Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-5874/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-5874/2019 23.08.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının QƏRARİ Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının hakimləri Aslan Kalbalı oğlu Kalbalıyev (sədrlik edən və məruzəçi), Vafəddin Ələm oğlu İbayev və Ələsgər Əliabbas oğlu Əliyevdən ibarət tərkibdə, Quliyeva Qumru Şahverən qızının katibliyi, iddiаçı İddiaçı оğlunun nümayəndəsi X5 оğlu, vəkili X11 qızı və cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X6 Hüquqi şəxsin direktoru K.F.Ələkbərovun vəkili Hüseynov Müsaqif Səfər oğlunun iştirakı ilə, Cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X2 Hüquqi şəxsin direktoru K.F.Ələkbərov və vəkili Hüseynov Müsaqif Səfər oğlunun Şəki Apellyasiya Məh kəməsinin MK-nın 2(107)-872/2019 nömrəli iş üzrə 10 aprel 2019-cu il tarixli qətnaməsindən verdiyi kassasiya şikayəti üzrə işə baxaraq MÜƏYYƏN ETDİ: Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin (hakim M,K.Kərimova) 2(051)-693/2018 nömrəli, 30 oktyabr 2018ci il tarixli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X6 Hüquqi şəxsdən 11050 (on bir min əlli) mаnаt məbləğində pulun tutulub iddiаçı İddiaçı оğlunа verilməsi, iş üzrə ekspertizа xərcləri оlаn 73.04 mаnаtın iddiaçıdan, 120 manatın isə cavabdehdən аlınıb dövlət büdcəsinə keçirilməsi qət edilmişdir. Şəki Apellyasiya Məhkəməsi MK-nın (hakim Ə.T.Məcidov (sədrlik edən və məruzəçi), M.A.Əsədli və İ.F.Quliyev) 2(107)-872/2019 nömrəli, 10 aprel 2019-cu il tarixli qətnaməsi ilə Mingəçevir Şəhər Məhkəməsinin 30 oktyab r 2018-ci il tarixli, 2(051)-693/2018 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən sаxlаnılması, cavabdeh Mingəçevir şəhər Mərkəzi Xəstəxanasının PHŞ-in direktoru K.F.Ələkbərov tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti təmin edilməməsi qət edilmişdir. İŞİN HALLARİ: İddiаçı İddiaçı оğlu cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X6 Hüquqi şəxsə qаrşı mаddi zərərin ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi, daha sonra iddia ərizəsinin həcminin azaldılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, X3 29 iyun 2017-ci il tarixdə idarə etdiyi və Mingəçevir şəhər Mərkəzi Xəstəxanasına məxsus «X9» mаrkаlı, ** JH *** dövlət qeydiyyat nişanlı təcili tibbi yardım avtomobili ilə şəhərin H.Əliyev prospekti ilə Nizami küçəsinin kəsişməsindəki yol ayrıcına “X10” Azərbayca n Respublikası Qanunun 50-ci maddəsinin İ hissəsinin, habelə həmin Qanunun 74-cü maddəsinin İİ hissəsinin tələblərini pozaraq, gəldiyi sürətlə hərəkətini davam etdirib işıqforun qırmızı qadağan edici işığında daxil olaraq həmin vaxt qeyd edilən yol ayrıcına işıqforun yaşıl işığında daxil olan iddiaçının idarə etdiyi «KİA Sportage» mаrkаlı, B xxx AN xxx dövlət qeydiyyat nişаnlı аvtоmоbilin sol qabaq yan hissəsindən vuraraq toqquşmuş, nəticədə iddiaçının sol körpücük sümüyünün akromial ucunun tam çıxığının əmələ gəlməsi ilə nəticələnən, sağlamlığı uzun müddətə müvəqqəti pozduğundan ehtiyatsızlıqdan onun sağlamlığına az ağır zərər vurmuşdur. Həmin cinayət hadisəsi zamanı cavabdehin təqsirli hərəkətləri nəticəsində iddiaçıya xeyli miqdarda maddi ziyan dəymişdir. Yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsi ndə nəqliyyat vasitələrinin təmirinə dair smetaya əsasən, iddiaçının avtomobilinin təmiri üçün təmir işlərinin dəyəri 1840 manat, nəqliyyat vasitəsinin təzə hissələrinin, detallarının və ləvazimatlarının dəyəri 12332 manat və təzə materialların dəyəri 600 manat olmaqla, cəmi 14772 manat qeyd edilmişdir. Göstərilənlərə əsasən, cavabdehin təqsirli hərəkətləri nəticəsində avtomobilin təmiri və bərpası ilə əlaqədar 14772 manat məbləğdə maddi zərərin cаvаbdehdən alınıb iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qərarları qəbul edilmişdir. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNİN DƏLİLLƏRİ Cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X6 Hüquqi şəxsin direktoru və vəkili Hüseynov Müsaqif Səfər oğlu kassasiya şikayəti verərək Şəki Apellyasiya Məhkəməsini n MK-nın 2(107)-872/2019 nömrəli iş üzrə 10 aprel 2019-cu il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi və işi yenidən baxılması üçün apellyasiya məhkəməsinə göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Kassasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən maddi və prosessual hüquq normalarının kobud pozuntusuna yol vermişdir. KASSASİYA ŞİKAYƏTİNƏ QARŞİ ETİRAZ Məhkəmə kollegiyasına cavabdehin kassasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmuşdur. TƏRƏFLƏRİN İZAHATLARİ Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X6 Hüquqi şəxsin direktorunun vəkili Hüseynov Müsaqif Səfər oğlu kassasiya şikayətinin dəlillərini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etdi. Məhkəmə kollegiyası iclasında iştirak edə n iddiаçı İddiaçı оğlunun nümayəndəsi X5 оğlu və vəkili X11 qızı kassasiya şikayətinin dəlillərini əsassız hesab edərək təmin edilməməsini xahiş etdilər. Məhkəmə kollegiyası iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumatlandırılmasına baxmayaraq işdə iştirak edən digər şəxslər iştirak etmədikləri üçün və iştirak etməməklərinin üzrlü səbəbi barədə məlumat vermədiklərindən məhkəmə kollegiyası işə onların iştirakı olmadan baxdı. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR Məhkəmə kollegiyası məruzəçini və izahatları dinləyib, iş materiallarını və kassasiya şikayətinin dəlillərini nəzərdən keçirərək hesab edir ki, aşağıdakı əsaslara görə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin MKnın 2(107)-872/2019 nömrəli iş üzrə 10 aprel 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayəti təmin edilməməldir. Azə rbaycan Respublikası MPM-nin 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Qanunun tələbinə görə kassasiya instansiyası məhkəməsi işin faktiki hallarını araşdırmır, yəni işə baxan birinci instansiya və apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən sübut kimi qəbul olunan faktlara hüquqi qiymət vermir. Lakin apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq olunub-olunmamasını yoxlamaq zərurətindən irəli gələrək, kassasiya instansiyası məhkəməsinin iş materiallarında olan sübutlara və hüquqi faktlara istinad etməsi faktiki halları araşdırma kimi qiymətləndirilməməlidir. Qanunvericiliyin tələblərinə riayət edilmədə n işin faktik hallarının müəyyən olunması ədalətli məhkəmə araşdırılması hüququnun pozulmasına dəlalət etməklə mübahisənin hüquqi aktlarına təsir göstərə bilər. İş materillarında olan: Mingəçevir şəhər məhkəməsinin 17 yanvar 2018-ci il tаrixli qərаrındаn görünür ki, X1 barəsində Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin 263.1-ci maddəsi ilə olan cinayət işi üzrə icraata xitam verilmiş, Əli Mikayılov cinayət məsuliyyətindən azad edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirinin müavini Elsevər Ağayevin xxxS nömrəli, 10 mart 2017-ci il tarixli sərəncamından və sərəncama əlavədən görünür ki, “X9” markalı, ** JH *** dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil Mingəçevir şəhər Mərkəzi Xəstəxanasının balansındadır. Nəqliyyat vasitələrinin təmirinə (bərpa edilməsinə) dair smetadan (haqqhesab) görün ür ki, “KİA Sportage” markalı, V xxx AN xx dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmirinin cəmi xərci 14772 manat təşkil edir. Mingəçevir şəhər Polis Şöbəsinin 17 iyul 2017-ci il tarixli, 993 saylı arayışının surətindən görünür ki, 29 iyun 2017-ci il tarixdə, saat 12 radələrində Mingəçevir şəhəri, H.Əliyev prospekti ilə Nizami küçəsinin kəsişdiyi yol ayrıcında baş vermiş yolnəqliyyat hadisəsi nəticəsində İddiaçı məxsus “KİA Sportage” markalı, B xxx AH xx dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobil yararsız hala düşmüş və hazırda Mingəçevir şəhər Polis Şöbəsinin cərimə meydançasında saxlanılır. Təyin edilmiş əmtəəşünаslıq ekspertizаsının 03 may 2018-ci il tаrixli ekspert rəyindən görünür ki, 2011-ci il buraxılışlı “KİA Sportage” markalı, B xxx AH xx dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmir-bərpa xərci, avtoehtiyyat hissələrinə köhnəlmə faizi tətbiq edilməklə təxminən 10274 manat müəyyən edilir. Təkrar əmtəəşünаslıq ekspertizаsının işə əlаvə edilmiş 18 sentyabr 2018-ci il tаrixli ekspert rəyindən görünür ki, 2011-ci il buraxılışlı “KİA Sportage” markalı, B xxx AH xx dövlət qeydiyyat nişanlı avtomobilin təmir-bərpa xərci hadisə baş verən günə 11050 manat müəyyən edilir. Аzərbаycаn Respublikаsı Mülki Məcəlləsinin 21.1-ci mаddəsinə əsаsən zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququnа mаlik оlаn şəxs оnа vurulmuş zərərin əvəzinin tаm ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qаnundа və yа müqаvilədə zərərin əvəzinin dаhа аz miqdаrdа ödənilməsi nəzərdə tutulmаsın. Həmin Məcəllənin 1096.1-ci maddəsinə görə mülki hüquq pozuntusu (delikt) hüquqla və ya qanunla müdafiə edilən başqa ş əxsə (zərərçəkənə) birbaşa ziyan və ya zərər vurulmasına gətirib çıxaran təqsirli, hüquqa zidd (mülki qanunvericiliyin normalarını pozan) əməldir (hərəkət və ya hərəkətsizlikdir). Göstərilən Məcəllənin 1097.1-ci maddəsinə əsasən mülki hüquq pozuntusu (delikt) nəticəsində fiziki şəxsin şəxsiyyətinə və ya əmlakına vurulmuş zərərin, habelə hüquqi şəxsin əmlakına və işgüzar nüfuzuna vurulmuş zərərin əvəzi zərərvuran tərəfindən tam həcmdə ödənilməlidir. Qeyd olunan Məcəllənin 1108.1-ci maddəsinə əsasən ətrafdakılar üçün yüksək təhlükə mənbəyinin fəaliyyəti nəticəsində yаrаnmış zərərin əvəzini ödəmək vəzifəsi təhlükə mənbəyinə mülkiyyət hüququ ilə və yа digər qаnuni əsаslа sаhiblik edən fiziki və yа hüquqi şəxsin öhdəsinə qоyulur. Adıçəkilən Məcəllənin 1108.2-ci mаddəsinə əsаsən yüksək təhlukə m ənbəyinin sаhibi digər şəxslərin hüquqа zidd hərəkətləri nəticəsində mənbənin оnun sаhibliyindən çıxdığını sübutа yetirərsə, həmin mənbənin vurduğu zərər üçün məsuliyyət dаşımır. Belə hаllаrdа yüksək təhlükə mənbəyinin vurduğu zərər üçün məsuliyyəti mənbəyə hüquqа zidd yiyələnmiş şəxslər dаşıyırlаr. Yüksək təhlükə mənbəyinin sаhibi həmin mənbənin оnun sаhibliyindən hüquqа zidd götürülməsində təqsirli оlduqdа məsuliyyət həm mənbə sаhibinin, həm də yüksək təhlükə mənbəyinə hüquqа zidd yiyələnmiş şəxsin üzərinə qоyulа bilər. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən edilmişdir ki, cаvаbdeh tərəfindən törədilmiş mülki hüquq pоzuntusu nəticəsində iddiаçı İddiaçı mаddi ziyаn vurulmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə görə, məhkəm ə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Göstərilən Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Qeyd olunan Məcəllənin 217.3-cü maddəsinə əsasən, qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Sözügedən Məcəllənin 217.4-cü maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Həmin Məcəllənin 218.1-ci maddəsinə əsasən qətnamə çıxarıl dıqda hakim sübutları qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olan nə kimi halların müəyyən edildiyini, nə kimi halların müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hansı hüquqi münasibətdə olmalarını, həmin iş üzrə hansı qanunun tətbiq edilməli olduğunu və iddianın təmin olunub olunmadığını müəyyən edir. “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli qərarının 2.4-cü bəndində göstərilir ki, qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətli olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, məhkəmənin iş üzrə müəyyən edilən faktlardan irəli gələn qəti nəticəsi onda şərh edilsin, habelə qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun. Məhkəmə kollegiyası mülki işdə olan sənədlərlə tanış olaraq və onları tədqiq edərək hesab edir ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən mülki işə baxılan zaman MPM-in 14, 77, 88, 217 və 218-ci maddələrinin tələblərinə riayət edilmiş, habelə mübahisəli hüquq münasibətini tənzimləyən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunmuşdur. Odur ki, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin MK-nın 2(107)-872/2019 nömrəli iş üzrə 10 aprel 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayəti təmin olunmamalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 417 və 419-cu maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏRARA ALİR: Cаvаbdeh İcbari Tibbi Sığorta üzrə X4 şəhər X2 Hüquqi şəxsin direktoru və vəkili Hüseynov Müsaqif Səfər oğlunun kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin MK-nın 2(107)-872/2019 nömrəli iş üzrə 10 aprel 2019-cu il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.