Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-4699/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-4699/2019 01.07.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası, hakimlər Hacıyev Sənan Firudin oğlu (sədrlik edən və məruzəçi - hakim), Əsgərov Qürbət Ağa oğlu, Vəliyeva Elşanə Rafiq qızından ibarət tərkibdə, Qılıcova Sevda Mübariz qızının katibliyi ilə, Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.03.2019-cu il tarixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qərardadından Cavabdeh1 kassasiya şikayəti üzrə mülki işə baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 28.04.2017-ci il tarixli 2(037)-03/2017 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Azad Əliyev) iddiа qismən təmin edilmiş, «xxxx» Qаpаlı Səhmdаr Cəmiyyəti il ə 2 аrаsındа bаğlаnmış 23.06.2010-cu il tаrixli 26L000000008 sаylı kredit xətti müqаviləsi və 28.01.2015-ci il tаrixli 35R********** sаylı kredit rаzılаşmаsı üzrə 2 və Məmmədоv Vidаdi Şərif оğlundаn müştərək qаydаdа Аzərbаycаn Respublikаsı Mərkəzi Bаnkının ödəniş gününə müəyyən edilmiş məzənnəsinə uyğun оlаrаq mаnаt ekvivаlentində hesаblаnmаqlа 14700,45 АBŞ dоllаrı məbləğində əsаs kredit bоrcu, 1464,33 АBŞ dоllаrı məbləğində fаiz bоrcu və 100 АBŞ dоllаrı məbləğində cərimə оlmаqlа, cəmi 16264 (оn аltı min iki yüz аltmış dörd) АBŞ dоllаrı 78 (yetmiş səkkiz) sent məbləğinin və iddiа qаldırmаq üçün ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 25 mаnаt, ipоtekа predmetinə tutmаnın yönəldilməsi bаrədə bildirişin qeydə аlınmаsı üçün ödənilmiş 10 mаnаt dövlət rüsumu və 21 mаnаt xidmət hаqqı оlmаqlа, cəmi 56 (əlli аltı) mаnаt məbləğin аlınаrаq «xxxx» Qаpаlı Səhmdаr Cəmiyyətinə ödənilməsi, 16264 (оn аltı min iki yüz аltmış dörd) АBŞ dоllаrı 78 (yetmiş səkkiz) sent və 56 (əlli аltı) mаnаt məbləğinin tutulmаsının 28 yаnvаr 2015ci il tаrixli 035M**********01 sаylı ipоtekа müqаviləsinə uyğun оlаrаq ipоtekа ilə yüklü edilmiş, АR ƏMDK yаnındа DƏDRX 09 sаylı Ərаzi İdаrəsi tərəfindən hüquqlаrın dövlət qeydiyyаtı hаqqındа dаşınmаz əmlаkın dövlət reyestrindən verilmiş MА seriyаlı ******* sаylı 06.04.2011-ci il tаrixli Çıxаrışа əsаsən 2nun mülkiyyətində оlаn, İsmаyıllı şəhəri, Q.Əsədоv küçəsində yerləşən, dаşınmаz əmlаkın dövlət reyestrində 7 nömrəli reyestr kitаbının 97 nömrəli vərəqində **********9810301 reyestr nömrəsi, ********** qeydiyyаt nömrəsi ilə 06.04.2011-ci ildə qeydiyyаtа аlınmış 0,06 hа həyətyаnı tоrpаq sаhəsi və həmin tоrpаq sаhəsində оlаn yаşаyış sаhəsi 50,9 kv.m, yаrdımçı sаhəsi 39,2 kv.m, ümumi sаhəsi 90,1 kv.m оlаn 1 mərtəbəli, 3 оtаqlı fərdi yаşаyış evinə аçıq hərrаcdа sаtılmаqlа yönəldilməsi, ipоtekа predmeti оlаn fərdi yаşаyış evinin 0,06 hа həyətyаnı tоrpаq sаhəsi ilə birlikdə hərrаcdа ilkin sаtış qiymətinin 84000 (səksən dörd min) mаnаt məbləğində müəyyən edilməsi, tutmаnın ipоtekа qоyulmuş İsmаyıllı şəhəri, Q.Əsədоv küçəsində оlаn 0,06 hа tоrpаq sаhəsinə və həmin tоrpаq sаhəsində yerləşən fərdi yаşаyış evinə yönəldikdən və ev sаtıldıqdаn sоnrа ən geci 1 (bir) аy ərzində fərdi yаşаyış evini tərk etmədikdə, istifаdə hüquqlаrınа xitаm verilməklə 2 və Məmmədоvа Gülşən Hаcаğа qızı həmin fərdi yаşаyış evindən çıxаrılаrаq evin bоşаldılması və «xxxx» Qаpаlı Səhmdаr Cəm iyyətinə təhvil verilməsi, ödənilmiş dövlət rüsumunun 05 (beş) mаnаtının «xxxx» Qаpаlı Səhmdаr Cəmiyyətinə аid edilməsi, iddiаnın qаlаn hissəsinin təmin edilməməsi qət edilmişdir. Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyаsının 28 sentyabr 2018-ci il tarixli 2(107)206/2018 nömrəli qətnaməsi ilə iddiаçı «xxxx» QSC-nin nümayəndəsi X4 tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti təmin edilməmiş, cаvаbdeh 2 tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti qismən təmin edilmiş, iş üzrə İsmayıllı Rayon Məhkəməsinin 28 aprel 2017-ci il tarixli 2(037)-03/2017 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmiş, cavabdehlər 2 və Məmmədоv Vidаdi Şərif оğlundаn müştərək qaydada Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının ödəniş gününə müəyyən edilmiş məzənnəsinə uyğun olaraq manat ekvivalentində hesablanmaqla tutularaq iddiаçı İddia çı-yə verilməli olan əsas kredit borcunun məbləğinin 14390,75 ABŞ dolları, fаiz borcunun məbləğinin 957,11 ABŞ dolları, cərimə borcunun məbləği 100 ABŞ dolları və cəmi borcun məbləğinin isə 15447,86 ABŞ dolları müəyyən edilməsi, qətnamənin qalan hissəsinin dəyişdirilmədən saxlanılması, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatını dəyəri olan 200 (iki yüz) manatın cavabdeh Məmmədоv Nаtiq Vidаdi oğlundan tutularaq dövlət büdcəsinə verilməsi, (AZ34CTRE********************; Az.MEM, VÖEN**********, X2, KOD 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ 41 NABZ013601**********3944 SWİFT BİK CTREAZ 22) qiymətləndirmənin xidmət haqqı kimi 200 (iki yüz) manatın cavabdeh Məmmədоv Nаtiq Vidаdi oğlundan alınaraq Azərbаycаn Respublikаsı Respublika Xammal və Əmtəə Birjası «xxxx» MMC-yə verilməsi (icraçının VÖENi * *********, İcraçının hesablaşma hesabı H/HAZ61AİİB********************; “xxxx” ASC-nin Nərimanov filialı M/H: AZ37NABZ**********000001944, Kod 200093, Bankın VÖENi **********, SWİFT AİİBAZ2X) qət edilmişdir. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının (hakimlər Ə.T.Məcidov, M.A.Əsədli, İ.F.Quliyev) 13.03.2019-cu il tarixli 2(107)-206/2018 nömrəli qərardadı ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 28 sentyabr 2018-ci il tarixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qətnaməsindən cavabdeh 2 və onun vəkili X5 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olmadığından geri qaytarılması qərara alınmışdır. Cavabdeh1 və onun vəkili X5 iş üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.03.2019-cu il tarixli qərardadından kassasiya şikayə ti vermişlər. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ: Cavabdeh1 və onun vəkili X5 iş üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.03.2019-cu il tarixli qərardadından kassasiya şikayəti verərək, onun ləğv edilərək işin yenidən baxılması üçün Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə göndəriməsini xahiş etmişdirlər. Kassasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, prosessual müddətin bərpasına dair məhkəmənin gəldiyi nəticə də səhvdir. Ona görə ki, Cavabdeh1 Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 28 sentyabr 2018-ci il tarixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qətnaməsindən kassasiya şikayətini qanunla müəyyən edilmiş müddət ərzində vermişdir. Prosessual müddətin axımı həmin anda dayanmışdır. Məhkəmənin gəldiyi bu nəticələr tamamilə səhvdir. Məhkəmə AR MPM-nin 408.1.3, 408.5-ci maddələrini tətbiq etməkdə səhvə yol verm işdir. PROSESSUAL MƏSƏLƏLƏR: Tərəflərə işə baxılmasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilsə də, məhkəmə iclasında tərəflərin nümayəndələrinin iştirakını təmin etməmiş və bunun səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-in 415.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə iclasında tərəflərin nümayəndələrinin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR: Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiqini yoxlayır. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası qəbul etdiyi 13.03.2019-cu il tarixli qərardadı ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 28 sentyabr 2018-ci il tarixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qətnaməsindən cavabdeh 2 və onun vəkili X5 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olmadığından geri qaytarmaqda haqlı olmuş, prosessual hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, iş üzrə qanuni və əsaslı qərardad qəbul etmişdir. Belə ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin gəldiyi nəticədən göründüyü kimi, cavabdeh 2nun və onun vəkili X3 hal-hazırda mübahisələndirdiyi Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 28 sentyabr 2018-ci il tarixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qətnaməsinin surəti məlumat üçün proses iştirakçılarına, o cümlədən cavabdeh 2na göndərilmiş və 08 oktyabr 2018-ci ildə 2nun qardaşı Anar Məmmədov tərəfindən xəbərnaməyə imza edilməklə qəbul edilmişdir. Cavabdeh 2 03 dekabr 2018ci ildə həmin qətn amədən kassasiya şikayəti vermək üçün onun dövlət büdcəsinin hesabına vəkillə təmin olunması barədə vəsatət vermişdir. Həmin vəsatət 07 dekabr 2018-ci ildə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə daxil olmuşdur. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 14 dekabr 2018-ci il tarixli, 2(107)206/2018 nömrəli qərardadı ilə onun vəsatəti təmin edilməmişdir. Qərardadın surəti 17 dekabr 2018-ci ildə cavabdeh 2na göndərilmiş və 25 dekabr 2018-ci ildə cavabdeh 2 tərəfindən xəbərnaməyə imza edilməklə qəbul edilmişdir. 04 yanvar 2019-cu ildə cavabdeh 2 Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 28 sentyabr 2018-ci il tarixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qətnaməsindən kassasiya şikayəti vermişdir. Həmin kassasiya şikayəti 08 yanvar 2019-cu ildə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə daxil olmuşdur. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 16 yanvar 2019-cu il t arixli, 2(107)-206/2018 nömrəli qərardadı ilə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyаsının 28 sentyabr 2018-ci il tarixli 2(107)-206/2018 nömrəli qətnaməsindən cavabdeh 2 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin tələblərinə uyğun tərtib edilmədiyindən geri qaytarılmışdır. Qərardadın surəti 18 yanvar 2019-cu ildə cavabdeh 2na göndərilmiş və 02 fevral 2019-cu ildə cavabdeh 2 tərəfindən xəbərnaməyə imza edilməklə qəbul edilmişdir. Daha sonra-28 fevral 2019-cu ildə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin 28 sentyabr 2018-ci il tarixli, 2(107)206/2018 nömrəli qətnaməsindən cavabdeh 2 və onun vəkili X5 tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti Şəki Apellyasiya Məhkəməsinə daxil olmuşdur. Daxil olmuş kassasiya şikayətindən görünür ki, cavabdeh tərəfindən kassasiya şikayəti Mülki Prosessual Məcəllənin 405.0.2-ci maddəsində müəyyən olunmuş kassasiya şikayəti vermə müddəti ötürülməklə verilmiş və buraxılmış prosessual müddətin bərpasına dair vəsatət verilməmişdir. Eyni zamanda müəyyən edilmişdir ki, kasasiya şikayətinə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən qəbz də əlavə edilməmişdir. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi gəldiyi nəticəni aşağıdakı prosessual hüquq normaları ilə əsaslandırmışdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin: 405.0.1-ci maddəsinə əsasən qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində ondan kassasiya şikayəti verilə bilər. 408.1.3-cü maddəsinə əsasən kassasiya şikayətinə vəkilin orderi və müəyyən olunmuş qaydada və məbləğdə dövlət rüsumunun ödənilməsi barədə sənədlər əlavə edilməmişsə geri qaytarılır. 408.1.4-cü maddəsinə əsasən kassasiya şikayəti müəyyən edilmiş müddət ötürülməklə verilmişsə və buraxılmış müddətin bərpa edilməsinə dair vəsatət təmin olunmamışsa geri qaytarılır. 408.5-ci maddəsinə görə bu Məcəllənin 408.1.1—408.1.6-cı maddələrində göstərilən nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra, şikayəti verən şəxs yenidən ümumi qaydada kassasiya şikayəti ilə müraciət edə bilər. 130.1-ci maddəsinə əsasən, qanunla müəyyən edilmiş və ya məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş müddət keçdikdə, prosessual hərəkətləri etmək hüququ keçmiş olur. "X1 şikayəti ilə əlaqədar bəzi məhkəmə aktlarının Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına və qanunlarına uyğunluğunun yoxlanılmasına dair" Azərbаycаn Respublikаsı Konstitusiya Məhkəməsinin 13 fevral 2007-ci il tarixli qərarında göstərilir ki, qanunverici MPM-də qanunsuz və əsassız məhkəmə aktları ilə (qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktları da daxil olmaqla) pozulmuş hüquqların səmərəli bərpası mexanizminin yaradılması məqsədilə belə aktlara apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələrində yenidən baxılması prosedurlarını (MPM-nin 357-401, 402-421-ci maddələri) müəyyənləşdirmiş və həmin aktların mübahisələndirilməsini bir sıra şərtlərlə, o cümlədən şikayətin (ərizənin) verilməsi müddətlərinə riayət edilməsilə əlaqələndirmişdir. Ümumiyyətlə, imperativ xarakterə malik olduqlarından prosessual müddətlərlə bağlı qaydaların tələblərinə qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə aktlarından şikayət vermək hüququnun həyata keçirilməsi zamanı da riayət edilməsi vacib şərtlərdən biridir. Belə ki, MPM-nin 130.1-ci m addəsinə əsasən qanunla müəyyən edilmiş və ya məhkəmə tərəfindən təyin edilmiş müddət keçdikdə prosessual hərəkətləri etmək hüququ keçmiş olur. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qənaəti ilə razılşaraq, hesab edir ki, kassasiya şikayəti müəyyən edilmiş müddət ötürülməklə verildiyindən və buraxılmış müddətin bərpasına dair vəsatət verilmədiyindən düzgün olaraq geri qaytarılmışdır. Ona görə də kassasiya şikayəti təmin edilmədən, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qərardadı dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-in 417.1.1-ci maddəsinə əsasən kassasiya məhkəməsi işə baxarkən apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını dəyişiklik edilmədən, şikayəti təmin etmədən saxlaya bilər. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-in 416-417, 419, 421-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALDİ: Cavabdeh1 kassasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 13.03.2019-cu il tarixli, 2(107)206/2018 nömrəli qərardadı dəyişiklik edilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.