Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(103)-33/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-33/2024 06.02.2024 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Eyvazov Rafael Əmir oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), X3 və Babayev Fuad Fikrət oğlundan ibarət tərkibdə, Nizamlı Aygün Ülviyyət qızının katibliyi, Cavabdeh2 iştirakı ilə, İddiaçı "xxxx" QSC Bank Olmayan Kredit Təşkilatının cavabdehlər Cavabdeh2 və X1 qarşı “kredit borcunun tutulması, tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin 26 iyul 2021-cı il tarixli, 2(010)-20/2021 saylı qətnaməsindən Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı "xxxx" QSC Bank Olmayan Kredit Təşkilatı cavabdehlər Cavabdeh2 və X1 qarşı “kredit borcunun tutulması, tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə (iddianın dəyişdirilmiş formasında) məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh2 xx.xx.2013-cü il tarixli, 6597 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016- xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6598 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016-xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6599 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016-xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6600 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018- ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6601 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016-xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6602 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6603 saylı kredit müqaviləsi üzrə 224.650,00 manat əsas borc, 26.059,41 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış zərər kimi xx.xx.2016-xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 47251,38 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 2995,33 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 4624,05 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 4393,16 manat olmaqla cəmi 309.973,33 manat, 7 kredit müqaviləsi üzrə ümumilikdə 12.728.223,31 manat məbləğində kredit borcunun və həmçinin ödənilmiş 30 manat dövlət rüsumunun tutulub onun xeyrinə ödənilməsi,Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (70 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (91 saylı ofis, ümumi sahəsi - 70,8 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyriyaşayş sahəsi olan (96 saylı ofis, ümumi sahəsi - 135 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (97 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (100 saylı ofis, ümumi sahəsi - 106,5 kv.m) ofislərə yönəldərək açıq hərracda satılması və satışdan əldə edilən vəsaitin onun hesabına ödənilməsi, satışdan əldə olunan vəsait borc məbləğindən artıq qalan hissəsinin Cavabdeh1 qaytarılması, daşınmaz əmlakın satıldıqdan 1 ay sonra boşaldılması, satışdan əldə olunan məbləğ borcun ödənilməsinə yetərli olmadığı halda Cavabdeh2 məxsus və üçüncü şəxslərin istifadəsində olan digər əmlakına tutma yönəldilərək açıq hərracda satılması və satışdan əldə edilən vəsaitin onun hesabına ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, "xxxx" ASC-nin Mərkəzi filialı ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2013-cü il tarixdə bağlanmış 6597 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 (bir milyon beş yüz min) manat məbləğində, 6598 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 (bir milyon beş yüz min) manat məbləğində, 6599 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 (bir milyon beş yüz min) manat məbləğində, 6600 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 (bir milyon beş yüz min) manat məbləğində, 6601 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 (bir milyon beş yüz min) manat məbləğində, 6602 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 (bir milyon beş yüz min) manat məbləğində, 6603 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 225000 (iki yüz iyirmi beş min) manat məbləğində illik 12% tətbiq edilməklə, 60 ay müddətinə kredit vəsaiti verilmişdir. Kredit müqaviləsinin təminatı olaraq Cavabdeh1 mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (61 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m) Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi (93 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m) Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (89 saylı ofis, ümumi sahəsi - 73,0 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (94 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (60 saylı ofis, ümumi sahəsi - 225,4 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (70 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (91 saylı ofis, ümumi sahəsi - 70,8 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (96 saylı ofis, ümumi sahəsi - 135 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (97 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m), Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (100 saylı ofis, ümumi sahəsi - 106,5 kv.m) ofislər xx.xx.2016-cı il tarixli ipoteka müqaviləsinə əsasən bank qarşısında yüklü edilmişdir. X4 Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Daşınmaz Əmlakın Dövlət Komitəsinin Yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestr Xidmətinin Bakı şəhər Ərazi İdarəsi tərəfindən qeydiyyata alınaraq, cavabdehə məxsus daşınmaz əmlakın "xxxx" ASC qarşısında yüklü edilməsinə dair reyestrdən çıxanşlar verilmişdir. Müqavilənin 5.3-cü bəndinə əsasən kredit vəsaitindən istifadə müddətinin axımı “Borcalan”ın ssuda hesabına kredit vəsaitinin köçürüldüyü təqvim tarixdən başlanır. (5.4. bəndi) “Borcalan”a verilən vəsaitindən istifadə müddəti 60 aydır. (5.5. bəndi) kredit vəsaitinin istifadə müddəti xx.xx.2018-ci il tarixdə bitmişdir. Cavabdehlər öz üzərlərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirməmişlər. "xxxx" ASC-nin dövlətə məxsus səhmlərinin özəlləşdirilməsi ilə bağlı sağlamlaşdırma tədbirləri haqqında” Azəraycan Respublikası Prezdentinin 15 iyul 2015-ci il tarixli 570 saylı Fərmanına əsasən, Aqrarkredit” QSC ilə İddiaçı MMC arasında xx.xx.2016-cı il tarixdə bağlanmış Xidməti müqaviləyə əsasən "xxxx" QSC-yə keçmişdir. Borclu şəxs Cavabdeh2 dair sənədlər 19 yanvar 2018-ci il tarixli S-AVK-1932 saylı təhviltəslim aktına əsasən verilmişdir. Qeyd edilənlərə əsasən məhkəmədən iddia ərizəsinin təmin olunması xahiş edilmişdir. Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin 26 iyul 2021-cı il tarixli, 2(010)-20/2021 saylı qətnaməsi ilə (hakim Anar Qasımov) iddia qismən təmin edilərək, Cavabdeh2 "xxxx" QSC-nin xeyrinə xx.xx.2013-cü il tarixli, 6597 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat; xx.xx.2013-cü il tarixli, 6598 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat; xx.xx.2013-cü il tarixli, 6599 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat; xx.xx.2013-cü il tarixli, 6600 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış xx.xx.2016-1 L01.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat; xx.xx.2013-cü il tarixli, 6601 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat; xx.xx.2013-cü il tarixli, 6602 saylı kredit müqaviləsi üzrə 1.500.000 manat əsas borc, 174.000 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat; xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 saylı kredit müqaviləsi üzrə 224650,00 manat əsas borc, 26.059,41 manat faiz borcu, müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016-xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 47251,38 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 2995,33 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 4624,05 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 4393,16 manat olmaqla, cəmi 309.973,33 manat, 7 kredit müqaviləsi üzrə ümumilikdə 12.728.223,31 manat məbləğində kredit borcu tutulması, Cavabdeh2 tutulmalı olan cəmi 12.728.223,31 manat borcun 12 mart 2016-ci il tarixli ipoteka müqavilələrinə əsasən xx.xx.2013-cü il tarixli 6597 saylı, 6598, 6599, 6600, 6601, 6602, 6603 saylı kredit müqavilələrinin təminatı olan və ipoteka qoyan Cavabdeh1 məxsus 1) ilkin satış qiyməti 165597 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (61 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m); 2) ilkin satış qiyməti 150858 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri- yaşayş sahəsi (93saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m); 3) ilkin satış qiyməti 93075 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (89 saylı ofis, ümumi sahəsi - 73,0 kv.m); 4) ilkin satış qiyməti 133110 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (94 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m); 5) ilkin satış qiyməti 325703 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyriyaşayş sahəsi olan (60 saylı ofis, ümumi sahəsi - 225,4 kv.m) 6) ilkin satış qiyməti 164730 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (70 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m) 7) ilkin satış qiyməti 90270 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (91 saylı ofis, ümumi sahəsi - 70,8 kv.m) 8) ilkin satış qiyməti 172125 manat müəyyən olunmqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (96 saylı ofis, ümumi sahəsi - 135 kv.m); 9) ilkin satış qiyməti 150858 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (97 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m), 10)135787 manat müəyyən olunmaqla Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan (100 saylı ofis, ümumi sahəsi 106,5 kv.m) əmlaka yönəldilməsi, həmin qeyri-yaşayış sahələrinin açıq hərracda satılaraq borcun ödənilməsi və daşınmaz əmlakın satıldıqdan 1 ay sonra boşaldılması, satışdan əldə olunan vəsaitin borc məbləğindən artıq qalan hissəsinin Cavabdeh2 qaytarılması və satışdan əldə olunan məbləğ borcun ödənilməsinə kifayət etmədikdə isə əksik qalan borcun Cavabdeh2 tutulub iddiaçının hesabına ödənilməsi, iddianın qalan hissədə rədd olunması, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 145 manatın müştərək qaydada cavabdehlərdən dövlət nəfinə tutulması qət edilmişdir. Cavabdeh2 qeyd edilən qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv olunması, iddianın təmin olunması barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri: Cavabdeh apellyasiya şikayətini - qətnamənin əsassız olması, maddi və prosessual hüquq normalarının pozulması ilə çıxarılması, yalnız iddiaçının maliyyə arayışının əsas götürülməsi, faiz borclarının və ipoteka predmeti olan daşınmaz əşyaların ilkin satış qiymətinin düzgün müəyyən olunmaması və s. kimi əsaslandırmışdır. İzahatlar, prosessual məsələlər: Məhkəmə baxışında iştirak edən cavabdeh birinci instansiya məhkəməsində iddiaya qarşı etirazında, eləcə də apellyasiya şikayətində göstrilənlərə uyğun izahat vermiş və əlavə olaraq bildirmişdir ki, apellyasiya icraatı zamanı keçirilmiş ekspertiza və qiymətləndirmə rəylərinə etirazı yoxdur. Hesab edir ki, qətnamə əldən çıxmış fayda kimi faizlərin tutulması və ipoteka predmeti olan əmlaklarının likvid dəyərlərinin müəyyən edilməsi hissədə ləğv olunmalı, həmin hissələrdə ədalətli qərar qəbul edilməlidir. İşə baxılması ilə bağlı məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə digər tərəflərə rəsmi qaydada məlumat verilmiş, lakin onlar məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (bundan sonra, MPM) 376.2-ci maddəsinə əsasən işə həmin şəxslərin iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Əvvəlki məhkəmə iclasında iştirak etmiş iddiaçının nümayəndəsi apellyasiya şikayətinə etiraz edərək, iddia ərizəsində göstərilənlərə uyğun eyni məzmunda izahat vermiş və məhkəmə kollegiyasından şikayətin təmin olunmamasını, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etmişdir. Həmçinin qeyd etmişdir ki, ipoteka predmetlərinin ilkin satış qiymətinin müəyyən olunması üçün birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən həm bazar dəyəri, həm də likvid dəyəri müəyyən olunmuş və likvid qiymət əsas götürülmüşdür. Bank tərəfindən faiz uçot dərəcələri ilə hesablanmış zərərin məbləği cavabdeh tərəfindən gecikdirmələr olduğuna görə müqavilə dövründən etibarən hesablanmağa başlanmış və bununla bağlı maliyyə arayışı təqdim edilmişdir. HÜQUQİ MƏSƏLƏLƏR : MPM-in 372.1-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Qeyd edilməlidir ki, iddia qismən təmin olunmuş, iddiaçı və digər cavabdeh qətnaməni mübahisələndirməmiş, Cavabdeh2 isə qətnaməni qismən mübahisələndirmişdir. Bu səbəbdən də məhkəmə kollegiyası məhz apellyasiya şikayəti həddində birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinə münasibət bildirərək, hüquqi dəyərləndirmə aparmağı zəruri hesab edir («Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 20 may 2011-ci il tarixli Qərarındakı hüquqi mövqeyi). Məhkəmə kollegiyası, məruzəçi hakimin məruzəsini və izahatları dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırıb, apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və iş üzrə müəyyən edilmiş faktiki hallara tətbiq edilməli qanun normalarına uyğun qiymət verərək hesab edir ki, apellyasiya şikayəti qismən təmin olunmalı, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi qismən (kredit müqavilələri üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə faizlərin tutulması hissələrində) ləğv edilərək, həmin hissədə iddia qismən təmin olunması, ipoteka predmeti olan bəzi əmlakların ilkin satış (likvid) dəyərinin müəyyən olunması hissəsində isə dəyişdirilməli, digər hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Belə ki, işdə olan sübutlara (kredit və ipoteka müqavilələri və s.) görünür ki, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2013-cü il tarixli, 6597 saylı kredit müqaviləsinə əsasən, sonuncuya illik 12 % tətbiq edilməklə, 60 ay müddətinə 1.500.000 manat, eyni tarixli 6598 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 manat, eyni tarixli 6599 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 manat, eyni tarixli 6600 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 manat, eyni tarixli 6601 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 manat, eyni tarixli 6602 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1.500.000 manat, eyni tarixli 6603 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 225000 manat məbləğində illik 12 % tətbiq edilməklə, 60 ay müddətinə kreditlər verilmiş və tərəflər arasında ödəniş qrafiki razılaşdırılmışdır. Həmin Müqavilələrin 2.3-cü bəndinə əsasən, Borcalan bu müqaviləyə əsasən krediti qəbul etməyi, bu Müqavilədə göstərilən müddətdə və qaydada krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri Borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Bununla yanaşı, "xxxx" ASC ilə ipoteka qoyan Cavabdeh1 və borc alan Cavabdeh2 arasında bağlanmış 12 mart 2016-ci il tarixli İpoteka Müqavilələrinə əsasən 11 yanvar 2013-ci il tarixli 6597 №-li, 6598№-li, 6999№-li 600№-li, 6601№-li, 6602№-li və 6603 №-li Kredit Müqavilələri üzrə verilmiş kreditlərin təminatı kimi İpoteka qoyan Cavabdeh1 özünə məxsus Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahələri - 61 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m, 93 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m, 89 saylı ofis, ümumi sahəsi - 73,0 kv.m, 94 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m, 60 saylı ofis, ümumi sahəsi - 225,4 kv.m, 70 saylı ofis, ümumi sahəsi - 114,6 kv.m, 91 saylı ofis, ümumi sahəsi - 70,8 kv.m, 96 saylı ofis, ümumi sahəsi - 135 kv.m, 97 saylı ofis, ümumi sahəsi - 104,4 kv.m və ümumi sahəsi - 106,5 kv.m olan 100 saylı ofis ipoteka ilə yüklü etmişdir. İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdeh tərəfindən müqavilə üzrə öhdəliklərin lazımınca icra olunmadığını və bu səbəbdən, əsas borcun və ona görə hesablanmış faizlərin, daha sonra isə iddia tələbini artıraraq Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış real zərər və əldən çıxmış faydanın ödənilməsini, tutmanın ipoteka qoyulmuş əmlaklara yönəldilməsini xahiş etmişdir. İşdən görünür ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən işə baxılarkən ekspertiza təyin olunaraq, yalnız əsas və faiz borcun hesablanmasına dair müvafiq rəy (Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2020-ci tarixli 7587 saylı rəyi) alınmış, iddia tələbinin real zərər və əldən çıxmış faiz hissəsinə dair isə araşdırma aparılmamış və yalnız, iddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş maliyyə arayışları əsasında bu hissədə də iddia tələbi təmin olunmuşdur. Bununla yanaşı, iddiaçı tərəfindən təqdim olunmuş xx.xx.2018-ci il tarixli maliyyə arayışlarından görünür ki, əldən çıxmış fayda ilə bağlı zərərin məbləğləri üzrə hesablamalar müqavilə müddətinin (bütün müqavilələr üzrə) başa çatdığı xx.xx.2018-ci il tarixdən deyil, xx.xx.2016-cı il tarixdən başalayaraq aparılmışdır. Halbuki, kreditor, müqavilədən irəli gələn öhdəliyin icrası üçün nəzərdə tutulmuş müddət bitənədək pul vəsaitindən istifadə haqqının (faizlərin), həmin müddətdən sonrakı dövr üçün isə öhdəliyin icra edilməməsinə görə mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş və hesablanmış faiz formasında zərərin (real zərər və əldən çıxmış faydanın) ödənilməsini tələb edə bilər. Bu baxımdan, hazırkı mübahisədə iddiaçı öhdəliyin icra edilməməsinə görə dəymiş zərəri yalnız kredit müqaviləsi üzrə müddətin bitdiyi tarixədən sonrakı dövr üzrə tələb etməkdə haqlıdır. Apellyasiya baxışı zamanı əlavə məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizası təyin olunmuş və Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2022-ci il tarixli, 9/1386 nömrəli rəyinə əsasən "xxxx" ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2013-cü il tarixli, 6597, 6598, 6599, 6600, 6601, 6602 və 6603 saylı kredit müqavilələri üzrə müqavilə müddətinin bitdiyi xx.xx.2018-ci il tarixdən xx.xx.2018-ci il tarixədək olan dövrlər üzrə qalıq borca Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi uçot faiz dərəcələri (qeyd olunan dövrlər üzrə) nəzərə alınmaqla, ödənilməli olan faiz borcu xx.xx.2013-cü il tarixli 6597 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 80.208,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6598 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 80.208,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6599 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 80.208,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6600 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 80.208,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6601 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 80.208,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6602 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 80.208,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 12.012,54 manat müəyyən olunmuşdur. Həmçinin, tərəflər arasında bağlanmış qeyd olunan kredit müqavilələri üzrə müqavilə müddətlərinin bitdiyi xx.xx.2018-ci il tarixdən xx.xx.2018-ci il tarixədək kredit borcu üzrə illik 5 faiz dərəcəsi ilə hesablanmış faiz borcu nəzərə alınmaqla, cavabdehin iddiaçı təşkilat qarşısında ödəməli olduğu borcu xx.xx.2013-cü il tarixli 6597 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6598 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6599 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6600 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6601 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6602 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 4.773,31 manat müəyyən olunmuşdur. Qeyd edilməlidir ki, Mülki Məcəllənin (bundan sonra, MM) 390-cı maddəsində müəyyən edilmiş müqavilə azadlığı Konstitusiyanın 29-cu və MM-in 152.1-ci maddələrində nəzərdə tutulmuş mülkiyyət, eləcə də Konstitusiyanın 59-cu maddəsində təsbit edilmiş azad sahibkarlıq hüquqlarının reallaşdırılması elementlərindən biri kimi çıxış edir. Sözügedən müddəa ilə fiziki və hüquqi şəxslərə azad surətdə müqavilələr bağlamaq və bu müqavilələrin məzmununu müəyyənləşdirmək təminatı verilir. Müqavilə azadlığının məzmununu formalaşdıran elementlər sırasında seçdiyi kontragentlə müqavilə bağlamaq (və ya bağlamamaq), onun növü və formasını, habelə bağlanan müqavilənin şərtlərini, o cümlədən müvafiq qiymətləri müəyyən etmək azadlığını qeyd etmək olar. Müqavilə azadlığı prinsipi yalnız mülki hüquq prinsipi kimi deyil, eyni zamanda, konstitusiya prinsipi kimi də qəbul olunur. Bu prinsipə təkcə hüquqi baxımdan deyil, həmçinin iqtisadi və etik normalar baxımından da yanaşmaq lazımdır. Lakin konstitusiya prinsipi olan müqavilə azadlığı prinsipinə əsaslanaraq kredit müqavilələrini tənzimləyərkən, qanunverici elə bir tənzimləmə şəraiti yaratmalıdır ki, müqavilədə iqtisadi cəhətdən zəif olan tərəfə müəyyən üstünlüklər təqdim etməklə, sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi zamanı bərabərlik prinsipinin gözlənilməsini real təmin etmiş olsun. Buna görə də formal bərabərlik baxımından müqavilədə onun qüvvədə olma müddətinin qurtarması ilə tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərinin də xitamına səbəb olan şərt yoxdursa (yəni tərəflər MM-in 399.3-cü maddəsi ilə onlara təklif olunan dispozitiv hüquqdan istifadə etməmişlərsə), bir qayda olaraq, müqavilə öhdəliyin icrasının qurtarmasının həmin müqavilədə müəyyənləşdirilmiş anına qədər qüvvədə sayılır. Qanunvericilik mülki dövriyyə iştirakçılarına müqavilə azadlığını təqdim edərkən hüququn ümumi prinsipinə müvafiq olaraq onların vicdanlı olmaları ehtimalından çıxış etmişdir (Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Vergi Məcəlləsinin 14-cü və Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 390-cı maddələrinin şərh edilməsinə dair” 2012-ci il 12 mart tarixli Qərarı). Müqavilənin qüvvədə olma müddətinin bitməsinə baxmayaraq, müqavilə tərəflərinin qarşılıqlı hüquq bağlılığı davam edir və MM-in 399.4-cü maddəsinə əsasən müqavilənin qüvvədə olma müddətinin qurtarması tərəfləri müqavilənin həmin müddət qurtarana qədər yol verilmiş pozulmasına görə məsuliyyətdən azad etmir. MM-in 399.3-cü maddəsinə əsasən müqavilədə nəzərdə tutula bilər ki, müqavilənin qüvvədə olma müddətinin qurtarması tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərinin xitamına səbəb olur. Belə şərtin olmadığı müqavilə öhdəliyin icrasının qurtarmasının həmin müqavilədə müəyyənləşdirilmiş anına qədər qüvvədə sayılır. Qeyd olunanları nəzərə alaraq, kreditor kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəliyin icrası üçün nəzərdə tutulmuş müddət bitənədək pul vəsaitindən istifadə haqqının (faizlərin), həmin müddətdən sonrakı dövr üçün isə öhdəliyin icra edilməməsinə görə mülki qanunvericilikdə nəzərdə tutulmuş və hesablanmış faiz formasında zərərin (real zərər və əldən çıxmış faydanın) ödənilməsini tələb edə bilər. Borclunun icranı gecikdirməsi hər bir hüquq pozuntusu kimi onun məsuliyyətinə səbəb olur. İcranın borclu tərəfindən gecikdirilməsi ona görə yolverilməzdir ki, bunun nəticəsində kreditora zərər dəyir. Pul öhdəliklərinin spesifik xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, pul məbləğinin ödənilməsinin gecikdirilməsinin hüquqi nəticələri mülki qanunvericilikdə müəyyən edilmişdir. MM-in 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin vaxtında icra edilməməsi hüquqi nəticələrə səbəb olan öhdəliyin pozulması hallarından biridir. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Zərər MM-in 21-ci maddəsində nəzərdə tutulan qaydalara uyğun müəyyənləşdirilir (MM-in 443.1 və 443.2-ci maddələri). Mülki Məcəllənin 449.1-ci maddəsinə əsasən, özgəsinin pul vəsaitini qanunsuz saxlamaqla, onu qaytarmaqdan boyun qaçırmaqla, onun ödənilməsini digər şəkildə gecikdirməklə və ya başqa şəxsin hesabına pul vəsaitini əsassız əldə etməklə və ya toplamaqla ondan faydalanmağa görə həmin vəsaitin məbləğindən faizlər ödənilməlidir. Faizlərin miqdarı pul öhdəliyinin və ya onun müvafiq hissəsinin icra edildiyi gün üçün bank uçot dərəcəsi ilə müəyyənləşdirilir. Borc məhkəmə qaydasında tutulduqda məhkəmə kreditorun tələbini qərarın çıxarıldığı gün üçün bank uçot dərəcəsini əsas götürməklə ödəyə bilər. Mülki Məcəllənin 439.3-cü maddəsinə əsasən qanuna və ya müqaviləyə əsasən borcun üstünə faizlər hesablanmalı olduqda, əgər bu Məcəllə ilə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, onlar iki faiz bəndi əlavə edilməklə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilən uçot dərəcəsi miqdarında, lakin ildə azı beş faiz miqdarında hesablanır. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin Plenumu “Mülki Məcəllənin 449-cu maddəsinin bəzi müddəalarının şərh olunmasına dair” 09 iyul 2009-cu il tarixli qərarında göstərmişdir ki, MM-in 449.1-ci maddəsinə əsasən faydalanmağa görə faizlərin tutulması pul öhdəliyinin icra edilməməsi üçün tətbiq olunan sanksiya olmaqla mülkihüquqi məsuliyyət tədbiridir. Məsuliyyət isə tərəflərin münasibətləri çərçivəsində bir tərəfin öz öhdəliklərinə əməl etməməsi və müəyyən olunmuş razılaşmanı pozması, yəni təqsirli hərəkətə (hərəkətsizliyə) yol verməsi nəticəsində əmələ gələ bilər. Şərh olunan maddənin mənasına görə, bu maliyyə sanksiyası pul öhdəliyi üzrə yalnız borc məbləğinə hesablanır və bu halda, həmin məbləğin üstünə gəlmiş faiz məbləği nəzərə alınmır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, iddiaçı cavabdeh tərəifndən kredit müqavilələri üzrə öhdəliklərin lazımi qaydada yerinə yetirilməməsinə görə Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış real zərər və əldən çıxmış faydanın ödənilməsini tələb etsə də, bu hissədə tələbinin əsası kimi istinad etdiyi halları əsaslandıra və sübut edə bilməmişdir. Lakin məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, icranın gecikdirilməsi zamanı qanunla nəzərdə tutulmuş minimal faizlərin ödənilməsi imkanı MM-in 445.7-ci maddəsindən irəli gəlir. Həmin normada pul öhdəliklərinin spesifik xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla, pul məbləğinin ödənilməsinin gecikdirilməsinin xüsusi hüquqi nəticələri müəyyən edilmişdir. Belə ki, göstərilən maddənin tələblərinə görə, borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, əgər kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödəməyə borcludur. «Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3, 399.4,445 və 449-cu maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair» Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 24 dekabr 2014-cü il tarixli Qərarına əsasən, kredit müqaviləsində nəzərdə tutulmuş müddət ərzində öhdəlik icra edilmədikdə və ya icra müddəti çatanadək kreditorun etdiyi xəbərdarlıqdan sonra da borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, habelə kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmədikdə, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 445.7-ci maddəsinə görə kreditor gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödənilməsini tələb etmək hüququna malikdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumu “Mülki Məcəllənin 399, 421.3, 423.2, 424.3 və 447-ci maddələrinin əlaqəli şəkildə şərh edilməsi” barədə 29 mart 2023-cü il tarixli Qərarında da göstərmişdir ki, Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsində icranın gecikdirilməsi zamanı faizlərin ödənilməsi imkanı nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddəyə əsasən, borclu pul məbləğinin ödənilməsini gecikdirdikdə, əgər kreditor digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilmirsə, gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz ödəməyə borcludur. Göründüyü kimi, qanunverici qeyd olunan normada icranın gecikdirilməsi zamanı faizlərin ödənilməsi imkanını kreditorun digər əsaslardan çıxış edərək daha böyük məbləğ tələb edə bilməməsi imkanı ilə şərtləndirmişdir. Qeyd olunan normalardakı tənzimetmənin müəyyən edilməsində qanunvericinin məqsədi borclunun müqavilə öhdəliklərini pozduğu halda kreditora verməli olduğu vəsaitdən qanunsuz şəkildə istifadə etməsi, faydalanması imkanının qarşısının alınmasına yönəlmişdir. Beləliklə, öhdəliyin pozulması səbəbindən kreditor tərəfindən müddət bitənədək müqavilədən imtina olunması və bununla da müqaviləyə xitam verilməsi, o cümlədən tələbin ipoteka predmetinə yönəldilməsi halında, kreditor Mülki Məcəllənin 445.7-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qanuni faizin - gecikdirilmiş vaxt üçün illik beş faiz məbləğin ödənilməsi barədə tələb irəli sürə bilər. Beləliklə, qeyd edilənlərə əsasən məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, qətnamə yoxlanılan hissədə qismən, yəni bütün kredit müqavilələri üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə faizlərin tutulması hissələrində ləğv olunmalı, iddia həmin hissələrdə qismən təmin olunmalı, tərəflər arasında bağlanmış qeyd olunan kredit müqavilələri üzrə müqavilə müddətlərinin bitdiyi xx.xx.2018-ci il tarixdən xx.xx.2018ci il tarixədək kredit borcu üzrə illik 5 faiz dərəcəsi ilə hesablanmış faiz borcu nəzərə alınmaqla, cavabdehin iddiaçı təşkilat qarşısında ödəməli olduğu borcu xx.xx.2013-cü il tarixli 6597 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6598 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6599 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6600 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6601 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6602 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 4773,31 manat müəyyən olunmalıdır. Cavabdeh apellyasiya şikayətində həmçinin ümumi qaydada kredit borcunun düzgün hesablanmamasını da göstərmiş, lakin lakin birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsas və faiz borclarının tutulması hissəsində əsassızlığının və qanunsuzluğunun nədən ibarət olmasını əsaslandırmamışdır. Halbuki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən keçirilmiş məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizasının rəyi ilə (Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2020-ci il tarixli, 7587 saylı rəyi) tərəflər arasında bağlanmış kredit müqavilələri üzrə əsas və faiz borclarının hesablanmasında uyğunsuzluq müəyyən olunmamışdır (ekspertiza rəyi ilə faizlərin məbləği tələbdən çox müəyyən olunsa da, birinci instansiya məhkəməsi mübahisəyə tələb həddində baxaraq, faizləri iddiada göstərildiyi məbləğlərdə təmin etmişdir). Göründüyü kimi, birinci instansiya məhkəməsi əsas və faiz hissədə kredit borclarının məbləğlərini ekspertiza təyin etməklə dəqiqləşdirmiş, cavabdeh isə apellyasiya şikayətində həmin hissələrdə ekspertiza rəyi ilə razılaşmamasının konkret əsaslarını göstərməmiş, məhkəmə baxışı zamanı ekspertiza rəyinə şübhə yaranmamışdır. Cavabdehin apellyasiya şikayətinin digər dəlili isə ipoteka predmeti olan əmlakların ilkin satış qiymətlərinin düzgün müəyyən olunmamasıdır. Cavabdeh apellyasiya baxışı zamanı vəsatət təqdim edərək göstərmişdir ki, birinci instansiya məhkəməsində icraat zamanı ipoteka predmetlərinin ilkin satış qiyməti düzgün müəyyən olunmamışdır. Tərəfindən müstəqil qiymətləndiriciyə müraciət olunmuş, "xxxx" MMC Qiymətləndirmə şirkəti tərəfindən iki qeyri yaşayış sahəsi ilə bağlı rəy verilmiş, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən, 60 saylı qeyri yaşayış sahəsinin bazar dəyəri 383180 manat, həmin binada yerləşən 70 saylı qeyri yaşayış sahəsinin bazar dəyəri isə 194820 manat müəyyən edilmişdir. Lakin, birinci instansiya məhkəməsi hər iki qeyri yaşayış sahəsinin ilkin satış qiymətini əhəmiyyətli dərəcədə az müəyyən etmişdir. Maddi imkanı olmadığından ipotieka predmeti olan digər qeyri yaşayış sahələrinin dəyərinin müəyyən olunması üçün mütəxəssis rəyi ala bilməmişdir. Lakin, bütün qeyri yaşayış sahələri eyni binada yerləşdiyindən onların da dəyərinin daha artıq olması aşkardır. Hesab edir ki, obyektivlik və mötəbərllik baxımından qiymətləndirmə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə həvalə olunmalıdır. İşdən görünür ki, birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən ipoteka predmeti olan əmlakların ilkin satış qiymətinin müəyyən olunması üçün qiymətləndirmə təyin olunaraq, ekspert qarşısında sözügedən əmlakların ayrı-ayrılıqda real bazar və likvid dəyərlərinin müəyyən olunması barədə sual qoyulmamış, qiymətləndirici tərəfindən də həmin əmlakların sadəcə dəyəri müəyyən olunmuş, lakin həmin qiymətin likvid, yoxsa bazar dəyəri olmasına aydınlıq gətirilməmişdir. Lakin, sonradan yenidən qiymətləndirmə təyin olunmuş, ipoteka predmeti olan əmlakların yalnız likvid qiymətləri müəyyən olumuşdur. Belə ki, işdən görünür ki, "xxxx" MMC-nin xx.xx.2021-ci il tarixli, 40/1, 40/2, 40/3, 40/4, 40/5, 40/5, 40/7, 40/8, 40/9 saylı hesabatların nəticələrinə görə - Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 61 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 114,6 kv.m) dəyəri 165597 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 93 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 104,4 kv.m) dəyəri 150858 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 89 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 73,0 kv.m) dəyəri 93075 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 94 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 104,4 kv.m) dəyəri 133110 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 60 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 225,4 kv.m) dəyəri 325703 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyriyaşayş sahəsi olan 70 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 114,6 kv.m) dəyəri 164730 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 91 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 70,8 kv.m) dəyəri 90270 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 96 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 135 kv.m) dəyəri 172125 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 97 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 104,4 kv.m) dəyəri 150858 manat, həmin ünvanda yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 100 saylı ofisin (ümumi sahəsi - 106,5 kv.m) dəyəri 135787 manat təşkil etməsi müəyyən edilmişdir. Cavabdeh həmin rəylə razı olmadığını, müstəqil qiymətləndirici "xxxx" MMC Qiymətləndirmə şirkəti tərəfindən iki qeyri yaşayış sahəsi ilə bağlı rəy verilməsini, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 №-li binada yerləşən, 60 saylı qeyri yaşayış sahəsinin dəyərinin 383180 manat, həmin binada yerləşən 70 saylı qeyri yaşayış sahəsinin dəyərinin isə 194820 manat müəyyən olunduğunu bildirmişdir. Eləcə də, əmlakların hər birinin dəyəri maddi imkansızlığıa görə bütün əmlakların dəyərini müəyyən edə bilmədiyini, rəylər arasında kifayət qədər fərqlərin olduğunu, halbuki əmlakların eyni binada və bir-biri ilə qonşu olduqarını bildirmişdir. Göründüyü kimi, əmlaklara dair müxtəlif qiymətləndiricilər tərəfindən fərqli qiymətlər müəyyən olunmuşdur. Qeyd edilməlidir ki, «İpoteka haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 39.3.3-cü maddəsinə əsasən, məhkəmə ipoteka predmetinə tutma yönəldilməsi haqqında qərarında ipoteka predmetinin ilkin satış qiymətini göstərməlidir. İpoteka predmetinin ilkin satış qiyməti ipoteka qoyanla ipoteka saxlayanın razılaşması əsasında, mübahisə olduqda isə müstəqil qiymətləndiricinin rəyi əsasında məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. «İpoteka haqqında» Qanunun 1.0.9-cu maddəsinə əsasən, ilkin satış qiyməti – qanunun tələbinə uyğun olaraq ipoteka predmetinin bazar dəyərinin müəyyənləşdirilməsi üçün müvafiq marketinq keçirilməsi vaxtının məhdudluğu şəraitində ipoteka predmetinin satış (likvid) qiymətidir. Həmin Qanunun 39.3.3-cü maddəsinin tələbinə görə ilkin satış qiyməti ipoteka qoyanla ipoteka saxlayanın razılaşması əsasında, mübahisə olduqda isə müstəqil qiymətləndiricinin rəyi əsasında məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir. Həmçinin, nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiqi üzrə ipoteka predmeti olan əmlakın ilkin satış qiymətinin müəyyən edilməsi məsələsinə dair” 20 iyul 2020-ci il tarixli qərardadı ilə “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 39.3.3-cü maddəsinə əsasən məhkəmə qətnaməsində göstərilən ilkin satış qiyməti ipoteka predmeti olan əmlakın likvid qiyməti ilə müəyyən edilməsi qərara alınmışdır. Göründüyü kimi, ipoteka predmetinin likvid dəyəri üzrə ilkin satış qiymətinin yenidən müəyyən olunması zərurəti yaranmış, bu səbəbdən də ekspertiza təyin olunaraq, müvafiq rəy alınmışdır. Eyni zamanda, ipoteka predmeti olan əmlakların bazar və likvid dəyərlərinin obyektiv müəyyən olunması üçün ekspertiza tədqiqatı Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinə həvalə olunmuşdur. Belə ki, Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli ekspert rəyinə əsasən - hər biri Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən 60 saylı ümumi sahəsi 225,4 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 307491,00 manat, 61 saylı ümumi sahəsi - 114,6 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 156337,00 manat, 70 saylı ümumi sahəsi 114,6 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 156337,00 manat, 89 saylı ümumi sahəsi 73,0 kv.m olan qeyriyaşayış sahəsinin likvid dəyəri 99587,00 manat, 91 saylı ümumi sahəsi 70,8 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 96585,00 manat, 93 saylı ümumi sahəsi 104,4 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 142423,00 manat, 94 saylı ümumi sahəsi - 104,4 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 142423,00 manat, 96 saylı ümumi sahəsi 135 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 184167,00 manat, 97 saylı ümumi sahəsi 104,4 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 142423,00 manat, 100 saylı ümumi sahəsi 106,5 kv.m olan qeyri-yaşayış sahəsinin likvid dəyəri 145288,00 manat təşkil edir. Göründüyü kimi, bəzi əmlakların (89, 91, 94, 96, 100 saylı ofislər üzrə) likvid dəyəri birinci instansiya məhkəməsinin müəyyən etdiyi dəyərdən daha artıq müəyyən olunmuşdur. Belə olan halda isə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, qətnamə qeyd edilən həmin əmlakların likvid dəyərləri hissədə dəyişdirilməli, onların ilkin satış qiymətləri apellyasiya icraatı zamanı alınmış ekspert rəyində qeyd olunduğu kimi müəyyən olunmalıdır. Tərəflər bunun əksini təsdiq edən hər hansı sübutu məhkəmə kollegiyasına təqdim edə bilməmiş, cavabdeh isə apellyasiya baxışı zamanı alınmış ekspertiza rəyləri ilə razı olmasını, əlavə və ya təkrar ekspertizanın təyin olunmasına vəsatətinin olmamasını bildirmişdir. Halbuki, MPM-in 77.1-ci maddəsinin tələbinə görə, hər bir tərəf öz tələb və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. «Qavazov Bolqarıstana qarşı» iş üzrə 06 mart 2008-ci il tarixli Qərarında Avropa Məhkəməsi qeyd etmişdir ki, sübutlar qiymətləndirilərkən, bir qayda olaraq əsaslı şübhədən kənar standartlar tətbiq olunur. Cavabdeh apellyasiya şikayətində iddiaçı tərəfindən tələbin ipotekaya yönəldilməsi prosedurlarına riayət olunmamasını göstərsə də, bunun konkret olaraq nədən ibarət olmasını əsaslandırmamışdır. Əksinə, işdən görünür ki, ipoteka müqavilələri notarial qaydada təsdiq olunaraq, əmlaklar üzərində olan yüklülüklər dövlət qeydiyyatına alınmış, eləcə də tələbin ipotekaya yönəldilməsi barədə müvafiq bildirişlər verilərək, onlar daşınmaz əmlakın dövlət reyetsrində qeydə alınmışlar. Qeyd edilməlidir ki, tərəflər arasında mübahisəli hüquq münasibətinin yaranması zamanı qüvvədə olmuş, MM-in 739-cu maddəsinin tələbinə görə borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. MM-in 269.1-ci maddəsinə əsasən girov və ipoteka hüququ girov qoyanın əşyası barədə girov saxlayanın əşya hüququdur və eyni zamanda borclunun girov saxlayan qarşısında pul və ya başqa öhdəliyinin icrasının təmin edilməsi üsuludur. MM-in 317.1-ci maddəsinə əsasən borclu təminat vasitəsi ipoteka olan əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, ipoteka saxlayan daşınmaz əşyanın satılmasını tələb edə bilər. “İpoteka haqqında” Qanunun 33-cü maddəsinə əsasən borclu əsas öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə ipoteka saxlayanın tələbinin ödənilməsi üçün ipoteka predmetinə tutma yönəldilə bilər. MM-in 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. MM-in 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Beləliklə, yuxarıda qeyd olunanlara əsasən, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdehin apellyasiya şikayəti qismən təmin olunmalı, qətnamə yoxlanılan hissədə qismən (yəni, “Cavabdeh2 "xxxx" QSC-nin xeyrinə xx.xx.2013-cü il tarixli, 6597 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6598 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6599 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6600 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış xx.xx.2016-1 L01.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6601 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6602 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016-xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 47251,38 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 2995,33 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 4624,05 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 4393,16 manat olmaqla, cəmi 309.973,33 manat, 7 kredit müqaviləsi üzrə ümumilikdə 12.728.223,31 manat məbləğində kredit borcu tutulması” hissələrdə) ləğv olunmalı, iddia həmin hissələrdə qismən təmin olunmalı, tərəflər arasında bağlanmış qeyd olunan kredit müqavilələri üzrə müqavilə müddətlərinin bitdiyi xx.xx.2018-ci il tarixdən xx.xx.2018-ci il tarixədək kredit borcu üzrə illik 5 faiz dərəcəsi ilə hesablanmış faiz borcu nəzərə alınmaqla, cavabdehin iddiaçı təşkilat qarşısında ödəməli olduğu həmin borcu xx.xx.2013-cü il tarixli 6597 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6598 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6599 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6600 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6601 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6602 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31.875,00 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 4.773,31 manat müəyyən olunmalı, eləcə də qətnamə ipoteka qoyulmuş bəzi əmlakların (89, 91, 94, 96 və 100 saylı ofislər üzrə) ilkin satış qiymətinin müəyyən olunması hissədə dəyişdirilməli, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 89 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 73,0 kv.m) ilkin satış qiyməti 99587,0 manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 91 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 70,8 kv.m) ilkin satış qiyməti 96585,0 manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 94 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 104,4 kv.m) ilkin satış qiyməti 142423,0 manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 96 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 135,0 kv.m) ilkin satış qiyməti 184167,0 manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 100 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 106,5 kv.m) ilkin satış qiyməti 145288,0 manat müəyyən edilməli, qətnamə yoxlanılan qaoan hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanıdlmalıdır. Məhkəmə kollegiyası həmçinin, məhkəmə xərclərinə də hüquqi qiymət verərək, qeyd edir ki, MPM-in 107-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir. MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İşdən görünür ki, hazırki apellyasiya baxışı zamanı ümumilikdə 200 manat məbləğində aparılmış ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri (məhkəmə xərci) mövcud olmuşdur ki, həmin məhkəmə xərci də Cavabdeh2 aid edilməlidir. Şərh edilənlərə əsasən və MPM-in 372, 382, 384.0.3, 393 və 405.0.1-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: İddiaçı "xxxx" QSC Bank Olmayan Kredit Təşkilatının cavabdehlər Cavabdeh2 və X1 qarşı “kredit borcunun tutulması, tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi” tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin 26 iyul 2021-cı il tarixli, 2(010)-20/2021 saylı qətnaməsindən Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. İş üzrə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin 26 iyul 2021-cı il tarixli, 2(010)- 20/2021 saylı qətnaməsi yoxlanılan hissədə qismən (yəni, “Cavabdeh2 "xxxx" QSC-nin xeyrinə xx.xx.2013-cü il tarixli, 6597 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6598 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6599 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708,33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6600 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə hesablanmış xx.xx.2016-1 L01.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6601 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli, 6602 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016xx.xx.2018-ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 315.500,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 20.000,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 30.875,00 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 29.333,33 manat olmaqla, cəmi 2.069.708.33 manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 saylı kredit müqaviləsi üzrə müqavilə başa çatdıqdan sonra Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi ilə xx.xx.2016-xx.xx.2018ci il tarixə 12 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 631 günə hesablanmış 47251,38 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 15 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 32 günə 2995,33 manat, xx.xx.2018-xx.xx.2018-ci il tarixə 13 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 57 günə hesablanmış 4624,05 manat, xx.xx.2018- xx.xx.2018-ci il tarixə 11 faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş 64 günə hesablanmış 4393,16 manat olmaqla, cəmi 309.973,33 manat, 7 kredit müqaviləsi üzrə ümumilikdə 12.728.223,31 manat məbləğində kredit borcu tutulması” hissələrdə) ləğv olunsun, iddia həmin hissələrdə qismən təmin olunsun, tərəflər arasında bağlanmış qeyd olunan kredit müqavilələri üzrə müqavilə müddətlərinin bitdiyi xx.xx.2018-ci il tarixdən xx.xx.2018-ci il tarixədək kredit borcu üzrə illik 5 faiz dərəcəsi ilə hesablanmış faiz borcu nəzərə alınmaqla, cavabdehin iddiaçı qarşısında ödəməli olduğu həmin borcu (illik 5 faiz hesablanmaqla) xx.xx.2013-cü il tarixli 6597 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 (otuz bir min səkkiz yüz yetmiş beş) manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6598 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 (otuz bir min səkkiz yüz yetmiş beş) manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6599 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 (otuz bir min səkkiz yüz yetmiş beş) manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6600 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 (otuz bir min səkkiz yüz yetmiş beş) manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6601 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 (otuz bir min səkkiz yüz yetmiş beş) manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6602 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 31875,0 (otuz bir min səkkiz yüz yetmiş beş) manat, xx.xx.2013-cü il tarixli 6603 nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 4773,31 (dörd min yeddi yüz yetmiş üç manat 31 qəpik) manat müəyyən edilsin. Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin 26 iyul 2021-cı il tarixli, 2(010)-20/2021 saylı qətnaməsi həmçinin, ipoteka qoyulmuş bəzi əmlakların (89, 91, 94, 96 və 100 saylı ofislər üzrə) ilkin satış qiymətinin müəyyən olunması hissədə dəyişdirilsin, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 89 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 73,0 kv.m) ilkin satış qiyməti 99587,0 (doxsan doqquz min beş yüz səksən yeddi) manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyriyaşayş sahəsi olan 91 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 70,8 kv.m) ilkin satış qiyməti 96585,0 (doxsan altı min beş yüz səksən beş) manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 94 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 104,4 kv.m) ilkin satış qiyməti 142423,0 (bir yüz qırx iki min dörd yüz iyirmi üç) manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyri-yaşayş sahəsi olan 96 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 135,0 kv.m) ilkin satış qiyməti 184167,0 (bir yüz səksən dörd min yüz altmış yeddi) manat, Bakı şəhəri, Xətai rayonu, Nobel prospekti, 23 nömrəli binada yerləşən qeyriyaşayş sahəsi olan 100 saylı ofisin (ümumi sahəsi – 106,5 kv.m) ilkin satış qiyməti 145288,0 (bir yüz qırx beş min iki yüz səksən səkkiz) manat müəyyən edilsin. Qətnamə yoxlanılan qalan hissələrdə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyasiya icraatı zamanı yaranmış məhkəmə xərci Cavabdeh2 aid edilsin. Apellyasiya icraatı zamanı aparılmış ekspertiza tədqiqatlarını cəmi dəyəri olan 200 (iki yüz) manat tutularaq Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə (ekspertiza xərclərinə dair bildirişlərə əsasən xərcin keçiriləcəyi hesab – X2, KOD 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ********************, SWİFT BİK CTREAZ 22, Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi VÖEN **********, hesab AZ34CTRE********************) ödənilsin. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 02 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.