Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2(103)-497/2023 20.02.2023 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı Cavabdeh qarşı iş üzrə (Açar sözlər: “maddi ziyanın ödənilməsi”) Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyası hakimlər X1 (sədrlik edən və məruzəçi), İsgəndərov Akif Əsgər oğlu və Sadıqov Vahid Nəriman oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi Sadıqov Mehman Norəs oğlunun katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi və vəkili Nümayəndə, Cavabdeh iştirakları ilə İddiaçı İB-nin Cavabdeh qarşı maddi ziyanın ödənilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-2(009)-1102/2022 saylı qətnaməsindən iddiaçı tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti üzrə işə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İşin halları, iş üzrə məhkəmə icraatı
1. İddiaçı İB ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2017-ci il tarixdə qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə 06/8641 saylı müqavilə bağlanmışdır.
2. Cavabdehə 02.2013-cü il tarixli akt əsasında 338.4 manat, xx.xx.2016-cı il tarixli 088091 saylı akt əsasında 471.6 manat, xx.xx.2017-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 608.4 manat,xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 772.8 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 302 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 142 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 168.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 125.4 manat, xx.xx.2018- ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 772.8 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 133.2 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 219.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 219.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 66.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 66.6 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 267.84 manat cərimə hesablanmışdır.
a) Birinci instansiya məhkəməsində icraat
3. İddiaçı İB-yi Cavabdeh qarşı dəymiş ziyanın ödənilməsi tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehdən tərtib olunmuş akt üzrə 9.403,44 manat, təbii qazdan istifadəyə görə 2.088.48 manat, dövlət rüsumunun əvəzi 126.88 manat və 400 manat vəkil xərci olmaqla, cəmi 12.018,8 manat məbləğində pulun tutularaq İddiaçı hesabına ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
4. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2017-ci il tarixli 06/8641 saylı “Qazpaylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alğı-satqısı barədə” müqaviləyə əsasən cavabdehə məxsus fərdi yaşayış evi təbii qazla təchiz edilməsi davam etdirilmişdir. Həmin fərdi yaşayış evinə İddiaçı İB tərəfindən **********00480 nömrəli abonent kodu verilmişdir. Qeyd olunan ünvanda qaz xəttinin üzərində G-4 markalı 1202AZ**********5 nömrəli qaz sayğacı quraşdırılmışdır. Lakin cavabdeh müqavilənin 2.3.2 yarımbəndini və 6.5-ci yarımbəndinin tələblərini pozmuşdur. Birliyin işçiləri tərəfindən Birliyin balansında və istismarında olan küçə qaz xətlərinə, eləcə də, cavabdehin fərdi yaşayış evinə quraşdırılmış qaz sayğacına baxış keçirilərkən qaz xəttinə özbaşına qoşulmaqla, cavabdehin təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə halı aşkar olunaraq aktlaşdırılmış və bu halı təsbitləyən foto çəkiliş aparılmışdır. Qeyd olunan faktlarla bağlı Birliyin işçiləri tərəfindən təbii qazdan istifadə qaydalarının pozulması haqqında aktlar tərtib edilmişdir. Belə ki, cavabdehin qaz xəttinə özbaşına qoşulmasına görə 02.2013-cü il tarixli akt əsasında 338.4 manat, xx.xx.2016-cı il tarixli 088091 saylı akt əsasında 471.6 manat, xx.xx.2017-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 608.4 manat,xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 772.8 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 302 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 142 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 168.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 125.4 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 772.8 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 133.2 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 219.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 219.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 66.6 manat, xx.xx.2018-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 109.8 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 32.4 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 66.6 manat, xx.xx.2019-cu il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 252 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 223.2 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 165.6 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli ******* saylı akt əsasında 267.84 manat İddiaçı İB-nə zərər dəymişdir. İtirilmiş qazın bərpası məqsədilə istehlakçıya istifadə etdiyi standart qaz cihazları üçün onların pasportunda göstərilmiş saatlıq maksimal qaz sərfiyyatına uyğun olaraq 9.403,44 manat məbləğində dəymiş ziyan hesablanmışdır. Bundan başqa cavabdeh tərəfindən təbii qazdan istifadə edilmiş, lakin istifadə edilmiş təbii qazın dəyəri ödənilməmişdir. Cavabdehin təbii qazdan istifadəyə görə 2.088.48 manat borcu qalmışdır. Cavabdeh borcundan müəyyən ödənişlər etmiş, hazırda cavabdehin iddiaçıya 11.491,92 manat borcu vardır. Cavabdeh tərəfindən dəymiş ziyanla bağlı ödəniş həyata keçirilmədiyi üçün məhkəməyə müraciət etmək zərurəti yaranmışdır.
5. Cavabdeh iddiaya etiraz verərək göstərmişdir ki, iddia tələbini qəbul etmir. Belə ki, məcburi köçkündür və həmin mənzildə 1993-cü ildən daimi olaraq yaşayır. İddiaçı qurumun səlahiyyətli şəxsləri dəfələrlə həmin ünvanda olmuş və sayğacın işləmədiyinin şahidi olmuşlar. Həmin qurumdan onun məcburi köçkün olduğu nəzərə alınaraq onun qazdan istifadəsinə heç bir məhdudiyyət qoyulmamışlar. Eləcə də, tərəfindən cavabdehə sayğacın işləməməsi barədə məlumat verilmişdir. Qanunvericiliyin tələblərindən uyğun olaraq cavabdeh onun ünvanına aid qaz sayğacı quraşdırmalı, istehlakçı və qaz satışı üzrə tərəflər arasında müqavilə bağlamalı idi. Cavabdeh öz qanunsuz əməllərini ört basdır etmək məqsədi ilə məhkməyə müraciət etmiş və hüquqi əsası olmayan tələb irəli sürmüşdür. Hesab edir ki, istehlakçı hüquqlarının pozulması ilə müşayət olunan bu tələb təmin olunmamalıdır.
6. Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadı ilə cavabdehə məxsus evdə iddiaçıya məxsus təbii qaz xəttinə aid sayğacdan kənar qeyriqanuni qoşulmanın olub-olmamasının müəyyən edilməsi məqsədilə mühəndis-texniki ekspertizası təyin edilmiş və ekspertizanın aparılması Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə tapşırılmışdır.
7. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2022-ci il tarixli məktubu ilə ekspertizanın aparılmasından imtina edilmişdir.
8. Məhkəmə tərəfindən xx.xx.2022-ci il tarixdə cavabdehin ünvanında yerli baxış keçirilmiş və cavabdehin sayğacdan kənar, qeyri-qanuni təbii qazdan istifadəsi aşkar edilmişdir.
9. Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-2(009)- 1102/2022 saylı qətnaməsi ilə (hakim Ş.Süleymanova) iddia tələbinin qismən təmin edilməsi, Cavabdeh təbii qazdan istifadəyə görə 608.4 manat, 30 manat dövlət rüsumu və hüquqi yardıma görə 170 manat məbləğində pulun tutularaq İddiaçı hesabına ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir.
10. Məhkəmə toplanmış sübutlara hüquqi qiymət verərək hesab etmişdir ki, cavabdehdən yalnız xx.xx.2017-ci il tarixli ******* saylı akta əsasən hesablanmış orta günlük sərfiyyata uyğun pul vəsaiti tələb oluna bilər. xx.xx.2016-cı il tarixli akt 5 il müddət keçdiyindən öz qüvvəsini itirmişdir. Digər aktlar etibarsız olmaqla, müvafiq dövrlərdə Cavabdeh qazdan sayğacsız istifadə etməsinin məsuliyyəti İddiaçı İB-nin öz vəzifələrini lazımi qaydada icra etməyən əməkdaşlarına aid olunmalıdır.
11. Təbii qazdan istifadəyə görə 2.088,48 manat borca münasibətdə məhkəmə hesab etmişdir ki, ünvana sayğac quraşdırılan zaman 2.826.48 manat borc artıq mövcud olmuşdur. 5 il müddət keçdiyindən öz qüvvəsini itirib.
12. Məhkəmə həmçinin hesab etmişdir ki, iddia tələbi qismən təmin edildiyindən iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 126.88 manat dövlət rüsumunun 30 manatı cavabdehə aid edilməli, iddia ərizəsinin tərtibi üçün iddiaçı tərəfindən çəkilən xərcin 200 manat müəyyən edilməli və onun 170 manatı cavabdehə aid edilməlidir.
13. Məhkəmə öz mövqeyini Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 21.1, 385.1, 442, 448.1, 551, 560.1-ci maddələrinə, «Qaz təchizatı haqqında» Azərbaycan Respublikası Qanununun 8-ci maddəsinə, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 12 may tarixli 80 nömrəli qərarı il təsdiq edilmiş “Qazdan istifadə qaydalarının” 5.2, 6.5-ci maddələrinə, Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2, 77.1, 107.2, 115, 119.1, 121.1-maddələrinə istinadla əsaslandırmışdır.
Apellyasiya şikayətinin və ona etirazın dəlilləri, məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
14. Qətnamədən iddiaçı tərəfindən apellyasiya şikayəti verilərək birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin qismən, yəni iddia tələbinin təmin edilməyən hissəsində ləğv edilməsi və iddia tələbinin həmin hissədə də təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsi xahiş edilmişdir.
15. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, məhkəmə tərəfindən sayğaca müdaxilə hallarına bu cür yanaşma bu kimi işlərdə mənfi məhkəmə təcrübəsi yaradar və abonentlər tərəfindən təbii qazdan qanunsuz istifadə hallarının artmasına gətirib çıxarar. Belə ki, hüquqda cəza ona görə tətbiq edilir ki, insanlar törətdikləri qanunazidd əməllərə görə məsuliyyətə cəlb olunaraq islah olunsunlar, gələcəkdə həmin hərəkətlərdən çəkinsinlər. Hazırki halda isə, bu qətnaməni alan abonent məhkəmə tərəfindən törədilən mülki-hüquq pozuntusuna görə vurulmuş ziyanın təmin edilmədiyin gördük də, islah olunmaq əvəzinə təbii qazdan qanunsuz istifadə hallarını artıraraq təbii qazan talan edəcək, dövlətə külli miqdarda ziyan vuracaqdır. Cavabdeh tərəfindən təbii qazdan hazıradək qeyri-qanuni istifadə edilir və bununla da iddiaçıya ziyan vurulması faktı, həm tərtib edilmiş aktlarla, şəkillərlə, yerli baxışla, iddiaçının etiraf etməsi ilə öz təsdiqini tapmışdır. Cavabdehin yaşadığı ünvana baxış keçirilən zaman cavabdehin təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə etməsi müəyyən edilmiş, həmçinin, məhkəmə iclasında cavabdeh təbii qazdan qeyri-qanuni istifadə etdiyini bildirmişdir. Məhkəmə tərəfindən təbii qazdan qeyri-qanuni istifadəyə görə yalnız xx.xx.2017-ci il tarixli, ******* saylı akt üzrə hesablanmış 608.4 manat pulun cavabdehdən tutulması, digər aktların təmin edilməməsi əsassızdır.
b) Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
16. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
17. Məhkəmə kollegiyasının iclaslarında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi və vəkili apellyasiya şikayətini müdafiə edərək orada göstərilənlərə uyğun izahat verdi və şikayətin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmiş, həmçinin bildirmişdir ki, yerli baxışda iştirak etmiş, orada cavabdehin evindən əlavə həyətdə 2-3 ev var idi, ehtimal edir ki, onları cavabdeh kirayə verib. Ona verilmiş suallara cavab olaraq bildirmişdir ki, cavabdehin sayğacı işlək vəziyyətdədir, 2.088 manat sayğac üzrə hesablanmış borc 2013-cü ilə kimi olan borcdur, 2016-cı ildən sonrakı aktlara görə hesablanmış borc 9.400 manatdır.
18. Məhkəmə kollegiyasının iclaslarında iştirak edən cavabdeh apelyasiya şikayətini qəbul etməyərək bildirmişdir ki, yaşadığı ünvanda əvvəllər sayğac olmuş, sonradan smart tipli sayğac qoyulmuşdur. Həmin sayğac aktiv hala gətirilməmiş və işlək vəziyyətdə olmamışdır. Bununla bağlı iddiaçı təşkilara məlumat vermiş, lakin nəticəsi olmamışdır. Polisə də müraciət etmişdir. 5 il müddətində qaza görə ödəniş etməmişdir. Bunun məsuliyyəti iddiaçının üzərinə düşür. Evi 3 otaqdan ibarətdir. Hamamda su qızdırıcısı, mətbəxdə yemək bişirmək üçün qaz, qışda isə sobadan istifadə edirlər. Həyətdə 1 ev də var, həmin evi satmış, lakin orada heçkim yaşamır. Hesab edir ki, 5 ilə görə 600 manat cərimə ədalətlidir. Bir ay üçün qaz sərfiyyatı 10 manat olmuşdur.
Tətbiq edilən hüquq
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi:
19. Maddə 21.1. Zərərin əvəzinin ödənilməsini tələb etmək hüququna malik olan şəxs ona vurulmuş zərərin əvəzinin tam ödənilməsini tələb edə bilər, bu şərtlə ki, qanunda və ya müqavilədə zərərin əvəzinin daha az miqdarda ödənilməsi nəzərdə tutulmasın.
20. Maddə 21.2. Zərər dedikdə, hüququ pozulmuş şəxsin pozulmuş hüququnu bərpa etmək üçün çəkdiyi və ya çəkməli olduğu xərclər, əmlakından məhrum olması və ya əmlakının zədələnməsi (real zərər), habelə hüququ pozulmasaydı, həmin şəxsin adi mülki dövriyyə şəraitində əldə edəcəyi gəlirlər (əldən çıxmış fayda) başa düşülür.
21. Maddə 21.3. Zərərin əvəzinin ödənilməsi ilə bağlı tələbin həcminin müəyyənləşdirilməsi zamanı zərərçəkənin, onun işçisinin və qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda üçüncü şəxslərin davranışının zərərin yaranmasına və artmasına hansı həcmdə şərait yaratması nəzərə alınmalıdır. 22.Maddə 551.2.1. kirayə haqqı, icarə haqqı, kapital üçün faizlər və digər vaxtaşırı ödənişlər haqqında tələblər beş il keçdikdən sonra qüvvəsini itirir. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin xx.xx.2011-ci il tarixli 80 saylı qərarı ilə təsdiq edilən “Qazdan istifadə qaydaları”:
23. Maddə 1.3. Qaz paylayıcısı tərəfindən istehlakçının qazla təchiz edilməsi qazın alqı-satqı müqaviləsinə əsasən həyata keçirilir. Həmin müqaviləyə qaz paylayıcısı ilə istehlakçı arasında qazpaylayıcı şəbəkənin balans mənsubiyyəti sərhədini müəyyən edən akt (1 nömrəli əlavə) əlavə edilir.
24. Maddə 1.4. İstehlakçıya tələb olunan qazın həcmi onun istismar edəcəyi qaz qurğularının texniki pasport göstəricilərində maksimal saatlıq qaz sərfinə uyğun olaraq müəyyən edilir.
25. Maddə 6.5. Qazpaylayıcı şəbəkəyə qanunsuz qoşulma halları aşkar edildikdə, qaz paylayıcısı qanunsuz xətti dərhal şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalı və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin şəxsdən tələb etməlidir.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi:
26. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir.
27. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir.
28. Maddə 384.0.2. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və ya əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında yeni qətnamə qəbul edə bilər.
29. Maddə 402.1. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində baxılan mülki işlər üzrə qəbul edilmiş qətnamənin mübahisələndirilən hissəsində iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə isə müvafiq olaraq on min manatdan az olan əmlak xarakterli iddialar üzrə qətnamələrdən kassasiya şikayəti verilə bilməz.
Apellyasiya baxışının hədləri
30. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır.
31. Hazırki işdə iddia qismən təmin olunduğundan və iddiaçı qətnamənin qismən, yəni iddia tələbinin təmin olunmamış hissəsini apellyasiya qaydasında mübahisələndirildiyindən, qətnamə iddianın qismən təmin olunmadığı hissədə yoxlanılır.
Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin mövqeyi
32. Məhkəmə kollegiyası apelyasiya şikayətinin dəlillərini və iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti qismən təmin edilməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi “cavabdehdən tərtib olunmuş akt üzrə 9.403,44 manat tutulması” tələbinin qismən təmin olunması hissəsində ləğv edilməli, həmin hissədə iddia tələbi qismən təmin edilməli, qətnamə qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
33. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi həmin hissə ilə bağlı cavabdehdən iddiaçının xeyrinə cəmi 608.4 manat tutmaqla səhv nəticəyə gəlmişdir.
34. Belə ki, iddiaçı cavabdehdən təbii qazdan qanunsuz istifadəyə görə tərtib olunmuş aktlar üzrə ümumilikdə 9.403,44 manat tutulmasısını məhkəmədən xahiş etmişdir.
35. Məhkəmə kollegiyasının iclasında cavabdeh ona verilmiş suallara cavab olaraq bildirmişdir ki, 5 il müddətində təbii qazdan istifadəyə görə ödəniş etməmişdir.
36. Bununla bağlı məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, cavabdeh tərəfindən təbii qazdan qeyri-qanuni olaraq 5 il müddətində ödəniş etmədən istifadə etməsində iddiaçının da təqsiri vardır.
37. Belə ki, iddiaçı qanunvericiliyin tələblərinə görə cavabdehin istifadə etdiyi qanunsuz xətti dərhal şəbəkədən ayırmaqla qazın verilməsini dayandırmalı və dəymiş zərərin ödənilməsini qanunvericiliyə uyğun olaraq həmin şəxsdən tələb etməli olduğu halda bunu həmin müddət ərzində etməmiş, bununla da ona vurulmuş zərərin artmasına özü şərait yaratmışdır.
38. Bununla belə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdeh tərəfindən təbii qazdan qeyri-qanuni olaraq 5 il müddətində ödəniş etmədən istifadə etməsinə görə ondan iddiaçının xeyrinə cəmi 608.4 manat məbləğində zərərin tutulması həm ağlabatan, həm də ədalətli deyil.
39. Məhkəmə kollegiyası göstərilənləri nəzərə alaraq hesab edir ki, təbii qazdan qanunsuz istifadəyə görə tərtib olunmuş aktlar üzrə tələb olunan 9.403,44 manat məbləğin yarısı, yəni 4.700 manat məbləğində vəsait cavabdehdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır.
40. Məhkəmə kollegiyası onu da qeyd edir ki, xx.xx.2022-ci il tarixli qərardadla cavabdehin ünvanında quraşdırılmış qaz sayğacının işlək vəziyyətdə olub-olmamasının müəyyən edilməsi məqsədilə məhkəmə mühəndislik-texniki ekspertizası təyin edilsə də, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən ekspertizanın aparılmasından imtina edilmiş, bununla da cavabdeh tərəfindən ünvanında quraşdırılmış qaz sayğacının işlək vəziyyətdə olmaması barədə bildirdiklərinin yoxlanılması mümkün olmamışdır.
41. Bununla belə, cavabdeh tərəfindən həmin sayğacın yenisi ilə əvəz edilməsi ilə bağlı iddiaçıya dəfələrlə müraciət etməsi barədə məhkəməyə hər hansı sübut təqdim edilməmiş, habelə bununla bağlı məhkəmədə iddia qaldırılmamışdır.
42. Məhkəmə kollegiyası iddia tələbinin “cavabdehdən təbii qazdan istifadəyə görə 2.088,48 manat tutulması” hissəsi ilə bağlı hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi bu hissə ilə bağlı düzgün olaraq nəticəyə gəlmişdir ki, bu tələb beş il keçdikdən sonra qüvvəsini itirdiyinə görə iddia bu hissədə təmin edilməməlidir.
43. Belə ki, məhkəmə kollegiyasının iclasında iddiaçının nümayəndəsi və vəkili də bildirmişdir ki, həmin məbləğ 2013-cü ilə kimi sayğac üzrə hesablanmış borcdur.
44. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372, 382, 384.0.2, 392, 393, 402, 405-406-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
Qət etdi:
İddiaçı apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-2(009)-1102/2022 saylı qətnaməsi İddiaçı “cavabdehdən tərtib olunmuş akt üzrə 9.403,44 manat tutulması” tələbinin qismən təmin olunması hissəsində ləğv edilsin. Həmin hissədə iddia tələbi qismən təmin edilsin. Cavabdeh təbii qazdan istifadəyə görə 4.700 (dörd min yeddi yüz) manat məbləğində pul tutularaq İddiaçı (İBAN: AZ50İBAZ********************, SWİFT:İBAZA2X, Alan Bankın müxbir hesabı: AZ03NABZ********************, Alan Bankın kodu: 805153, Bankın VÖEN **********, Müştəri VÖEN:**********) hesabına ödənilsin. Qətnamə qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində iddiaçı tərəfindən Bakı Apelyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
HAKİMLƏR Məhəmməd Rüstəmli Akif İsgəndərov Vahid Sadıqov