Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(107)-1999/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şəki şəhəri İş № 2(107)-1999/2021 20.10.2021 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakim Məcidov Ələddin Tofiq oğlunun sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Əsədli Mahir Abdulla oğlu və Mahmudov Ayaz Akif oğlundan ibarət tərkibdə, İsrafilov Elçin Əvəz oğlunun katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı borcun ödənilməsi tələbinə dair mülki iş üzrə Balakən Rayon Məhkəməsinin 12 avqust 2021-ci il tarixli, 2(019)-597/2021 nömrəli qətnaməsindən iş üzrə Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, məhkəmə kollegiyası Müəyyən etdi: Balakən Rayon Məhkəməsinin 12 avqust 2021-ci il tarixli, 2(019)-597/2021 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Hümbət Səlimov) iddia qismən təmin olunmuş, Cavabdeh əsas kredit borcuna görə 1203.48 ABŞ dollarının qətnamə icra edilən günə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi Azərbaycan manatına məzənnə ilə və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 manatın 16,80 manatının alınıb İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, dövlət rüsumu xərcinin 13,20 manatının iddiaçının özünə aid edilməsi, 100 manat ekspertiza xərcinin 56 manatının Cavabdeh , 44 manatının İddiaçı-dan tutulub dövlət büdcəsinə (Az.MEM VÖEN **********, X1, Kod 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ******************** SWİFT BİK CTREAZ22 hesaba) ödənilməsi qət edilmişdir. İşin halları İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti borclu Cavabdeh oğuna qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək Cavabdeh İddiaçı ASC-nin xeyrinə əsas borcu 1203.48 ABŞ dolları, faiz borcu 950.75 ABŞ dolları, cəmi 2154.23 ABŞ dollarının və ödənilmiş 30 (otuz) manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı ASC iddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, "xxxx" ASC ilə Cavabdeh arasında 05.10.2015-ci il tarixdə № 51-15-11- 042568 saylı Kredit Müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən, Cavabdeh şəxsi məqsədləri üçün illik 27 % olmaqla 36 ay müddətinədək 3908 ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir.Cavabdeh tərəfindən 05.10.2015-ci il tarixdə № 51-15- 11-042568 saylı Kredit müqaviləsinin müddəaları pozularaq, müqavilədə göstərilən öhdəlikləri lazımınca icra etmir. Belə ki, 05.10.2015-ci il tarixdə № 51-15-11-042568 saylı kredit müqaviləsinin 4.5-ci bəndinə əsasən borcalan müqavilə üzrə nəzərdə tutulmuş kredit və ona hesablanmış faiz məbləğləri 1 saylı Əlavədəki cədvələ uyğun olaraq vaxtında ödənilmədikdə, qismən ödənildikdə və tərəflər müddətin uzadılması barədə razılığa gəlmədikdə gecikdirilmiş borc yaranır və gecikdirilmiş borc hesablarında əks etdirilir. Gecikdirilmiş borc yarandıqda Borc alan Borc verənə hər gecikdirilmiş gün üçün icra edilməmiş öhdəliyin 0.15 % miqdarında dəbbə (penya) pulu ödəyir. Həmin müqavilənin 4.6-cı bəndinə əsasən, müqavilə üzrə nəzərdə tutulmuş kredit və ona hesablanmış faiz məbləğləri ilə əlaqədar yaranan borc öhdəliyi ümumiyyətlə icra edilmədikdə Borcalan Borcverənə verilmiş kredit məbləğinin 54 % miqdarında cərimə faiz ödəyir.05.10.2015-ci il tarixdə № 51-15-11-042568 saylı kredit müqaviləsinin 5.4.1-ci bəndinə əsasən cavabdeh bu müqavilənin 1 saylı Əlavəsindəki cədvələ uyğun olaraq ona ayrılmış krediti və həmin məbləğə hesablanmış faiz ödənişlərinivaxtında ödəməlidir. Həmin müqavilənin 5.4.5-ci bəndində əsasən cavabdeh bu müqavilənin 4.5, 4.6, 4.7-ci bəndlərində nəzərdə tutulan hallar baş verdikdə müvafiq olaraq hesablanmış cəriməni, penyanı və zərəri Borc verənin nəfinə ödəməlidir.14.04.2021-ci il tarixli maliyyə arayışına əsasən,Cavabdeh 15.04.2021-ci il tarixinə MuğanBank” ASC -yə əsas borcu 1203.48 ABŞ dolları, faiz borcu 950.75 ABŞ dolları, cəmi 2154.23 ABŞ dolları təşkil edir. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişdir. İdarə heyətinin sədri E..Həsənov məhkəməyə ərizə göndərərək işə onların iştirakları olmadan baxılmasını və iddianın təmin edilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185.1-ci maddəsinə əsasən işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında Cavabdeh iddianı qəbul etməyərək izahatında göstərmişdir ki, İddiaçı ASC ilə kredit müqaviləsini dollarla bağlamış, lakin pul ona manatla verilmişdir.İddia ərizəsinə əlavə edilmiş İddiaçı ASC-nin Zaqatala filialının müdiri X2 05 oktyabr 2015-ci il tarixli ərizəsində ona şəxsi məqsədlər üçün 36 (otuz altı) ay müddətinə, 3908 (üç min doqquz yüz səkkiz) ABŞ dolları məbləğində kredit verilməsini xahiş etmişdir. Ərizəni verib 05 oktyabr 2015-ci il tarixdə illik 27% olmaqla 36 ay müddətinə ödəmək şərti ilə 3908 dollar götürmək üçün İddiaçı ASC ilə 51-15-11-042568 nömrəli kredit müqaviləsi bağlamışlar. Müqavilə imzalanmış və təsdiq edilmişdir. Kredit müqaviləsi üzrə ayrılmış 3908 ABŞ dollar ona verilincə əvvəl iddiaçı olan Bank, ona banka 200 AZN xidmət haqqı, 204 AZN sığorta haqqı, 195.40 ABŞ dolları adı ona məlum olmayan bir əməliyyat və 39.08 ABŞ dolları miqdarında nəğd pulun çıxarılması üçün komissiya (xidmət haqqı) cəmi 404 AZN və 234.48 ABŞ dolları bankın kassasına ödətmişlər. Kredit müqaviləsi imzalanıb ona dollarla pulun verilməsi mərhələsindən başlayaraq iddiaçı olan İddiaçı ASC tərəfindən Kredit Müqaviləsinin 1.1, 1.2, 1.3, 5.2.1 və 5.2.2-ci bəndləri üzrə şərtləri pozulmuşdur.Borcverən tərəfindən ssuda hesabına köçürülmüş 3908 ABŞ dollarının verilməsi üçün kassaya müraciət etmiş, kassir olan kişi ona ayrılmış 3908 dolları manat ilə vermişdir. O, kassirə kredit müqaviləsini dollar verilməsi üçün bağladığını bildirmiş, kassir ona demişdir ki müdir qoymur dollar ilə kredit verməyə. Belə olan halda kassanın qarşısında səs küy yaratmış,mübahisə baş vermişdir.Qışqırbağır səslərinə sənədlərini tərtib edən Ruslan gəlmiş, ona demişdir ki, manatla pulu götür, sonra razılığa gələrik. Onun manatla pulu götürməyi kassaya yerləşdirilmiş kameraya da düşmüşdür. 3908 dolların əvəzinə ona 4103 manat verilmişdir. O,sənədlərini tərtib edən Ruslana bildirmişdir ki, cədvəldə qeyd edilmiş 159.54 dollarla ödənişini edəcəkdir. Dolların kursu qalxdığı halda da o, 105 manat kurs ilə kreditini ödəyəcəkdir. Pensiya kartını da onlara vermiş və bildirmişdir ki, pensiyadan deyilən məbləğdə pulunu tutsunlar. 2015-ci ilin oktyabr və noyabr aylarında 160 ABŞ dolları ilə kreditini ödəməyə başlamışdır.2015-ci ilin dekabr ayının əvvəllərində dolların kursu qalxmışdır. Zaqatala filialından ona zəng edib demişlər ki, “dolların kursu qalxıb, dekabr ayında krediti ödəmə” və soruşmuşlar ki, Qarabağda hansı torpaqların azad edilməsində vuruşmusan.Cavab vermişdir ki, Aranzəmin, Pircamalı, Naxçıvanik, Ağbulaq və Xankəndi yoluna qədər ərazinin düşməndən azad edilməsində vuruşmuşdur. Ona demişlər ki, “2016-cı ilin yanvarından kreditini 100 dollar hesabı ilə milli pulla 170 manatdan ödəyərsən. Pensiya kartını da gəl götür. Qarabağ müharibəsi veteranısan sənə güzəşt etməliyik”. Pensiya kartını götürmüşdür. İddiaçı ASC-in Zaqatala filialının rəhbərliyi ilə 2016-cı ilin yanvarından-2018ci ilin oktyabr ayınadək milli valyuta ilə (manatla) kreditin ödənilməsi ilə bağlı qarşılıqlı razılığa gəlmişlər. 2016-cı ilin 01 yanvar tarixindən kredit borcunu milli manatla ödəmişdir. Etiraza əlavəedilən ödəniş qəbzləri və cədvəllər də bunu təsdiq edir. Razılaşma əsasında 2016-cı ilin yanvar ayından manat ilə kreditin qaytarılmasını tam olaraq həyata keçirmişdir. Razılaşma olmasa idi bank buna etiraz edər və ona rəsmi qaydada xəbərdarlıq edərdi ki, krediti dollarla ödə. İddiaçı ASC tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş kreditin qaytarılması ilə bağlı 15 aprel 2021-ci il tarixli arayış da qeyd edilənlər rəsmi ödəniş cədvəllərinə əsasən tərtib edilməyib, bankın əməkdaşlarının öz mülahizələrinə uyğun olaraq hazırlanmış cədvəldir. Həmin cədvəldə kredit borcuna görə 2493.18 dollar faiz tutulması mümkün deyil. Həmin cədvəldəki faiz dərəcələrini qəbul etmək belə mümkün deyil. Qeyd edlənləri nəzərə alıb iddianın rədd edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İş üzrə yuxarıda göstərilən məhkəmə qətnaməsi çıxarılmışdır. Qətnаmədən nаrаzı qаlаn Cavabdeh аpellyаsiyа şikаyəti vermişdir. Apellyasiya şikayətinin dəlilləri Cavabdeh apellyasiya şikayətini əsaslandıraraq göstərmişdir ki, Balakən rayon məhkəməsi iddianın təmin edilməsi hissəsində qətnamə çıxararkən iddiaçının fikirlərini və ekspertin rəyini əsas götürmüşdür. Problemli kredit olduğu üçün iddiaçı tərəfindən irəli sürülmüş faiz borcunu isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 28 fevral 2019-cu il tarixli Fərmanının 8.9 -cu bəndinin tələblərinə əsaslanaraq təmin etməmişdir. Balakən rayon məhkəməsi iddiaçının əsas borc hissəsində iddiasını təmin edərkən tam araşdırma aparmamışdır. Kredit götürdüyü vaxt İddiaçıın Zaqatala filialında tərtib edilmiş ilkin ödəmə cədvəlinə əsasən əsas borcu 3908 ABŞ dolları olmuş, faiz borcu isə 1835 ABŞ dolları olmuşdur. Kredit müqaviləsi bağladığı zaman manata nisbətdə ABŞ dollarının məbləği 105 dollar idi. Həmin məbləğ ilə o, borcunu ödəsə idi, cəmi milli valyuta ilə 6030.00 manat ödəməli idi. Halbuki o, 2018-ci ilin noyabr ayına 6566.00 manat pul ödəmişdir. Kreditlə bağlı bu ana ona dəyən zərər 530.00 manatdan çox edir. Qalıq 436.00 dolları da onun üzərinə gəlinəcəyi halda ( 436 dol =741.00.man) kreditlə bağlı ona dəyən zərər 530 man+ 741 man = 1271.00 manata çatır. Bunun da tam təqsirkarı ona qanuna zidd hərəkət edərək krediti milli valyuta ilə vermək əvəzinə dollarla verən Zaqatala filialıdır. 05 iyul 2021-ci il tarixli ekspert rəyinə də etirazı ondan ibarətdir ki, ekspert rəyini İddiaçıın Minəgəçevir filialının tərtib etdiyi cəvələ əsasən verib. Amma ekspert rəyini rəsmi ödəniş cədvəllərinə əsasən verməli idi ki, orda 2018-ci ilin sonuna nə qədər əsas borcu və nə qədr faiz borcu qaldığı öz əksini tapıb. Ona görə də, Balakən Rayon Məhkəməsinin 12 avqust 2021-ci il tarixli, 2(019)- 597/2021 nömrəli qətnaməsinin “cavabdehdən əsas kredit borcuna görə 1203.48 ABŞ dollarının alınıb İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilsin hissəsində ləğv edilməsini və həmin hissədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Tərəflərin izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasında Cavabdeh apellyasiya şikayətinin dəlillərinə uyğun izahat verərək, apellyasiya şikayətinin təmin edilməsini xahiş etdi. İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi işə baxılmasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmələrinə baxmayaraq məhkəmə kollegiyasının iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə kollegiyası, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti üzrə işə onun iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etdi. Hüquqi məsələlər Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apelyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apelyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumunun “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” 2005-ci il 14 oktyabr tarixli, 04 nömrəli qərarının 17-ci bəndində göstərilir ki, kassasiya və apellyasiya instansiya məhkəmələri aşağı instansiya məhkəmələrinin qətnamələrindən şikayətlərə baxdıqda qəbul etdikləri aktlarda verilən şikayətlərin dəlillərinə müfəssəl hüquqi qiymət verməlidirlər. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki və Kommersiya kollegiyalarının “apellyasiya və kassasiya şikayətlərinin mümkünlüyü və şikayətlərə baxılmasının hədləri ilə bağlı Mülki Prosessual Məcəllənin tətbiqi məsələlərinə dair” 14 oktyabr 2020-ci il tarixli, 04/2020 nömrəli qərarının 60-cı bəndində göstərilir ki, apellyasiya və kassasiya instansiyası məhkəmələri qəbul etdikləri aktların əsaslandırıcı hissəsində aşağı instansiyası məhkəməsinin qərarının hansı hissədə yoxladıqlarını aydın ifadə etməli, məhkəmə aktını hissəvi yoxladıqda isə nəticə hissəsində hansı hissənin ləğv edildiyini, dəyişdirildiyini və yaxud dəyişdirilmədən saxlanıldığını xüsusi olaraq göstərməli, dəyişdirilmədən saxlanılan hissənin isə mübahisələndirilib-mübahisələndirilmədiyinə diqqət yetirməlidilər. Həmin qərarda göstərilmişdir ki, apellyasiya və kassasiya qaydasında məhkəmə aktları müvafiq olaraq şikayətə və ya şikayəti verən şəxsə münasibətdə deyil, mübahisələndirilən hissədə yoxlanılmalıdır. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərinə və birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticəyə aşağıda qeyd edilən hallar üzrə hüquqi dəyərləndirmə aparılmasını zəruri hesab edir. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini işin materialları üzrə yoxlayıb, cavabdehin izahatını dinləyib, iş üzrə toplanmış sübutları tədqiq edib qiymətləndirərək hesab edir ki, Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Balakən Rayon Məhkəməsinin 12 avqust 2021-ci il tarixli, 2(019)-597/2021 nömrəli qətnaməsi iddianın təmin olunmuş mübahisələndirilən 1203.48 ABŞ dolları kredit borcuna aid hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilən 05.10.2015-ci il tarixli 51-15-11- 042568 nömrəli kredit müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən Cavabdeh 36 ay müddətinə illik 27 % ödəmək şərti ilə, 3908 ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir. İşdə olan və məhkəmə iclasında tədqiq edilmiş Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin 05 iyul 2021-ci il tarixli 9/4367 nömrəli ekspert rəyindən görünür ki; rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən, hesabdan çıxarış məlumatları və İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 05.10.2015-ci il tarixli, 51-15-11-042568 nömrəli Kredit Müqaviləsinin qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla Cavabdeh banka olan borcu aşağıdakı kimi, müəyyən olunur: o cümlədən; Müqavilə bitən müddətə yəni 05.10.2018-ci il tarixinə əsas borc üzrə — 2526,08 ABŞ dolları; faiz borcu üzrə — 4068,75 ABŞ dolları; Rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 05.10.2015-ci il tarixli, 51-15-11-042568 nömrəli Kredit Müqaviləsinin qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla Cavabdeh banka olan borcu aşağıdakı kimi, müəyyən olunur: o cümlədən; 15.04.2021-ci il tarixinə olan əsas və faiz borcu; Əsas borc üzrə-----1203,58 ABŞ dolları; Faiz borcü üzrə---4715,07 ABŞ dolları; 4068,75+646,32 Ekspertiza tədqiqatının dəyəri 100 manatdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi qətnamə qəbul edərkən Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1, 386.1, 442, 445, 448.1 və 739-cu maddələrinə və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 28 fevral 2019-cu il tarixli Fərmanına istinad etməkdə haqlı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Mülki Məcəllənin 445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Mülki Məcəllənin 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 28 fevral 2019-cu il tarixli Fərmanının 5-ci bəndində Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankına tövsiyə edilmişdir ki: 5.1. bu Fərman qüvvəyə mindiyi tarixə fiziki şəxslərin xarici valyutada əsas məbləği 10 000 (on min) ABŞ dollarınadək, milli valyutada isə 17 000 (on yeddi min) manatadək olan kreditlər üzrə vaxtı keçmiş kredit borclarının restrukturizasiyası məqsədilə, Azərbaycan Respublikası Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının müraciəti əsasında, banklara 682 000 000,0 (altı yüz səksən iki milyon) manat məbləğinədək dövlət zəmanəti ilə təmin edilmiş güzəştli kredit verilməsini təmin etsin; 5.2. bu Fərmanın 5.1-ci bəndində nəzərdə tutulan tədbirlər nəticəsində bankların valyuta mövqeyinin pisləşməsinin qarşısını almaq məqsədilə ayrılmış kreditin hesabına banklara, onların müraciəti əsasında 215 000 000,0 (iki yüz on beş milyon) ABŞ dolları dəyərinədək xarici valyutada ifadə olunmuş, illik faiz dərəcəsi 0,5 faiz olmaqla qiymətli kağızların verilməsini təmin etsin; Fərmanın 6-cı bəndində banklara tövsiyə edilmişdir ki: 6.1. bu Fərmanın 7.1-ci bəndində nəzərdə tutulan siyahı üzrə vaxtı keçmiş kredit borcu olan fiziki şəxslərə yeni güzəştli kredit müqaviləsi bağlanmasını təklif etsinlər; 6.2. fiziki şəxslərin vaxtı keçmiş kredit borclarının restrukturizasiya olunacağını nəzərə alaraq, banklar bir ay müddətində həmin kreditlərə hesablanmış faizlərin silinməsini və məhkəmədə olan işlərin geri çağırılmasını təmin edən tədbirlər görsünlər; Fərmanın 8.9-cu bəndində müəyyən edilmişdir ki, faizlərin silinməsi dedikdə vaxtı keçmiş kredit borcları üzrə hesablanmış faizlərin və dəbbə pulunun (cərimə, penya) silinməsi başa düşülməlidir. Birinci instansiya məhkəməsinin araşdırmaları zamanı müəyyən edilmişdir ki, İddiaçıASC-nin Zaqatala filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 05.10.2015-ci il tarixli 51- 15-11-042568 nömrəli kredit müqaviləsinə əsasən, sonuncuya 36 ay müddətinə illik 27 % ödəmək şərti ilə, 3908 ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir.İddiaçı, İddiaçıASC müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etmiş, lakin Cavabdeh 05.10.2015-ci il tarixdə № 51-15- 11-042568 saylı Kredit müqaviləsi ilə üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etməmiş, kredit müqaviləsinin 4.5-ci bəndinə əsasən müqavilə üzrə nəzərdə tutulmuş kredit və onahesablanmış faiz məbləğləri 1 saylı Əlavədəki cədvələ uyğun olaraq vaxtında ödənilməmişdir. Cavabdeh 15.04.2021-ci il tarixinə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 1203.48 ABŞ dolları, faiz borcu 950.75 ABŞ dolları olmaqla cəmi borcu 2154.23 ABŞ dolları məbləği təşkil edir. İddiaçı ASC pretenziya qaydasına riayət edərək, cavabdehdən borcu ödəməsini tələb etmiş, lakin borclu yenə də kredit borcunu ödəməmişdir. Birinci instansiya məhkəməsi hesab etmişdir ki, iddia tələbi əsas borca aid hissədə əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. İddia tələbi faiz borcuna aid hissədə isə təmin edilməməlidr. Belə ki, iş materiallarından göründüyü kimi tərəflər arasında kredit müqaviləsi 05.10.2015-ci il tarixdə bağlanmışdır. Həmin müqaviləyə əsasən,Cavabdeh şəxsi məqsədləri üçün illik 27 % olmaqla 36 ay müddətinədək 3908 ABŞ dolları məbləğində kredit verilmişdir. Kredit müqaviləsi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərin problemli kreditlərinin həlli ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında” 28 fevral 2019-cu il tarixli Fərmanının təsiri altına düşməsinə baxmayaraq İddiaçıASC əsassız olaraq Cavabdeh faiz hesablamışıdr. Birinci instansiya məhkəməsi belə qənaətə gəlmişdir ki, iddia qismən təmin edilməli, Cavabdeh əsas kredit borcuna görə 1203.48 ABŞ dolları qətnamə icra edilən günə Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankının müəyyən etdiyi Azərbaycan manatına məzənnə ilə və dövlət rüsumu olaraq ödənilmiş 30 manatın 16,80 manatı alınıb İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməlidir. İddia qalan hissədə təmin edilməməlidir. Dövlət rüsumu xərcinin 13,20 manatı iddiaçının özünə aid edilməlidir. 100 manat ekspertiza xərcinin 56 manatı Cavabdeh , 44 manatı isə İddiaçı-ASC-dən tutulub dövlət büdcəsinə Az.MEM VÖEN **********, X1, Kod 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ41NABZ******************** SWİFT BİK CTREAZ22 hesaba ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdiyi sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə kollegiyası birinci instansiya məhkəməsinin iddianı qismən təmin edərkən iddianın təmin olunmuş 1203.48 ABŞ dolları kredit borcuna aid hissəsində hansı halları əsas götürdüyünü əsaslandırdığından məhkəmənin gəldiyi nəticə ilə razılaşır və hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsi iddianı qismən təmin edərkən həmin hissədə əsaslı və reallığa uyğun olan nəticəyə gəlmişdir. Məhkəmə kollegiyası cavabdehin apellyasiya şikayətində göstərdiklərinə münasibət bildirərək qeyd edir ki, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməli olduğundan cavabdeh də göstərdiklərini təsdiq edən sübutları məhkəmə kollegiyasına təqdim etməli olduğu halda bunu etmədiyindən onun göstərdikləri əsaslı hesab edilə bilməz. Azərbаycаn Respublikаsının Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 9.1-ci və 9.3-cü mаddələrinə əsаsən ədalət mühakiməsi çəkişmə, tərəflərin bərabərliyi və faktlar əsasında həyata keçirilir. Hakim bütün hallarda prosesin çəkişmə prinsipini təmin etməli, öz qərarını yalnız tərəflərin çəkişmə prinsipinə əsasən müzakirə etdiyi dəlillərlə, onların verdiyi izahatlarla, sənədlərlə əsaslandırmalıdır. Həmin Məcəllənin 88-ci mаddəsinə görə məhkəmə sübutlаrа obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tаm bаxdıqdаn sonrа həmin sübutlаrа tətbiq edilməli hüquq normаlаrınа müvаfiq olаrаq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qаbаqcаdаn müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Həmin Məcəllənin 217.1-ci, 217.3-cü və 217.4-cü maddələrinə əsаsən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə öz qətnаməsini yаlnız məhkəmə iclаsındа tədqiq olunmuş sübutlаrlа əsаslаndırır. Həmin Məcəllənin 218.1-ci mаddəsinə əsаsən qətnаmə çıxаrıldıqdа hаkim sübutlаrı qiymətləndirir, iş üçün əhəmiyyətli olаn nə kimi hаllаrın müəyyən edildiyini, nə kimi hаllаrın müəyyən edilmədiyini, tərəflərin hаnsı hüquqi münаsibətdə olmаlаrını, həmin iş üzrə hаnsı qаnunun tətbiq edilməli olduğunu və iddiаnın təmin olunub-olunmаdığını müəyyən edir. Məhkəmə kollegiyаsı iş üzrə toplаnmış sübutlаrı yuxаrıdа şərh olunаn mаddi və prosessuаl hüquq normаlаrı ilə əlаqəli şəkildə tədqiq edərək hesаb edir ki, birinci instаnsiyа məhkəməsi iddianı qismən təmin edərkən iddianın təmin olunmuş mübahisələndirilən 1203.48 ABŞ dolları kredit borcuna aid hissəsində düzgün nəticəyə gəldiyindən və qətnаmə həmin hissədə fаktlаr nöqteyi-nəzərindən qаnuni və əsаslı, mаhiyyəti üzrə isə düzgün olduğundаn, işdə qətnаmənin həmin hissədə аpellyаsiyа qаydаsındа ləğv edilməsi üçün əsаslаr olmаdığındаn Cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin olunmamalı, Balakən Rayon Məhkəməsinin 12 avqust 2021-ci il tarixli, 2(019)-597/2021 nömrəli qətnaməsi iddianın təmin olunmuş mübahisələndirilən 1203.48 ABŞ dolları kredit borcuna aid hissəsində dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki-Prosessuаl Məcəlləsinin 385.2-ci maddəsində qeyd edilir ki, birinci instansiya məhkəməsinin faktlar nöqteyi-nəzərindən qanuni və əsaslı olan və mahiyyəti üzrə düzgün olan qətnaməsi yalnız formal mülahizələrə görə ləğv edilə bilməz. Həmin Məcəllənin 384.0.1-ci mаddəsinə görə аpellyаsiyа instаnsiyаsı məhkəməsi qətnаməni dəyişdirmədən, аpellyаsiyа şikаyətini isə təmin etmədən sаxlаyа bilər. Həmin Məcəllənin 402.1-ci maddəsinə əsasən mülki işlər üzrə qəbul edilmiş qətnamənin mübahisələndirilən hissəsində iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə isə müvafiq olaraq on min manatdan az olan əmlak xarakterli iddialar üzrə qətnamələr istisna olmaqla, apellyasiya məhkəmələrinin mülki və kommersiya kollegiyalarının və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki və kommersiya kollegiyalarının qətnamələrindən kassasiya şikayəti verilə bilər. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin 372, 384-385, 392, 393 və 402-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə kollegiyası QƏT ETDİ: Cavabdeh tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikayəti təmin edilməsin. İş üzrə Balakən Rayon Məhkəməsinin 12 avqust 2021-ci il tarixli, 2(019)-597/2021 nömrəli qətnaməsi iddianın təmin olunmuş mübahisələndirilən 1203.48 ABŞ dolları kredit borcuna aid hissəsində dəyişdirilmədən sаxlаnılsın. Qətnamədən kassasiya şikayəti verilə bilməz. Sədrlik edən: Ələddin Məcidov Hаkimlər: Mahir Əsədli Ayaz Mahmudov