Naxçıvan MR Şərur Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(110)-1039/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Şərur şəhəri İş № 2(110)-1039/2024 28.11.2024 NAXÇIVAN MR ŞƏRUR RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Mehdi Ədalət oğlunun sədrliyi, Ceyranova Aytac Ramiz qızının katibliyi, İddiaçı və cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə iştirakı ilə, İddiaçı Cavabdeh qarşı alimentin artırılması tələbinə dair mülki işə Şərur Rayon Məhkəməsinin inzibati binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehlə birgə nikahından xx.xx.2017-ci il tarixdə doğulmuş X2 və xx.xx.2018-ci il tarixdə doğulmuş X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün Şərur Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(110)-775/2023 saylı qətnaməsi ilə müəyyən olunmuş alimentin cavabdehin aylıq qazancının və digər gəlirlərinə olan münasibətdə sabit pul məbləğinə dəyişdirilərək bir uşağa görə 235 manat olmaqla, iki uşağa görə 470 manat miqdarında alimentin tutularaq onun xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı iddia tələbinin əsası kimi iddia ərizəsində cavabdehlə aralarında xx.xx.2016-cı il tarixdə bağlanmış nikahın Şərur Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(110)- 775/2023 saylı qətnaməsi ilə pozulduğunu, bu nikahdan doğumuş azyaşlı uşaqlarının yaşayış yerlərinin onun yanında saxlanılmasının müəyyən edildiyini, həmin uşaqların yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün cavabdehin aylıq qazancının 1/3 hissəsi miqdarında alimentin tutularaq onun xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edildiyini, uşaqların artıq böyüdüyünü, onların gündəlik tələbatlarının artdığını, cavabdehin aliment ödəməkdən başqa uşaqların digər tələbatları ilə maraqlanmadığını, cavabdehin qazancı barədə məlumat əldə etmək onun imkanı xaricində olduğunu, ona görə də alimentin cavabdehin aylıq qazancına münasibətdən sabit pul məbləğində dəyişdirilməsinin məqsədə uyğun olduğunu, ilkin mediasiya sessiyasında razılığa gələ bilmədiklərini bildirmişdir. İşdə iştirak edən şəxslərin izahatı: Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı izahatında və verilən suallara cavabında iddia ərizəsində göstərdiyi halları təsdiqlədiyini, cavabdehin uşaqlara aliment təyin olunan vaxtı hərbi hissədə işlədiyini, lakin indi işdən çıxdığını, hər ay 300 manat aliment ödədiklərini, lakin o məbləğin uşaqların saxlanması üçün kifayət olmadığını, qızının gözünün xəstə olduğunu, uşağın hər il bir dəfə gözündən əməliyyat olunduğunu, oğlunun isə nitq qüsurlu olduğunu, onların müalicə xərclərini qarşılaya bilmədiyini, Şərur şəhərində kirayədə yaşadığını, heç bir yerdə işləmədiyini, uşağın gözü üçün onu Türkiyəyə müalicəyə apardığını, buna görə cavabdehin uşaqların aparılması üçün etibarnamə verdiyini, lakin onu ləğv etdirdiyini, hərəkət sərbəstliyi ilə bağlı məhkəmədə iddia qaldıracağını, bu dediklərininin heç birini qəbul etmədiyini, ona şər atdıqlarını, onu döydüyü üçün hərbi hissəyə şikayət etdiyini, ona görə onu işdən çıxartdıqlarını, ata evində qardaşının və onun ailəsi yaşadığından burada atası ilə bərabər kirayədə yaşadıqlarını, həmçinin uşaqların Şərur şəhərindəki 2 № li məktəbə getdiklərini, uşaqların nənəsinin onlarla məktəbdə görüşdüyünü, uşağa görə 200 manat pensiya, ona baxım pulu isə 100 manat aldığını bildirərək məhkəmədən iddianın təmin olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclaslarında iştirak edən cavabdehin nümayəndəsi Nümayəndə izahatında və verilən suallara cavabında iddianı qəbul etmədiyini, oğlunun 5 il hərbi işlədiyini, o vaxt əmək haqqının 500 manatının aliment kimi tutulduğunu, müharibə iştirakçısı olduğunu və beyin travmasını keçirdiyini, 2 aydır ki, işdən öz ərizəsi əsasında çıxdığını, hal-hazırda Türkiyədə müalicə aldığını, 300 manat alimenti özünün ödədiyini, cavabdehin nəvələri ilə görüşdürmədiklərini, nəvələrini görməyə haqqının olduğunu, iddiaçının başqa bir adama görə öz ailəsini dağıtdığını, iddiaçının Xanlıqları Pərvin adında adamla evli olduğu vaxtdan əlaqəsinin olduğunu, indi də onların əlaqəsinin davam etdiyini, Pərvin adlı şəxs evli və iki uşağının olduğunu, ailəsi ilə boşanıb iddiaçı ilə ailə qurmaq istədiyini, bunların hamısının Pərvinin yoldaşının xalasının onların evinə zəng vuraraq məlumat verdiyini, iddiaçının isə burada tək kirayədə yaşadığını, oğlunun heç bir yerdə işləmədiyini, artıq aliment ödəməyə imkanın olmadığını bildirərək iddianın rədd olunmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə cavabdehə rəsmi qaydada məlumat verilmişdir. Lakin cavabdeh heç bir üzrlü səbəb göstərmədən məhkəmə iclasında iştirak etməmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 185.5-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə iclasının vaxtı və yeri haqqında lazımi qaydada xəbərdar edilmiş cavabdehin gəlməməsinin səbəblərini üzrsüz hesab etdikdə, yaxud məhkəmə cavabdehin icraatı qəsdən yubandırdığını aşkar etdikdə, işə baxmağa haqlıdır. Ona görə də məhkəmə Cavabdeh iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab edir. Yazılı sübutlar: İş materiallarında olan Azərbaycan Respublikası Baş Konsulluğu tərəfindən verilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli AZ-İV № 371843 nömrəli və xx.xx.2019-cu il tarixli AZ-İV № 371844 nömrəli doğum haqqında şəhadətnamələrin surətindən görünür ki, tərəflər xx.xx.2017-ci il tarixdə doğulmuş X2 və xx.xx.2018-ci il tarixdə doğulmuş X1 valideynləridir. İş materiallarında olan Şərur Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(110)- 775/2023 saylı qətnaməsindən görünür ki, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2016-cı il tarixli nikah pozulmuş, birgə nikahdan doğulmuş uşaqlar ananın yanında saxlanması və həmin uşaqlarn yetkinlik yaşına çatanadək saxlanması üçün cavabdehdən qazancının (başqa gəlirlərinin) 1/3 hissəsi miqdarında aliment tutularaq İddiaçı ödənilməsi qət olunmuşdur. İş materiallarında olan Şərur Rayon Nikah Evi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli AZ-İ № 433030 nömrəli nikahın pozulması haqqında şəhadətnamənin surətindən görünür ki, Cavabdeh və İddiaçı arasındakı nikah pozularaq xx.xx.2024-cü il tarixdə 15 nömrə ilə qeyd edilmişdir. Məhkəmənin əsaslandırması: Məhkəmə iş üzrə işin hallarını, işdə iştirak edən şəxslərin izahatını və digər sübutları, həmçinin maddi və prosessual hüquq normalarını nəzərdən keçirərək belə nəticəyə gəlir ki, iddia qismən təmin edilməlidir. Belə ki, məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olundu ki, tərəflərin birgə nikahından 2 uşaq doğulmuşdur. Tərəflər arasında nikah pozulmuşdur. Şərur Rayon Məhkəməsinin 2(110)-775/2023 saylı qətnaməsi ilə uşaqların ananın yanında saxlanması və cavabdehin qazancının (başqa gəlirlərinin) 1/3 hissəsi miqdarında aliment təyin olunmuşdur. İddiaçı uşağı saxlamaqda çətinlik çəkdiyini bildirərək alimentin miqdarının artırılması üçün məhkəməyə müraciət etmişdir. İddiaçı cavabdehin gəlirləri ilə bağlı sübutları məhkəməyə təqdim etməmişdir. Məhkəmə gəldiyi nəticəni aşağıdakı hüquq normaları ilə əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Ailə Məcəlləsinin 112.1-ci maddəsinə görə aliment ödənilməsi barədə saziş olmadıqda, məhkəmə tərəfindən alimentin miqdarı müəyyən olunduqdan sonra tərəflərdən birinin ailə və ya maddi vəziyyətində dəyişiklik olmuşsa, məhkəmə tərəflərdən istənilən birinin tələbi ilə alimentin müəyyən olunmuş miqdarını dəyişə bilər. Ailə Məcəlləsinin 78.1-ci maddəsinə görə valideynlər arasında yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlara aliment ödənilməsi barədə saziş yoxdursa, eləcə də aliment verməyə borclu olan valideynin qazancı (gəliri) qeyri-müntəzəm, dəyişən olarsa, ya qazancın (gəlirin) hamısını və ya bir hissəsini həmin valideyn natura və ya xarici valyuta ilə alırsa, yaxud onun qazancı və ya sair gəliri yoxdursa, habelə alimentin valideynin qazancından (gəlirindən) müəyyən hissə kimi tutulması mümkün olmadığı, çətinlik törətdiyi və tərəflərdən birinin və ya marağının əhəmiyyətli dərəcədə pozulduğu başqa hallarda, uşaqların saxlanması üçün vəsait tutulmasını tələb edən şəxsin xahişi ilə alimentin miqdarı məhkəmə tərəfindən hər ay ödənilməli olan sabit pul məbləğində və ya eyni zamanda həm sabit pul məbləğində, həm də bu Məcəllənin 76-cı maddəsinə uyğun olaraq qazancın (gəlirin) müəyyən hissəsi kimi müəyyən edilə bilər. “Uşaq hüquqları haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 13-cü maddəsinə görə uşağın Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminat almaq hüququ vardır. “Uşaq hüquqları haqqında” Konvensiyanın 27-ci maddəsinin 2-ci hissəsinə görə də valideyn (valideynlər) və ya uşağı tərbiyə edən digər şəxslər özlərinin qabiliyyəti və maliyyə imkanları çərçivəsində uşağın inkişafı üçün zəruri olan həyat şəraitinin təmin edilməsinə görə əsas məsuliyyət daşıyırlar. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Аzərbаycаn Respublikası Аilə Məcəlləsinin 76, 78 və 112-ci maddələrinin şərh edilməsinə dair” 27 iyul 2016-cı il tarixli qərarında qeyd olunur ki, uşağın valideynlərdən birinin himayəsinə verilməsi, uşağa qulluq, onun sağlamlıq, təhsil, inkişaf, məişət qayğılarının çəkilməsinin uşağın himayəsində olduğu valideynin üzərinə düşməsi, yaşayış minimumunu müəyyən edən qanunvericilik aktlarında göstərilən minimum dolanacaq xərclərinə yaxın məbləğin aliment kimi digər valideyndən tutulmasına əsas olar bilər. Belə ki, aliment ödəyən valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və ya qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq və maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun “Nikahın pozulması, boşanmadan sonra yetkinlik yaşına çatanmayan uşaqların valideynlərindən hansının yanında qalması və uşaqlar üçün valideynlərindən aliment tutulması tələbinə dair işlərə baxılarkən qanunvericiliyin məhkəmələr tərəfindən tətbiqi təcrübəsi haqqında” 28 mart 2016-cı il tarixli Qərarının 8.2-ci bəndində qeyd olunur ki, aliment ödəyən əmək qabiliyyətli valideynin rəsmi olaraq heç bir yerdə işləməməsi və qazanca malik olmaması onu uşağı saxlamaq, qanunvericiliklə müəyyən olunmuş minimum dolanacaq xərclərindən az olmayan maddi təminatı ödəmək vəzifəsindən azad etmir. Ailə Məcəlləsinin 78.2-ci maddəsinə görə sabit pul məbləğinin miqdarı məhkəmə tərəfindən tərəflərin maddi və ailə vəziyyəti, diqqətəlayiq olan digər hallar nəzərə alınmaqla uşağın əvvəlki təminatının səviyyəsinin mümkün qədər maksimal saxlanması əsas tutularaq müəyyən edilir. “Azərbaycan Respublikasında 2024-cü il üçün yaşayış minimumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə 2024-cü il üçün yaşayış minimumu uşaqlar üçün 235 manat məbləğində müəyyən edilmişdir. Ailə Məcəlləsinin 56.1-ci maddəsinə görə valideynlər öz uşaqları barəsində bərabər hüquq və vəzifələrə malikdirlər. Məhkəmə işin hallarını nəzərdən keçirib uşaqların anasının yanında yaşamasını və uşaqların saxlanması ilə bağlı gündəlik qayğıların iddiaçının üzərinə düşməsini, cavabdehin qazancı barədə sübutun olmadığını nəzərə alaraq iddia qismən təmin edilməli, alimentin miqdarı artırılaraq hər ay bir uşaq üçün 170 manat olmaqla, ümumlikdə 340 manat sabit pul məbləğində müəyyən edilməlidir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 28 mart 2016-cı il tarixli Qərarının 8.14-cü bəndinə əsasən belə nəticəyə gəlir ki, alimentin tutulması qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi gündən hesablanmalıdır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 9.1.2-ci maddəsinə müvafiq olaraq aliment alınması barədə iddialar üzrə iddiaçılar dövlət rüsumu ödəməkdən azad olduqlarına görə və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 112.1.3-cü maddəsinə müvafiq olaraq iddianın qiyməti aliment alınması haqqındakı iddialarda bir il ərzində ödəmələrin məcmusu ilə müəyyən edildiyinə görə iş üzrə 55,27 manat dövlət rüsumu cavabdehdən tutularaq dövlət büdcəsinə keçirilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin: - 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. - 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. - 80-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin gedişində təqdim olunmuş ancaq o sübutları qəbul edir və və nəzərə alır ki, onlar işdə tərəflərin tələblərini müəyyən edən faktlarla və hallarla əlaqədardır. - 217.4-cü maddəsinə görə hakim öz qərarını yanız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia qismən təmin edilsin. Şərur Rayon Məhkəməsinin xx.xx.2023-cü il tarixli 2(110)-775/2023 saylı qətnaməsi ilə müəyyən edilmiş aliment miqdarı artırılaraq Şərur rayon Vərməziyar kəndində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olan Cavabdeh xx.xx.2017-ci il tarixdə doğulmuş X2 və xx.xx.2018ci il tarixdə doğulmuş X1 yetkinlik yaşına çatanadək saxlanılması üçün hər ay bir uşaq üçün 170 manat olmaqla, ümumilikdə 340 (üç yüz qırx) manat sabit pul məbləğində aliment tutularaq anası Şərur rayon Maxta kəndində yaşayış yeri üzrə qeydiyyatda olan İddiaçı ödənilsin. Alimentin tutulması qətnamə qanuni qüvvəyə mindiyi tarixdən hesablansın. Cavabdeh iddianın təmin olunmuş hissəsinə mütənasib olaraq 55,27 manat (əlli beş manat iyirmi yeddi qəpik) dövlət rüsumu tutularaq dövlət nəfinə ödənilsin. İddia qalan hissədə rədd edilsin. Qətnamədən, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay müddətində Şərur Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməmişdirsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Mehdi Əliyev