Şəki Apellyasiya Məhkəməsi Qərardad — İş №2(107)-248/2021

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Şəki şəhəri İş № 2(107)-248/2021 21.01.2021 ŞƏKİ APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Hakimlər Abbasov Gündüz Qasım oğlu (sədrlik edən və məruzəçi), Hüseynov Mirbahəddin Mirdamət oğlu və Hüseynov Elçin Şirin oğlundan ibarət tərkibdə, Hümmətov Hümmət Həmid oğlunun katibliyi ilə, Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(025)-699/2020 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh tərəfindən verilmiş аpellyasiya şikаyətinə açıq məhkəmə iclasında baxaraq Müəyyən etdi: Qəbələ Rayon Məhkəməsinin (hakim Abbas Əliyev) xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(025)-699/2020 nömrəli qətnaməsi ilə İddiaçı Cavabdeh qarşı “borc” tələbinə dair tələbinə dair iddiаsı təmin edilərək Cavabdeh 12500 (on iki min beş yüz) manat məbləğində əsas borc, 10000 manat faiz borcu və 30 (otuz) manat dövlət rüsumu olmaqla, ümumilikdə 22530 (iyirmi iki min beş yüz otuz) manat məbləğində pulun alınaraq İddiaçı ödənilməsi, aparılmış ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri - 124 (bir yüz iyirmi dörd) manat məbləğində pulun Cavabdeh tutularaq, Az.MEM, VÖEN **********, AZ34CTRE********************, Dövlət Xəzinədarlığı Agentliyi, KOD 210005, VÖEN **********1, müxbir hesab AZ41NABZ013601**********3944, SWİFT BİK CTREAZ22, büdcə təsnifatının kodu 142319, büdcə səviyyəsinin kodu 3, Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi hesabına keçirilməsi qət edilmişdir. İşin halları İddiaçı (bundan sonra iddiaçı və ya İddiaçı) cаvаbdeh Cavabdeh (bundan sonra cavabdeh və ya Cavabdeh) qarşı borc tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Qəbələ Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək, cavabdehdən ona borclu olduğu 12500 (on iki min beş yüz) manat əsas borcu, 2019-cu ilin noyabr ayından 2020-ci ilin iyun ayına kimi olan dövrdə razılaşmalarına əsasən borc verdiyi məbləğin 10 faizi olmaqla, 8 X 1250=10000 (on min) manat əlavə pul vəsaiti və 30 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu olmaqla, cəmi 22530 (iyirmi iki min beş yüz otuz) manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq ona ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, o, cavabdehi qohumları ilə birlikdə ticarətlə məşğul olduğu illərdən tanıyır. Amma 2017-ci ildən etibarən Qəbələ şəhəri İ.B.Qutqaşınlı küçəsində işlətdiyi mağazada daha tez-tez isti söhbətləri olmuşdur. Cavabdeh həmin mağazada paltarlar və konturların topdan və pərakəndə satışını həyata keçirirmiş. Elə o zamandan onunla alış-veriş etdiyindən hərəkətlərində etibarlı adam təsiri bağışlamışdır. Münasibətləri normal olduğundan hərdən onunla mağazanın yaxınlığında olan çayxanada oturub çay içib söhbət edirmişlər. Söhbət əsnasında ona bildirmişlər ki, əgər tapıb, düzüb qoşub ona borc pul versə, mağazaya çoxlu pal-paltar və kontur alıb satar. Ona da verdiyi borcundan əlavə artıqlaması ilə əlavə pul qaytarar. O da cavabdehin belə inandırıcı və cəlbedici təkliflərinə inanmışdır. Onlar cavabdehlə ona inandığından və etibar etdiyindən şifahi və yazılı şəkildə razılaşdıqdan sonra ordan-burdan əlinə pul düşdükcə gətirib cavabdehə verirmiş. Beləliklə, ayrı-ayrı vaxtlarda o, cavabdehlə ümumilikdə 12500 (on iki min beş yüz) manat borc pul vermişdir. Bir müddət keçdikdən sonra ona pul lazım olduğundan və cavabdeh ona vəd etdiyi puldan heç bir məbləğ geri qaytarmadığından ona borclu olduğu pulu qaytarmasını istəmişdir. Cavabdeh isə ona bildirmiş ki, imkanı olmadığından onun borcunu qaytara bilməyəcəkdir. O, dəfələrlə cavabdehin işlədiyi mağazaya gedib ona borclu olduğu 12500 (on iki min beş yüz) manat borcu və vəd etdiyi əlavəni ona verməsini tələb etsə də, cavabdeh ona borclu olduğu və vəd etdiyi pulu qaytarmamışdır və ümumiyyətlə qaytarmayacağını bildirmişdir. Bu problemi o, cavabdehin valideyninə bildirmişdir. Lakin cavabdehin atası Ağayev Ədalət də ona bildirmiş ki, “oğluna nahaq pul vermişdir. Ona bir qəpik də pul verməyəcəklər. Get kimə istəyirsən şikayət elə”. Gec də olsa anlamışdır ki, cavabdeh ona olan etibarından sui istifadə edərək ondan aldığı və ona borclu olduğu 12500 (on iki min beş yüz) manat borc pulu müxtəlif bəhanələrlə qaytarmaq istəmir. Belə olduqda o da məcbur olub ona borcu vermək istəməyən cavabdeh barəsində xx.xx.2020-ci il tarixində Qəbələ RPŞ-nə şikayət etmişdir. Cavabdeh şöbəyə gələrək ondan həqiqətən də ayrıayrı vaxtlarda, bir neçə dəfəyə ümumilikdə 12500 (on iki min beş yüz) manat borc pul aldığını etiraf etmişdir. Qəbələ RPŞ-nə ünvanladığı xx.xx.2020-ci il tarixli müraciətinə cavab olaraq xx.xx.2020-ci il tarixli məktubda Qəbələ RPŞ-dən ona bildirmişlər ki, müraciətində göstərdiyi xüsusatlarla bağlı mülki qaydada məhkəmə orqanlarına müraciət etməlidir. Bundan sonra, xx.xx.2020-ci il tarixində o, cavabdehə rəsmi qaydada poçtla məktubla müraciət edərək borclu olduğu 12500 (on iki min beş yüz) manat borcunu qaytarmasını ona bildirmişdir. Lakin onun məktubuna da bu günə kimi hec bir cavab verməmişdir (poçt qəbzinin surəti məhkəməyə təqdim olunacaqdır). Beləliklə, cavabdeh artıq bir xeyli müddətdir ki, ona borclu olduğu 12500 (on iki min beş yüz) manat borcunu dəfələrlə və müxtəlif üsul və vasitələrlə qaytarmağı tələb etməsinə çaxmayaraq müxtəlif bəhanələrlə borcunu qaytarmaqdan yayınır. Bütün cəhdlərinə baxmayaraq bu günə kimi cavabdeh onu aldadır və borcunu qaytarmır və üzərinə götürdüyü öhdəlikləri icra etmək istəmir. Bu isə kobud qanun pozuntusudur. Qanunvericiliyin və aralarında olan şifahi və yazılı razılaşmanın, işgüzar adətlərin tələblərinə uyğun olaraq cavabdeh üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməli olduğu halda onları pozur və üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirmir. Yuxarıda qeyd olunanlardan sonra cavabdeh ona borclu olduğu 12500 (on iki min beş yüz) manat məbləğində borcunu tam məbləğdə ödəməlidir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında izahat verən iddiaçı iddia ərizəsinə uyğun izahat verib eyni zamanda göstərmişdir ki, 1-ci müqaviləyə əsasən cavabdehə 1000 ABŞ dolları məbləğində pul vermişdir. Cavabdeh 1000 ABŞ dolları üçün hər ay ona 100 ABŞ dolları faiz ödəməli imiş. 2-ci müqaviləyə əsasən cavabdehə 1000 ABŞ dolları qalmaqla yenidən 3100 manat borc pul vermişdir. 3100 manat üçün də hər ay faiz olaraq cavabdeh ona 310 manat ödəməli imiş. Bundan sonra 3-cü müqaviləyə əsasən 3700 manat,4-cü müqaviləyə əsasən 3800 manat cavabdehə pul vermişdir. 5-ci müqavilə xx xxxxxx 2019cu il tarixdə bağlanılmışdır. Həmin müqavilə bağlanarkən o, cavabdehə borc pul verməmişdir. Əvvəlki 4 müqavilədə olan borc məbləğlərini cəmləmişlər, cavabdehin ona 12500 manat əsas borcu olduğunu dəqiqləşdirmişlər və xx xxxxxx 2019-cu ildən əvvəlki müqavilələr üzrə olan faiz borc məbləğlərini sıfırlamışlar. xx xxxxxx 2019-cu il tarixdə bağlanan müqavilədən sonra cavabdehin ona 12500 manat əsas borcu qalmaqla, hər ay 1250 manat faiz borcu ödəməyi öz öhdəsinə götürmüşdür. Həmçinin Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx xxxxxxxx 2020-ci il tarixli, 4/571 nömrəli rəyi ilə tanış olmuşdur və həmin rəydə də cavabdehin müqavilələrə özünün qol çəkməsi təsdiqini tapmışdır. Göstərilənlərin nəzərə alınmasını və iddia tələbinin təmin edilməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında izahat vermiş iddiaçının vəkili və etibarnamə üzrə nümayəndəsi Vəkil iddianı müdafiə edərək, iddia tələbinin təmin olunması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Birinci instansiya məhkəməsinin iclasında izahat verən Cavabdeh iddianı qəbul etməyərək göstərmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin rəyini almış və rəy ilə tanış olmuşdur. Lakin yenə də bildirmək istəyir ki, o, iddiaçı ilə aralarında bağlanmış yalnız birinci müqaviləyə imza çəkmişdir. Qalan müqavilələri imzalamağı xatırlamır. Lakin iddiaçıdan 12.500 manat almış və həmin pulu faizi ilə birlikdə geri qaytarmışdır. Odur ki, məhkəmədən ədalətli və qanuni qərar qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İş üzrə Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(025)-699/2020 nömrəli qətnaməsi qəbul edilmişdir. Qətnamədən Cavabdeh apellyasiya şikayəti verərək, qətnamənin ləğv edilməsi və iddia tələbinin təmin edilməməsi barədə yeni qətnaməsi çıxarılmasını xahiş etmişdir. Apellyasiya şikayətlərinin dəlilləri Cavabdeh apellyasiya şikayəti birinci instansiya məhkəməsində verdiyi izahata uyğun əsaslandırılmışdır. İşdə iştirak edən şəxslərin izahatları Məhkəmə kollegiyasının iclasının keçirilməsinin vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq tərəflər məhkəmə iclasına gəlməmişlər. İddiaçı məhkəməyə “Elektron notariat” X1 Çıxarış göndərərək Şəki Apellyasiya Məhkəməsinin icraatında olan 2(107)-2335/2020 nömrəli mülki iş üzrə heç bir mübahisəsi olmadığından iddiasından imtina etmişdir. O cümlədən, iddiadan imtina barədə ərizə göndərərək hazırda cavabdeh ilə hazırkı müqavilələr üzrə mübahisələri olmadığından və razılığa gəldiklərindən (öz aralarında xx.xx.2020-ci il tarixli borc müqaviləsi) hazırkı mübahisə predmeti olan müqavilələr üzrə (xx xxxx 2017-ci il tarixli, xx.xx.2017-ci il tarixli, xx.xx.2017-ci il tarixli, xx.xx.2018-ci il tarixli və xx.xx.2019-cu il tarixli müqavilələr) iddiadan imtina etdiyini və mübahisə olmadığından 2(107)-2335/2020 mülki iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh məhkəmə kollegiyasına ərizə göndərərək iddiaçı ilə razılaşdığıını, iddiaçının iddiadan imtina etdiyini bildirmiş, iddiaçının iddiadan imtinasının qəbul edilərək mülki iş üzrə icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası MPM-in 376.2-ci maddəsinə əsasən, işə onların iştirakı olmadan baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Hüquq məsələləri Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə görə, apellyasiya instansiyası məhkəməsi tam hüquqlu məhkəmə kimi işə, işdə olan və əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında mahiyyəti üzrə baxır. Həmin Məcəllənin 372.6-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Həmin Məcəllənin 372.7-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. İşdən görünür ki, İddiaçı məhkəmə kollegiyasına ünvanladığı ərizədə Cavabdeh ilə hazırkı müqavilələr üzrə mübahisələri olmadığından və razılığa gəldiklərindən Qəbələ Rayon Məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilərək icraata xitam verilməsini xahiş etmişdir. Cavabdeh mülki iş üzrə icraata xitam verilməsinə razıdır. Azərbаycаn Respublikаsı Mülki Prosessuаl Məcəlləsinin: 52.1-ci maddəsində göstərilir ki, iddiaçı iddiadan imtina edə bilər. İddiadan imtina yazılı formada ifadə edilməlidir. 261.0.4-cü mаddəsinə əsаsən, iddiaçı iddiadan imtina etmişsə və bu imtina məhkəmə tərəfindən qəbul olunmuşsa, iş üzrə icrааtа xitаm verilir. 370-ci maddəsinə əsasən, apellyasiya şikayəti qəbul olunduqdan sonra iddiaçının iddiadan imtina etməsi apellyasiya instansiyası məhkəməsinə ünvanlanmış yazılı ərizələrdə ifadə olunmalıdır və ərizələrə baxılma qaydası, iddiadan imtinanın qəbul edilibedilməməsinin nəticələri bu Məcəllənin 191-ci maddəsinin qaydaları ilə müəyyən edilir. 9.1-ci mаddəsinə əsаsən, ədаlət mühаkiməsi çəkişmə, tərəflərin bərаbərliyi və fаktlаr əsаsındа həyаtа keçirilir. Mülki-prоsessuаl qаnunvericilikdən də göründüyü kimi, mülki işlərdə tərəflər mövcud оlduğu hаldа mülki icrааt mövcud оlа bilər və yаlnız bu hаldа çəkişmə prinsipinin tələblərinə əməl edilə bilər. 391-ci maddəsinə əsasən, məhkəmənin qətnaməsi bu Məcəllənin 19-20-ci fəsillərində göstərilən əsaslar olduqda apellyasiya qaydasında icraata xitam verilməklə və ya ərizəni baxılmamış saxlamaqla ləğv edilməlidir. Mülki işin materiallarından görünür ki, İddiaçı iddia tələbindən imtina etməsi tərəflərin hüquq və maraqlarına toxunmur. Belə vəziyyətdə məhkəmə kollegiyası hazırkı iş üzrə iddiaçının iddiаdan imtina etməsini, cavabdehində buna razı olmasını nəzərə alaraq mülki işin icraatına xitam verilməsini mümkün hesab edir. Ona görə də Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(025)- 699/2020 nömrəli qətnаməsi ləğv edilməli, mülki işin icrааtınа xitаm verilməlidir. MPM-in 402-ci maddəsinə görə, apellyasiya məhkəmələrinin mülki və kommersiya kollegiyalarının və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki və kommersiya kollegiyalarının qətnamələrindən, apellyasiyanın qeyri-mümkün hesab edilməsi, kassasiya şikayətinin qaytarılması, habelə iş üzrə icraata xitam verilməsi barədə qərardadlarından kassasiya şikayəti verilə bilər. Qeyd edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 384, 385, 391, 400, 404-407-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası qərаrа аldı: İddiaçının iddiadan imtinası qəbul edilsin. Qəbələ Rayon Məhkəməsinin xx xxxxxxx 2020-ci il tarixli 2(025)-699/2020 nömrəli qətnaməsi ləğv edilsin və mülki iş üzrə icrааtа xitаm verilsin. Hazırkı qərаrdаddаn tərəflər, üçüncü şəxslər və maraqlı şəxslər tələbləri təmin olunmadığı hallarda qərardadın surəti onlara rəsmi qаydаdа verildiyi gündən 10 (on) gün müddətində Şəki Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyаsına kassasiya şikayəti verə bilərlər. Qərаrdаd ondan kassasiya şikayəti verilmədikdə surəti işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 10 gün sonra qаnuni qüvvəyə minir.