Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2(107)-2020/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № 2(107)-2020/2021 16.12.2021 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Abbasov Gündüz Qasım oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Eyvazov Akif Məhərləm oğlu və Məlikov Vəzirxan İsgəndər oğlundan ibarət tərkibdə, Hümmətov Hümmət Həmid oğlunun katibliyi ilə, Yevlax Rayon Məhkəməsinin 23 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(039)-1774/2020 nömrəli qətnaməsindən İddiaçı QSC-nin nümayəndəsi X3 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq Müəyyən etdi: Yevlax Rayon Məhkəməsinin (hakim Ruslan Əlizadə) 23 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(039)-1774/2020 nömrəli qətnaməsi ilə iddia tələbi qismən təmin edilərək, əsas kredit borcu 1515 dolları, 2701.68 ABŞ dolları faiz borcu, 35 ABŞ dolları cərimə borcu, cəmi 4251.68 ABŞ dolları borc ödəniş günü üçün Mərkəzi Bankın müəyyən etdiyi rəsmi məzənnə üzrə manat hesabı ilə və ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumu 06 fevral 1977-ci il tarixdə Yevlax rayonu, Salahlı kəndində doğulmuş, Yevlax rayonu, Salahlı kəndində qeydiyyatda olan Cavabdeh1 və 20 oktyabr 1950-ci il tarixdə Yevlax rayonu, Salahlı kəndində doğulmş, Yevlax rayonu, Salahlı kəndində qeydiyyatda olan X1 müştərək qaydada alınaraq İddiaçı QSC-yə ödənilməsi, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi qət edilmişdir. İşin halları İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti (bundan sonra iddiaçı və ya İddiaçı QSC) cavabdehlər Cavabdeh1, X2 və Cavabdeh3 (bundan sonra cavabdeh və ya Cavabdeh1, Xalidə Yusifova və Cavabdeh3) qarşı «kredit müqaviləsi üzrə borc» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Yevlax Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək cavabdehlərdən müştərək qaydada İddiaçı QSC-nin xeyrinə 015R********** saylı kredit razılaşması üzrə 1515 ABŞ dolları məbləğində kredit borcu, 2701.68 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 1012.03 ABŞ dolları məbləğində cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə cəmi 5228.71 ABŞ dolları məbləğində borcun, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutulması barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbini onunla əsaslandırmışdır ki, Cavabdeh1 İddiaçı QSC ilə bağladığı 28 aprel 2015-ci il tarixli 015L**********16 saylı uzunmüddətli kredit müqaviləsinə əsasən 120 (yüz iyirmi) ay müddətinə 30000 (otuz min) ABŞ dolları məbləğində kredit xətti açılmışdır. Bu müqaviləyə əsasən cavabdehə veriləcək məbləğ və müddət ayrıca olaraq kredit razılaşması ilə müəyyən olunur. Uzunmüddətli kredit müqaviləsi üzrə Cavabdeh1 İddiaçı QSC ilə bağladığı 28 aprel 2015-ci il tarixli 015R********** saylı kredit razılaşması əsasında 24 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 2.25% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissəhissə qaytarmaq şərti ilə 6000 (altı min) ABŞ dolları məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 04 fevral 2016-cı il tarixli 015R**********S saylı, 05 sentyabr 2016cı il tarixli 015R**********SA saylı, 05 sentyabr 2017-ci il tarixli 015R**********SB saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh1 kredit razılaşmasının 1.2-ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 07 iyun 2019-cu il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh1 götürdüyü kredit borcundan 4485 ABŞ dolları ödəmiş, onun 1515 ABŞ dolları məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3-cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytanlmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndi ilə müəyyən olunmuş aylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən bildiririk ki, Cavabdeh1 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 29 iyul 2020-ci il tarixə 418 gün üçün hesablanmış faiz borcu 2701.68 ABŞ dolları təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0.5 % məbləğində cərimə ödəməlidir. 29 iyul 2020-ci il tarixə 418 gün üçün hesablanmış cərimə 1012.03 ABŞ dolları təşkil edir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında izahat verən Cavabdeh1 izahatında bildirmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 fevral 2019-cu il tarixli Fərmanına əsasən ona kompensasiya ödənilmişdir. Hazırda bankın iddiasını qismən qəbul edir. Belə ki, cərimə borcunda ona köməklik edilməsini xahiş edir. Qalan borcu hissə-hissə ödəyəcəkdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında izahat verən Xalidə Yusifova izahatında bildirmişdir ki, bankın iddiasını qismən qəbul edir. Cərimə borcunda onlara köməklik edilsə, qalan borcu hissə-hissə ödəyəcəkdir. İş üzrə Yevlax Rayon Məhkəməsinin 23 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(039)-1774/2020 nömrəli qətnaməsi qəbul edilmişdir. Qətnamədən İddiaçı QSC-nin nümayəndəsi X3 apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin iddia tələbinin zaminə münasibətdə təmin olunmaması hissəsində ləğv edilərək, iddianın həmin hissədə də təmin edilməsi barədə yeni qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 09 mart 2021-ci il tarixli 2(107)- 335/2021 nömrəli qətnaməsi ilə iddiaçının nümayəndəsi tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməmiş və iş üzrə Yevlax Rayon Məhkəməsinin 23 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(039)-1774/2020 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən sаxlаnılmışdır. Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 09 mart 2021-ci il tarixli 2(107)- 335/2021 nömrəli qətnaməsindən iddiaçı tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti əsasında işə baxan Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 17 iyul 2021-ci il tarixli 2(102)-4130/2021 nömrəli qərarı ilə kassasiya şikayəti qismən təmin edilimiş, Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasının 09 mart 2021-ci il tarixli 2(107)-335/2021 nömrəli qətnaməsi qismən, yəni iddia tələbinin zamin Cavabdeh3 qarşı rədd edilməsi hissəsində ləğv olunmuş və iş həmin hissədə yeni apellyasiya baxışına qaytarılmışdır. Apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri İddiaçı QSC apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, birinci instansiya məhkəməsi maddi və prosessual hüquq normalarını pozmaqla əsassız qətnamə qəbul etmişdir. Belə ki, Cavabdeh1la İddiaçı QSC ilə bağladığı 28.04.2015-ci il tarixli 015L**********16 saylı uzunmüddətli kredit müqaviləsinə əsasən 120 (yüz iyirmi) ay müddətinə 30000 (otuz min) ABŞ Dolları məbləğində kredit xətti açılmışdır. Sonradan o, İddiaçı QSC ilə bağladığı 28.04.2015-ci il tarixli 015R********** saylı kredit razılaşması əsasında 24 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 2.25% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissəhissə qaytarmaq şərti ilə 6000 (altı min) ABŞ Dolları məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 04.02.2016-cı il tarixli 015R**********S saylı, 05.09.2016-cı il tarixli 015R**********SA saylı, 05.09.2017-ci il tarixli 015R**********SB saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh1 kredit razılaşmasının tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri banka qaytarmamışdır. Uzunmüddətli kredit müqaviləsi üzrə Cavabdeh1 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə Cavabdeh3 zaminlik müqavilələrinə əsasən bank qarşısında öz üzərlərinə məsuliyyət götürmür. İşdə iştirak edən şəxslərin izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasının keçirilməsinin vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq, tərəflər məhkəmə iclasına gəlməmişlər. İddiaçı QSC məhkəmə kollegiyasına İddiaçı QSC-nin İdarə Heyətinin sədrinin birinci müavini Evgenia Gashikulina tərəfindən imzalanaraq möhürlə təsdiq edilmiş 23 noyabr 2021-ci il tarixli ərizə göndərərək 28.04.2015-ci il tarixli 015R********** saylı kredit razılaşması üzrə borc cavabdehlər Cavabdeh1, Xalidə Yusifova və Cavabdeh3 tərəfindən tam şəkildə banka ödənildiyindən iddia tələblərindən imtina etdiklərini bildirərək qeyd edilənlərin nəzərə alınmasını və mülki işin icraatına xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-in 376.2-ci maddəsinə əsasən, işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Hüquq məsələləri Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. İşdən görünür ki, İddiaçı QSC məhkəmə kollegiyasına ünvanladığı ərizədə iddia tələbindən imtina etdyini bildirmiş və həmin iş üzrə icraata xitam verilməsinə dair qərardad çıxarılmasını xahiş etmişlər. Kollegiyanın fikrincə iddiaçının ərizəsi iddiadan imtina kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin: 52.1-ci maddəsində göstərilir ki, iddiaçı iddiadan imtina edə bilər. İddiadan imtina yazılı formada ifadə edilməlidir. 261.0.4-cü mаddəsinə əsаsən, iddiaçı iddiadan imtina etmişsə və bu imtina məhkəmə tərəfindən qəbul olunmuşsa, iş üzrə icrааtа xitаm verilir. 370-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti qəbul olunduqdan sonra iddiaçının iddiadan imtina etməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinə ünvanlanmış yazılı ərizələrdə ifadə olunmalıdır və ərizələrə baxılma qaydası, iddiadan imtinanın qəbul edilibedilməməsinin nəticələri bu Məcəllənin 191-ci maddəsinin qaydaları ilə müəyyən edilir. 9.1-ci mаddəsinə əsаsən, ədаlət mühаkiməsi çəkişmə, tərəflərin bərаbərliyi və fаktlаr əsаsındа həyаtа keçirilir. Mülki-prоsessuаl qаnunvericilikdən də göründüyü kimi, mülki işlərdə tərəflər mövcud оlduğu hаldа mülki icrааt mövcud оlа bilər və yаlnız bu hаldа çəkişmə prinsipinin tələblərinə əməl edilə bilər. 384.0.5-ci maddəsinə əsasən, birinci instansiya məhkəməsinin qətnamə və ya qərardadını qismən ləğv edə, qətnamə və ya qərardadı tamamilə, yaxud qismən ləğv edib, bu Məcəllənin 259.0.1-259.0.5-ci və 259.0.8-259.0.12-ci maddələrinə müvafiq olaraq iddianı tamamilə, yaxud qismən baxılmamış saxlaya, qətnamə və ya qərardadı tamamilə, yaxud qismən ləğv edib, bu Məcəllənin 261-ci maddələrinə müvafiq olaraq iş üzrə icraata xitam verə bilər. Mülki işin materiallarından görünür ki, İddiaçı QSC-in iddia tələbindən imtina etməsi tərəflərin hüquq və maraqlarına toxunmur. Əklsinə, iddiaçının iddiadan imtina etməsi cavabdehlərin mənafeyinə uyğundur. Belə vəziyyətdə məhkəmə kollegiyası hazırkı iş üzrə iddiaçının iddiаdan imtina etməsini nəzərə alaraq mülki işin icraatına xitam verilməsini mümkün hesab edir. Ona görə də kollegiya hesab edir ki, Yevlax Rayon Məhkəməsinin 23 sentyabr 2020ci il tarixli 2(039)-1774/2020 nömrəli qətnаməsi ləğv edilməli, mülki işin icrааtınа xitаm verilməlidir. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 384, 385, 400 , 402 və 404-407-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası Qərаrа аldı: İddiaçı Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin iddiadan imtinası qəbul edilsin. Yevlax Rayon Məhkəməsinin 23 sentyabr 2020-ci il tarixli 2(039)-1774/2020 nömrəli qətnaməsi ləğv edilsin və mülki iş üzrə icrааtа xitаm verilsin. Qərаrdаd, qərardaddan kassasiya şikayəti verilməmişdirsə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün sonra qаnuni qüvvəyə minir. Qərаrdаddаn, tərəflər, üçüncü şəxslər, xüsusi icraat işləri üzrə isə ərizəçi və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda onlara rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsı vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsına kassasiya şikayəti verə bilərlər.