Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2(103)-7292/2020

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № 2(103)-7292/2020 14.09.2020 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ hakimlər X1 (sədrliyi və məruzəsi ilə), X2 və Şirinov Ziya Allahverdi oğlundan ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi Nizamlı Aygün Ülviyyət qızının katibliyi ilə, İddiaçı istehsalat Birliyi Cavabdeh qarşı maddi ziyan və pul tələbinə dair mülki iş üzrə Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)- 2218/2020 saylı işi üzrə xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadından İddiaçı istehsalat Birliyi tərəfindən verilmiş şikayətə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq m ü ə y y ə n e t d i: İddiaçı İstehsalat Birliyi Cavabdeh qarşı təbii qazdan qeyri-qanuni istifadəyə görə hesablanmış 3511,40 manat dəymiş ziyanın, həmçinin 30 manat dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 3541,40 manat pulun tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)- 2218/2020 saylı işi üzrə xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı ilə (Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəllənin 149.2.4, 150.0.7, 152.1.6, 152.4-ci maddələrinə istinadən) iddia ərizəsi və ona əlavə olunmuş sənədlər geri qaytarılmışdır. Qərardadda qeyd edilmişdir ki, işdə olan tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2017-ci il tarixli, 03/4263 saylı qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilənin 5.2-ci maddəsinə əsasən həmin müqavilə ilə yaranan mübahisələr qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həllini tapmadıqda, tərəflər məhkəməyə müraciət edə bilərlər. Göründüyü kimi tərəflər arasında bağlanmış müqavilədə birbaşa yaranmış mübahisənin məhkəməyə qədər nizama salınması öz əksini tapmışdır. Qanunverici bu kimi mübahisələrin məhz məhkəmədən kənar həllinin tərəflər arasında həll edilməsinin mümkünlüyü məsələsinin nizama salınması və məhkəmə qaydasında mübahisəyə baxılmadan həll edilmə imkanını nəzərə alaraq bu normaya riayət edilməsini göstərmişdir. Hazırda iddiaçı iddia ərizəsinə məsələnin məhkəməyə qədər (pretenziya) nizama salınmasına riayət edilməsinə dair məktub əlavə etsə də, həmin məktubun cavabdehə ünvanlanmasına dair poçt qəbzi və ya xəbərnamə əlavə etməmişdir. Bu isə ümumilikdə prosessual qanunvericiliyin tələblərinə əsasən cavabdehlə mübahisənin pretenziya qaydasında nizama salınmasına riayət edilməsi kimi qəbul edilə bilməz. Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)- 2218/2020 saylı işi üzrə xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı ləğv edilməsi barədə iddiaçı şikayət vermiş və qeyd edilmişdir ki, Xəzər Rayon Məhkəməsi prosessual hüquq normasını düzgün tətbiq etməmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsinin geri qaytarılmasının ümumi prosessual əsasını göstərsə də tərəflər arasında münasibətləri tənzimləyən maddi normaya əsaslanmamış və iddia ərizəsinin, eləcə də ona əlavə edilmiş sənədlərin geri qaytarılmasının maddi əsasını göstərməmişdir. Tərəflər arasında bağlanmış qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqı-satqısı barədə müqavilənin 5.2-ci bəndinin şərti (qarşılıqlı anlaşma) pretenziya qaydası kimi qəbul edilə bilməz. Belə ki, müqavilənin istinad olunan bəndi tərəflərin üzərinə mübahisənin məhkəməyə qədər (pretenziya qaydasında) nizama salınmasına riayət etmək, bununla bağlı qarşı tərəfə pretenziya-yazılı təklif və ya etiraz göndərmək vəzifəsi qoymur. Yəni, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin 5-ci paraqrafı hər iki tərəfə seçim imkanı tanımaqla onlara vəzifə deyil, hüquq müəyyən edir. Məhkəmənin isə müqavilənin bu müddəasını iddiaçının vəzifəsi kimi müəyyən etməsi əsassızdır. İddiaçı olaraq mülki və mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq məhkəməyə müraciət etmək hüququndan istifadə etməkdə tam haqlı olmuşlar. Qeyd olunanlarla bağlı əlavə olaraq Xəzər Rayon Məhkəməsindən başqa heç bir məhkəmə tərəflər arasında olan müqavilənin 5.2-ci maddəsini əsas gətirərək iddia ərizələrini geri qaytarmır. Həmçinin nədənsə Məhkəmənin bu mövqeyini İddiaçı İB-nin cavabdeh olduğu işlərdə müşahidə etmir. Yəni, Birliyin cavabdeh olduğu işlərdə nədənsə istehlakçılar tərəfindən müqavilənin qeyd olunan müddəasına əməl olunubolunmadığı araşıdrılmır və bir mənalı olaraq istehlakçılar tərəfindən verilmiş iddia ərizələrinə mahiyyəti üzrə baxılaraq yekun məhkəmə aktları qəbul edilir. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının xx.xx.2020-ci il tarixli 2(103)1985/2020 saylı Qərardadı ilə tərəflər arasında bağlanmış qaz paylayıcısı ilə məişət qaz qurğusu istifadəçisi arasında qazın alqısatqısı barədə müqavilənin 5.2-ci bəndinin şərtinin pretenziya qaydası kimi qəbul edilə bilməzliyi qeyd olunmuşdur. Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)- 2218/2020 saylı işi üzrə xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı ilə şikayət təmin edilməmiş və şikayət mülki işlə birlikdə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə göndərilmişdir. Məlumatlandırılması üçün qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada müvafiq tədbirlərin görülməsi nəticə vermədiyindən tərəflərin iştirakı olmadan işə baxılması mümkün hesab edilmişdir. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 2, 8, 9, 14, 149-152, 259, 385.2, 387.1, 395.1, 395.2, 397.2-ci maddələrinə əsasən birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəni qanuni və əsaslı hesab etmir. Belə ki, iddia ərizəsinə əlavə edilmiş sənədlər şikayətə əlavə edilməsədə, iddia ərizəsindən görünür ki, istehlakçıya qarşı tələb irəli sürülməzdən öncə ünvanda müvafiq aktlar tərtib edilərək cavabdehə onunla tanış olmaq imkanı yaradılmışdır. Əlbətdə, iddiaçı tərəf iddia ərizəsini təqdim etdikdə bütün sübutları təqdim etməlidir, lakin qeyd edilmiş məsələ araşdırma predmeti olduğundan iddia ərizəsinin bu əsasla qaytarılması yolverilməzdir. Ona görə ərizənin icraata qəbulu proseduru yenidən birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən müzakirə edilməli, eyni zamanda iddianın əsasını təşkil edən sənədlərin, o cümlədən iddianı imzalayan şəxsin səlahiyyətlərini müəyyən edən sənədin birinci instansiya məhkəməsinə təqdim edilməsi zəruridir. Diqqətə çatdırılmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentininxx xxxxxxxx 2003-cü il tarixli 935 nömrəli Fərmanı ilə təsdiq edilmiş “Dövlət orqanlarında, dövlət mülkiyyətində olan və paylarının (səhmlərinin) nəzarət zərfi dövlətə məxsus olan hüquqi şəxslərdə və büdcə təşkilatlarında kargüzarlığın aparılmasına dair” Təlimatın 19, 20, 24, 25, 31, 46 - 50, 143, 146, 147, 151-ci maddələrinə görə: Sənəd, ona rəsmi xarakter və hüquqi qüvvə verilməsi məqsədilə rəsmiləşdirilməlidir. Rəsmiləşdirmə sənədin imzalanması, təsdiq edilməsi, qeydə alınması və ona möhür vurulması vasitəsilə həyata keçirilir.Sənədin bütün nüsxələri imzalanır.İmzanın tərkibinə sənədi imzalamış şəxsin vəzifəsinin adı, onun şəxsi imzası, adı və soyadı daxildir. Sənədi imzalamalı olan vəzifəli şəxs müvəqqəti işdə olmadıqda, sənədi onun müavini və ya səlahiyyətlərini icra edən şəxs imzalayır. Bu zaman sənədi imzalamış şəxsin faktiki vəzifəsi, adı və soyadı göstərilməlidir. Sənədi “əvəzinə” sözünü yazmaqla və ya vəzifənin adının qabağına xətt çəkməklə imzalamaq qadağandır. Dövlət orqanının rəhbərinə göndərilən sənədlər göndərən dövlət orqanının rəhbəri tərəfindən, o olmadıqda isə onun vəzifəsini icra edən müavini tərəfindən imzalanır. Əgər sənəd blankda tərtib edilmişdirsə, sənədi imzalamış şəxsin vəzifəsi qısa şəkildə göstərilir, sənəd blankda tərtib edilməmişdirsə, sənədi imzalamış şəxsin vəzifəsi tam şəkildə göstərilir. Sənəd təsdiqetmə qrifi ilə və ya müvafiq sərəncam mahiyyətli sənəd qəbul etməklə təsdiq olunur. Sənədlərin surətlərinin çıxarılması üçün müvafiq rəhbər vəzifəli şəxsin göstərişi və ya icazəsi tələb olunur. Struktur bölməsinin rəhbəri surətlərin miqdarını, göndəriş ünvanlarını müəyyən edir və sifariş blankını imzalayır. Sənədlərin surətlərinin aidiyyəti tərəflərə verilməsi təşkilat rəhbərliyinin icazəsi ilə həyata keçirilir. Sənədin surətləri kompyuter (makina) üsulu ilə təşkilatın blankında deyil, adı vərəqdə hazırlanarsa, blankın rekvizitləri daxil edilməklə, sənədin mətni tam şəkildə köçürülür. Surətin birinci vərəqinin yuxarı sağ küncündə “Surət” qeydi yazılır. Əsli imzanı eynən təkrarlamayan, kompyuter (makina) üsulu və surətçoxaldıcı texniki vasitələrin köməyi ilə əldə edilmiş surətlər, onların əsli ilə düz olmasını təsdiq edən vəzifəli şəxs tərəfindən imzalanır və müvafiq hallarda möhürlənir.Surətlərin təsdiq edilməsi üçün sənədin “İmza” rekvizitindən aşağıda sol sahədə “Düzdür” təsdiqləyici imza əlavə edilir, surəti təsdiqləmiş şəxsin vəzifəsi, onun şəxsi imzası, adı və soyadı təsdiq edilmə tarixi göstərilir və möhür vurulur. Surətçıxaran texniki vasitələrin köməyi ilə çoxaldılmaq üçün sənədin əsli verilir, surətləri çıxarıldıqdan sonra qaytarılaraq işlərə daxil edilir. Sənədin əsli və çoxaldılmış əlavəsinin nüsxələri eyni nömrə ilə qeydə alınır.Elektron sənədin əsli və surəti “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununa uyğun olaraq hazırlanır və təsdiq edilir. Elektron sənəd çap edilərkən avtomatik olaraq birinci səhifənin üz tərəfində aşağıdakıları özündə əks etdirən qeydiyyat şifrəsi və ya ştrix-kod yerləşdirilməlidir: təşkilatın tam adı; təşkilatın hüquqi ünvanı; elektron sənədin qeydiyyat nömrəsi və qeydiyyat tarixi. Elektron sənəd göndərilməzdən əvvəl göndərən onun düzgün tərtib edildiyini (elektron imzanın, əsas və əlavə rekvizitlərin olmasını) və ünvanlanmasını yoxlayır. Elektron sənəd kimi qeydə alınmış sənəd kağız daşıyıcıda da daxil olduqda, onun üzərinə elektron sənədin qeydiyyat nömrəsini və tarixini əks etdirən ştamp vurulur. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 263, 398, 400-cü maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası, q ə r a r a a l d ı: İddiaçı İstehsalat Birliyinin şikayəti təmin edilsin. Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinin 2(003)- 2218/2020 saylı işi üzrə xx.xx.2020-ci il tarixli qərardadı ləğv edilsin. İddia ərizəsinin mümkünlüyünə yenidən baxılması üçün mülki iş Bakı şəhəri Xəzər Rayon Məhkəməsinə göndərilsin.