59.3-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş müddətdə ipoteka qoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslər ipoteka qoyulmuş yaşayış sahəsindən çıxmadıqda həmin şəxslər evdən və ya mənzildən müvafiq olaraq tutmanın yönəldilm əsi barədə notariusun icra qeydi və ya məhkəmə qərarı əsasında məcburi qaydada çıxarılırlar. Kassasiya kollegiyası, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və qeyd edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi iddianın qismən təmin edilməsi barədə birinci instansiya məhkəməsinin faktar nöqteyi-nəzərdən əsaslı olan qətnaməsini dəyişiklik edilmədən saxlayarkən, hazırkıişinfaktikihallarını tam, hərtərəflivəobyektivaraşdırmış vətərəflərarasındakımübahisəninhəlliüçüntətbiqedilməliolanmaddivəprosessualhüquqnorm alarınıdüzgüntətbiqetmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qətnamə qəbul etmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri əsassızdır, həmin dəlillər apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün qanuni əsas deyildir. Bu səbəbdən, kassasiya şikayəti təmin edilməmə li, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi - kassasiya şikayəti verən şəxsə münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-417, 419, 421-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Cavabdeh1 kassasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 26.07.2017-ci il tarixli 2(105)-2032/2017 nömrəli qətnaməsi - Cavabdeh1 münasibətdə dəyişiklik edilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir. Sədrlik edən: Hakimlər: Əsli ilə düzdür Ali