Gəncə Şəhər Məhkəməsi Qətnamə — İş №2(125)-1946/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Gəncə şəhəri İş № 2(125)-1946/2025 12.06.2025 GƏNCƏ ŞƏHƏR MƏHKƏMƏSİ Hakim Fərhadov Fuad Əlirza oğlunun sədrliyi, Quliyeva Günay Ələstun qızının katibliyi, iddiaçının iştirakı ilə, İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı pul tələbinə dair iddia ərizəsi üzrə mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, müəyyənetdi: İddiaçı cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlərdən müştərək qaydada 1890 manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 38,90 manat pul vəsaitinin alınaraq ona verilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İşin faktiki hallarına görə, iddiaçı ilə cavabdehlər arasında xx.xx.2023-cü il tarixdə sadə yazılı “nisyə alğı-satqı müqavilələri” bağlanmışdır. Müqavilələrə görə, cavabdehlər iddiaçıdan İmei kodu **********46538 olan “İphone 13 Pro” markalı telefonu almışlar, 500 manat ödəniş etmişlər, qalan hissəni hər ay 135 manat olmaqla, 18 ay müddətinə ödəməyi öhdələrinə götürmüşlər. İddiaçı yuxarıda qeyd edilən iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət edərək iddia ərizəsində qeyd etmişdir ki, o, 2023-cü ilin may ayında “İphone 13 Pro” modeli olan telefonunu satmaq haqqında bildirişi “Whatsapp” statusunda paylaşmışdır. Tanış olduğu Cavabdeh1 onunla əlaqə saxlamışdır. Hal-əhval tutandan sonra ondakı telefonun qiymətini soruşmuş və qohumu olan digər Cavabdeh2 almaq istədiyini, ancaq pulunu borc şəkildə ödəyəcəyini bildirmiş və narahatçılığa əsas olmadığını israrla təkrar etmişdir. O, telefonu 3000 manata satdığını bildirmişdir. Bir az sövdələşəndən sonra 2930 manata razılaşmışlar. xx.xx.2023-cü il tarixdə o, cavabdehlər ilə mərkəzdə görüşmüşdür. Bir az söhbətdən sonra qərara gəlmişdir ki, cavabdehlər ona 500 manat verirlər, qalan 2430 manat borcu hər ay 135 manat olmaqla 18 aya ödəyirlər. O, hər ehtimala bütün bu dediklərini öz kimliklərinin surətinə öz xətləri ilə yazıb imzalamaqlarını bildirmişdir. Cavabdehlər onla razılaşmışlar. Cavabdehlər ona xx.xx.2023-cü il tarixdə 135 manat, xx.xx.2023-cü il tarixdə 135 manat, xx.xx.2023-cü il tarixdə 135 manat və xx.xx.2023-cü il tarixdə 135 manat olmaqla, cəmi 540 manat pul vermişlər. Qalan 1890 manat pulu verməmişlər. Cavabdehlər hər dəfə müxtəlif bəhanələr tapmış, zənglərə cavab verməmişlər. Cavabdehlərin belə hərəkət etməsi onu məcbur etmişdir ki, o, məhkəməyə müraciət etsin, çünki artıq başqa yolu yoxdur, məcburdur ki, bu mübahisənin həllini məhkəmədə axtarsın. Məhkəmənin gedişində iddiaçı iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi – iddia həcminin azaldılması barədə ərizə verərək göstərmişdir ki, məhkəmə gedən ərəfədə cavabdeh tərəfindən 14 may 2025-ci il tarixində 500 manat ödənildiyindən iddia həcmini azaldaraq cavabdehlərdən 1390 manat pulun ona ödənilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş edir. Ərizə icraata qəbul edilmişdir. Məhkəmə iclaslarında iştirak edən iddiaçı iddia ərizəsinin və iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizənin məzmununa uyğun izahat verərək məhkəmədən iddia tələbinin təmin edilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etdi və əlavə etdi ki, 2023-cü ildə cavabdehlər onlara telefon lazım olduğunu bildirmişlər, o isə bir ədəd telefonu cavabdehlərə nisyə satmışdır. Cavabdeh1 tərəfindən məhkəmə gedişində 500 manat ödəniş edilmiş, hazırkı vaxta cavabdehlərin cəmi 1390 manat borcları qalmışdır. Əvvəlki məhkəmə iclasında iştirak etmiş Cavabdeh1 məhkəməyə ərizə verərək göstərmişdir ki, iddia tələbini qəbul edir, iddiaçıdan 2930 manat məbləğində “İphone 13 Pro” markalı telefonu iddiaçı ilə öz aralarında alqı-satqı edərək öz istifadəsi üçün götürmüşdür. 500 manat ilkin ödəniş etmişdir, 1890 manat borcu qalmışdır, həmin borcu hissə-hissə ödəmək istəyir. Cavabdehlərin ünvanına məhkəmə baxış iclasının vaxtı və yeri barədə lazımi qaydada məlumat göndərilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmiş, gəlməmələrinin üzürlü olması barədə məhkəməyə məlumat verməmişlər. Məhkəmə cavabdehlərin telefon nömrəsinə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemi vasitəsilə SMS bildirişlər göndərmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) 185.5-ci maddəsinə əsasən məhkəmə cavabdehlərin iştirakı olmadan işə baxılmasını mümkün hesab etmişdir. Məhkəmə, iddiaçının izahatını dinləyib, mülki işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Məhkəmə ilk öncə qeyd edir ki, mülki iş üzrə mübahisəni həll edən məhkəmənin ilkin vəzifələrindən biri prosessual qənaət prinsipini təmin etmək və araşdırmanın predmetini müəyyən etmək üçün tərəflərin mübahisələndirmədikləri faktları, yəni işin mübahisəsiz hallarını müəyyən etmək və iddia tələbinin qanuni əsasını tapmaqdan ibarətdir. Yalnız bundan sonra məhkəmə tərəflər arasında mübahisəli hallarla bağlı sübutetmə yükünü müəyyən etməli və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin (MPM) 88-ci maddəsinə əsasən sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verməlidir. Eyni zamanda, MPM-in 217 və 220-ci maddələrinə əsasən qəbul edilmiş qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətinə uyğun əsaslandırılmalı, qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən halları, işin halları barədə məhkəmənin əsaslandırıldığı sübutlar və məhkəmənin bu və ya digər sübutları və iclasda iştirak edən şəxslərin istinad etdiyi qanun və hüquqi aktları rədd etmək üçün gətirdiyi dəlillər, habelə məhkəmənin qətnamə çıxararkən rəhbər tutduğu qanunlar və normativ hüquqi aktlar göstərilməlidir. İddia tələbinin qanuni əsasını təşkil edən maddi hüquq normalarının dispozisiya şərtləri müəyyən edilmədən və işin müəyyən edilmiş hallarının həmin şərtlərə uyğunluğu ilə bağlı hüquqi dəyərləndirmə aparılmadan mübahisənin mahiyyəti üzrə həlli maddi və prosessual hüquq normalarının tələblərinə uyğun hesab edilə bilməz. Hazırki iş üzrə tərəflər arasında “nisyə alğı-satqı müqaviləsi” adlanan xx.xx.2023-cü il tarixli sadə yazılı müqavilələrin bağlanması işin müəyyən edilmiş halıdır. Müqavilələrdə nisyə satılan əşya, onun dəyəri, ödənişin məbləği, müddəti, eləcə də son ödəmə tarixi açıq göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi. Alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür (maddə 567). Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir (maddə 600.1). Hissə-hissə ödəmə şərti ilə malın nisyə satılması haqqında müqaviləyə bu Məcəllənin 600.2-600.5-ci maddələrində nəzərdə tutulan qaydalar tətbiq edilir (maddə 601.2). Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər (maddə 600.4). Borclunun tələbi ilə kreditor icranı tamamilə və ya hissə-hissə qəbul etdiyini təsdiqləyən sənəd verməlidir (maddə 529.1). Əgər borclu kreditora öhdəliyin təsdiqi üçün borc sənədi vermişdirsə, kreditor icranı qəbul edərkən həmin sənədi qaytarmalı, qaytarmaq mümkün olmadıqda isə bunu icranı təsdiq etmək üçün verdiyi sənəddə göstərməlidir. İcranın tamamilə və ya hissə-hissə qəbulunu təsdiqləyən sənəd qaytarılan borc sənədinin üstündə qeydlə əvəz edilə bilər. Borc sənədinin borcluda olması, nə qədər ki ayrı hal sübuta yetirilməyib, öhdəliyə xitam verildiyini təsdiqləyir (maddə 529.3). Məhkəmə qeyd edir ki, əsli iddiaçıda qalan, cavabdehlər tərəfindən imzalanmış tərəflər arasında bağlanmış sadə yazılı nisyə alğı-satqı müqavilələrinə, habelə iddia ərizəsinə və iddiaçının izahatına görə cavabdehlərin həmin müqavilələr üzrə hazırda borcu – 1390 manat təşkil edir. Beləliklə, təqdim edilmiş sənədlərlə təsdiq olunur ki, tərəflər arasında qanunvericiliyə uyğun olaraq nisyə alğı-satqı müqaviləsi bağlanmış, müqavilədə nəzərdə tutulmuş mal cavabdehlərə təhvil verilmiş, həmin müqavilə ilə ödənişin məbləği, son ödəmə tarixi, tərəflərin hüquq və vəzifələri müəyyənləşdirilmiş, iddiaçı üzərinə düşən öhdəlikləri yerinə yetirmiş, lakin cavabdehlər öz üzərinə düşən öhdəliyi, yəni ödənişləri vaxtında icra etməmişlər. Belə ki, cavabdehlər iddiaçıdan 2930 manat məbləğində “İphone 13 Pro” markalı telefonu 500 manat ilkin ödəniş etməklə nisyə alqı-satqı müqavilələri əsasında əldə etsələr də müqavilələr üzrə ayrı-ayrı vaxtlarda məhkəməyədək ümumilikdə 540 manat ödəniş etmişlər. Bu halı Cavabdeh1 təsdiq etmişdir. Belə ki, Cavabdeh1 məhkəmə iclasında yazılı ərizə təqdim edərək göstərmişdir ki, iddia tələbini qəbul edir, iddiaçıdan 2930 manat məbləğində “İphone 13 Pro” markalı telefonu iddiaçı ilə öz aralarında alqı-satqı edərək öz istifadəsi üçün götürmüşdür. 500 manat ilkin ödəniş etmişdir, hazırda 1890 manat borcu qalmışdır, həmin borcu hissə-hissə ödəmək istəyir. Məhkəmənin gedişində cavabdeh tərəf iddiaçıya 500 manat ödəniş etmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdehlərin hazırda tələb edilən məbləğdə 1390 manat icra edilməmiş öhdəliyi vardır. Odur ki, iddiaçı müqavilələr üzrə yaranmış borcu tələb etməkdə haqlıdır. Həmçinin, məhkəmə qeyd edir ki, iddiaçının təqdim etdiyi sübutlar borcun olduğunu təsdiq edir, cavabdeh tərəf isə məhkəməyə iddia tələbini təkzib edəcək heç bir sübut təqdim etməmişdir. Halbuki, MPM-in 77.1-ci maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməli, 1390 manat pul cavabdehlərdən müştərək qaydada tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. MPM-in 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə xərclərlə bağlı məsələni müzakirə edərək hesab edir ki, iddia təmin olunduğundan, iddiaçı tərəfindən ödənilmiş 38,90 manat dövlət rüsumu cavabdehlərdən iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. MPM-in 14.2, 217.4 və 218.3-cü maddələrinə müvafiq olaraq məhkəmə (hakim) yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdıraraq, onlardan istifadə edərək, yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanaraq, iddia tələblərinin hədlərindən kənara çıxmadan işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Yuxarıda göstərilənlərə əsaslanaraq və MPM-in 216-220, 227 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qətetdi: İddia təmin edilsin. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 müştərək qaydada 1390 (bir min üç yüz doxsan) manat və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi kimi 38,90 (otuz səkkiz manat doxsan qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti alınaraq İddiaçı verilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet üzərindən Gəncə Şəhər Məhkəməsi vasitəsi ilə Gəncə Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən: Fuad Fərhadov