Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-159/2024 16.02.2024 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ X3 Hüseynin sədrliyi və məruzəsi ilə, Raqib Əliddin oğlu Qurbanov və Vüsalə Ələkbər qızı Baxışovadan ibarət tərkibdə, Şükriyyə Vüqar qızı Aydınlının katibliyi ilə, İddiaçının nümayəndəsi X1 iştirakı ilə, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 qarşı borcun ödənilməsi və tutmanın girov predmetinə yönəldilməsi və s. tələbinə dair iş üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 06 iyul 2023-cü il tarixli, e-2-2(113)- 195/2023 saylı qətnaməsindən İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən kommersiya mübahisəsinə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxdı. İŞİN HALLARİ, İŞ ÜZRƏ MƏHKƏMƏ İCRAATİ Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat
1. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti cavabdehlər Cavabdeh1, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlər Cavabdeh1 MMC-dən, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 birgə qaydada K4640/01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 273279,70 (iki yüz yetmiş üç min iki yüz yetmiş doqquz manat yetmiş qəpik) manat əsas borc, 53649,37 (əlli üç min altı yüz qırx doqquz manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 2904,18 (iki min doqquz yüz dörd manat on səkkiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 329833,25 (üç yüz iyirmi doqquz min səkkiz yüz otuz üç manat iyirmi beş qəpik) manat borcun, K4640/02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 700000 (yeddi yüz min) manat əsas borc, 130103,88 (bir yüz otuz min yüz üç manat səksən səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 525 (beş yüz iyirmi beş) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 830628,88 (səkkiz yüz otuz min altı yüz iyirmi səkkiz manat səksən səkkiz qəpik) manat borcun, GFA0157/309 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 196039,63 (bir yüz doxsan altı min otuz doqquz manat altmış üç qəpik) manat əsas borc, 35984,16 (otuz beş min doqquz yüz səksən dörd manat on altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 232023,79 (iki yüz otuz iki min iyirmi üç manat yetmiş doqquz qəpik) manat borcun, GFA0157/310 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 123542,20 (bir yüz iyirmi üç min beş yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat əsas borc, 3925,90 (üç min doqquz yüz iyirmi beş manat doxsan qəpik) manat faiz borcu, 31324,81 (otuz bir min üç yüz iyirmi dörd manat səksən bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 158792,91 (bir yüz əlli səkkiz min yeddi yüz doxsan iki manat doxsan bir qəpik) manat borcun, GFA0157/311 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 41435,74 (qırx bir min dörd yüz otuz beş manat yetmiş dörd qəpik) manat əsas borc, 1316,74 (bir min üç yüz on altı manat yetmiş dörd qəpik) manat faiz borcu, 10474,03 (on min dörd yüz yetmiş dörd manat üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 53226,51 (əlli üç min iki yüz iyirmi altı manat əlli bir qəpik) manat borcun, GFA0157/312 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 55135,82 (əlli beş min yüz otuz beş manat səksən iki qəpik) manat əsas borc, 1353,89 (bir min üç yüz əlli üç manat səksən doqquz qəpik) manat faiz borcu, 13594.04 (on üç min beş yüz doxsan dörd manat dörd qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 70083.75 (yetmiş min səksən üç manat yetmiş beş qəpik) manat borcun, GFA0157/313 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 12822.01 (on iki min səkkiz yüz iyirmi iki manat bir qəpik) manat əsas borc, 375,04 (üç yüz yetmiş beş manat dörd qəpik) manat faiz borcu, 3101,50 (üç min bir yüz bir manat əlli qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 16298,55 (on altı min iki yüz doxsan səkkiz manat əlli beş qəpik) manat borcun, GFA0157/314 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 46230 (qırx altı min iki yüz otuz) manat əsas borc, 1469,09 (bir min dörd yüz altmış doqquz manat doqquz qəpik) manat faiz borcu, 10679,13 (on min altı yüz yetmiş doqquz manat on üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 58378,22 (əlli səkkiz min üç yüz yetmiş səkkiz manat iyirmi iki qəpik) manat borcun, GFA0157/315 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 20581,83 (iyirmi min beş yüz səksən bir manat səksən üç qəpik) manat əsas borc, 631,75 (altı yüz otuz bir manat yetmiş beş qəpik) manat faiz borcu, 4530,29 (dörd min beş yüz otuz manat iyirmi doqquz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 25743,87 (iyirmi beş min yeddi yüz qırx üç manat səksən yeddi qəpik) manat borcun, GFA0157/316 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 10971,88 (on min doqquz yüz yetmiş bir manat səksən səkkiz qəpik) manat əsas borc, 316,96 (üç yüz on altı manat doxsan altı qəpik) manat faiz borcu, 2380,90 (iki min üç yüz səksən manat doxsan qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 13669,74 (on üç min altı yüz altmış doqquz manat yetmiş dörd qəpik) manat borcun, GFA0157/317 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 58,641.38 (əlli səkkiz min altı yüz qırx bir manat otuz səkkiz qəpik) manat əsas borc, 1884,67 (bir min səkkiz yüz səksən dörd manat altmış yeddi qəpik) manat faiz borcu, 12679,57 (on iki min altı yüz yetmiş doqquz manat əlli yeddi qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 73205,62 (yetmiş üç min iki yüz beş manat altmış iki qəpik) manat borcun, GFA0157/318 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 165686,84 (bir yüz altmış beş min altı yüz səksən altı manat səksən dörd qəpik) manat əsas borc, 5444,65 (beş min dörd yüz qırx dörd manat altmış beş qəpik) manat faiz borcu, 31314,81 (otuz bir min üç yüz on dörd manat səksən bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 202446,30 (iki yüz iki min dörd yüz qırx altı manat otuz qəpik) manat borcun, PK0168 saylı kart öhdəliyinə əsasən 1117,56 (bir min yüz on yeddi manat əlli altı qəpik) manat əsas borc olmaqla, cəmi 1117,56 (bir min yüz on yeddi manat əlli altı qəpik) manat məbləğində borcun birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin hesabına ödənilməsi, tutmanın aşağıda qeyd edilən avadanlıqlara yönəldilməsi: Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar (Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd; VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd; Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd; DP-250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd), Cavabdeh1 MMC-nin mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar (Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd; VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd; Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd; DP-250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd) avadanlıqların hərracdan satılması, satışdan əldə olunmuş vəsaitin cavabdehlərin İddiaçı ASC-yə olan kredit borclarının ödənilməsinə yönəldilməsi, daşınar əmlaklar satıldıqdan sonra 1 ay ərzində mülkiyyətçilərə təhvil verilməsi, girov predmetlərinin satışından əldə olunan pul vəsaiti cavabdehlərin İddiaçı ASC-yə olan kredit öhdəliklərinin icrasına kifayət etmədiyi halda, qalıq borcun Cavabdeh1 MMC-dən, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin hesabına ödənilməsi, iddia ərizəsinin məhkəmənin icraatına qəbul olunması üçün ödənilmiş 1423 (bir min dörd yüz iyirmi üç) manat dövlət rüsumunun, mediasiya prosesi üzrə 400 (dörd yüz) manat məbləğində xidmət haqqının cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
2. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, GTC-410LE/2018 saylı Bank Xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4, eyni zamanda həmin X2 xx.xx.2018-ci il tarixli 1 №-li əlavə imzalanmışdır. Eyni zamanda tərəflər arasında qeyd olunan X4 çərçivəsində xx.xx.2021-ci il tarixdə GL4640 saylı kredit limiti müqaviləsi imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2031-ci il tarixədək illik faiz dərəcəsi 25% olmaqla, 60000000 (altmış milyon) manat məbləğində kredit limiti xətti açılmışdır. Bundan başqa, tərəflər arasında GL4640 saylı kredit limiti müqaviləsi çərçivəsində xx.xx.2021-ci il tarixdə K4640 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək 60000000 (altmış milyon) manat məbləğində bərpa olunan maksimal borclanma limiti ayrılmışdır. Sonradan tərəflər arasında imzalanmış K4640 saylı bərpa olunan maksimal borclanma limiti çərçivəsində: xx.xx.2021-ci il tarixli, K4640/01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmış və bank tərəfindən borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kredit müddəti ərzində cərimə faiz dərəcəsi 9%, kredit müddəti bitdikdən sonra cərimə faiz dərəcəsi 24% olmaqla, xx.xx.2022-ci il tarixədək, K4195 saylı kredit xətti üzrə borcun azaldılması məqsədilə 420000 (dörd yüz iyirmi min) manat məbləğində birdəfəlik kredit verilmiş, xx.xx.2021-ci il tarixli, K4640/02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmış və bank tərəfindən borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kredit müddəti ərzində cərimə faiz dərəcəsi 9%, kredit müddəti bitdikdən sonra cərimə faiz dərəcəsi 24% olmaqla, xx.xx.2022-ci il tarixədək, K4195 saylı kredit xətti üzrə borcun bağlanması məqsədi ilə 700000 (yeddi yüz min) manat məbləğində kredit limiti xətti açılmışdır. Bundan başqa X2 1 № li əlavə çərçivəsində tərəflər arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, GFA0157 saylı faktorinq və invoysların diskontlaşdırılması limiti üzrə maliyyələşdirmə üçün ərizə və ona edilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli 1 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 2 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 3 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 4 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 5 saylı əlavə, xx.xx.2019cu il tarixli 6 saylı əlavə, xx.xx.2020-ci il tarixli 7 saylı əlavə, xx.xx.2021-ci il tarixli 8 saylı əlavələr imzalanmış, bank tərəfindən borclana xx.xx.2023-cü il tarixədək 800000 (səkkiz yüz min) manat məbləğində faktorinq limiti ayrılmışdır. Eyni zamanda, X2 əlavə və GFA0157 saylı faktorinq və invoysların diskontlaşdırılması limiti çərçivəsində tərəflər arasında: xx.xx.2021-ci il tarixli GFA0157/309 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 236484.99 (iki yüz otuz altı min dörd yüz səksən dörd manat doxsan doqquz qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/310 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 123542,20 (bir yüz iyirmi üç min beş yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/311 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 41435,74 (qırx bir min dörd yüz otuz beş manat yetmiş dörd qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/312 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 64445,16 (altmış dörd min dörd yüz qırx beş manat on altı qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/313 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 49743,09 (qırx doqquz min yeddi yüz qırx üç manat doqquz qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/314 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 46230 (qırx altı min iki yüz otuz) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/315 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 46000 (qırx altı min) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021ci il tarixli, GFA0157/316 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 17021,35 (on yeddi min iyirmi bir manat otuz beş qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/317 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 58641,38 (əlli səkkiz min altı yüz qırx bir manat otuz səkkiz qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/318 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 165686,84 (bir yüz altmış beş min altı yüz səksən altı manat səksən dörd qəpik) manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2020-ci il tarixli, PK0168 saylı overdraft əməliyyatı üzrə maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 15%, illik cərimə faizi 34%, günlük cərimə faizi 0,0944% olmaqla, 70000 (yetmiş min) manat məbləğində kredit limiti xətti açılmışdır. Qeyd olunanlarla yanaşı İddiaçı ASC ilə borcalan Cavabdeh1 MMC arasında bağlanmış müqavilələrindən irəli gələn öhdəliklərin icrasını təmin etmək məqsədi ilə: Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar (Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd; VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd; Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd; DP-250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd) Cavabdeh1 MMC ilə imzalanmış 18 avqust 2021-ci il tarixli, G3616 saylı girov müqaviləsinə əsasən İddiaçı ASC-nin xeyrinə yüklü edilmişdir. Eyni zamanda İddiaçı ASC ilə borcalan Cavabdeh1 MMC arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, GL4640 saylı kredit limiti müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərin icrasını təmin etmək məqsədilə bank ilə Cavabdeh3 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, Z4480 saylı zaminlik müqaviləsi və bank ilə Qanuni nümayəndə arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, Z4481 saylı zaminlik müqaviləsi, xx.xx.2020-ci il tarixli, PK0168 saylı overdraft əməliyyatı üzrə maliyyələşdirmə üçün ərizədən irəli gələn öhdəliklərin icrasını təmin etmək məqsədi ilə bank ilə Cavabdeh3 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli, Z3955 saylı zaminlik müqaviləsi və bank ilə Qanuni nümayəndə arasında xx.xx.2020-ci il tarixli, Z3956 saylı zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. İddiaçı ASC ilə borcalan Cavabdeh1 MMC arasında bağlanmış GFA0157 saylı faktorinq və invoysların diskontlaşdırılması limiti üzrə maliyyələşdirmə üçün ərizədən irəli gələn öhdəliklərin icrasını təmin etmək məqsədilə bank ilə Qanuni nümayəndə arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, ZF0016 saylı zaminlik müqaviləsi və ona edilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli 1 nömrəli əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 2 nömrəli əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 3 nömrəli əlavə, xx.xx.2020-ci il tarixli 4 nömrəli əlavələr, bank ilə Cavabdeh3 arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, ZF0017 saylı zaminlik müqaviləsi və ona edilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli 1 nömrəli əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 2 nömrəli əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 3 nömrəli əlavə, xx.xx.2020-ci il tarixli 4 nömrəli əlavələr bağlanmışdır. Beləliklə, Cavabdeh1 MMC-nin 07 sentyabr 2022-ci il tarixə İddiaçı ASC qarşısında öhdəlikləri aşağıdakı kimidir: K4640/01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 273279,70 (iki yüz yetmiş üç min iki yüz yetmiş doqquz manat yetmiş qəpik) manat əsas borc, 53649,37 (əlli üç min altı yüz qırx doqquz manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 2904,18 (iki min doqquz yüz dörd manat on səkkiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 329833,25 (üç yüz iyirmi doqquz min səkkiz yüz otuz üç manat iyirmi beş qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 335. K4640/02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 700000 (yeddi yüz min) manat əsas borc, 130103,88 (bir yüz otuz min yüz üç manat səksən səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 525 (beş yüz iyirmi beş) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 830628,88 (səkkiz yüz otuz min altı yüz iyirmi səkkiz manat səksən səkkiz qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 335. GFA0157/309 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 196039,63 (bir yüz doxsan altı min otuz doqquz manat altmış üç qəpik) manat əsas borc, 35984,16 (otuz beş min doqquz yüz səksən dörd manat on altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 232023,79 (iki yüz otuz iki min iyirmi üç manat yetmiş doqquz qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 337. GFA0157/310 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 123542,20 (bir yüz iyirmi üç min beş yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) manat əsas borc, 3925,90 (üç min doqquz yüz iyirmi beş manat doxsan qəpik) manat faiz borcu, 31324,81 (otuz bir min üç yüz iyirmi dörd manat səksən bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 158792,91 (bir yüz əlli səkkiz min yeddi yüz doxsan iki manat doxsan bir qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 330. GFA0157/311 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 41435,74 (qırx bir min dörd yüz otuz beş manat yetmiş dörd qəpik) manat əsas borc, 1316,74 (bir min üç yüz on altı manat yetmiş dörd qəpik) manat faiz borcu, 10474,03 (on min dörd yüz yetmiş dörd manat üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 53226,51 (əlli üç min iki yüz iyirmi altı manat əlli bir qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 329. GFA0157/312 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 55135,82 (əlli beş min yüz otuz beş manat səksən iki qəpik) manat əsas borc, 1353,89 (bir min üç yüz əlli üç manat səksən doqquz qəpik) manat faiz borcu, 13594,04 (on üç min beş yüz doxsan dörd manat dörd qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 70083,75 (yetmiş min səksən üç manat yetmiş beş qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 321. GFA0157/313 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 12822,01 (on iki min səkkiz yüz iyirmi iki manat bir qəpik) manat əsas borc, 375,04 (üç yüz yetmiş beş manat dörd qəpik) manat faiz borcu, 3101,50 (üç min bir yüz bir manat əlli qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 16298,55 (on altı min iki yüz doxsan səkkiz manat əlli beş qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 315. GFA0157/314 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 46230 (qırx altı min iki yüz otuz) manat əsas borc, 1469,09 (bir min dörd yüz altmış doqquz manat doqquz qəpik) manat faiz borcu, 10679,13 (on min altı yüz yetmiş doqquz manat on üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 58378,22 (əlli səkkiz min üç yüz yetmiş səkkiz manat iyirmi iki qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 300. GFA0157/315 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 20581,83 (iyirmi min beş yüz səksən bir manat səksən üç qəpik) manat əsas borc, 631,75 (altı yüz otuz bir manat yetmiş beş qəpik) manat faiz borcu, 4530,29 (dörd min beş yüz otuz manat iyirmi doqquz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 25743,87 (iyirmi beş min yeddi yüz qırx üç manat səksən yeddi qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 286. GFA0157/316 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 10971,88 (on min doqquz yüz yetmiş bir manat səksən səkkiz qəpik) manat əsas borc, 316,96 (üç yüz on altı manat doxsan altı qəpik) manat faiz borcu, 2380,90 (iki min üç yüz səksən manat doxsan qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 13669,74 (on üç min altı yüz altmış doqquz manat yetmiş dörd qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 282. GFA0157/317 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 58641,38 (əlli səkkiz min altı yüz qırx bir manat otuz səkkiz qəpik) manat əsas borc, 1884,67 (bir min səkkiz yüz səksən dörd manat altmış yeddi qəpik) manat faiz borcu, 12679,57 (on iki min altı yüz yetmiş doqquz manat əlli yeddi qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 73205,62 (yetmiş üç min iki yüz beş manat altmış iki qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 281. GFA0157/318 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 165686,84 (bir yüz altmış beş min altı yüz səksən altı manat səksən dörd qəpik) manat əsas borc, 5444,65 (beş min dörd yüz qırx dörd manat altmış beş qəpik) manat faiz borcu, 31314,81 (otuz bir min üç yüz on dörd manat səksən bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 202446,30 (iki yüz iki min dörd yüz qırx altı manat otuz qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 245. PK0168 saylı kart öhdəliyinə əsasən 1117,56 (bir min yüz on yeddi manat əlli altı qəpik) manat əsas borc olmaqla, cəmi 1117,56 (bir min yüz on yeddi manat əlli altı qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günün sayı – 342. Belə ki, tərəflər arasında imzalanmış GL4640 saylı kredit limiti müqaviləsinin 3.3-cü bəndinə əsaəsən kreditin əsas məbləği və ona hesablanmış faizlər ödəniş qrafikinə və müvafiq əlavədə göstərilən qaydada ödənilmədikdə gecikdirilmiş əsas məbləğə müvafiq ilə müəyyən olunan qaydada və həcmdə cərimə faizi hesablanır. Cərimə faizi iki qaydada müəyyən olunur: 1) kreditin müddəti bitənədək və 2) kreditin müddəti bitdikdən sonra. Kreditin müddəti bitənədək cərimə tətbiq olunduğu zaman kredit faizləri də öz növbəsində hesablanmağa davam edir. Bundan başqa iddiaçı tərəfindən mübahisənin məhkəmədən kənar qaydada həll edilməsi istiqamətində tədbirlər görülməsi məqsədi ilə mediasiya institutunun tətbiqi qaydasında Mediasiya Şurasına müraciət edilmiş, lakin tərəflər arasında məhkəmədən kənar qaydada razılıq əldə edilməmişdir. İddiaçı ASC mediasiya prosesi üzrə 400 (dörd yüz) manat məbləğində xidmət haqqı ödəmişdir. Əlavə olaraq, İddiaçı ASC iddia ərizəsinin məhkəmənin icraatına qəbul olunması üçün 1423 (bir min dörd yüz iyirmi üç) manat dövlət rüsumu ödəmişdir.
3. Daha sonra iddiaçı Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 53-cü maddəsinə əsasən məhkəməyə “iddia tələbinin həcminin dəqiqləşdirilməsi” barədə ərizə verərək, cavabdehlər Cavabdeh1 MMC-dən, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 birgə qaydada: K4640/01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 273279,70 manat əsas borc, 5448,68 manat faiz borcu, 71145,37 (yetmiş bir min bir yüz qırx beş manat otuz yeddi qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 349873,75 (üç yüz qırx doqquz min səkkiz yüz yetmiş üç manat yetmiş beş qəpik) manat borcun; K4640/02 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 700000 manat əsas borc, 35000 manat faiz borcu, 146959,87 (bir yüz qırx altı min doqquz yüz əlli doqquz manat səksən yeddi qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 881959,87 manat borcun; GFA0157/309 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 196039,63 manat əsas borc, 52756,44 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 248796,07 manat borcun; GFA0157/310 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 123542,20 manat əsas borc, 3925,90 manat faiz borcu, 41894,53 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 169362,63 manat borcun; GFA0157/311 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 41435,74 manat əsas borc, 1316,74 manat faiz borcu, 14019,09 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 56771,57 (əlli altı min yeddi yüz yetmiş bir manat əlli yeddi qəpik) manat borcun; GFAO157/312 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 55135,82 manat əsas borc, 1353,89 manat faiz borcu, 18311,22 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 74800,93 manat borcun; GFAO 157/313 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 12822,01 manat əsas borc, 375,04 manat faiz borcu, 4198,50 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 17395,55 manat borcun; GFA0157/314 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 46230 manat əsas borc, 1469,09 manat faiz borcu, 14634,36 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 62333,45 manat borcun; GFA0157/315 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 20581,83 manat əsas borc, 631,75 manat faiz borcu, 6291,18 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 27504,76 manat borcun; GFAO157/316 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 10971,88 manat əsas borc, 316,96 manat faiz borcu, 3319,60 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 14608,44 manat borcun; GFAO 157/317 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 58641,38 manat əsas borc, 1884,67 manat faiz borcu, 17696,67 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 78222,72 manat borcun; GFAO 157/318 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 165686,84 manat əsas borc, 5444,65 manat faiz borcu, 68170,93 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 239302,42 manat borcun; PK0168 saylı kart öhdəliyinə əsasən cəmi 1117,56 manat məbləğində borcun birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin hesabına ödənilməsi; tutmanın aşağıda qeyd edilən avadanlıqlara yönəldilməsi: Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar (Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd; VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd; Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd; DP-250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd), Cavabdeh1 MMC-nin mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar: Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd, hərracdan ilkin satış qiyməti 18473 (on səkkiz min dörd yüz yetmiş üç) manat məbləğində müəyyən edilməklə açıq hərracda satılması, VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd, hərracdan ilkin satış qiyməti 11783 (on bir min yeddi yüz səksən üç) manat məbləğində müəyyən edilməklə açıq hərracda satılması, Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd, hərracdan ilkin satış qiyməti 2412 (iki min dörd yüz on iki) manat məbləğində müəyyən edilməklə açıq hərracda satılması, DP250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd, hərracdan ilkin satış qiyməti 20833 (iyirmi min səkkiz yüz otuz üç) manat məbləğində müəyyən edilməklə avadanlıqların açıq hərracdan satılması, satışdan əldə olunmuş vəsaitin cavabdehlərin İddiaçı ASC-yə olan kredit borclarının ödənilməsinə yönəldilməsi, daşınar əmlaklar satıldıqdan sonra 1 ay ərzində mülkiyyətçilərə təhvil verilməsi, girov predmetlərinin satışından əldə olunan pul vəsaiti cavabdehlərin İddiaçı ASC-yə olan kredit öhdəliklərinin icrasına kifayət etmədiyi halda, qalıq borcun Cavabdeh1 MMC-dən, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASCnin hesabına ödənilməsi, iddia ərizəsinin məhkəmənin icraatına qəbul olunması üçün ödənilmiş 1502 (bir min beş yüz iki) manat dövlət rüsumunun, mediasiya prosesi üzrə 400 (dörd yüz) manat məbləğində xidmət haqqının cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
4. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 06 iyul 2023-cü il tarixli, e-2-2(113)-195/2023 saylı qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilərək, cavabdehlər Cavabdeh1ndən, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 birgə qaydada K4640/01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 273279,70 manat (iki yüz yetmiş üç min iki yüz yetmiş doqquz manat yetmiş qəpik) əsas borc, 5448,68 manat (beş min dörd yüz qırx səkkiz manat altmış səkkiz qəpik) faiz borcu, 14000 (on dörd min) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 292728,38 (iki yüz doxsan iki min yeddi yüz iyirmi səkkiz manat otuz səkkiz qəpik) manat, K4640/02 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 700000 (yeddi yüz min) manat əsas borc, 35000 (otuz beş min) manat faiz borcu, 35000 (otuz beş min) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 770000 (yeddi yüz yetmiş min) manat, GFA0157/309 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 196039,63 manat (bir yüz doxsan altı min otuz doqquz manat altmış üç qəpik) əsas borc, 10000 (on min) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 206039,63 manat (iki yüz altı min otuz doqquz manat altmış üç qəpik), GFA0157/310 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 123542,20 manat (bir yüz iyirmi üç min beş yüz qırx iki manat iyirmi qəpik) əsas borc, 3925,90 manat (üç min doqquz yüz iyinni beş manat doxsan qəpik) faiz borcu, 6500 (altı min beş yüz) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 133968,10 (yüz otuz üç min doqquz yüz altmış səkkiz manat on qəpik) manat, GFA0157/311 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 41435,74 manat (qırx bir min dörd yüz otuz beş manat yetmiş dörd qəpik) əsas borc, 1316,74 manat (bir min üç yüz on altı manat yetmiş dörd qəpik) faiz borcu, 2500 (iki min beş yüz) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 45252,48 manat (qırx beş min iki yüz əlli iki manat qırx səkkiz qəpik) manat, GFAO157/312 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 55135,82 manat (əlli beş min bir yüz otuz beş manat səksən iki qəpik) əsas borc, 1353,89 manat (bir min üç yüz əlli üç manat səksən doqquz qəpik) faiz borcu, 3000 (üç min) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 59489,71 manat (əlli doqquz min dörd yüz səksən doqquz manat yetmiş bir qəpik) manat, GFAO 157/313 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 12822,01 manat (on iki min səkkiz yüz iyirmi iki manat bir qəpik) əsas borc, 375,04 manat (üç yüz yetmiş beş manat dörd qəpik) faiz borcu, 700 (yeddi yüz) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 13897,05 manat (on üç min səkkiz yüz doxsan yeddi manat beş qəpik), GFA0157/314 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 46230 (qırx altı min iki yüz otuz) manat əsas borc, 1469,09 (bir min dörd yüz altmış doqquz manat doqquz qəpik) manat faiz borcu, 2500 (iki min beş yüz) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 50199,09 manat (əlli min yüz doxsan doqquz manat doqquz qəpik), GFA0157/315 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 20581,83 manat (iyirmi min beş yüz səksən bir manat səksən üç qəpik) əsas borc, 631,75 manat (altı yüz otuz bir manat yetmiş beş qəpik) faiz borcu, 1500 (min beş yüz) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 22713,58 manat (iyirmi iki min yeddi yüz on üç manat əlli səkkiz qəpik), GFAO157/316 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 10971,88 manat (on min doqquz yüz yetmiş bir manat səksən səkkiz qəpik) əsas borc, 316,96 manat (üç yüz on altı manat doxsan altı qəpik) faiz borcu, 600 (altı yüz) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 11888,84 manat (on bir min səkkiz yüz səksən səkkiz manat səksən dörd qəpik), GFAO 157/317 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 58641,38 manat (əlli səkkiz min altı yüz qırx bir manat otuz səkkiz qəpik) əsas borc, 1884,67 manat (bir min səkkiz yüz səksən dörd manat altmış yeddi qəpik) faiz borcu, 3000 (üç min) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 63526,05 manat (altmış üç min beş yüz iyirmi altı manat beş qəpik), GFAO 157/318 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 165686,84 manat (bir yüz altmış beş min altı yüz səksən altı manat səksən dörd qəpik) əsas borc, 5444,65 manat (beş min dörd yüz qırx dörd manat altmış beş qəpik) faiz borcu, 9000 (doqquz min) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 180131,49 manat (iki səkəsn min yüz otuz bir manat qırx doqquz qəpik), PK0168 saylı kart öhdəliyinə əsasən cəmi 1117,56 manat (bir min bir yüz on yeddi manat əlli altı qəpik) məbləğində borc, 400 (dörd yüz) manat mediasiya xərci və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 1251 (min iki yüz əlli bir) manat, ümumilikdə cəmi 1852602,96 manat (bir milyon səkkiz yüz əlli iki min altı yüz iki manat doxsan altı qəpik) məbləğində pulun tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi, Cavabdeh1nə məxsus, girov predmeti olan Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlara (Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd, VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd, Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd, DP- 250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd) yönəldilsin, həmin əmlakların açıq hərracda satılması, satışdan əldə olunmuş vəsait hesabına iddiaçıya olan borcun ödənilməsi, satışdan artıq məbləğ qalarsa, qalan məbləğin Cavabdeh1nə qaytarılması, girov predmeti olan, Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar: Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşınının 1 (bir) ədəd, hərracdan ilkin satış qiyməti 18473 (on səkkiz min dörd yüz yetmiş üç) manat, VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşının 2 (iki) ədəd ilkin satış qiyməti 11783 (on bir min yeddi yüz səksən üç) manat, Konveyerin (4m) 1 (bir) ədəd ilkin satış qiyməti 2412 (iki min dörd yüz on iki) manat, DP-25Ü-A-002 markalı, Paketləmə maşının 1 (bir) ədəd ilkin satış qiymətinin 20833 (iyirmi min səkkiz yüz otuz üç) manat məbləğində müəyyən edilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri olan 50 (əlli) manat pulun cavabdehlər Cavabdeh1ndən, Qanuni nümayəndə və Cavabdeh3 birgə qaydada tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin hesabına (kod: 210005, VÖEN: **********, müxbir hesab: AZ41NABZ********************, SWİFT BİK: CTREAZ22, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi VÖEN: **********, hesab: AZ34CTRE********************) köçürülməsi qət edilmişdir.
5. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(113)-195/2023 saylı, xx.xx.2023-cü tarixli qətnaməsinin cərimə borcunun və dövlət rüsumunun təmin edilməyən hissəsində, həmçinin daşınar əmlaklar satıldıqdan sonra 1 ay ərzində mülkiyyətçilərə təhvil verilməməsi hissəsində ləğv edilməsini və iddia tələbinin həmin hissələrdə tam təmin edilməsinə dair yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN VƏ ONA QARŞİ ETİRAZİN DƏLİLLƏRİ, MƏHKƏMƏ İCRAATİ İŞTİRAKÇİLARİNİN İZAHATLARİ
a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
6. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki, qətnamə ilə girov predmetinə tutma yönəldildikdə həm də onun yeni mülkiyyətçiyə təhvil verilməsi təsbit olunmalı, bununla da gələcək mülkiyyətçinin əmlakı əldə etməsində yarana biləcək maneələr aradan qaldırılmalıdır. Hesab edirik ki, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin qətnaməsi əmlakın təhvil verilməsi hissəsində də əsassız olaraq təmin edilməmişdir. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Maddənin mənasından belə başa düşmək olar ki, burada cərimə məbləğinin azaldılması imperativ norma kimi qeyd edilməmişdir və qanunu tətbiq edən orqanın öhdəliyinə buraxılmışdır. Eyni zamanda maddədə “tənasübsüz” (uyğunluğu olmayan; əndazəsiz, uyğunsuz) deyilərkən bu anlayışın hansı meyarlar əsasında müəyyən edilməsi qeyd edilməsə də amma hüquqi düşüncəsinə və mülki qanunvericilkdə ağlabatanlıq anlayışına əsasən bu norma tətbiq edilərkən əsas borcun cəriməyə olan nisbətinin ağlabatanlığının nəzərə alınması maddənin ruhundan duyulur. Məhkəmənin qeyd etdiyi əsaslandırıcı məqam üzrə bildirmək istəyirik ki, burada məhkəmə hesablanan cərimə pulunun tənasübsüz surətdə yüksək olduğunu qeyd etsə də bunu qanuni əsasla izah etməmiş, heç bir sübuta əsaslanmamışdır və bununla da qətnamənin məzmununda qeyri-müəyyənlik yaratmışdır. Həmçinin, borc alan müqaviləni imzalayarkən müqavilə azadlığı prinsipinə əməl olunmuş və cərimə faizlərinin hesablanmasına razılığını bildirmişdir. Qeyd etmək istəyirik ki, qanunvericilik öhdəliyin icrasının təmin edilməsi üsullarında biri kimi Dəbbə pulunu (cərimə, penya) müəyyən etməklə kreditorlara dəyə biləcək zərərlərin qarşısını almaq, məqsədi güdmüşdür. 448.1.Əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Məhkəmə, öz qətnaməsində bu normaya istinad etməmiş, ümumiyyətlə cavabdehin risk dairəsinə aid olan öhdəlikləri düzgün müəyyən etməmişdir. Qətnamədən də göründüyü kimi məhkəmə qanunvericiliyin bu normalarını nəzərə almamışdır və qanunun müəyyən etdiyi imperativ tələblərə riayət edilmədən tərtib edilmiş məhkəmə qətnaməsi qanuni və əsaslı hesab edilə bilməz. Məhkəmə cərimə məbləğini azaltdıqda öhdəliyin icrаsının gecikdirilməsi müddətlərini nəzərə almamışdır. Belə ki, cavabdeh tərəfindən K4640/01 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə krеditin müəyyənləşdirilən qаydаdа ödənilməsini 392 gün, K4640/02 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 392 gün, GFA0157/309 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 394 gün, GFA0157/310 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 387 gün, GFA0157/311 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 386 gün, GFA0157/312 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 378 gün, GFA0157/313 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 372 gün, GFA0157/314 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 356 gün, GFA0157/315 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 343 gün, GFA0157/316 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 339 gün və GFA0157/317 saylı maliyyələşdirilmə üçün ərizə üzrə isə 338 gün olduğundan cərimə məbləğinin məhkəmə tərəfindən müvafiq olaraq 14,000 (on dörd min) manat, 35,000 (otuz beş min) manat və 10,000 (on min) manat, 6,500 (altımin beş yüz) manat, 6,500 (altımin beş yüz) manat, 3,000 (üç min) manat, 700 (yeddi yüz) manat, 2,500 (ikimin beş yüz) manat, 1,500 (bir min beş yüz) manat, 600 (altı yüz) manat, 3,000 (üç min) manat və 9,000 (doqquz min) manat məbləğində müəyyən edilməsi həmin günlərə mütənasib deyildir. Bu səbəbdən də qətnamə ilə müəyyən edilən cərimə məbləği əsaslı hesab edilə bilməz.
b) Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri
7. Apellyasiya şikayətinə qarşı etiraz daxil olmamışdır.
c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
8. Məhkəmə iclasında iddiaçının nümayəndəsi apellyasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etdi.
9. Cavabdehlər məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Məhkəmə kollegiyası Mülki Prosessual Məcəllənin 376.2-ci maddəsini rəhbər tutaraq onların iştirakı olmadan şikayətə baxılmasını mümkün hesab edir.
TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ
10. Mülki Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır.
11. Mülki Məcəllənin 386.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya Mülki Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır.
12. Mülki Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür.
13. Mülki Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir.
14. Mülki Məcəllənin 739.1-ci maddəsinin tələblərinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür.
15. Mülki Məcəllənin 741-ci maddəsinə əsasən əgər müqavilənin iştirakçıları borcun faizlər ilə verilməsini şərtləşdirirlərsə, faizlər müvafiq surətdə bir ilin sonunda ödənilməli, borc bir il başa çatanadək qaytarılmalıdırsa, borcun qaytarılması ilə bir vaxtda ödənilməlidir.
16. Mülki Məcəllənin 655.1-ci maddəsinə əsasən faktorinq pul tələbinin güzəşt edilməsi müqabilində maliyyələşdirmədir. Faktorinq müqaviləsinə görə bir tərəf (faktor) üçüncü şəxs (borclu) barəsində müştərinin (kreditorun) üçüncü şəxsə mal verməsindən, işlər görməsindən və ya xidmətlər göstərməsindən irəli gələn pul tələbinin hesabına digər tərəfə (müştəriyə) pul vəsaiti verir və ya verməyi öhdəsinə götürür, müştəri isə bu pul tələbini faktora güzəşt edir və ya güzəşt etməyi öhdəsinə götürür.
17. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir.
18. Həmin Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Dəbbə pulu ödənildikdən sonra onun miqdarının azaldılması istisna edilir.
19. Həmin Məcəllənin 269.1-ci maddəsinə əsasən girov və ipoteka hüququ girov qoyanın əşyası barəsində girov saxlayanın əşya hüququdur və eyni zamanda borclunun girov saxlayan qarşısında pul və ya başqa öhdəliyinin icrasının təmin edilməsi üsuludur.
20. Həmin Məcəllənin 269.4-cü maddəsinə əsasən ipoteka daşınmaz əşyalara, habelə rəsmi reyestrdə qeydə alınmalı olan daşınar əşyalara əşya hüquqlarının məhdudlaşdırılmasıdır.
21. 269.5-ci maddəsinə əsasən girov və ipoteka girov qoyanın (borclunun) girov saxlayan (kreditor) qarşısında əsas öhdəliyinin icrasının təmin edilməsi üçün əlavə (aksessor) əşya hüququdur.
22. Həmin Məcəllənin 270.1-ci maddəsinə əsasən girov və ipoteka müqavilə üzrə əmələ gəlir.
23. Həmin Məcəllənin 272-ci maddəsinə əsasən girov saxlayan (ipoteka saxlayan) borclunun onun qarşısında pul və ya başqa öhdəliyinin icrasının təmin edilməsi üçün girov qoyanın əşyası barəsində müqavilədə göstərilmiş əsaslar üzrə girov və ya ipoteka hüququ olan şəxsdir.
24. Həmin Məcəllənin 276.1-ci maddəsinə əsasən ipoteka predmeti olan əşyalar, habelə mülki dövriyyədən çıxarılmış əşyalar və kreditorun şəxsiyyəti ilə qırılmaz bağlı olan tələblər, o cümlədən alimentlər, həyata və ya sağlamlığa vurulmuş zərərin əvəzinin ödənilməsi haqqında tələblər və digər şəxsə güzəşt olunması qanunla qadağan edilmiş sair hüquqlar istisna olmaqla, istənilən əşyalar və tələblər girov predmeti ola bilər.
25. Həmin Məcəllənin 296.1-ci maddəsinə əsasən girov saxlayanın tələbinin məhkəməyə müraciət edilmədən, girov qoyulmuş əşya hesabına ödənilməsinə girov saxlayanla girov qoyanın notariat qaydasında təsdiqlənmiş razılaşması əsasında yol verilir. Belə razılaşma ilə hüquqları pozulmuş şəxsin iddiası üzrə məhkəmə həmin razılaşmanı etibarsız saya bilər. Bu cür razılaşma olmadıqda girov saxlayanın (kreditorun) tələbinin girov qoyulmuş əşyanın dəyərindən ödənilməsi məhkəmənin qərarı ilə həyata keçirilir.
26. Həmin Məcəllənin 297-ci maddəsinə əsasən girov qoyulmuş əşya hərracda (açıq auksionda) və ya “Daşınar əmlakın yüklülüyü haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə müəyyən edilmiş hallarda istənilən üsulla satıla bilər.
27. Həmin Məcəllənin 298.1.3-cü maddəsinə əsasən girov qoyulmuş əşyanın satılmasından əldə olunan məbləğ girov saxlayanın tələblərinin ödənilməsinə yönəlir.
28. Həmin Məcəllənin 298.2-ci maddəsinə əsasən bu Məcəllənin 298.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş ödənişlər həyata keçirildikdən sonra girov qoyulmuş əşyanın satışından əldə olunan vəsaitin qalan hissəsi girov qoyulmuş əşyanın satılmasından 10 (on) iş günü müddətində girov qoyana qaytarılır.
29. Mülki Prosessual Məcəllənin 107-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri dövlət rüsumundan və işə baxılması ilə əlaqədar olan məsrəflərdən ibarətdir.
30. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir.
31. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.5-ci maddəsinə əsasən apellyasiya və kassasiya şikayətləri verilməsi ilə əlaqədar işdə iştirak edən şəxslərin çəkdikləri məhkəmə xərcləri də bu Məcəllənin 119.1-119.4-cü maddələrində göstərilən qaydaya uyğun bölüşdürülür.
32. Mülki Prosessual Məcəllənin 121.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə nümayəndənin və ya vəkilin göstərdiyi yardıma görə xərclərin, konkret hallar və çıxış üçün təqdim olunmuş hesab nəzərə alınmaqla, digər tərəfdən ağlabatan məbləğdə alınıb xeyrinə qətnamə çıxarılan tərəfə verilməsini qərara alır.
APELLYASİYA BAXİŞİNİN HƏDLƏRİ
33. Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı maddəsinin tələblərini, apellyasiya şikayətinin yalnız iddiaçı tərəfindən verildiyini və apellyasiya şikayətinin dəlillərini nəzərə alaraq kollegiya qeyd edir ki, qətnamənin əsaslığı cərimə borcunun və dövlət rüsumunun təmin edilməyən hissəsində, həmçinin daşınar əmlaklar satıldıqdan sonra 1 ay ərzində mülkiyyətçilərə təhvil verilməməsi hissəsində yoxlanılır.
APELLYASİYA İNSTANSİYASİ MƏHKƏMƏSİNİN MÖVQEYİ
34. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya baxışı həddində iddia əsassızdır.
35. Hazırki işin materialları ilə müəyyən edilir ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, GTC410LE/2018 nömrəli Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X4 imzalanmışdır. Tərəflər arasında GL4640 saylı kredit limiti müqaviləsi çərçivəsində xx.xx.2021-ci il tarixdə K4640 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmış, bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək 60000000 (altmış milyon) manat məbləğində bərpa olunan maksimal borclanma limiti ayrılmışdır. Tərəflər arasında İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, GTC- 410LE/2018 nömrəli Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X2 xx.xx.2018-ci il tarixli, 1 nömrəli əlavə imzalanmışdır. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixli, GL4640 nömrəli kredit limiti müqaviləsi bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən Cavabdeh1 MMC-yə bank tərəfindən xx.xx.2031-ci il tarixədək 60000000 (altmış milyon) manat məbləğində kredit xətti açılmışdır. Bu müqaviləyə əsasən cavabdehə vеriləcək məbləğ, müddət, faiz dərəcəsi və məqsədi ayrıca оlaraq kredit razılaşması ilə müəyyən olunmuşdur. xx.xx.2021-ci il tarixli, K4640/01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən bank tərəfindən Cavabdeh1 MMC-yə xx.xx.2022-ci il tarixədək illik faiz dərəcəsi 15%, illik cərimə faizi 9% (günlük 0.025%) kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 24% (günlük 0.0667%) olmaqla, 420000 (dörd yüz iyirmi min) manat məbləğində K4195 saylı kredit xətti üzrə borcun azaldılması məqsədi ilə kredit xətti açılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, K4640/02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən bank tərəfindən Cavabdeh1 MMC-yə xx.xx.2022-ci il tarixədək illik faiz dərəcəsi 15%, illik cərimə faizi 9% (günlük 0.025%) kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 24% (günlük 0.0667%) olmaqla, 700000 (yeddi yüz min) manat məbləğində K4195 saylı kredit xətti üzrə borcun bağlanması məqsədi ilə kredit xətti açılmışdır. Tərəflər arasında İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, GTC-410LE/2018 nömrəli Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X2 xx.xx.2018-ci il tarixli, GFA0157 nömrəli əlavə imzalanmışdır. X2 1 № li əlavə çərçivəsində tərəflər arasında xx.xx.2018-ci il tarixli, GFA0157 saylı faktorinq və invoysların diskontlaşdırılması limiti üzrə maliyyələşdirmə üçün ərizə və ona edilmiş xx.xx.2018-ci il tarixli 1 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 2 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 3 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 4 saylı əlavə, xx.xx.2019cu il tarixli 5 saylı əlavə, xx.xx.2019-cu il tarixli 6 saylı əlavə, xx.xx.2020-ci il tarixli 7 saylı əlavə, xx.xx.2021-ci il tarixli 8 saylı əlavələr imzalanmış, bank tərəfindən borclana xx.xx.2023-cü il tarixədək 800000 (səkkiz yüz min) manat məbləğində faktorinq limiti ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/309 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 236484,99 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/310 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 123542,20 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/311 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 41435,74 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/312 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 64445,16 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/313 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 49743,09 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/314 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 46230 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/315 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 46000 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/316 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 17021,35 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/317 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 58641,38 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2021-ci il tarixli, GFA0157/318 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə (invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) əsasən bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 13%, müddətin bitmə tarixindən sonra gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faizi 28%, günlük cərimə faizi 0,0778% olmaqla, 165686,84 manat məbləğində vəsait ayrılmışdır. xx.xx.2020-ci il tarixli, PK0168 saylı overdraft əməliyyatı üzrə maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2021-ci il tarixinədək illik faiz dərəcəsi 15%, illik cərimə faizi 34%, günlük cərimə faizi 0,0944% olmaqla, 70000 manat məbləğində kredit limiti xətti açılmışdır.
36. Bundan başqa, İddiaçı ASC ilə borcalan Cavabdeh1 MMC arasında 18 avqust 2021-ci il tarixli, G3616 saylı girov müqaviləsi bağlanmış və həmin müqaviləyə əsasən İddiaçı ASC ilə borcalan Cavabdeh1 MMC arasında bağlanmış müqavilələrdən irəli gələn öhdəliklərin icrasını təmin etmək məqsədi ilə: Bakı şəhəri, Xocasən-Lökbatan yolunun kənarında, Meyvəli bazarla üzbəüz yerləşən avadanlıqlar (Türkiyə istehsalı olan SYM-300 markalı, Konveyerli tərəvəz yuma maşını 1 (bir) ədəd; VD-250 markalı, Tərəvəz Quruducu maşın 2 (iki) ədəd; Konveyer (4m) 1 (bir) ədəd; DP250-A-002 markalı, Paketləmə maşın 1 (bir) ədəd) İddiaçı ASC-nin xeyrinə yüklü edilmişdir.
37. 25.06.2023-cü il tarixli, PB/PBŞ-OUT-00622-2023 nömrəli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh1 MMC-nin xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC qarşısında kredit üzrə öhdəlikləri K4640/01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 273279,70 manat əsas borc, 5448,68 manat faiz borcu, 71145,37 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 349873,75 manat; K4640/02 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 700000 manat əsas borc, 35000 manat faiz borcu, 146959,87 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 881959,87 manat; GFA0157/309 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 196039,63 manat əsas borc, 52756,44 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 248796,07 manat; GFA0157/310 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 123542,20 manat əsas borc, 3925,90 manat faiz borcu, 41894,53 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 169362,63 manat; GFA0157/311 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 41435,74 manat əsas borc, 1316,74 manat faiz borcu, 14019,09 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 56771,57 manat; GFAO157/312 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 55135,82 manat əsas borc, 1353,89 manat faiz borcu, 18311,22 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 74800,93 manat; GFAO 157/313 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 12822,01 manat əsas borc, 375,04 manat faiz borcu, 4198,50 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 17395,55 manat; GFA0157/314 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 46230 manat əsas borc, 1469,09 manat faiz borcu, 14634,36 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 62333,45 manat; GFA0157/315 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 20581,83 manat əsas borc, 631,75 manat faiz borcu, 6291,18 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 27504,76 manat; GFAO157/316 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 10971,88 manat əsas borc, 316,96 manat faiz borcu, 3319,60 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 14608,44 manat; GFAO 157/317 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 58641,38 manat əsas borc, 1884,67 manat faiz borcu, 17696,67 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 78222,72 manat; GFAO 157/318 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 165686,84 manat əsas borc, 5444,65 manat faiz borcu, 68170,93 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 239302,42 manat; PK0168 saylı kart öhdəliyinə əsasən cəmi borc 1117,56 manat məbləğində təşkil edir.
38. Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli, 9/2777 saylı ekspert rəyindən görünür ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 MMC arasında bağlanmış maliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə təqdim edilmiş iş materiallarına əsasən Cavabdeh1 MMC-nin İddiaçı ASC-yə borcu K4640/01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 273279,70 manat, faiz borcu 53649,37 manat, K464G/02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 700000 manat, faiz borcu 130103,88 manat, GFA0157/309 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 196039,63 manat, faiz borcu 35984,16 manat, GFA0157/310 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 123542,20 manat, faiz borcu 3925,90 manat, GFA0157/311 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 41435,74 manat, faiz borcu 1316,74 manat, GFA0157/312 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 55135,82 manat, faiz borcu 1353,89 manat, GFA0157/313 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 12822,01 manat, faiz borcu 375,04 manat, GFA0157/314 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 46230 manat, faiz borcu 1469,09 manat, GFA0157/315 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 20581,83 manat, faiz borcu 631,75 manat, GFA0157/316 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 10971,88 manat, faiz borcu 316,96 manat, GFA0157/317 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 58641,38 manat, faiz borcu 1884,67 manat, GFA0157/318 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 165686,84 manat, faiz borcu 5444,65 manat, PK0168 saylı kart öhdəliyi üzrə əsas borc 1117,56 manat məbləğində müəyyən edilir.
39. Birinci instansiya məhkəməsi əsas və faiz borcunun tutulması hissəsində iddianı tam, cərimə borcuna aid hissədə qismən təmin etmişdir.
40. Tərəflər arasında imzalanmış kredit müaqavilələrinə əsasən borclu kredit üzrə əsas borcu və ona hesablanmış faizləri, o cümlədən mövcud olduğu təqdirdə dəbbə pulunu bu müqavilədə nəzərdə tutulmuş qaydada kreditora ödəyir.
41. Mülki Məcəllənin 462.1 və 467-ci maddələrinin mənasına görə dəbbə pulu müqavilə ilə müəyyənləşdirilən və öhdəliyin icrasının təmin edilməsi üsulu kimi öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyinə görə borclunun kreditora cərimə və ya penya formasında ödəməli olduğu pul məbləğidir. Dəbbə pulunun hüquqi təyinatı əsas öhdəliyin müqavilənin şərtlərinə və qanunvericiliyin tələblərinə müvafiq olaraq lazımınca, vaxtında, tam həcmdə ödənilməsini təmin etməkdir. Dəbbə pulu mülki qanunvericiliyin prinsipləri olan mülki hüquq subyektlərinin bərabərliyi və müqavilə azadlığına uyğun, yəni tərəflər arasında sərbəst şəklində bağlanmış müqavilə ilə müəyyənləşdirilir. Bununla yanaşı Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsi tərəflər arasında müəyyənləşdirilmiş dəbbə pulunun məhkəmə tərəfindən azaldılmasını nəzərdə tutmuşdur. Həmin normada istənilən dəbbə pulun deyil, yalnız tənasübsüz surətdə yüksək olan dəbbə pulun azaldılması göstərilmişdir. Qeyd olunan maddənin dispozitiv şərtlərinə görə məhkəmə işin hallarını və tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun əmlak və bütün əsaslı mənafelərini nəzərə almalıdır.
42. İşin hallarını, yəni tərəflər arasında bağlanmış müqavilədə öhdəliyin icrasının gecikdirilməsinə görə cərimənin ödənilməsinin nəzərdə tutulduğunu, cavabdeh tərəfindən götürülən kredit məbləğini, kreditin verilmə tarixini və müqavilə üzrə aparılan son ödəniş tarixini müqayisə edərək, həmçinin iddiaçının məhkəməyə müraciət etdiyi tarixi nəzərə alaraq kollegiya belə nəticəyə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsi düzgün olaraq dəbbə pulunu tənasübsüz sürətdə yüksək məbləğ kimi qiymətləndirilmiş və tələb olunan dəbbə pulunun əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də tərəflərin əsaslı mənafelərini nəzərə alınmaqla həmin məbləğ azaldılaraq, K4640/01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 14000 manat, K4640/02 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 35000 manat, GFA0157/309 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 10000 manat, GFA0157/310 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 6500 manat, GFA0157/311 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 2500 manat, GFAO157/312 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 3000 manat, GFAO 157/313 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 700 manat, GFA0157/314 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 2500 manat, GFA0157/315 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 1500 manat, GFAO157/316 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 600 manat, GFAO 157/317 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 3000 manat, GFAO 157/318 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 9000 manat məbləğində müəyyənləşdirmişdir.
43. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cərimə məbləğinə aid hissədə birinci instansiya məhkəməsinin gəldiyi nəticə qanuni və əsaslıdır.
44. İddiaçı daşınar əmlakların satıldıqdan sonra 1 ay ərzində əmlakların mülkiyyətçilərə təhvil verilməsi hissəsi ilə bağlı qeyd edilməlidir ki, daşınar əmlaklar satılacağı və həmin əmlakların mülkiyyətçilərinə təhvil verilməyəcəyi təqdirdə, həmin şəxslər hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı məhkəməyə müraciət edə bilərlər.
45. Həmin hissədə də, iddia tələbinin rədd edilməsi barədə birinci instansiya məhkəməsi düzgün nəticəyə gəlmişdir.
46. Dövlət rüsumunun təmin edilməyən hissəsi ilə bağlı qeyd edilməldir ki, MPM-in 119.1-ci maddəsində göstərilmişdir ki, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Odur ki, 1251 (min iki yüz əlli bir) manat dövlət rüsumunun cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə birinci instansiya məhkəməsi düzgün nəticəyə gəlmişdir.
47. Kollegiya həmçinin qeyd edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilmədiyindən iddiaçı tərəfindən apellyasiya şikayətinin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş dövlət rüsumu özünə aid edilməlidir.
48. Beləliklə, kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi (mübahisələndirilən hissədə) qanuni və əsaslı olmaqla işin hallarına uyğundur, apellyasiya şikayətində irəli sürülən dəlillər isə yuxarıda göstərilənlərə görə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün olan birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün əsas ola bilməz.
49. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 384.0.1, 392, 393, 402.1ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası
qət etdi:
İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 06 iyul 2023-cü il tarixli, e-2-2(113)-195/2023 saylı qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.
Sədrlik edən: Aida Hüseyn Hakimlər: Raqib Qurbanov Vüsalə Baxışova