Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-1134/2021 22.02.2021 ALİ MƏHKƏMƏ İddiaçı X4 cavabdehlər Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsi, Cavabdeh13, Cavabdeh9, Cavabdeh14, Cavabdeh8, Cavabdeh11, Cavabdeh3, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh4, Cavabdeh2, Cavabdeh12, Cavabdeh10 (maraqlı şəxslər: Abşeron rayonu 1 saylı Notariat Kontoru, Abşeron rayonu 2 saylı Notariat Kontoru) qarşı alqı-satqı müqavilələrinin etibarsız hesab edilməsi, torpaq sahəsinin cavabdehlər tərəfindən boşaldılaraq ona təhvil verilməsi tələbinə dair iş üzrə (Açar sözlər: işə mülki məhkəmə icraatı qaydasında ümumi məhkəmədə baxılmalı olmaması əsası ilə iş üzrə icraata xitam verilməsi) Azərbaycan Respubl ikası Ali Məhkəməsinin Mülki kollegiyası, hakimlər Vəliyeva Elşanə Rafiq qızı (sədrlik edən və məruzəçi), Şamayev Elşad Yaquboviç və Abbasov Aqil Əzizağa oğlundan ibarət tərkibdə, Əhmədov Fuad Vahid oğlunun katibliyi, İddiaçının vəkili Vəkil və Cavabdeh9 vəkili Vəliyev Ramil Əmirxan oğlunun iştirakı ilə, Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(105)-2577/2020 nömrəli iş üzrə xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli qərardadından iddiaçı X9 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə işə xx xxxxxx 2021-ci il tarixdə Ali Məhkəmənin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qərarı qəbul etdi. İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları Birinci instansiya məhkəməsində icraat İddiaçı X9 cavabdehlər Azərbaycan Respublikasının Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsi, Cavabdeh13, Cavabdeh9, Cavabdeh14, Cavabdeh8, Cavabdeh11, Cavabdeh3, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh4, Cavabdeh2, Cavabdeh12, Cavabdeh10 qarşı maraqlı şəxslər: Abşeron rayonu 1 saylı Notariat Kontoru, Abşeron rayonu 2 saylı Notariat Kontoru “alqı-satqı müqavilələrinin etibarsız hesab edilməsi, torpaq sahəsinin cavabdehlər tərəfindən boşaldılaraq ona təhvil verilməsinə dair iddia ərizəsi və sonradan iddia tələbinin artırılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən X3 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli ******* saylı çıxarışın; Cavabdeh13 ilə Cavabdeh9 arasında Abşeron rayonu 2 saylı Not ariat Kontorunda bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin və həmin müqavilə əsasında Cavabdeh9 adına verilmiş çıxarışın; Cavabdeh13 ilə Cavabdeh10 Rafiq oğlu arasında bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN – İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh10 Rafiq oğlunun adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********74 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh9 ilə X18 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və X12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********75 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh9 ilə Cavabdeh4 arasında bağlanmış xx xxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və Cavabdeh4 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********76 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh20 ilə Cavabdeh8 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh8 adına verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********59 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh7 ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və Cavabdeh3 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********18 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh5 Fərman oğlu ilə Cavabdeh12 arasında bağlanmış xx xxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və Cavabdeh12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********17 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh5 Fərman oğlunun adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli ç ıxarış və reyestr nömrəsi **********78 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; X19 ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və Cavabdeh2 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh9 ilə Cavabdeh6 arasında bağlanmış xx xxxxxxxx 2013-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi və Cavabdeh6 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin; Cavabdeh11 adına DƏDRX-nin 4 saylı Əraz i İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********58 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi və Cavabdeh20 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış və Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin etibarsız hesab edilməsi; torpaq sahəsində cavabdehlər tərəfindən inşa edilmiş özbaşına tikililərin cavabdehlərin vəsaiti hesabına sökülərək əvvəlki vəziyyətinin bərpa olunması və mülkiyyətimdə olan torpaq sahəsinin cavabdehlər tərəfindən boşaldılaraq iddiaçıya təhvil verilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir. Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli, 2(012)-350/2019 saylı qətnaməsi ilə (hakim C.Səfiyeva) iddiaçı X4 cavabdehlər AR ƏMDK yanında DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsinə, Cavabdeh13, Cavabdeh9, Cavabdeh14, Cavabdeh8, Cavabdeh11, Cavabdeh3, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh4, Cavabdeh2, Cavabdeh12, Cavabdeh10, Cavabdeh15, Cavabdeh8, Cavabdeh7, Cavabdeh17, Cavabdeh18, X10, Cavabdeh20 və maraqlı şəxslər Abşeron rayonu 1 saylı Notariat Kontoru, Abşeron rayonu 2 saylı Notariat Kontoruna qarşı “alqı-satqı müqavilələrinin etibarsız hesab edilməsi, torpaq sahəsinin cavabdehlər tərəfindən boşaldılaraq ona təhvil verilməsi” tələbinə dair iddia tələbi qismən təmin edilib, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən X3 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli ******* saylı çıxarış qismən, yəni iddiaçının mülkiyyətində olan torpaq sahəsinə düşən hissədə ləğ v edilməsi, bu əsasla Cavabdeh13 ilə Cavabdeh9 arasında Abşeron rayonu 2 saylı Notariat Kontorunda bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsinin qismən (X15 aid hissə istisna olunmaqla) etibarsız hesab edilməsi və həmin müqavilə əsasında Cavabdeh9 adına verilmiş çıxarışın (X15 aid hissə istisna olunmaqla) qismən ləğv edilməsi, Cavabdeh13 ilə Cavabdeh10 Rafiq oğlu arasında bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN–İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh10 Rafiq oğlunun adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********74 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh4 arasında bağlanmış xx xxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi etibarsız hesab edilməsi və Cavabdeh4 adına DƏDRXnin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********76 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh7 və X13 ilə Abşeron rayonu 2 saylı NK-da təsdiq edilən xx xxxxxx 2013cü il tarixli, AN-İ ******* saylı alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, X6 adına DƏDRX tərəfindən xx.xx.2014 tarixli ******* reyestr saylı və Cavabdeh5 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********78 olan Torpaq sahəsinin planı v ə ölçüsü sənədi, Cavabdeh7 xx.xx.2014 tarixli ******* reyestr saylı çıxarışın ləğv edilməsi, Cavabdeh7 ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh3 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********18 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, Cavabdeh7 ilə Cavabdeh15 arasında bağlanan xx xxxxxx 2014-cü il tarixli, AN-İ ******* reyestr saylı Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,03 ha torpaq sahəsinə alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh15 adına həmin torpaq sahəsinə DƏDRX tərəfindən xx.xx.2015-ci il tarixli, ******* saylı çıxarı şın, plan sxemin ləğv edilməsi, X19 ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh2 adına DƏDRXnin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, X13 ilə Cavabdeh12 arasında bağlanmış xx xxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********17 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh6 arasında bağlanmış xx xxxxxxxx 2013-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsi etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh6 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, Cavabdeh17, Cavabdeh18 və X10 ilə Cavabdeh11 və Cavabdeh20 arasında bağlanan AN-İ № ******* saylı xx xxxx 2014-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh11 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********58 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh20 adına DƏDRX-də aparılan sənədləşmənin ləğv edilməs i, Cavabdeh20 ilə Cavabdeh8 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh8 adına verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********59 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi, X7 məxsus Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,67 ha torpaq sahəsində Cavabdeh8, Cavabdeh11, Cavabdeh3, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh4, Cavabdeh2, Cavabdeh12, Cavabdeh10 və Cavabdeh9 tərəfindən aparılmış tikililərin onların öz vəsaiti hesabına sökülərək əvvəlki vəziyyətinin bərpa olunması və torpaq sahəsi boşaldılaraq X7 təhvil verilməsi qət edilmişdir. Abşeron Rayon məhkəməsinin xx xxx 2019-cu il tarixli qərardadı ilə Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsindəki yanlışlığın aradan qaldırılması, iddiaçının ata adı Əlövsət yox, Qasım kimi, habelə qətnamənin giriş hissəsində iddia tələbinin digər hissələri ilə yanaşı “Cavabdeh9 ilə Cavabdeh7 arasında bağlanan alqı-satqı müqaviləsinin və onun nəticələrinin, Məmmədov X11 Arzu Arif qızı arasında bağlanan xx xxxxxx 2014-cü il tarixli, AN-İ ******* reyestr saylı Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,03 ha torpaq sahəsinə alqı-satqı müqaviləsi etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh15 adına həmin torpaq sahəsinə DƏDRX tərəfindən xx.xx.2015-ci il tarixli, ******* saylı çıxarış, plan sxemin ləğv edilməsini, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh7 və X13 ilə Abşeron rayonu 2 saylı NK-da təsdiq edilən xx xxxxxx 2013-cü il tarix li, AN-İ ******* saylı alqı-satqı müqaviləsi etibarsız hesab edilməsini, X6 adına DƏDRX tərəfindən xx.xx.2014-cü il tarixli ******* reyestr saylı və Cavabdeh5 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********78 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh7 xx.xx.2014 tarixli, ******* reyestr saylı çıxarış ləğv edilməsini” hissəsi də göstərilməklə oxunması qərara alınmışdır. İşin məhkəmə tərəfindən araşdırılan hallarından müəyyən edilmişdir ki, X1 və onun ailə üzvlərinə Abşeron rayon Aqrar İslahat Komissiyasının xx xxxxxx 1998-ci il tarixli 21 nömrəli qərarı ilə Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı üçün 0,673778 ha və 0,1416 ha olmaqla cəmi 0,82 h a torpaq sahəsi ayrılmışdır. Abşeron rayon torpaq şöbəsi tərəfindən həmin torpaq sahəsinə dair (JN:5xx xxx 30800027) Dövlət aktı verilmişdir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən X1 və onu ailə üzvlərinə seriya MH №0010114 saylı xx.xx.2007-ci il tarixli çıxarış verilmişdir.xx xxx 2007-ci il tarixli AN İ № ******* saylı alqı-satqı müqaviləsi əsasında iddiaçı həmin torpaq sahəsini X2 və onu ailə üzvlərindən almışdır. Alqısatqıdan sonra Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən iddiaçıya xx.xx.2007-ci il tarixli seriya MH № ******* saylı çıxarış verilmişdir. 1998-ci ildən 2007-ci ilədək X2 və onun ailə üzvləri, 2007-ci ildə alqı-satqı müqaviləsindən sonra isə iddiaçı qeyd olunan torpaq sahəsindən maneəsiz istifadə etmişdir. 2014-cü ildə kənar şəxslərin həmin torpaq sa həsini zəbt etmələrinə görə iddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Qanuni qüvvəyə minmiş Abşeron rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2014-cü il tarixli qətnaməsi və Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2016-cı il tarixli qətnaməsi ilə müəyyən edilmişdir ki, iddiaçının mülkiyyətində olan Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,67 ha torpaq sahəsi ərazinin ilkin pay torpaqlarının bölgü layihəsinə əsasən naturaya uyğun gəlir. Mülki işdə olan çıxarışa əsasən cavabdehlərin mülkiyyətində olan 0,28 ha torpaq sahəsinin, sahəsi, ölçüsü və cizgisi həmin çıxarışın işlənməsinə əsas olmuş Abşeron rayon Notariat Kontorunun xx xxxxxx 2013-cü il tarixli 4ə-501 saylı notariat işində saxlanılan İsgəndərov Yaşara məxsus xx xxxxxx 2006-cı il tarixli **********12 saylı daşınmaz əmlakı n pasportunda qeyd edilmiş torpaq sahəsinin ölçüsünə, sahəsinə və cizgi-formasına uyğun olmadığı, işin materiallarına görə Yaşar İsgəndərov tərəfindən Cavabdeh13 bağışlanılan torpaq sahəsinin ölçüsü bağışlanma müqaviləsində 0,38 ha qeyd edilmişdir və Binəqədi-Novxanı yolunun kənarında yerləşir. Cavabdeh13 mülkiyyətinə verilmiş torpaq sahəsi isə 0,28 ha. təşkil edir. Cavabdeh13 mülkiyyətində olan torpaq sahəsinə dair mülkiyyət sənədləri, ərazinin pay torpaqlarının bölgü layihəsinə əsasən Yolçuyev Bəhramın mülkiyyətində olan torpaq sahəsi üzərinə işləndiyi və iddiaçının mülkiyyətində olan Abşeron rayonu, Mehdiabad qəsəbəsi ərazisində yerləşən, kənd təsərrüfatı təyinatlı 0,673778 ha torpaq sahəsinin Cavabdeh8 tərəfindən 0,06 ha. hissəsi, Cavabdeh11 tərəfindən 0,035 ha. hissəsi, Cavabdeh3 tərə findən 0,03 ha hissəsi, Cavabdeh5 tərəfindən 0,03 ha. hissəsi, Cavabdeh6 tərəfindən 0,02 ha. hissəsi, Cavabdeh4 tərəfindən 0,03 ha. hissəsi, Cavabdeh2 tərəfindən 0,03 ha. hissəsi, Cavabdeh12 tərəfindən 0,03 ha. hissəsi, Cavabdeh10 tərəfindən 0,03 ha. hissəsi və Cavabdeh9 tərəfindən 0,05 ha. hissəsinə müdaxilə olunaraq orada tikinti işləri aparıldığı müəyyən edilmişdir. Cavabdeh9 ilə X18 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqısı müqaviləsinin etibarsız hesab edilməsi və X12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********75 olan Torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin ləğv edilməsi hissəsinə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, iddiaçı nın mülkiyyətində olan mübahisəli torpaq sahəsinə qeyd edilən şəxslər tərəfindən müdaxilə olunması iş materialları ilə təsdiq olunmur. Ona görə də, iddia tələbi X15 aid hissədə əsasızdır və təmin edilə bilməz. Cavabdeh14 iddia müddətinin tətbiqi barədə vəsatətinə münasibətdə məhkəmə qeyd etmişdir ki, Abşeron rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə iddiaçı hüquqlarının konkret olaraq kimlər tərəfindən pozulduğunu müəyyən etmiş, həmin qətnamədən sonra hazırkı iddia ilə 2018-ci ilin 07 noyabr tarixində məhkəməyə müraciət etmiş və bu zaman müddət buraxılmamışdır. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 13 (İ bəndi), 29 (İİ bəndi), Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 337.1, 140, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respubl ikası Qanunun 2.1-ci maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır. İddiaçı X9 tərəfindən apelyasiya şikayəti verilərək Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli, 2(012)-350/2019 saylı qətnaməsinin dəyişdirilərək iddia tələbinin tam təmin edilməsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Cavabdehlər Cavabdeh10 Rafiq oğlu, Cavabdeh9, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh3, Cavabdeh2 və Cavabdeh15 tərəfindən apelyasiya şikayəti verilərək Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli, 2(012)-350/2019 saylı qətnaməsinin apelyatorlara aid hissədə ləğv edilməsini və icraata xitam verilməsini xahiş etmişdirlər. Apelyasiya instansiyası məhkəməsindəki birinci icraat Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının (hakimlər Səyyad Qafari - sədrlik edən və məruzəçi, El man Əhmədov və Zaur Məmmədov) xx xxxxxx 2019-cu il tarixli, 2(105)-2895/2019 saylı qətnaməsi ilə Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi ləğv edilib, iş üzrə yeni qətnamə qəbul edilmiş, iddia tələbi qismən təmin edilib, Cavabdeh13 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli ******* saylı çıxarışın qismən etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh13 ilə Cavabdeh9 arasında Abşeron rayonu 2 saylı Notariat Kontorunda bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və həmin müqavilə əsasında Cavabdeh9 adına verilmiş çıxarışın etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh13 ilə Cavabdeh10 Rafiq oğlu arasında bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh10 Rafiq oğlunun adına DƏDRX -nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********74 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh9 ilə X18 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və X12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********75 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh4 arasında bağlanmış xx xxxxx 2014cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh4 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********76 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh20 ilə Cavabdeh8 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh8 adına verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********59 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh7 ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh3 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********18 olan torpaq sahəsin in planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh5 Fərman oğlu ilə Cavabdeh12 arasında bağlanmış xx xxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********17 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh5 Fərman oğlunun adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********78 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədi etibarsız hesab edilmiş, Cavabdeh15 ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqavilə si və Cavabdeh2 adına DƏDRXnin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh7 arasında bağlanmış daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh7 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış, torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi etibarsız hesab edilmiş, Cavabdeh7 ilə Cavabdeh15 arasında bağlanmış daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh15 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış, torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh9, Cavabdeh7 və X13 arasında bağlanmış daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqavilələrinin və adlarına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış, torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədlərinin etibarsız hesab ediləsi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh6 arasında bağlanmış xx xxxxxxxx 2013-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh6 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan torpaq sahəsinin planı və ölçü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, Cavabdeh11 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********58 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi və Cavabdeh20 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış və torpaq sahəsinin planı və öl çü sənədinin etibarsız hesab edilməsi, iddiaçı X7 məxsus Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,67 ha torpaq sahəsində cavabdehlər Cavabdeh8, Cavabdeh11, Cavabdeh3, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh4, Cavabdeh2, Cavabdeh12, Cavabdeh10, Cavabdeh15, X18 və Cavabdeh9 tərəfindən aparılmış tikililər onların öz vəsaiti hesabına sökülərək əvvəlki vəziyyəti bərpa olunması və torpaq sahəsi boşaldılaraq X7 təhvil verilməsi, cavabdehlər Cavabdeh10, Cavabdeh9, X13, Cavabdeh6, Cavabdeh7, Cavabdeh3, Cavabdeh2 və Cavabdeh15 müştərək qaydada ekspertiza tədqiqatının dəyəri 100 (yüz) manat alınaraq Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin (Dövlət xəzinədarlığı Agentliyi, kod: 210005, VÖEN **********, Müxbir hesab: AZ41NABZ********************, SFİFT BİK: CTREAZ22) hesabına köçürülməsi qət edilmişdir. Apelyasiy a instansiyası məhkəməsi qeyd etmişdir ki, iddiaçı birinci instansiya məhkəməsinə iddia tələbi ilə müraciət edərkən tərəflər arasında bağlanmış alqı-satqı müqavilələrinin, bu müqavilələr əsasında verilmiş çıxarışların və torpaq sahəsinin planı və ölçüsünün etibarsız hesab edilməsini xahiş etdiyi halda, birinci instansiya məhkəməsi iddia tələbindən kənara çıxaraq cavabdehlərin adına verilmiş çıxarışların və plan ölçü sənədlərinin ləğv edilməsi qənaətinə gəlmişdir. Bununla yanaşı, birinci instansiya məhkəməsi X8, X14 və X10 ilə Cavabdeh11 və Cavabdeh20 arasında bağlanmış xx xxxx 2014-cü il tarixli alqı-satqı müqaviləsinin etibarsız hesab edərkən iddiaçının məhkəmədə belə bir tələblə çıxış etmədiyini nəzərə almamış, nəticədə maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması nəticələnən qətnamə qəbul etmişdir. Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin xx.xx.2019-cu il tarixli qərardadı ilə təyin edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx xxxxxx 2019-cu il tarixli, 22742 saylı rəyindən görünür ki, Mütəxəssis rəyinin məlumatları nəzərə alınaraq, iddiaçı X4 Ədalət Gülməmmədovdan JN-510 (kod 30800027) nömrəli Dövlət aktına əsasən alqı-satqı qaydasında aldığı ərazinin pay torpaqlarının bölgü layihəsinə əsasən faktiki olaraq mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinin koordinatların naturaya uyğun olması müəyyən edilmişdir, Cavabdeh10 Rafiq oğlunun mülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh9 mülkiyyətində olan 0,05 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh6 mülkiyyətində olan 0,02 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh5 mülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh7 mülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh3 mülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh2 mülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Cavabdeh15 mülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Həmçinin mütəxəssis tərəfindən qeyd olunmuşdur ki, iş materiallarında olan X12 m ülkiyyətində olan 0,03 ha torpaq sahəsinin naturada dəqiq koordinatları müəyyən edilərkən məlum oldu ki, həmin koordinatlar iddiaçı Bəhram Yolçuyevin mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Göründüyü kimi iddiaçının ərazinin pay torpaqlarının bölgü layihəsinə əsasən faktiki olaraq mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinin koordinatları naturaya uyğundur və cavabdehlər Cavabdeh10 Rafiq oğlunun 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh9 0,05 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh6 0,02 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh5 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh7 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh3 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh2 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh15 0,03 ha torpaq sahəsinin, X12 0,03 ha torpaq sahəsinin koordinatları İddiaçı mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işlənmişdir. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, cavabdehlər Cavabdeh10 Rafiq oğlunun 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh9 0,05 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh6 0,02 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh5 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh7 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh3 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh2 0,03 ha torpaq sahəsinin, Cavabdeh15 0,03 ha torpaq sahəsinin, X12 0,03 ha torpaq sahəsinin koordinatları İddiaçı mülkiyyətində olan 0,67 ha torpaq sahəsinə işləndiyindən, Cavabdeh13 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli ******* saylı çıxarış, Cavabdeh13 ilə Cavabdeh9 arasında Abşeron rayonu 2 saylı Notariat Kontorunda bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və həmin müqavilə əsasında Cavabdeh9 adına verilmiş çıxarış, Cavabde h13 ilə Cavabdeh10 Rafiq oğlu arasında bağlanmış xx xxxx 2013-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh10 Rafiq oğlunun adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********74 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh9 ilə X18 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və X12 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********75 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh4 arasında bağlanmış xx xxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-sat qı müqaviləsi və Cavabdeh4 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********76 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh20 ilə Cavabdeh8 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2014-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən Cavabdeh8 adına verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********59 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh7 ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış xx xxxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh3 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********18 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh5 Fərman oğlu ilə Cavabdeh12 arasında bağlanmış xx xxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh12 adına DƏDRXnin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********17 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh5 Fərman oğlunun adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********78 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh15 ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx xxxxxx 2015-ci il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi v ə Cavabdeh2 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən seriya RX ******* saylı xx.xx.2015-ci il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh7 arasında bağlanmış daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh7 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış, torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh7 ilə Cavabdeh15 arasında bağlanmış daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh15 Arıf qızının adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış, torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh9, Cavabdeh7 və X13 arasında bağlanmış daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqavilələrinin və adlarına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış, torpaq sahəsinin pl anı və ölçüsü sənədlərinin, Cavabdeh9 ilə Cavabdeh6 arasında bağlanmış xx xxxxxxxx 2013-cü il tarixli AN-İ № ******* saylı daşınmaz əmlakın alqı-satqı müqaviləsi və Cavabdeh6 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2013-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********15 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi, Cavabdeh11 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş seriya RX ******* saylı xx.xx.2014-cü il tarixli çıxarış və reyestr nömrəsi **********58 olan torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi və Cavabdeh20 adına DƏDRX-nin 4 saylı Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş çıxarış və torpaq sahəsinin planı və ölçüsü sənədi etibarsız hesab edilməlidir. İddia tələbinin torpaq sahəsində cavabdehlər tərəfindən inşa edilmiş özbaşına tikililərin cavabdehlərin vəsaiti hesabına sökülərək əvvəlki vəziyyətinin bərpa olunması və mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin cavabdehlər tərəfindən boşaldılaraq ona təhvil verilməsi hissəsinə gəldikdə məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, iddia tələbləri alqı-satqı müqavilələri, həmin əqdlər əsasında verilmiş çıxarışlar və torpaq sahəsinin planı və ölçüsü hissəsində etibarsız hesab edildiyindən, bu hissədə də iddia təmin edilməklə X7 məxsus Abşeron rayonu Mehdiabad qəsəbəsində yerləşən 0,67 ha torpaq sahəsində Cavabdeh8, Cavabdeh11, Cavabdeh3, Cavabdeh5, Cavabdeh6, Cavabdeh4, Cavabdeh2, Cavabdeh12, Cavabdeh10, Cavabdeh15, X18 və Cavabdeh9 tərəfindən aparılmış tikililər onların öz vəsaiti hesabına sökülərək əvvəlki vəziyyəti bərpa olunmalı və torpaq sahəsi boşaldılaraq X7 təhvil veri lməlidir. Cavabdeh14 münasibətdə iddia tələbinə gəldikdə məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, iddiaçı ərizəsində Cavabdeh14 cavabdeh qismində göstərsə də, ona qarşı müqavilə, çıxarış, planölçü tələbi irəli sürməmiş, lakin iddiaçı cavabdehlərin, o cümlədən cavabdeh qismində göstərilmiş Cavabdeh14 tərəfindən aparılmış tikililərin öz vəsaitləri hesabına sökülərək əvvəlki vəziyyətə bərpa olunaraq ona qaytarılmasını xahiş etdiyindən, Cavabdeh14 münasibətdə də iddia tələbinə bu hissədə qiymət verilməlidir. Bununla bağlı məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, Cavabdeh14 tərəfindən iddiaçıya məxsus hər hansı torpaq sahəsinin zəbt olunması, orada onun tərəfindən tikinti işlərinin aparılması iş materialları ilə öz təsdiqini tapmadığından, ona münasibət iddia tələbi təmin edilə bilməz. Məhkəmə kolle giyası həmçinin Cavabdeh14 iddia müddətinin tətbiqi barədə ərizəyə qiymət verərək hesab etmişdir ki, iddiaçı ona məxsus torpaq sahəsinin zəbt edildiyini (hüquqlarının pozulduğunu) Abşeron rayon məhkəməsinin xx xxxxxxx 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə bildiyindən və hazırkı iddia tələbi ilə də xx xxxxxx 2018-ci il tarixdə müraciət etdiyindən, ərizənin dəlillərini əsaslı hesab etmir. Məhkəmə kollegiyası cavabdehlərin apellyasiya şikayətinin (icraata xitam verlməsi barədə) dəlilinə gəldikdə qeyd etmişdir ki, hazırki iş üzrə iddia tələbinə MPM-nin 261.0.2 maddəsinin tələbinə uyğun olaraq xitam verilməsi üçün əsaslar olmadığından, formal mülahizə kimi qiymətləndirməli, lakin maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri ilə razılaşmalı, apellyasiy a şikayətlərini bu hissədə dəlilləri əsaslı hesab edilməlidir. Cavabdeh9 kassasiya şikayəti verərək Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx xxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilərək iddia tələbinin rədd edilməsinə dair qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Kassasiya instansiyası məhkəməsindəki birinci icraat Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının (hakimlər İsmayıl Xəlilov sədrlik edən və məruzəçi, Ələsgər Əliyev və Mehparə Əhmədova) xx.xx.2020-ci il tarixli, 2(102)3433/2020 saylı qərarı ilə Cavabdeh9 kassasiya şikayəti qismən təmin edilib, Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının xx xxxxxx 2019-cu il tarixli qətnaməsi kassatorun mübahisələndirdiyi hissədə (Cavabdeh13 adına verilmiş çıxarışın etibarsız hesab olunması, onun Cavabd eh9 satmış olduğu torpaq sahəsinə dair əqdin etibarsızlığı və həmin torpağa dair sonradan həyata keçirilmiş əqdlərin və çıxarışların etibarsızlığı, həmin torpaq sahəsində inşa edilmiş tikililərin sökülməsi, əvvəlki vəziyyətə bərpa edilməsi, torpaq sahəsinin boşaldılaraq iddiaçıya təhvil verilməsi hissəsində) ləğv edilmiş və işə həmin hissədə apelyasiya qaydasında yenidən baxılması üçün həmin məhkəməyə qaytarılması qərara alınmışdır. Məhkəmə kollegiyası qeyd etmişdir ki, işə baxılarkən məhkəmə aidiyyəti qaydaları pozulmuşdur. Belə ki, məhkəmə nəzərə almamışdır ki, Cavabdeh13 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsinə qarşı yönələn tələbə inzibati icraat qaydasında baxılmalıdır. Çünki tələb Cavabd eh13 məxsus olan torpaq sahəsinin koordinatlarının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qanunsuz olaraq başqa əraziyə işlənməsinə əsaslanır. Bu iddiaya cavab verməli olan orqan Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətidir. Məhkəmə kollegiyası hesab etmişdir ki, Cavabdeh13 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli ******* saylı çıxarışın etibarsız hesab edilməsi iddiasına inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılması üçün əsaslar var. Elə həmin halın mövcudluğu kassasiya şikayətinin qismən təmin olunması üçün əsasdır. Nə qədər ki, Cavabdeh9 satılmış və sonradan onun tərəfindən başqa əqdlər əsasında özgəninkiləşdirilmiş torpaq sahələrinin taleyi ilə bağlı mübahisənin həlli birbaşa Cavabdeh13 adına verilmiş xx xxxxxx 2 013-cü il tarixli ******* saylı çıxarışın etibarsız hesab edilməsindən asılıdır, onda qətnamə həmin torpaq sahəsi ilə bağlı hissələrdə (Cavabdeh9 satılmış və sonradan onun və digərləri tərəfindən həmin torpağa dair aparılmış əqdlər və onların hüquqi nəticələrinə aid hissədə) ləğv edilməli və yeni apellyasiya baxışına göndərilməlidir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, həmin torpaq sahəsi ilə bağlı tələblər çoxluq təşkil etdiyindən mülki iş həmin hissədə (Cavabdeh9 satılmış və sonradan onun və digərləri tərəfindən həmin torpağa dair aparılmış əqdlər və onların hüquqi nəticələrinə aid hissədə) yenidən baxılması üçün apellyasiya icraatına qaytarılmalı, yeni apellyasiya baxışı zamanı işə baxacaq məhkəmə aidiyyətlə bağlı məsələyə qiymət verdikdən sonra qalan tələblərlə bağlı qərarın qəbul edilib-edilməməsi və yaxud iddiaçının aidiyyəti üzrə iddia verdiyi təqdirdə icraatın dayandırılıbdayandırılmaması məsələsini prosessual qanunvericiliyin tələbləri baxımından özü həll etməlidir. Apelyasiya instansiyası məhkəməsindəki ikinci icraat Sumqayıt Apelyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının (hakimlər – Telman Quliyev (sədrlik edən və məruzəçi), Gülnarə Tağızadə və Lətifə Məmmədova) xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli qətnaməsi 2(105)-2577/2020 nömrəli qərardadı ilə apelyasiya şikayətləri qismən təmin edilərək, Abşeron Rayon Məhkəməsinin xx xxxx 202019-cu il tarixli, 2(012)-350/2019 saylı qətnaməsi qismən «Cavabdeh13 adına verilmiş çıxarışın etibarsız hesab olunması, onun Cavabdeh9 satmış olduğu torpaq sahəsinə dair əqdin etibarsızlığı və həmin torpağa dair sonradan həyata ke çirilmiş əqdlərin və çıxarışların etibarsızlığı, həmin torpaq sahəsində inşa edilmiş tikililərin sökülməsi, əvvəlki vəziyyətə bərpa edilməsi, torpaq sahəsinin boşaldılaraq iddiaçıya təhvil verilməsi» hissəsində ləğv edilmiş, iddianın həmin hissəsi üzrə icraata xitam verilmiş, iddiaçıya həmin tələblə inzibati məhkəməyə müraciət etmək hüququ izah edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi prosessual qanunvericiliyin tətbiqində səhvə yol vermiş, məhkəmə aidiyyət qaydalarını pozmaqla səlahiyyətinə aid olmayan iddia tələbinə baxaraq yekun məhkəmə aktı qəbul etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi nəzərə almamışdır ki, Cavabdeh13 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsi nə qarşı yönələn tələbə inzibati icraat qaydasında baxılmalıdır. Çünki söhbət Cavabdeh13 məxsus olan torpaq sahəsinin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qanunsuz olaraq başqa əraziyə işlənməsindən gedir. Bu iddiaya cavab verməli olan orqan Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətidir. Cavabdeh13 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli ******* saylı çıxarışın etibarsız hesab edilməsi iddiasına inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılması üçün əsaslar vardır. Cavabdeh9 satılmış və sonradan onun tərəfindən başqa əqdlər əsasında özgəninkiləşdirilmiş torpaq sahələrinin taleyi ilə bağlı mübahisənin həlli birbaşa Cavabdeh13 adına verilmiş xx xxxxxx 2013-cü il tarixli, ******* saylı çıxarışın etibarsız hesab edilməsindən asılıdır. Apelyasiya instansiyası məhkəməsi öz mövqeyini Azərbayc an Respublikası Mülki Prossesual Məcəlləsinin 31, Azərbaycan Respublikası İPM-nin 2.2.1, 2.2.2-ci maddələrinə istinad edərək əsaslandırmışdır. İddiaçı kassasiya şikayəti verərək Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2020-ci il tarixli 2(105)-2577/2020 nömrəli qərardadının ləğv edilib kassasiya şikayətinin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Kassasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları Kassasiya şikayətinin dəlilləri İddiaçı “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx xxxxx 2015-ci il tarixli 04 nömrəli qərarının 5.1, 5.2, 6.2, 17 bəndlərinə əsaslanaraq apelyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqe yi tamamilə əsassız hesab etmiş, və məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə ona məlumat verilməməsini qeyd etmişdir. İşdə iştirak edən şəxslərin kassasiya şikayətinə dair yazılı etiraz və ya izahatları məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları İddiaçının vəkili Vəkil Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli qərardadından verdiyi kassasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edərək şikayətin təmin edilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etdi. Cavabdeh9 vəkili Vəliyev Ramil Əmirxan oğlu kassasiya şikayətinə etiraz edərək təmin edilməməsini xahiş etdi. Maraqlı şəxs Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Abşeron 1 saylı Notariat Ofisinin xüsusi notariusu məhkəməyə yazılı müraciət edərək işə onların iştirakı olmadan baxı lması xahiş etmişdir. İşlə əlaqədar digər şəxslər işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsələr də, onlar məhkəmə iclasına gəlməmişlər və bunun səbəbləri barədə də məhkəməyə heç bir məlumat vermədikləri üçün məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-in 415.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə iclasına gəlməyən şəxslərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Tətbiq edilən hüquq Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası Maddə
62. Hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. Şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmədə baxılmasına yol verilmir. Azərbaycan Respublikası İnzibati Prosessual Məcəlləsi Maddə 2.2. İnzibati məhkəmə icraatı qaydasında aşağıdakı iddialara baxılır: Maddə 2.2.4. inzibati orqanın inzibati aktı n qəbul edilməsi ilə əlaqədar olmayan və bilavasitə şəxsin hüquq və azadlıqlarını pozan qanunsuz müdaxiləsindən müdafiəyə dair iddialara (müəyyən hərəkətləri etməkdən çəkinməyə dair iddia);Maddə 2.2.2. inzibati orqanın üzərinə inzibati aktın qəbul edilməsi ilə bağlı müvafiq öhdəliyin qoyulmasına dair iddialara və ya inzibati orqanın hərəkətsizliyindən müdafiəyə dair iddialara (məcburetmə haqqında iddia). “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 4 saylı xx.xx.2015-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, mübahisənin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi üçün ilk növbədə mübahisənin tərəflərinin hüquqi vəziyyəti və onların arasındakı münasibətlərin ümumi (publik), yaxud xüsusi hüququn ni zamasalma predmetinə aid olduğu müəyyən edilməlidir. Xüsusi hüquq, onun subyektləri olan fiziki və hüquqi şəxslər arasında yaranan hüquq münasibətlərini tənzimləyir; xüsusi hüquq münasibətlərinin tərəfləri bərabər mövqedədir, onlar öz iradələrini ifadə etməkdə sərbəstdirlər və heç biri digərinə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq etmir. Ümumi (publik) hüquq isə, publik hakimiyyət daşıyıcıları (Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların yerli (struktur) və digər qurumları, bələdiyyələr, habelə qanuna əsasən inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilmiş hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxs) ilə fiziki və ya hüquqi şəxslər arasında olan münasibətləri tənzimləyir. Bu münasibətlərdə inzibati orqan qanunla ona həvalə edilmiş inzibati funksiyanı yerinə yetirir və digər tərəfə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq edir. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 4 saylı xx.xx.2015-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2020-ci il tarixli qərarı ilə yeni redaksiyada verilən 17-ci bəndinə əsasən müəyyən edilmişdir ki, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılmış qeydiyyat mülki-hüquqi əqdə və yaxud inzibati akta əsaslansa da, iddiaçı həmin hüquq müəyyənedici sənədləri deyil, onlardan irəli gələn qeydiyyatın özünün inzibati orqan tərəfindən düzgün aparılmadığını mübahisələndirdiyi hallarda da işə inzibati məhkəmələrdə baxılmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi Maddə
416. Kass asiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Maddə 417.1.1. Kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər. Maddə 418.3 Prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq olunmaması qətnamənin yaxud qərardadın ləğv edilməsi üçün o vaxt əsas ola bilər ki, bu pozuntu düzgün qətnamə qəbul edilməməsi ilə nəticələnsin və ya nəticələnə bilsin. Kassasiya baxışının hədləri Kassasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin işin hallarının sübut olunmamasına, məhkəmənin gəldiyi nəticə üçün əhəmiyyətli olan bütün faktiki halların aydınlaşdırılmamasına və yaxud qətnamə və qərardadda ifadə o lunan nəticələrin işin faktiki hallarına uyğun olmamasına dair dəlilləri üzrə araşdırma aparmır və onlara qiymət vermir. Kassasiya instansiyası məhkəməsi müstəsna olaraq hüquqi məsələlərə baxmaqla apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır. Lakin apelyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan, aşağı instansiya məhkəmələri tərəfindən qəbul edilərək işə əlavə olunmuş, araşdırılmış və (və ya) müəyyən edilmiş sübutlara və hüquqi faktlara istinad edilməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki h alları araşdırması kimi qiymətləndirilməməlidir. İş üzrə iddiaçı kassasiya şikayəti verərək apelyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadını bütünlüklə mübahisələndirdiyindən qərardad tam yoxlanılır. Kassasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi Məhkəmə kollegiyası apellyasiya məhkəməsinin mövqeyi ilə razılaşaraq qeyd edir ki, Cavabdeh13 və Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 4 saylı Ərazi İdarəsinə qarşı yönələn tələbə inzibati icraat qaydasında baxılmalıdır. Çünki çıxarışın etibarsızlığının əsası Cavabdeh13 məxsus olan torpaq sahəsinin koordinatlarının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən qanunsuz olaraq başqa əraziyə, iddiaçının bildirdiyinə görə onun mülkiyyətində olan torpaq sahəsinin koordinatlarına işlən məsidir. Göründüyü kimi, bu tələb mahiyyəti üzrə hüquqları qeydə alan inzibati orqanın qanunsuz hərəkətləri nəticəsində, düzgün mərzçəkmə işlərinin və düzgün qeydiyyatın aparılmaması barədə mübahisə olmaqla, həmin qeydiyyatı aparan orqana qarşı yönəlməli olan, inzibati məhkəmə icraatı qaydasında baxılmalı olan tələbdir. Bu iddiaya cavab verməli olan orqan Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin müvafiq Ərazi İdarəsidir. Belə ki, “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Qanunun 7.1-ci maddəsinə əsasən daşınmaz əmlak üzərində mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının qeydiyyatı üçün zəruri olan mərzçəkmə və inventarlaşdırma işlərinin aparılması, habelə müvafiq texniki sənədlərin tərtibi qaydası qanunvericiliklə müəyyən edilir. Həmin Qanunun 11.1-ci maddəsinə əsasən hüquqların mövcudluğunu, əldə edilməsini, başqasına keçməsini, məhdudlaşdırılmasını (yüklənməsini), onlara xitam verilməsini təsdiq edən sənədlər hüquqların dövlət qeydiyyatı üçün qanunla müəyyən edilmiş tələblərə uyğun olmalıdır. Həmin Qanunun 23.1-ci maddəsinə əsasən qeydiyyat orqanının vəzifəli şəxsləri bu qanuna uyğun olaraq dövlət reyestrində daşınmaz əmlaka hüquqların qeydiyyatının dəqiqliyinə və vaxtında aparılmasına, dövlət reyestrindən verilən məlumatın tam və düzgün olmasına cavabdehdirlər. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 4 saylı xx.xx.2015-ci il tarixli qərarında qeyd edilmişdir ki, mübahisənin məhkəmə aidiyyətinin müəyyən edilməsi üçün ilk növbədə mübahisənin tərəflərinin hüquqi vəziyyəti və onların arasındakı münasibətlərin ümumi (publik), yaxud xüsusi hüququn nizamasalma predmetinə aid olduğu müəyyən edilməlidir. Xüsusi hüquq, onun subyektləri olan fiziki və hüquqi şəxslər arasında yaranan hüquq münasibətlərini tənzimləyir; xüsusi hüquq münasibətlərinin tərəfləri bərabər mövqedədir, onlar öz iradələrini ifadə etməkdə sərbəstdirlər və heç biri digərinə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq etmir. Ümumi (publik) hüquq isə, publik hakimiyyət daşıyıcıları (Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanları, onların yerli (struktur) və digər qurumları, bələdiyyələr, habelə qanuna əsasən inzibati akt qəbul etmək səlahiyyəti verilmiş hər hansı fiziki və ya hüquqi şəxs) ilə fiziki və ya hüquqi şəxslər arasında olan münasibətləri tənzimləyir. Bu münasibətlərdə in zibati orqan qanunla ona həvalə edilmiş inzibati funksiyanı yerinə yetirir və digər tərəfə münasibətdə hakimiyyət səlahiyyətlərini tətbiq edir. “İnzibati və mülki hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin məhkəmə aidiyyətinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 4 saylı xx.xx.2015-ci il tarixli qərarının Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun xx.xx.2020-ci il tarixli qərarı ilə yeni redaksiyada verilən 17-ci bəndinə əsasən müəyyən edilmişdir ki, daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılmış qeydiyyat mülki-hüquqi əqdə və yaxud inzibati akta əsaslansa da, iddiaçı həmin hüquq müəyyənedici sənədləri deyil, onlardan irəli gələn qeydiyyatın özünün inzibati orqan tərəfindən düzgün aparılmadığını mübahisələndirdiyi hallarda da işə inzibati məhkəmələrdə baxılmalı dır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apelyasiya instansiyası məhkəməsi kassasiya məhkəməsinin göstərişlərinə uyğun olaraq və prosessual hüquq normalarının tələblərini nəzərə alaraq, hazırkı iddianın Cavabdeh13 aid hissəsinin inzibati mübahisə olmasına, digər tələblərin həllini isə həmin inzibati mübahisənin həllindən asılı olmasına əsaslanaraq, iş üzrə icraata xitam verməklə düzgün nəticəyə gəlmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri ilə bağlı məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 62-ci maddəsinə görə məhkəmə aidiyyətinin qanunsuz dəyişdirilməsinə yol verilmir. Həmin maddəyə əsasən hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. Məhz bu baxımdan məhkəmə aidiyyəti qanunvericiliklə dəqiq müəyyən edilməli və bu norma mə hkəmə vasitəsindən istifadə edən subyektlər üçün aydın olmalıdır. Məhkəmə aidiyyətinin qanunla dəqiq müəyyən edilməsi hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmə təminatı hüququnun səmərəli həyata keçirilməsinə zəmanət yaradır. Bununla əlaqədar, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarlarında formalaşdırılmış hüquqi mövqeyə əsasən məhkəmə aidiyyəti ədalət mühakiməsinin həyata keçirilməsi zamanı şəxsin hüquqlarının və qanuni maraqlarının prosessual təminatlarına zəmanət verən şərtlərdən biri olduğuna görə o, qanunla dəqiq müəyyən edilməlidir. Əks təqdirdə bu və ya digər işin hansı məhkəmə icraatı qaydasında baxılmasına dair qeyri-müəyyənlik yaranmış olur. Belə qeyrimüəyyənlik işə məhkəmə tərəfindən ağlabatan müddətdə baxılmasında çətinlik yarada, son nəticədə isə şəxsin pozulmuş hüquqlarının b ərpa edilməsini qeyri-mümkün edə bilər. (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “İnzibati icraat haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.0.1 və 2.0.2-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” x xxxxxxx 2012-ci il tarixli; “İcra haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 87.2-ci və Azərbaycan Respublikası İnzibati-Prosessual Məcəlləsinin 2.1-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” x xxxxx 2012-ci il tarixli qərarları). Məhkəmə kollegiyası qeyd olunanları nəzərə alaraq belə qənaətə gəlir ki, kassasiya şikayəti təmin olunmamalı, apelyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və MPM-in 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qərara aldı: İddiaçı X9 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Sumq ayıt Apellyasiya Məhkəməsi Mülki kollegiyasının 2(105)-2577/2020 nömrəli iş üzrə xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.