Ali Məhkəmə Qərar — İş №2(102)-767/2019

Azərbaycan Respublikası adından QƏRAR Bakı şəhəri İş № 2(102)-767/2019 31.01.2019 ALİ MƏHKƏMƏ Azərbaycan Respublikası adından Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının QƏRARİ 31 yanvar 2019-cu il şəhəri İş № 2(102)-767/19 Bakı Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası Mirzəliyev Əsəd Abdulla oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Qoldman Tatyana Aleksandrovnadan, Quliyev Gündüz Ağababa oğlundan ibarət tərkibdə, katib A.Cəfərlinin iştirakı ilə, cavabdeh x2nın Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 11 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsindən verdiyi kassasiya şikayəti üzrə işə baxaraq Müəyyən etdi: Şəki Rayon Məhkəməsinin 29 may 2018-ci il tarixli, 2(075)-1046/2018 saylı qətnaməsi ilə (hаkim C.İmanov) iddiа tələbi təmin edilərək, x1 ilə x2 arasında bağlanmış 16 iyun 2015-ci il tarixli 49-15-11-026893 saylı kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdeh x2 1971,64 ABŞ dolları əsas, 410,64 ABŞ dolları faiz borcu olmaqla, cəmi 2382,18 ABŞ dolları borcun məhkəmə qətnaməsinin icra edildiyi günə Azərbaycan manatına məzənnəsi ilə x1-nin xeyrinə tutulması, cavabdeh x2 30 manat dövlət rüsumunun tutularaq x1-nin xeyrinə ödənilməsi qət edilmişdir. Şəki Apelyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 2(107)-2018/2018 saylı, 11 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi ilə (hakimlər: İ.Quliyev, Ə.Məcidov və M.Əsədli) Şəki Rayon Məhkəməsinin 29 may 2018-ci il tarixli, 2(075)-1046/2018 saylı qətnaməsi cavabdeh x2nın apelyasiya şikayətinə münasibətdə dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Cavabdeh x2 kassasiya şikayəti verərək Şəki Apelyasiya Məhkəməsi Mül ki Kollegiyasının 2(107)-2018/2018 saylı, 11 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi, işin yeni apelyasiya baxışına göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin halları: x1 ərizə ilə Şəki Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdeh x2 əsas borcu 1971.64 ABŞ dolları, faiz borcu 410.54 ABŞ dolları, cəmi 2382.18 ABŞ dolları məbləğin və 30 manat dövlət rüsumunun tutularaq x1-yə ödənilməsinə dair məhkəmə əmrinin çıxarılmasını xahiş etmişdir. Ərizəyə 19 mart 2018-ci il tarixdə baxılaraq ərizənin təmin edilməsi barədə 2(075)-1046/2018 saylı məhkəmə əmri çıxarılmışdır. x2 məhkəmə əmrinə etiraz təqdim etdiyindən Şəki Rayon Məhkəməsinin 29 mart 2018-ci il tarixli 2(075)-1046/2018 saylı məhkəmə əmri ləğv edilmiş və işə iddia icraatı qaydasında baxılması qərara alınmı şdır. Sonradan iddiaçı x1-nin nümayəndəsi x3 Şəki Rayon Məhkəməsinə iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə təqdim edərək, x1 ilə x2 arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin ləğv edilməsi, cavabdeh x2 əsas borcu 1971.64 ABŞ dolları, faiz borcu 410.54 ABŞ dolları, cəmi 2382.18 ABŞ dolları məbləğin və 30 manat dövlət rüsumunun tutularaq x1-yə ödənilməsinə dair qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qərarları qəbul edilmişdir. Kassasiya şikayətinin dəlilləri: Cavabdeh x2 kassasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, apellyasiya instansiyası məhkəməsinin qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə qəbul edilmişdir. Ona görə də Şəki Apelyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiyasının 2(107)-2018/2018 saylı, 11 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsi, işin yeni apelyasiya baxışına göndərilməsi barədə qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Prosesiştirakçılarının izahatları: İddiaçının nümayəndəsi x4 məhkəmə iclasında vəkilsiz iştirak etdiyi üçün məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-nin 67.1-ci maddəsinə əsasən işin baxılmasında onun iştirakını mümkün hesab etmədi. Hüquqi məsələlər: Azərbaycan Respublikası MPM-nin 416-cı maddəsinə əsasən kassasiya instansiyası məhkəməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının düzgün tətbiq edilməsini yoxlayır. Məruzəçini dinləyib, kassasiya şikayətinin dəlillərini müzakirə edən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalı, kassasiya şikayəti təmin edilməməlidir. İşdə olan iddiaçı x1 ilə cavabdeh x2 arasında bağlanmış 16 iyun 2015-ci il tarixli 49-1511-026893 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən x1 tərəfindən x2na şəxsi məqsədlər üçün illik faiz dərəcəsi 29 faiz olmaqla 48 ay müddətinə, 2249 ABŞ dolları kredit verilmişdir. İşdə olan 16 iyun 2015-ci il tarixli kredit müqaviləsinə əlavə olan ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, x2 48 ay ərzində əsas kredit borcunu ona hesablanmış faizlərlə birlikdə ödəniş qrafikində nəzərdə tutulmuş müddətlərdə və məbləğlərdə hissə-hissə ödəməli idi. İşdə olan 19 fevral 2018-ci il tarixli cavabdeh x2na ünvanlanmış xəbərdarlıqdan görünür ki, 3 gün ərzində kredit borcunun ödənilməyəcəyi təqdirdə məhkəməyə müraciət ediləcəyi ilə bağlı ona xəbərdarlıq edilmişdir. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki Məcəlləsinin 739-cu mаddəsinə əsаsən borc müqаviləsinə görə iştirаkçılаrdаn biri pulа və yа digər əvəz edilən əşyаlаrа mülkiyyət hüququnu digər iştirаkçıyа (borc аlаnа) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirаkçı (borc аlаn) isə аldıqlаrını müvаfiq olаrаq pul və yа eyni keyfiyyətdə və miqdаrdа olаn eyni növlü əşyаlаr şəklində borc verənə qаytаrmаğı öhdəsinə götürür. Borc müqаviləsinin predmeti hər hаnsı pul məbləği olduqdа, o, kredit müqаviləsi аdlаndırılır. Mülki Məcəllənin 385.1-ci mаddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsаsən bir şəxs (bоrclu) bаşqа şəxsin (kreditоrun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlаk verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.а. və yа müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditоrun isə bоrcludаn vəzifəsinin icrаsını tələb etmək hüququ vаrdır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci mаd dəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulmаsı, əsаssız vаrlаnmа və yа bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsаslаr nəticəsində əmələ gəlməsi hаllаrı istisnа оlmаqlа, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün оnun iştirаkçılаrı аrаsındа müqаvilə оlmаlıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci mаddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icrа edilməməsi dedikdə оnun pоzulmаsı və yа lаzımıncа icrа edilməməsi (vаxtındа icrа edilməməsi, mаllаrdа, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlаrlа və yа öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pоzmаqlа icrа edilməsi) bаşа düşülür. Mülki Məcəllənin 445-ci mаddəsinin tələbinə görə, icrаnı gecikdirmiş bоrclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zаmаnı təsаdüfən bаş vermiş icrа mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditоr qаrşısındа məsuliyyət dаşıyır. Mülki Məcəllə nin 448.1-ci mаddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqаvilə ilə аyrı qаydа müəyyənləşdirilməyibsə, bоrclu оnun risk dаirəsinə dаxil оlаn öhdəliklərin icrа edilmədiyi bütün hаllаr üçün cаvаbdehdir. Mülki Məcəllənin 465.2-ci mаddəsinə əsаsən əgər borclu öhdəliyin lаzımıncа icrа edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icrа edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrаsını tələb edə bilər. Əgər kreditorun lаzımıncа icrа etməmək nəticəsində dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi hüququ vаrsа, kreditor onun ödənilməsini tələb edə bilər. Əgər kreditor icrаnı qəbul etmişsə, cərimənin tutulmаsını yаlnız icrаnı qəbul edərkən bu hüququ özündə sаxlаmış olduğu hаldа tələb edə bilər. Məhkəmə kоllegiyаsı hesab edir ki, x1 tərəfindən müqavilə üzrə üzərinə götürdüyü öhdəliyə əməl edilərək 2249 ABŞ dolları pulun x2na verilməsinə baxmayaraq sonuncu kredit müqaviləsi üzrə kredit borcunun tam şəkildə iddiaçının hesabına ödənilməsini təmin etməmişdir. Bu səbəbdən də x1 qalıq qalmış kredit borcunun ödənilməsini cavabdeh x2 tələb etməkdə haqlıdır. Şərh olunanları nəzərə alan məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya məhkəməsində işə baxılarkən maddi hüquq normaları düzgün tətbiq olunduğundan, prosessual hüquq pozuntusuna yol verilmədiyindən, kassasiya şikayəti təmin edilməməli, qətnamə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 419-cu maddəsini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası Qərara aldı: x2nın kassasiya şikayəti təmin edilməsin. Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Mülki Kollegiya sının 11 sentyabr 2018-ci il tarixli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qərar qəbul edildiyi andan qüvvəyə minir.