Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-3068/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-3068/2020 21.05.2020 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının hakimləri Nurməmmədov Əhməd Güləhməd oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Əhmədova Mehparə Tofiq qızı və Xəlilov İsmayıl Kamiloğlundan ibarət tərkibdə, Xnın katibliyi ilə, İddiaçı tərəfindən Bakı Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının 2(103)-14966/2019 nömrəli iş üzrə 18 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsindən verilmiş kassasiya şikayəti üzrə işə baxaraq, Müəyyən etdi: Bakı şəhəri Səbail rayon məhkəməsinin (hakim İlkin Rüstəmli) 2(009)-2678/2019 saylı, 09 oktyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə İddiaçı Cavabdeh ASC-yə qarşı alınan k reditə görə dövlət tərəfindən nəzərdə tutulmuş kompensasiya ilə bağlı pulun ödənilməsi barədə iddia tələbi rədd edilmişdir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının (hakimlər – Fuad Babayev - sədrlik edən və məruzəçi, Xumar Mərdanova, Elnur Həsənov) 18 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi iləİddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, Bakı şəhəri Səbail rayon məhkəməsinin 09 oktyabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. İşin halları: İddiaçı Cavabdeh ASC-yə qarşı ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək, Xətai rayon məhkəməsinin 03.08.2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh ASC-yə X2 əvəzindən ödəmiş olduğu məbləğ üçün nəzərdə tutulmuş kompensasiyanın ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh ASC ilə X3 arasında kredit müqaviləsi, onunla bank arasında isə həmin kreditə görə zaminlik müqaviləsi imzalanmışdır. X1 krediti götürdükdən sonra vəfat etmişdir. Bununla bağlı 4500 ABŞ dollarında məbləğin iddiaçıdan tutulmasına dair 03.08.2018-ci il tarixli məhkəmə qətnaməsi qəbul edilmişdir. İddiaçı həmin məbləği tam olaraq ödəmişdir. Həmin iş üzrə bank mərhum X1un adına kompensasiya hesablanmışdır. Borclu və ailə üzvləri tərəfindən həmin kredit müqaviləsi üzrə heç bir ödəniş edilməmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qərarları qəbul edilmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri və kassasiya şikayətinə qarşı etiraz: İddiaçı kassasiya şikayəti verərək Bakı Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının 18 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini xahiş etmişdir. Məzmunu apellyasiya şikayətinin məzmunu ilə eyni olan kassasiya şikayətində əlavə olaraq qeyd edilmişdir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərini pozmuşdur. Məhkəmə tərəfindən nəticə üçün mühüm əhəmiyyəti olan bütün faktiki hallar aydınlaşdırılmamışdır və nəticədə qanunsuz və əsassız qətnamə qəbul edilmişdir. Tərəflərin izahatları: Məhkəmə kollegiyası iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq iş üzrə tərəflər gəlmədikləri üçün və gəlməmələrinin səbəbləri barədə məlumat vermədiklərindən məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 415.3-cü maddəsinə əsasən işə tərəflərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessua l Məcəlləsinin 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır, yəni işə baxan apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən sübut kimi qəbul olunan faktlara hüquqi qiymət vermir. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, iş materiallarında olan sübutlara və hüquqi faktlara istinad etməsi kassasiya instansiyası məhkəməsinin faktiki halları araşdırma kimi qiymətləndirilməməlidir. Məhkəmə kollegiyası məruzəçini dinləyib, iş materiallarını və kassasiya şikayəti nin dəlillərini nəzərdən keçirərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə Bakı Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının 18 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayəti təmin edilməməlidir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən işin müəyyən edilmiş hallarından görünür ki, X3 12.11.2015-ci il tarixdə vəfat etmişdir. Xətai rayon məhkəməsinin 02.08.2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə Cavabdeh ASC ilə X3 arasında bağlanmış 05.12.2014-cü il tarixli kredit müqaviləsi üzrə cəmi 2842,46 ABŞ dolları məbləğində pulun İddiaçı tutulması qət edilmişdir. Qəbzlərin surətindən görünür ki, müxtəlif dövrlərdə İddiaçı tərəfindən Cavabdeh ASC-nin hesabına ödənişlər edilmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi mübahisəyə “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin pro blemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 fevral 2019-cu il tarixli fərmanının 1-ci və 2-ci bəndlərini, həmçinin Mülki Məcəllənin 387.1-387.3, 1134.1, 1159-cu maddələrini tətbiq edərək belə qənaətə gəlmişdir ki, sözügedən Kredit müqaviləsinin tərəfləri Cavabdeh ASC və X3 olduğundan öhdəlik münasibətləri məhz onların arasında yaranmışdır. Fərmanın 2-ci bəndində də göstərilmişdir ki, Fərmanın 1-ci hissəsinə əsasən edilən ödəniş məhz fiziki şəxslərin banklar qarşısında ödəniş müddəti keçmiş əsas kredit borclarının ödənilməsinə yönəldilsin. Bunun məntiqi ardıcıllığı olaraq, X2 adından ödənilən ödənişlərin 28 fevral 2019-cu il tarixli Fərmanın təsir dairəsinə düşdüyünü nəzərə alaraq məhkəmə hesab etmişdir ki, həmin ödənişlərə görə he sablanmış kompensasiya məbləğinə məhz sözügedən kredit müqaviləsinin tərəfi olan X2 hüquqları tanınmalıdır. Bundan əlavə iddiaçı tərəfindən X2 vərəsələrinin olmamasını təsdiq edən hər hansı sübut məhkəməyə təqdim edilməmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi hesab etmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsi mübahisənin faktiki halları, tərəflərin münasibətləri və tətbiq edilməli olan hüquqla bağlı düzgün nəticəyə gəlmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri iş materialları və qanunvericiliyin müddəaları baxımından açıq-aşkar əsaslandırılmamışdır. Belə ki, iddiaçının şikayətində irəli sürdükləri ilə bağlı nə birinci instansiya məhkəməsinə, nə də apellyasiya instansiyasına yuxarıda qeyd olunan arqumentlərinin yoxlanılmasına əsas verəcək heç bir sübut təqdim etməmişdir. Azərbaycan Respublika sı Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Məhkəmə kollegiyası mülki işdə olan sənədlərlə tanış olaraq və onları tədqiq edərək hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mülki işə baxılan zaman Mülki Prosessual Məcəllənin 14, 77, 88, 217 və 218-ci maddələrinin tələblərinə riayət edilmiş, habelə mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Kassasiya şikayətinin dəlilləri apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv olunması və ya dəyişdirilməsi üçün əsas ola bilməz. İd diaçının iddia tələbinin əsası kimi istinad etdiyi və apellyasiya şikayətində göstərdiyi hallarla kassasiya şikayətində göstərilən dəlillərin eyni olduğunu, apellyasiya instansiya məhkəməsi tərəfindən iddiaçının göstərdiyi dəlillərə hüquqi qiymət verildiyini nəzərə alaraq kollegiya hesab edir ki, maddi və həmçinin prosessual hüquq normalarının tətbiqi ilə bağlı kassasiya şikayətinin dəlillərinə ayrıca qiymət verilməsi və apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsində göstərilənlərin təkrarlanmasına zərurət yoxdur. Odur ki, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının 18 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayəti təmin olunmamalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 416, 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qərara alır: İddiaçı kassasiya şikayəti təmin edilmədən, Bakı Apellyasiya Məhkəməsi mülki kollegiyasının 2(103)-14966/2019 nömrəli iş üzrə 18 dekabr 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir. Ali Məhkəmənin hakimi Əhməd Nurməmmədov