Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-375/2025 02.04.2025 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 MMC, Cavabdeh4, Cavabdeh5 MMCyə qarşı “pul” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi Açar söz: kredit müqaviləsi, zaminlik müqaviləsi. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası hakimlər Mahmudova Təranə Nəriman qızının sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Şirinov Ziya Allahverdi oğlu, X2 ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi Məhərrəmova Günel Elmam qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi X3 iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 MMC, Cavabdeh4, Cavabdeh5 MMC-yə qarşı “pul” tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3282/2024 nömrəli qətnaməsindən İddiaçı ASC və Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətlərinə əsasən işə açıq məhkəmə iclasında baxdı. İşin halları
1. İddiaçı ASC (bundan sonra “Bank”) ilə "xxxx" MMC (bundan sonra “Borcalan”) arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair GTC-807LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu imzalanmışdır.
2. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında 17 dekabr 2018-ci il tarixdə GL2921 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi imzalanmışdır. Həmin GL2921 saylı Kredit Limit Müqaviləsinin təmiantı olaraq Cavabdeh1 ilə xx.xx.2018-ci il tarixli Z3030 saylı, Cavabdeh4 arasında Z3031 saylı, Cavabdeh2 arasında xx.xx.2022-ci il tarixli Z5065 saylı Zaminlik müqavilələri imzalanmışdır.
3. Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli GL2921 saylı kredit limit müqaviləsinin təminatı əsasında xx.xx.2022-ci il tarixli K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi və ona xx.xx.2022-ci il tarixli 01 nömrəli Əlavə imzalanmışdır. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair GTC-807LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu və K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi çərçivəsində: -Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 16,5%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 31,5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 250 000(iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 75 000 (yetmiş beş min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 64 316 (altmı dörd min üç yüz on altı) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh1 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DG**********20 saylı, DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********567 saylı Zaminlik Müqavilələri imzalanmışdır. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair xx.xx.2020-ci il tarixli GTC- 143LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində: -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 16,5%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 31,5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 250 000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023cü il tarixədək 75 000 (yetmiş beş min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; - Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 64 319 (altmış dörd min üç yüz on doqquz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DG**********51 saylı, DC00067136- 03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********06 saylı, DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********564 saylı Zaminlik Müqavilələri imzalanmışdır.
4. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında 23 dekabr 2020-ci il tarixdə İnvoysların Diskontlaşdırılması üzrə İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi və ona 01 saylı, 02 saylı və 03 saylı Əlavələr imzalanmışdır. İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsinin təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0408 saylı, Cavabdeh1 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0409 saylı və Cavabdeh4 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0410 saylı Zaminlik Müqavilələri və əlavələr imzalanmışdır.
5. İnvoysların Diskontlaşdırılması üzrə İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi və K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi çərçivəsində: -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 140 583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
6. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 100 000 (bir yüz min) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
7. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 59 416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
8. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 57 594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
9. . İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 118 317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
10. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 117 852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
11. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 6236 (altı min iki yüz otuz altı) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
12. Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyinin Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən verilmiş xx.xx.2024-cü il tarixli, 9/6978 nömrəli ekspert rəyinin nəticə hissəsinə görə, xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 45305,51 manat, faiz borcu 5741,21 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 49.673,09 manat, faiz borcu 12441,73 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 52692,71 manat, faiz borcu 15270,64 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 33258,7 manat, faiz borcu 3452,44 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 48825,98 manat, faiz borcu 10924,81 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 55107,18 manat, faiz borcu 15970,37 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 140583,64 manat, fazi borcu 17213,69 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 100000 manat, faiz borcu 12281,94 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 59416,36 manat, faiz borcu 7415,49 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 57594,01 manat, faiz borcu 17350,20 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 118317,1 manat, faiz borcu 14806,07 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 117852,8 manat, faiz borcu 14731,60 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə əsas borc 6236,0 manat, faiz borcu 773,44 manat təşkil edir.
İş üzrə qəbul edilmiş məhkəmə aktları a) Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat
13. İddiaçı ASC (bundan sonra – iddiaçı) cavabdehlər Cavabdeh3 MMC, Cavabdeh5 MMC, Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh4 (bundan sonra – cavabdehlər) qarşı “pulun tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehlərdən birgə qaydada: -DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 34,033.48 (otuz dörd min otuz üç manat qırx səkkiz qəpik) manat əsas borc, 459.50 (dörd yüz əlli doqquz manat əlli qəpik) manat faiz borcu, 19,466.92 (on doqquz min dörd yüz altmış altı manat doxsan iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 53,959.90 (əlli üç min doqquz yüz əlli doqquz manat doxan qəpik) manat; -DC00067136- 03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49,791.01 (qırx doqquz min yeddi yüz doxsan bir manat bir qəpik) manat əsas borc, 10,651.12 (on min altı yüz əlli bir manat on iki qəpik) manat faiz borcu, 16.102.03 (on altı min bir yüz iki manat üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 76,544.16 (yetmiş altı min beş yüz qırx dörd manat on altı qəpik) manat; -DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,654.80 (əlli iki min altı yüz əlli dörd manat səksən qəpik) manat əsas borc, 14,222.18 (on dörd min iki yüz iyirmi iki manat on səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 13,116.50 (on üç min bir yüz on altı manat əlli qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 79,993.48 (yetmiş doqquz min doqquz yüz doxsan üç manat qırx səkkiz qəpik) manat; - İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 140,583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat əsas borc, 4,797.42 (dörd min yeddi yüz doxsan yeddi manat qırx iki qəpik) manat faiz borcu, 70,449.98 (yetmiş min dörd yüz qırx doqquz manat doxsan səkkiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 215,831.04 (iki yüz on beş min səkkiz yüz otuz bir manat dörd qəpik) manat; -İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 100,000 (bir yüz min) manat əsas borc, 3,412.50 (üç min dörd yüz on iki manat əlli qəpik) manat faiz borcu, 50,112.50 (əlli min yüz on iki manat əlli qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 153,525.00 (bir yüz əlli üç min beş yüz iyirmi beş manat) manat; - İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59,416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat əsas borc, 2,027.58 (iki min iyirmi yeddi manat əlli səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 29,775.02 (iyirmi doqquz min yeddi yüz yetmiş beş manat iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 91,218.96 (doxsan bir min iki yüz on səkkiz manat doxsan altı qəpik) manat; - İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 57,594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat əsas borc, 2,135.78 (iki min yüz otuz beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 30,044.88 (otuz min qırx dörd manat səksən səkiiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 89,774.67 (səksən doqquz min yeddi yüz yetmiş dörd manat altmış yeddi qəpik) manat; - İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 118,317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat əsas borc, 4,387.59 (dörd min üç yüz səksən yeddi manat əlli doqquz qəpik) manat faiz borcu, 61,722.08 (altmış bir min yeddi yüz iyirmi iki manat səkkiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 184,426.76 (bir yüz səksən dörd min dörd yüz iyirmi altı manat yetmiş altı qəpik) manat; -İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 117,852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat əsas borc, 4,370.37 (dörd min üç yüz yetmiş manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 61,381.60 (altmış bir min üç yüz səksən bir manat altmış qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 183,604.77 (bir yüz səksən üç min altı yüz dörd manat yetmiş yeddi qəpik) manat; -İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6,236 (altı min iki yüz otuz altı) manat əsas borc, 228.65 (iki yüz iyirmi səkkiz manat altmış beş qəpik) manat faiz borcu, 3,227.13 (üç min iki yüz iyirmi yeddi manat on üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9,691.78 (doqquz min altı yüz doxsan bir manat yetmiş səkkiz qəpik) manat; -DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 46,046.77 (qırx altı min qırx altı manat yetmiş yeddi qəpik) manat əsas borc, 1,920.53 (bir min doqquz yüz iyirmi manat əlli üç qəpik) manat faiz borcu, 26,610.1 (iyirmi altı min altı yüz on manat on qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 74,577.29 (yetmiş dörd min beş yüz yetmiş yeddi manat iyirmi doqquz qəpik) manat; - DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49,799.81 (qırx doqquz min yeddi yüz doxsan doqquz manat səksən bir qəpik) manat əsas borc, 10,653.01 (on min altı yüz əlli üç manat bir qəpik) manat faiz borcu, 16,457.23 (on altı min dörd yüz əlli yeddi manatiyirmi üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 76,910.05 (yetmiş altı min doqquz yüz on manat beş qəpik) manat; -DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,652.35 (əlli iki min altı yüz əlli iki manat otuz beş qəpik) manat əsas borc, 14,221.82 (on dörd min iki yüz iyirmi bir manat səksən iki qəpik) manat faiz borcu, 13,116.14 (on üç min bir yüz on altı manat on dörd qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 79,990.31 (yetmiş doqquz min doqquz yüz doxsan manat otuz bir qəpik) məbləğində borcun İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi. 2. İddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün 1076 (bir min yetmiş altı) manat dövlət rüsumu və müdiasiya xərci olaraq ödənilmiş 400(dörd yüz) manat xidmət haqqının cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
14. İddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC (bundan sonra “Bank”) ilə "xxxx" MMC (bundan sonra “Borcalan”) arasında xx.xx.2018-ci il tarixdə Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair GTC-807LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu imzalanmışdır. Bank ilə Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında 17 dekabr 2018-ci il tarixdə GL2921 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi imzalanmışdır. Həmin GL2921 saylı Kredit Limit Müqaviləsinin təmiantı olaraq Cavabdeh1 ilə xx.xx.2018-ci il tarixli Z3030 saylı, Cavabdeh4 arasında Z3031 saylı, Cavabdeh2 arasında xx.xx.2022-ci il tarixli Z5065 saylı Zaminlik müqavilələri imzalanmışdır. Daha sonra Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli GL2921 saylı kredit limit müqaviləsinin təminatı əsasında xx.xx.2022-ci il tarixli K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi və ona xx.xx.2022-ci il tarixli 01 nömrəli Əlavə imzalanmışdır. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair GTC807LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu və K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi çərçivəsində: -Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 16,5%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 31,5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 250 000(iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması mzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 75 000 (yetmiş beş min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 64 316 (altmı dörd min üç yüz on altı) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh1 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DG**********20 saylı, DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021ci il tarixli DG**********567 saylı Zaminlik Müqavilələri imzalanmışdır. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair xx.xx.2020-ci il tarixli GTC-143LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində: -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 16,5%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 31,5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 250 000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 75 000 (yetmiş beş min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; - Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 64 319 (altmış dörd min üç yüz on doqquz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DG**********51 saylı, DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********06 saylı, DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********564 saylı Zaminlik Müqavilələri imzalanmışdır. Bank ilə Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında 23 dekabr 2020-ci il tarixdə İnvoysların Diskontlaşdırılması üzrə İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi və ona 01 saylı, 02 saylı və 03 saylıƏlavələr imzalanmışdır. İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsinin təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0408 saylı, Cavabdeh1 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0409 saylı və Cavabdeh4 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0410 saylı Zaminlik Müqavilələri və əlavələr imzalanmışdır. İnvoysların Diskontlaşdırılması üzrə İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi və K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi çərçivəsində: -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 140 583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. - Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 100 000 (bir yüz min) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. -Bankla “Mərkəz Təchizat MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 59 416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 57 594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 118 317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 117 852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 6 236 (altı min iki yüz otuz altı) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. Lakin birgə Borcalanlar qeyd edilən müqavilələr üzrə öhdəliklərini icra etməyərək kreditin müəyyənləşdirilən qaydada ödənilməsini həyata keçirməmişlər. Borcalan Cavabdeh5 MMC-nin xx.xx.2024-cü il tarixə İddiaçı ASC qarşısında öhdəlikləri: - DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 34,033.48 (otuz dörd min otuz üç manat qırx səkkiz qəpik) manat əsas borc, 459.50 (dörd yüz əlli doqquz manat əlli qəpik) manat faiz borcu, 19,466.92 (on doqquz min dörd yüz altmış altı manat doxsan iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 53,959.90 (əlli üç min doqquz yüz əlli doqquz manat doxan qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 717 -DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49,791.01 (qırx doqquz min yeddi yüz doxsan bir manat bir qəpik) manat əsas borc, 10,651.12 (on min altı yüz əlli bir manat on iki qəpik) manat faiz borcu, 16.102.03 (on altı min bir yüz iki manat üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 76,544.16 (yetmiş altı min beş yüz qırx dörd manat on altı qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 700 -DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,654.80 (əlli iki min altı yüz əlli dörd manat səksən qəpik) manat əsas borc, 14,222.18 (on dörd min iki yüz iyirmi iki manat on səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 13,116.50 (on üç min bir yüz on altı manat əlli qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 79,993.48 (yetmiş doqquz min doqquz yüz doxsan üç manat qırx səkkiz qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 711 - İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 140,583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat əsas borc, 4,797.42 (dörd min yeddi yüz doxsan yeddi manat qırx iki qəpik) manat faiz borcu, 70,449.98 (yetmiş min dörd yüz qırx doqquz manat doxsan səkkiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 215,831.04 (iki yüz on beş min səkkiz yüz otuz bir manat dörd qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 642 -İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 100,000 (bir yüz min) manat əsas borc, 3,412.50 (üç min dörd yüz on iki manat əlli qəpik) manat faiz borcu, 50,112.50 (əlli min yüz on iki manat əlli qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 153,525.00 (bir yüz əlli üç min beş yüz iyirmi beş manat) manatı təşkil edir. Gecikmə günü: 642 - İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59,416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat əsas borc, 2,027.58 (iki min iyirmi yeddi manat əlli səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 29,775.02 (iyirmi doqquz min yeddi yüz yetmiş beş manat iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 91,218.96 (doxsan bir min iki yüz on səkkiz manat doxsan altı qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 642 - İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 57,594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat əsas borc, 2,135.78 (iki min yüz otuz beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 30,044.88 (otuz min qırx dörd manat səksən səkiiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 89,774.67 (səksən doqquz min yeddi yüz yetmiş dörd manat altmış yeddi qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 635 - İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 118,317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat əsas borc, 4,387.59 (dörd min üç yüz səksən yeddi manat əlli doqquz qəpik) manat faiz borcu, 61,722.08 (altmış bir min yeddi yüz iyirmi iki manat səkkiz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 184,426.76 (bir yüz səksən dörd min dörd yüz iyirmi altı manat yetmiş altı qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 635 -İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 117,852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat əsas borc, 4,370.37 (dörd min üç yüz yetmiş manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 61,381.60 (altmış bir min üç yüz səksən bir manat altmış qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 183,604.77 (bir yüz səksən üç min altı yüz dörd manat yetmiş yeddi qəpik) manatı təşkil edir. Gecikmə günü: 634 -İDK0498/32 saylımaliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6,236 (altı min iki yüz otuz altı) manat əsas borc, 228.65 (iki yüz iyirmi səkkiz manat altmış beş qəpik) manat faiz borcu, 3,227.13 (üç min iki yüz iyirmi yeddi manat on üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9,691.78 (doqquz min altı yüz doxsan bir manat yetmiş səkkiz qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 630 Borcalan "xxxx" MMC-nin xx.xx.2024-cü il tarixə İddiaçı ASC qarşısında öhdəlikləri: -DC00057615- 01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 46,046.77 (qırx altı min qırx altı manat yetmiş yeddi qəpik) manat əsas borc, 1,920.53 (bir min doqquz yüz iyirmi manat əlli üç qəpik) manat faiz borcu, 26,610.1 (iyirmi altı min altı yüz on manat on qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 74,577.29 (yetmiş dörd min beş yüz yetmiş yeddi manat iyirmi doqquz qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 717 - DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49,799.81 (qırx doqquz min yeddi yüz doxsan doqquz manat səksən bir qəpik) manat əsas borc, 10,653.01 (on min altı yüz əlli üç manat bir qəpik) manat faiz borcu, 16,457.23 (on altı min dörd yüz əlli yeddi manatiyirmi üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 76,910.05 (yetmiş altı min doqquz yüz on manat beş qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 706 -DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,652.35 (əlli iki min altı yüz əlli iki manat otuz beş qəpik) manat əsas borc, 14,221.82 (on dörd min iki yüz iyirmi bir manat səksən iki qəpik) manat faiz borcu, 13,116.14 (on üç min bir yüz on altı manat on dörd qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 79,990.31 (yetmiş doqquz min doqquz yüz doxsan manat otuz bir qəpik) manat təşkil edir. Gecikmə günü: 711 İddiaçı ASC iddia ərizəsinin məhkəməyə verilməsi üçün 1076 (bir min yetmiş altı) manat dövlət rüsumu və müdiasiya xərci olaraq ödənilmiş 400 (dörd yüz) manat xidmət haqqı ödəmişdir. X4 4-cü bölümünün 3.11-ci bəndinə əsasən Kreditin əsas məbləği və ona hesablanmış faizlər ödəniş qrafikində və “Maliyyələşdirmə üçün ərizə” formasında göstərilən qaydada ödənilmədikdə gecikdirilmiş əsas məbləğə “Maliyyələşdirmə üçün ərizə” forması ilə müəyyən olunan qaydada və həcmdə cərimə faizi hesablanır. Cərimə faizi 2 qaydada müəyyən olunur: 1) kreditin müddəti bitənədək və 2) kreditin müddəti bitdikdən sonra. Kreditin müddəti bitənədək cərimə tətbiq olunduğu zaman kredit faizləri də öz növbəsində hesablanmağa davam edir. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair ümumi şərtlər toplusunun 4-cü bölümünün 5.2.1-ci bəndinə əsasən Kreditin və faizlərin ödənilməsi Müştəri tərəfindən 3 (üç) aydan artıq müddətə gecikdirildikdə Bank Müştəriyə verilən Krediti vaxtından əvvəl ləğv edə və ya Kredit məbləğini vaxtından əvvəl Müştəridən tələb edə bilər. Eyni zamanda X4 əsasən Müştəri tərəfindən Müqavilə öhdəlikləri yerinə yetirilmədikdə, Azərbaycan Respublikası Qanunlarına əsasən məhkəmələrə və digər səlahiyyətli orqanlara müraciət etmək Bankın hüququdur.
15. İddiaçı daha sonra iddia tələbinin həcminin artırılması barədə ərizə verərək, DC00067136-01 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 34,033.48 (otuz dörd min otuz üç manat qırx səkkiz qəpik) manat əsas borc, 459.50 (dörd yüz əlli doqquz manat əlli qəpik) manat faiz borcu, 20,985.66 (iyirmi min doqquz yüz səksən beş manat altmış altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 55,478.64 (əlli beş min dörd yüz yetmiş səkkiz manat altmış dörd qəpik) manat borcun; DC00067136-03 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 49,791.01 (qırx doqquz min yeddi yüz doxsan bir manat bir qəpik) manat əsas borc, 10,651.12 (on min altı yüz əlli bir manat on iki qəpik) manat faiz borcu, 18,359.22 (on səkkiz min üç yüz əlli doqquz manat iyirmi iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 78,801.35 (yetmiş səkkiz min səkkiz yüz bir manat otuz beş qəpik) manat borcun; DC00067136-04 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 52,654.80 (əlli iki min altı yüz əlli dörd manat səksən qəpik) manat əsas borc, 14,222.17 (on dörd min iki yüz iyirmi iki manat on yeddi qəpik) manat faiz borcu, 15,503.55 (on beş min beş yüz üç manat əlli beş qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 82,380.52 (səksən iki min üç yüz səksən manat əlli iki qəpik) manat borcun; İDK0498/26 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 140,583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat əsas borc, 4,797.42 (dörd min yeddi yüz doxsan yeddi manat qırx iki qəpik) manat faiz borcu, 76,126.04 (yetmiş altı min yüz iyirmi altı manat dörd qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 221,507.10 (iki yüz iyirmi bir min beş yüz yeddi manat on qəpik) manat borcun; İDK0498/27 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 100,000.00 (bir yüz min manat sıfır qəpik) manat əsas borc, 3,412.50 (üç min dörd yüz on iki manat əlli qəpik) manat faiz borcu, 54,150.00 (əlli dörd min yüz əlli manat sıfır qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 157,562.50 (bir yüz əlli yeddi min beş yüz altmış iki manat əlli qəpik) manat borcun; İDK0498/28 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 59,416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat əsas borc, 2,027.58 (iki min iyinni yeddi manat 58 qəpik) manat faiz borcu, 32,173.96 (otuz iki min yüz yetmiş üç manat 96 qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 93,617.90 (doxsan üç min altı yüz on yeddi manat 90 qəpik) manat borcun; İDK0498/29 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 57,594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat əsas borc, 2,135.78 (iki min yüz otuz beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat faiz borcu, 32,492.62 (otuz iki min dörd yüz doxsan iki manat altmış iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 92,222.41 (doxsan iki min iki yüz iyinni iki manat qırx bir qəpik) manat borcun; İDK0498/30 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 118,317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat əsas borc, 4,387.59 (dörd min üç yüz səksən yeddi manat əlli doqquz qəpik) manat faiz borcu, 66,750.56 (altmış altı min yeddi yüz əlli manat əlli altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 189,455.24 (bir yüz səksən doqquz min dörd yüz əlli beş manat iyirmi dörd qəpik) manat borcun; İDK0498/31 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 117,852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat əsas borc, 4,370.37 (dörd min üç yüz yetmiş manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 66,390.34 (altmış altı min üç yüz doxsan manat otuz dörd qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 188,613.51 (bir yüz səksən səkkiz min altı yüz on üç manat əlli bir qəpik) manat borcun; İDK0498/32 saylı maliyyələşmə üçün ərizəyə əsasən 6,236.00 (altı min iki yüz otuz altı manat sıfır qəpik) manat əsas borc, 228.65 (iki yüz iyirmi səkkiz manat altmış beş qəpik) manat faiz borcu, 3,492.16 (üç min dörd yüz doxsan iki manat on altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 9,956.81 (doqquz min doqquz yüz əlli altı manat səksən bir qəpik) manat borcun; DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 46,046.77 (qırx altı min qırx altı manat yetmiş yeddi qəpik) manat əsas borc, 1,920.52 (bir min doqquz yüz iyirmi manat əlliiki qəpik) manat faiz borcu, 28,786.71 (iyirmi səkkiz min yeddi yüz səksən altı manat yetmiş bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 76,754.00 (yetmiş altı min yeddi yüz əlli dörd manat sıfır qəpik) manat borcun, DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49,799.81 (qırx doqquz min yeddi yüz doxsan doqquz manat səksən bir qəpik) manat əsas borc, 10,653.00 (on min altı yüz əlli üç manat sıfır qəpik) manat faiz borcu, 18,847.60 (on səkkiz min səkkiz yüz qırx yeddi manat altmış qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 79,300.41 (yetmiş doqquz min üç yüz manat qırx qəpik) manat borcun, DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,652.35 (əlli iki min altı yüz əlli iki manat otuz beş qəpik) manat əsas borc, 14,221.81 (on dörd min iki yüz iyirmi bir manat səksən bir qəpik) manat faiz borcu, 15,643.45 (on beş min altı yüz qırx üç manat qırx beş qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 82,517.61 (səksən iki min beş yüz on yeddi manat altmış bir qəpik) manat borcun cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir.
16. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3282/2024 nömrəli qətnaməsi ilə iddia qismən təmin edilmiş, cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 MMC, Cavabdeh4, Cavabdeh5 MMC-dən birgə qaydada: DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 33258,70 manat əsas borc, 459,50 manat faiz borcu, 1660 manat cərimə borcu; -DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 48825,98 manat əsas borc, 10651,12 manat faiz borcu, 2400 cərimə borcu; -DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52654,80 manat əsas borc, 14,222.17 manat faiz borcu, 2600 manat cərimə borcu; - İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 140583,64 manat əsas borc, 4797,42 manat faiz borcu, 7000 manat cərimə borcu; -İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 100000 manat əsas borc, 3412,50 manat faiz borcu, 5000 manat cərimə borcu; - İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59416,36 manat əsas borc, 2027,58 manat faiz borcu, 2900 manat cərimə borcu; - İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 57594,01 manat əsas borc, 2135,78 manat faiz borcu, 2800 manat cərimə borcu; - İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 118317,09 manat əsas borc, 4387,59 manat faiz borcu, 5900 manat cərimə borcu; -İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 117852,80 manat əsas borc, 4370,37 manat faiz borcu, 5800 manat cərimə borcu; -İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6236 manat əsas borc, 228,65 manat faiz borcu, 310 manat cərimə borcu; - DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 45305,51 manat əsas borc, 1920,52 manat faiz borcu, 2200 manat cərimə borcu; - DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49673,09 manat əsas borc, 10653 manat faiz borcu, 2400 manat cərimə borcu; -DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52652,35 manat əsas borc, 14221,81 manat faiz borcu, 2600 manat cərimə borcu, 1094,08 manat dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi, iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, ödənilmiş 400 manat mediasiya xərcinin İddiaçı ASC-nin özünə aid edilməsi, aparılmış ekspertiza tədqiqatı ilə bağlı 100 (bir yüz) manat ekspertiza xərcinin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3 MMC, Cavabdeh4, Cavabdeh5 MMC-dən birgə qaydada tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin hesabına (hesab: Az.MEM VÖEN **********, X1 KOD 210005 VÖEN ********** Müxbir hesab AZ 41NABZ********************4 SWİFT BİK CTREAZ22) ödənilməsi qət edilmişdir.
17. Məhkəmə tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, iddia qismən təmin edilməli, cavabdehlərdən birgə qaydada DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 33258,70 manat əsas borc, 459,50 manat faiz borcu, DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 48825,98 manat əsas borc, 10,651.12 (on min altı yüz əlli bir manat on iki qəpik) manat faiz borcu, DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,654.80 (əlli iki min altı yüz əlli dörd manat səksən qəpik) manat əsas borc, 14,222.17 (on dörd min iki yüz iyirmi iki manat on yeddi qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 140,583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat əsas borc, 4,797.42 (dörd min yeddi yüz doxsan yeddi manat qırx iki qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 100,000 (bir yüz min) manat əsas borc, 3,412.50 (üç min dörd yüz on iki manat əlli qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59,416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat əsas borc, 2,027.58 (iki min iyirmi yeddi manat əlli səkkiz qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 57,594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat əsas borc, 2,135.78 (iki min yüz otuz beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 118,317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat əsas borc, 4,387.59 (dörd min üç yüz səksən yeddi manat əlli doqquz qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 117,852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat əsas borc, 4,370.37 (dörd min üç yüz yetmiş manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6,236 (altı min iki yüz otuz altı) manat əsas borc, 228.65 (iki yüz iyirmi səkkiz manat altmış beş qəpik) manat faiz borcu, DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 45305,51 manat əsas borc, 1,920.52 (bir min doqquz yüz iyirmi manat əlli iki qəpik) manat faiz borcu, DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 49673,09 manat əsas borc, 10,653 (on min altı yüz əlli üç manat) manat faiz borcu, DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 52,652.35 (əlli iki min altı yüz əlli iki manat otuz beş qəpik) manat əsas borc, 14,221.81 (on dörd min iki yüz iyirmi bir manat səksən bir qəpik) manat faiz borcu tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir.Bundan əlavə, materiallardan görünür ki, iddiaçı iddia ərizəsində borcun ödənilməsinin gecikdirilməsinə görə tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrə əsasən hesablanmış dəbbə pullarının cavabdehlərdən tutulması tələbini də irəli sürmüşdür. Mülki Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Məhkəmə hesab etmişdir ki, cavabdehlərin müqavilələr üzrə ödənişlərini gecikdirməsi işin yuxarıda göstərilən halları ilə müəyyən edildiyindən və tərəflər arasında bağlanmış müqavilələrdə öhdəliklərin icra edilməsinin gecikdirilməsinə görə cərimə ödənilməsi nəzərdə tutulduğundan iddiaçı cavabdehlərdən cərimələrin ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Digər tərəfdən Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Belə olan halda məhkəmə tələb olunan cərimənin əsas borc məbləğinə nisbətini, eləcə də həm kreditorun, həm də borclunun əsaslı mənafeyini nəzərə alaraq hesab etmişdir ki, cavabdehdən tutulması tələb olunan cərimələr tənasübsüz surətdə yüksək olduğundan həmin məbləğ azaldılaraq cavabdehdən tutulacaq cərimələr: xx.xx.2020-ci il tarixli DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 1660 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2400 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2600 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 7000 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 5000 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2900 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2800 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 5900 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 5800 manat, xx.xx.2022-ci il tarixli İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 310 manat, xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2200 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli, DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2400 manat, xx.xx.2021-ci il tarixli DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 2600 manat müəyyən edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Məhkəmə hesab etmişdir ki, iddia qismən təmin edildiyindən iş üzrə ödənilmiş 1094,08 manat dövlət rüsumu cavabdehlərə, 400 manat mediasiya xərci isə iddiaçının özünə aid edilməlidir. İş üzrə keçirilmiş məhkəməmühasibatlıq ekspertizasının xərcinə dair bildirişdən görünür ki, keçirilmiş ekspertiza tədqiqatının dəyəri 100 manat təşkil edir. Məhkəmə hesab etmişdir ki, iddia qismən təmin edildiyindən ekspertiza xərci cavabdehlərdən birgə qaydada tutularaq Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinə ödənilməlidir.
18. Birinci instansiya məhkəməsi hazırkı mübahisəyə Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 427.3, 442, 443.1, 470.1, 472.2, 739-cu maddələrini tətbiq etmişdir.
Apellyasiya instansiyasi məhkəməsindəki icraat
a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
19. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3282/2024 nömrəli qətnaməsindən iddiaçı apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin DC00067136-01, DC00067136-03, DC00057615-01 və DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə əsas borca münasibətdə və digər maliyyələşdirmə üçün ərizələr də daxil olmaqla cərimə borcunun tutulması hissəsində ləğv edilməsi və iddia tələbi üzrə tələbin həmin hissədə tam təmin edilməsinə dair yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
20. Həmin qətnamədən Cavabdeh2 apellyasiya şikayəti verərək qətnamənin ləğv edilməsini, iddia tələbinin cavabdehlərdən Cavabdeh2 münasibətdə təmin edilməməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.
21. İddiaçı apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 432 və 448.1-ci maddələri düzgün tətbiq edilməmişdir. Belə ki, 432-ci maddəyə əsasən əgər borclu əsas öhdəliyin icrasından başqa, faizləri və xərcləri də ödəməlidirsə, bütün borcun ödənilməsi üçün yetərli olmayan öhdəliyin icrası əvvəlcə xərclərin hesabına, sonra faizlərin hesabına və nəhayət, əsas öhdəliyin hesabına daxil edilir. Borclunun müəyyənləşdirdiyi başqa qayda etibarsızdır. 448.1-ci maddəyə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Maddənin mənasından belə başa düşmək olar ki, burada cərimə məbləğinin azaldılması imperativ norma kimi qeyd edilməmişdir və qanunu tətbiq edən orqanın öhdəliyinə buraxılmışdır. Eyni zamanda maddədə “tənasübsüz” (uyğunluğu olmayan; əndazəsiz, uyğunsuz) deyilərkən bu anlayışın hansı meyarlar əsasında müəyyən edilməsi qeyd edilməsə də amma hüquqi düşüncəsinə və mülki qanunvericilkdə ağlabatanlıq anlayışına əsasən bu norma tətbiq edilərkən əsas borcun cəriməyə olan nisbətinin ağlabatanlığının nəzərə alınması maddənin ruhundan duyulur. Məhkəmənin qeyd etdiyi əsaslandırıcı məqam qeyd edilməlidir ki, burada məhkəmə hesablanan cərimə pulunun tənasübsüz surətdə yüksək olduğunu qeyd etsə də bunu qanuni əsasla izah etməmiş, heç bir sübuta əsaslanmamışdır və bununla da qətnamənin məzmununda qeyri-müəyyənlik yaratmışdır. Həmçinin Borc alan müqaviləni imzalayarkən müqavilə azadlığı prinsipinə əməl olunmuş və cərimə faizlərinin hesablanmasına razılığını bildirmişdir. Qeyd edilməlidir ki, qanunvericilik öhdəliyin icrasının təmin edilməsi üsullarından biri kimi Dəbbə pulunu (cərimə, penya) müəyyən etməklə kreditorlara dəyə biləcək zərələrin qarşısını almaq, məqsədi güdmüşdür. Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinə əsasən məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 217.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 220.1 və 220.4-cü maddəsinə əsasən Qətnamə anlaşılan ifadələrdən istifadə edilməklə tərtib olunmalı və qətnamənin əsaslandırıcı hissəsində işin məhkəmə tərəfindən müəyyən edilən halları, işin halları barədə məhkəmənin əsaslandırıldığı sübutlar və məhkəmənin bu və ya digər sübutları və iclasda iştirak edən şəxslərin istinad etdiyi qanun və hüquqi aktları rədd etmək üçün gətirdiyi dəlillər, habelə məhkəmənin qətnamə çıxararkən rəhbər tutduğu qanunlar və normativ hüquqi aktlar göstərilməlidir. Qətnamədən də göründüyü kimi məhkəmə qanunvericiliyin bu normalarını nəzərə almamışdır və qanunun müəyyən etdiyi imperativ tələblərə riayət edilmədən tərtib edilmiş məhkəmə qətnaməsi qanuni və əsaslı hesab edilə bilməz. Məhkəmə cərimə məbləğini azaltdıqda öhdəliyin icrаsının gecikdirilməsi müddətlərini nəzərə almamışdır. Belə ki, 06 iyun 2024-cü il tarixə cavabdeh tərəfindən krеditin müəyyənləşdirilən qаydаdа ödənilməsini həyata keçirmədiyi günlərin saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə 600 gündən çox olmuşdur. Müvafiq olaraq gecikmə günləri ilə cərimə məbləğinin təmin edilən hissəsinin uyğun olaraq, qət edilən cərimə məbləğinin həmin günlərə mütənasib deyildir. Bu səbəbdən də qətnamə ilə müəyyən edilən cərimə məbləği əsaslı hesab edilə bilməz.
22. Cavabdeh apellyasiya şikayətini onunla əsaslandırmışdır ki, Mülki Məcəllənin 324.1-ci maddəsinə əsasən, əqd mülki hüquq münasibətinin əmələ gəlməsinə, dəyişdirilməsinə və ya xitamına yönəldilmiş birtərəfli, ikitərəfli və ya çoxtərəfli iradə ifadəsidir. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə sənədin yazılı şəkildə təqdim olunması tələb olunduqda bu Qanunun 3.2-ci, 3.3-cü maddələrinə müvafiq qaydada imzalanmış elektron sənəd bu şərtlərə cavab verən hesab edilir. Müqavilələrin imzalanması üçün istifadə edilmiş asan gücləndirilmiş imza üzrə sertifikatda imza səlahiyyəti yalnız hüquqi şəxsin direktoru kimi sənədlərin imzalanmasından ibarətdir. Əldə edilmiş sertifikatlardan görünür ki, bu sertifikat Cavabdeh2 şəxsi istifadəsi üçün deyil məhz şirkətin direktoru olaraq istifadəyə verilmişdir. Həmçinin aydındır ki, bir qurum rəhbəri asan imzanı istifadəyə əməkdaşlara verir və işgüzar adətlər zamanı bu hallar öz təsdiqini tapır. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verməmiş və işi obyektiv araşdırmamışdır. Məhkəmənin qətnaməsi qanuni və əsaslı olmalıdır, yuxarıda qeyd edilənlərə əsasən, qətnamə qanuni və əsaslı deyildir. Qətnamə iş üzrə müəyyən edilmiş həqiqi hallara və tərəflərin qarşılıqlı münasibətlərinə uyğun əsaslandırılmalıdır. Məhkəmə qətnamə qəbul edərkən həqiqi hallara əsaslanmamışdır. Məhkəmə işə baxarkən, proses iştirakçılarının və ya digər şəxslərin əməllərində cinayətin əlamətlərini aşkara çıxararsa, o, bu barədə xüsusi qərardad çıxarmaqla prokurora xəbər verir. İşə baxan birinci instansiya məhkəməsi bütün yuxarıda sadalanan normaların tələblərini pozmuşdur. Məhkəmə son nəticəyə gəlməzdən əvvəl tərəflərin təqdim etdiyi dəlilləri bərabər əsaslarla, tam, hərtərəfli, obyektiv və qərəzsiz araşdırmalı və hüquqi qiymət verməlidir. Göründüyü kimi məhkəmə tərəfindən Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual qanunvericiliyin tələbləri ciddi şəkildə pozulmuşdur. Eyni zamanda “Məhkəmə qətnaməsi haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 24 noyabr 2005-ci il tarixli 4 saylı Qərarında göstərilir ki, “məhkəmə qətnaməsi maddi və prosessual hüquq normalarına dəqiq əməl edilməklə qəbul edildikdə qanuni hesab edilir. Qətnamə o vaxt əsaslı hesab edilir ki, onda baxılan iş üçün əhəmiyyətlı olan, qanunun tələblərinə uyğun olaraq işə aid edilən və mötəbər sübutlarla təsdiq olunan faktlar əks etdirilmiş olsun, qətnamədə göstərilən hallar işin materiallarına uyğun olsun.” İddiaçı "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin iddia ərizəsi üzrə Cavabdeh2 sözügedən Cavabdeh5 MMC-nin direktoru vəzifəsində 2019-cu ildən 2022-ci ilin iyul ayınadək bu iş üzrə digər cavabdeh və həmin Cavabdeh5 MMC-nin faktiki sahibi və faktiki idarəedici direktoru Cavabdeh4 xahişi ilə olmuşdur. Reyestr məlumatlarına baxıldıqda məlum olur ki, həmin müəssisə 2012-ci ildə Cavabdeh4 tərəfindən yaradılmış və bütün müddət ərzində, yəni 2019-cu ilədək özü şəxsən müəssisənin direktoru olmuş və idarə etmişdir. 2019-cu ildə Cavabdeh4 Cavabdeh2 ilə şəxsi tanışlığa istinad edərək ondan bəzi problemlərinin olduğundan və ona etibar etdiyini bildirərək qısa müddət üçün həmin müəssisənin direktoru kimi qeydiyyatdan keçirilməsinə razılıq verməyini xahiş etmişdir. Cavabdeh2 razılığını aldıqdan sonra onu direktor kimi qeydiyyatdan keçirmiş və müəssisənin mühasibatlıq işlərini idarə etmək üçün onun adına asan imza alınmalı olduğunu bildirmişdir. Asan imza alındıqdan sonra həmin gündən də asan imzanı ondan götürərərək istifadə etməyə başlamışdır. Həmin vaxtdan etibarən həmin asan imza heç bir vaxt onun sərəncamında olmamış və yalnız Cavabdeh4 tərəfindən istifadə edilmişdir. 2022-ci ilin yay aylarında "xxxx" əməkdaşlarından Elvin adlı şəxs ona zəng edərək Cavabdeh5 MMC-nin banka xeyli miqdarda kredit borcunun olduğunu, həmin kreditlərin ödənilməsində problem olduğunu bildirmiş və görüş üçün bankın ofisinə dəvət etmişdir. Bankda görüş zamanı bank əməkdaşları ona bildirmişlər ki, bank həmin müəssisəyə ayrıayrı vaxtlarda müxtəlif məbləğlərdə kreditlər vermişdir, onlardan bəziləri qaytarılıb, bəziləri qaytarılmamışdır, yaxud yenidən götürülmüş və hazırda da xeyli sayda kredit borcu mövcuddur. Və bundan əlavə bildirmişlər ki, bu kreditlərlə və ümumiyyətlə müəssisəsnin fəaliyyəti, bankla əməkdaşlığı ilə bağlı daimi olaraq Cavabdeh4la əlaqədə olmuş, bütün bu kreditlərin verilməsi və istifadəsi ilə bağlı mütəmadi olaraq daimi əsasda onunla görüşmüş, danışmış və işləmişlər. Lakin hazırda onu tapa bilməmişdirlər. Onlarda olan məlumata görə Cavabdeh4 xarici ölkəyə getmişdir. Eyni zamanda bildirmişlər ki, bu kreditlərin rəsmiləşdirilməsi zamanı Cavabdeh2 məxsus asan imzadan istifadə edilmiş və imzalanmışdır, bundan da əlavə həmin faktorinq və kredit müqavilələrinə zamin kimi göstərilərək asan imza vasitəsilə Cavabdeh2 adından şəxsi zaminik müqavilələri imzalanmışdır. Beləliklə sözügedən kreditlərə zamin kimi göstərilərək asan imza ilə elektron zaminlik müqavilələrinin imzalanması Cavabdeh2 həmin vaxt – 2022 ci ilin yayında məlum olmuşdur. O həmin vaxt bank əməkdaşlarına etiraz olaraq bildirmişdir ki, bu kreditlər verilərkən, onun məlumatı və razılığı olmadan zaminliyi qeydə alınarkən, asan imzadan istifadə edilərkən bir dəfə belə olsun bir bank əməkdaşı telefonla da olsa, onunla əlaqə saxlamamış, görüşməmişdur. Onlar bildirmişdirlər ki, Cavabdeh4ı tapa bilmədikləri üçün Cavabdeh2la əlaqə saxlamışdırlar. Cavabdeh2 sözügedən şəxsin harada olduğunu bilmədiyini və onda olan məlumata görə iş prolemləri və borcları ilə əlaqadər ölkədən getdiyini eşitdiyini bildirmişdir. Daha sonra Cavabdeh2 İddiaçıın problemli kreditlərlə məşğul olan digər əməkdaşları ilə onların dəvəti ilə görüşmüş və onlarla da eyni məzmunlu danışıqlar həyata keçirilmişdir. Daha sonra bank əməkdaşlarından Sultan adlı şəxs bildirmişdir ki, bu kreditlərin götürülməsində və istifadəsində, ödənilməsində qanun pozuntuları mövcuddur və bank bununla bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etməyə hazırlaşır. Cavabdeh öz tərəfindən bununla bağlı lazım olduğu təqdirdə izahatlar verməyə hazır olduğunu bildirmişdir. Bir müddət sonra İddiaçıın müraciəti əsasında Korrupsiyaya qarşı Mübarizə Baş idarəsində araşdırma başladılmış, cavabdeh əvvəlcə orada izahat daha sonra isə başlanmış cinayət işi ilə bağlı ifadə vermişdir. İstintaq zamanı bank əməkdaşlarının, Cavabdeh4 mühasibatlıq işlərini aparan şəxslərin və digərlərinin dindirilməsi ona məlum olmuşdu. Daha sonra məlum olmuşdur ki, istintaq nəticəsində Cavabdeh4 Cavabdeh5 MMC-ni faktiki idarə etməsi, İddiaçıdan sözügedən kreditləri götürüb təyinatı üzrə istifadə etməməsi, banka saxta sənədlər təqdim etməklə kreditlər götürməsi, həmin məbləğləri xaricə köçürməsi müəyyən edilmiş və o Cinayət Məcəlləsinin 178.3 cü maddəsi ilə təqsirləndirilən şəxs qismində cəlb edilərək barəsində axtarış elan edilmişdir. Göstərilənlərdən bir daha məlum olur ki, Cavabdeh4 bankdan götürülmüş kreditləri əvvəlcədən də ödəmək niyyəti olmamışdır və bu iş tamamailə başlanmış cinayət işinin istintaqı çərçivəsində araşdırılmalı və hüquqi qiymət verilməlidir. Göstərilənlərdən əlavə daha sonra paralel olaraq Cavabdeh4 barəsində polis orqanlarında başqa müraciətlər əsasında Cinayət Məcəlləsinin 178.4 cü maddəsi ilə də cinayət işinin başlanması və barəsində axtarış elan edilməsi, həmçinin Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində barəsində hansısa cinayət işininistintaqı çərçivəsində axtarış elan edilməsi məlum olmuşdur. Qeyd edilənlərdən əlavə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının banklarda kredit risklərinin idarə edilməsi, kredit riskləri, o cümlədən iri kredit riskləri ilə bağlı prudensial normativ və tələblərə dair qaydaları və tələblərinə görə məhz onlar vasitəsilə banklar üçün kreditlərin verilməsi , risklərin qiymətləndirilməsi zamanı mütləq riayət edilməli qaydalar müəyyən edilmişdir. Bu qaydaların məqsədi və mütləq riayət edilməsinin məcburiliyi bu kimi halların yaranmasının qarşısının alınması üçündür. Bu konkret halla bağlı sözügedən kreditlərin bank tərəfindən verilməsi zamanı həmin norma, tələb və qaydalara əməl edilib edilməməsinin araşdıılması üçün bankda xarici audit araşdırılmasının vacibliyinin məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmalıdır. Bank tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş sənədlərə görünür ki, rəsmiləşdirilmiş bankla əməkdaşlıq, kredit, zaminlik müqavilələrinin bir qismi hələ 2018-ci ildən başlayaraq Cavabdeh4 özü və "xxxx"MMC nin direktoru, əslində isə Cavabdeh4 şəxsi sürücüsü tərəfindən Cavabdeh1 şəxsən özünün əlyazma imzası ilə imzalanmışıdır. Belə ki, Cavabdeh4 özünun Cavabdeh5 MMC-nin direktoru olduğu əvvəlki dövr ərzində və sonra da faktiki idarəetməsini həyata keçirdiyi dövrdə müqavilələri şəxsən öz əl imzası ilə də imzalamışdır, həmçinin daha sonrakı dövrdə verilən kreditlərin rəsmiləşdirilməsi zamanı rəsmi direktor kimi qeydiyyatda olmasa da bank onunla zaminlik müqavilələri imzalamışdır. Lakin mənim adımdan imzalanan bütün zaminlik müqavilələri asan imza ilə imzalanmışıdır ki, bunun səbəbi şəxsi zamin kimi mənim göstərilməyimin məndən xəbərsiz və Cavabdeh2 razılığı olmadan edilməsi olmuşdur. Təəssüf ki, bank da bu məsələdə sayıqlıq göstərməmiş və mənimlə bu zaminlik öhdəlikləri barədə heç bir şəkildə müzakirə və danışıq aparmamışdır. Sənədlərə nəzər salsaq görərik ki, mənim adımdan asan imzam vasitəsilə imzalan ən son zaminlik müqaviləsi 01 aprel 2022-ci ilə təsadüf edir. Hazırda yaranmış vəziyyətdən məlum olur ki, həmin vaxt artıq Cavabdeh4 işlərində problemlərin yarandığı, bankla əməkdaşlığının daha artıq davam edə bilməyəcəyini və bank qarşısında öhdəliklərinin yerinə yetirə bilməyəcəyinin aşkara çıxacağını anladığı dövrə təsadüf etmişdir. Və növbəti dəfə də cavabdehin xəbəri olmadan asan imzadan istifadə etməklə imzalanmış həmin zaminlik müqaviləsi ilə 4(dörd) il əvvəl, 2018-ci ildə Cavabdeh4 Cavabdeh5 MMC-nin direktoru olduğu dövrdə bankla həmin müəssisə və onun sürücüsü Cavabdeh1 direktoru olduğu müəssisənin imzaladığı kredit müqaviləsi üzrə zəminliyimi qəbul etməyi təsbit edilmişdir. Eyni zamanda daha sonra yenə 2022-ci ilin aprel ayının 21-də əvvəlki kredit limiti müqaviləsinə əlavə buraxılaraq daha əvvəlki illərdə verilmiş kreditlərin cavabdehin zamin kimi göstərildiyi kredit limiti müqaviləsi çərçivəsində verilmiş hesab edilməsi təsbit edilmişdir. Qeyd edilənlərdən əlavə cavabdehin adından zaminlik və kredit müqavilələrinin imzalanması üçün Cavabdeh4 tərəfindən onun xəbəri olmadan və onunla razılaşdırılmadan istifadə edilmiş asan imza mənim formal olaraq Cavabdeh5 MMC-də direktor kimi qeydiyyatda olduğu dövrdə müəssisənin elektron mühasibatlığında istifadə üçün və məhz şirkətin idarəçiliyi üçün onun tərəfindən ondan götürülmüşdür. Amma həmin asan imza ilə zaminlik müqavilələrinin imzalanması məlum olduğu kimi onun fiziki şəxs olaraq imzasını nəzərdə tutur. Belə ki, onun adına alınmış bu asan imza əslində yalnız müəssisənin direktor tərəfindən elektron mühasibatlığının və digər əməliyyatlarının idarə olunması üçün nəzərdə tutulan “İş sertifikatını” əhatə etməlidir. Odur ki, həmin asan imza vasitəsilə fiziki şəxs olaraq şəxsi sənədin imzalanmasının etibarlılığının müəyyən edilməsi üçün “Asan Xidmət”ə məhkəmənin adından sorğu yönləndirilməlidir. Həmçinin əlavə olaraq, iddia tərəfinin iddia ərizəsində göstərmiş olduğu kredit müqavilələri, borc məbləğləri, qalıq borclar, gecikmiş borclar, hesablanmış faizlər və cərimələrin məbləğlərinin, maliyyə arayışlarında göstərilmiş məbləğlərin dəqiqliyinin yoxlanılması və müəyənləşdirilməsinin cavabdehin bilik imkanının xaricində olmasını, bunun üçün müvafiq sahə üzrə ixtisaslı ekspert rəyinin zəruri olması, məhkəmə tərəfindən qəbul olunacaq qərarın bu məbləğləri də əks etdirəcəyini nəzərə alaraq alaraq müvafiq araşdırmanın aparılması və ekspert rəyinin verilməsi üçün məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası təyin edilməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 125-ci maddəsi məhkəmə icraatının həqiqətin müəyyən edilməsinin təmin etməli olmasını təsbit etmişdir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumu 18 mart 2019-cu il tarixli Qərarı ilə də bunu təsbit etmiş və “Konkret mülki işin baxılması və həll edilməsi zamanı həqiqətin müəyyən edilməli olması heç kim tərəfindən və heç bir zaman inkar edilməmişdir. Bu inkar olunarsa, mülki işlərin baxılması və həll edilməsi zamanı tətbiq edilən "ədalət mühakiməsi" anlayışı öz mənasını itirmiş olar” formulunu müəyyənləşdirmişdir. “Məhkəmələr və hakimlər haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununa əsasən məhkəmə qərarları hakimin sərbəst daxili inamına və məhkəmə araşdırmasının nəticələrinə əsaslanmalıdır.
b) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
23. İddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclasında apellyasiya şikayətini müdafiə edərək təmin olunmasını xahiş etmişdir, qarşı tərəfin apellyasiya şikayətinə isə etiraz edərək təmin olunmamasını xahiş etmişdir.
24. Cavabdehlərə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımı qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq məhkəmə iclasında nümayəndəsinin işirakını təmin etməmişdir.
Tətbiq edilən hüquq
25. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin:
427.3-cü maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 443.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. 472.2-ci maddəsinə əsasən əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, faizlərin, borc tutulması üzrə məhkəmə xərclərinin və borclunun öhdəliyi icra etməməsi və ya lazımınca icra etməməsi nəticəsində kreditora dəyən digər zərərin əvəzinin ödənilməsi də daxil olmaqla, zamin kreditor qarşısında borclu ilə eyni həcmdə məsuliyyət daşıyır. 739-cu maddəsinə əsasən borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. 462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 467-ci maddəsinə görə məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. 9 mart 2004-cü il 602-İİQ nömrəli “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 2-ci maddəsinə görə Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyində nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, elektron imza və elektron sənəd müvafiq vasitələr tətbiq olunmuş bütün fəaliyyət sahələrində istifadə oluna bilər. Elektron sənəd vasitəsilə rəsmi və qeyri-rəsmi yazışmalar, hüquqi məsuliyyət və öhdəliklər doğuran sənəd və informasiya mübadiləsi aparıla bilər. Həmin Qanunun 5.1-ci bəndinə əsasən, Elektron imza yaratma məlumatlarından istifadə etməklə imza vasitələri ilə yaradılan elektron imza yalnız öz sahibinə məxsusdur. Həmin Qanunun 5.2-ci bəndinə əsasən, İmza sahibi bir neçə imza yaratma məlumatlarına malik ola bilər və onlar sertifikatlarında göstərilən münasibətlərdə istifadə edilir. Həmin Qanunun 5.3-cü bəndinə əsasən, Elektron sənədin və elektron imzanın həqiqiliyini təsdiq etmək və imza sahibinin şəxsiyyətini identikləşdirmək məqsədilə imzanın yoxlanılması həyata keçirilir. Yoxlama imza vasitələrindən istifadə edilməklə elektron imzanı yoxlama məlumatları əsasında aparılır. Həmin Qanunun 5.4-cü bəndinə əsasən, Elektron imzanın yoxlanma qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Həmin Qanunun 5.5-ci bəndinə əsasən, İmza sahibi sertifikatı olmayan elektron imzadan istifadə edərkən qarşı tərəfi xəbərdar etməlidir. Həmin Qanunun 20.3-cü bəndinə əsasən, İmza sahibi elektron imza yaratma məlumatlarının və imza vasitələrinin qorunmasına cavabdehdir və onların digər şəxs tərəfindən istifadəsinə yol verməməlidir. Bunlar üzərində nəzarət itirildikdə və ya buna təhlükə yarandıqda imza sahibi müvafiq Mərkəzə dərhal xəbər verməli və sertifikatın qüvvəsinin dayandırılmasını tələb etməlidir. Həmin Qanunun 20.4-cü bəndinə əsasən, İmza sahibi gücləndirilmiş imzanın istifadəsi zamanı uyğun təkmil sertifikatda göstərilmiş istifadə münasibətlərinə riayət etməlidir. Həmin Qanunun 20.5-ci bəndinə əsasən, İmza sahibi müqavilə bağlamaq üçün Mərkəzlərə müraciət edərkən təqdim etdiyi məlumatların tamlığına və düzgünlüyünə görə məsuliyyət daşıyır. Həmin Qanunun 20.6-cı bəndinə əsasən, Bu Qanunun 20-ci maddəsində göstərilmiş şərtlərə riayət edilməməsi nəticəsində dəymiş zərərə görə imza sahibi Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən məsuliyyət daşıyır.
Əsaslandırıcı hissə
Apellyasiya baxışının hədləri
26. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü apellyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlayır (Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı və 372.7-ci maddələri).
27. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” 20 may 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiya şikayətində göstərilməyən əsaslarla da ləğv edə və dəyişdirə bilər.
28. Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı maddəsinin tələblərini və apellyasiya şikayətinin dəlillərini nəzərə alaraq kollegiya qeyd edir ki, qətnamə İddiaçı ASC tərəfindən iddianın təmin edilməyən hissəsində, Cavabdeh2 tərəfindən zaminliyə münasibətdə mübahisələndirildiyindən həmin hissələrdə yoxlanılır.
Apellyasiya instansiya məhkəməsinin mövqeyi
29. Məhkəmə apellyasiya şikayətinin dəlillərini, işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayətləri təmin edilməməli, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3282/2024 nömrəli qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
30. Məhkəmə kollegiyası tərəfindən müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında xx.xx.2018-ci il tarixli GL2921 saylı kredit limit müqaviləsinin təminatı əsasında xx.xx.2022-ci il tarixli K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi və ona xx.xx.2022-ci il tarixli 01 nömrəli Əlavə imzalanmışdır. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair GTC-807LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu və K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi çərçivəsində: -Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 16,5%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 31,5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 250 000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 75 000 (yetmiş beş min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; Bankla "xxxx" MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 64 316 (altmı dörd min üç yüz on altı) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. xx.xx.2020-ci il tarixli DC00057615-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh1 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DG**********20 saylı, DC00057615-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********567 saylı Zaminlik Müqavilələri imzalanmışdır. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair xx.xx.2020-ci il tarixli GTC-143LE/2018 saylı ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində: -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 16,5%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 31,5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 250 000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00067136-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 75 000 (yetmiş beş min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; - Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 32% olmaqla xx.xx.2023-cü il tarixədək 64 319 (altmış dörd min üç yüz on doqquz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit; DC00067136-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli DG**********51 saylı, DC00067136- 03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********06 saylı, DC00067136-04 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə formasının təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli DG**********564 saylı Zaminlik Müqavilələri imzalanmışdır. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC və "xxxx" MMC arasında 23 dekabr 2020-ci il tarixdə İnvoysların Diskontlaşdırılması üzrə İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi və ona 01 saylı, 02 saylı və 03 saylı Əlavələr imzalanmışdır. İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsinin təminatı olaraq Cavabdeh2 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0408 saylı, Cavabdeh1 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0409 saylı və Cavabdeh4 arasında xx.xx.2020-ci il tarixli ZF0410 saylı Zaminlik Müqavilələri və əlavələr imzalanmışdır. İnvoysların Diskontlaşdırılması üzrə İDK 0498 saylı Kredit Limiti Müqaviləsi və K5249 saylı Kredit Limit Müqaviləsi çərçivəsində: -Bankla Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/26 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 140 583.64 (bir yüz qırx min beş yüz səksən üç manat altmış dörd qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/27 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 100 000 (bir yüz min) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/28 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 13.5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 28.5% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 59 416.36 (əlli doqquz min dörd yüz on altı manat otuz altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 57 594.01 (əlli yeddi min beş yüz doxsan dörd manat bir qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 118 317.09 (bir yüz on səkkiz min üç yüz on yeddi manat doqquz qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 117 852.80 (bir yüz on yeddi min səkkiz yüz əlli iki manat səksən qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir. İddiaçı ilə Cavabdeh5 MMC arasında xx.xx.2022-ci il tarixdə İDK0498/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmaqla Borcalana illik faiz dərəcəsi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faiz dərəcəsi 30% olmaqla xx.xx.2022-ci il tarixədək 6236 (altı min iki yüz otuz altı) manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
31. Bundan əlavə, məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, MM-in mülki qanunvericiliyin məqsəd və vəzifələrini təsbit edən 1-ci maddəsində (bax § 51) göstərilir ki, bu Məcəllənin məqsədi üçüncü şəxslərin hüquqlarına xələl gətirmədən mülki dövriyyənin azadlığını onun iştirakçılarının bərabərliyi əsasında təmin etməkdən; vəzifələri isə mülki hüquq subyektlərinin əmlak və şəxsi qeyri-əmlak münasibətlərini tənzimləmək, mülki hüquq subyektlərinin hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə etmək, mülki dövriyyəni təmin etmək, sahibkarlıq fəaliyyətini dəstəkləmək və sərbəst bazar iqtisadiyyatının inkişafına şərait yaratmaqdan ibarətdir.
32. İddiaçının apellyasiya şikayətinin dəlillərinə münasibətdə məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, dəbbə pulunun məbləği ilə bağlı ədalətli və qanuni nəticəyə gəlmişdir. AR MM-nin 467-ci maddəsinin tələbinə əsasən məhkəmənin yüksək məbləğdə dəbbə pulunu azaltmaq səlahiyyəti borclunun əmlak mənafeyini, əsas borca mütənasibliyini nəzərə alaraq və ədalət, insaf, humanizm prinsiplərinə dayanaraq həyata keçirilir. Həmçinin iddiaçı apellyasiya şikayətində DC00067136-01, DC00067136-03, DC00057615-01 və DC00057615-02 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə əsas borca münasibətdə və digər maliyyələşdirmə üçün ərizələr də daxil olmaqla cərimə borcunun tutulması hissəsində ləğv edilməsi və iddia tələbi üzrə tələbin həmin hissədə tam təmin edilməsinə dair yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Lakin bu qeyd etdikləri ilə bağlı iddiaçı apellyasiya şikayətini əsaslandıra bilməmişdir. Mötəbər sübut təqdim etmədiyi üçün əsaslı hesab edilə bilməz. Ona görə də məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini əsaslı hesab etmir.
33. Məhkəmə kollegiyası Cavabdeh2 apellyasiya şikayətinin dəlillərinə münasibətdə qeyd edir ki, birinci instansiya məhkəməsi maddi hüquq normalarını düzgün tətbiq etmiş, ədalətli və qanuni nəticəyə gəlmişdir. Belə ki, Cavabdeh2 apellyasiya şikayətində əsaslandırmağa çalışmışdır ki, “Müqavilələrin imzalanması üçün istifadə edilmiş asan gücləndirilmiş imza üzrə sertifikatda imza səlahiyyəti yalnız hüquqi şəxsin direktoru kimi sənədlərin imzalanmasından ibarətdir. Əldə edilmiş sertifikatlardan görünür ki, bu sertifikat Cavabdeh2 şəxsi istifadəsi üçün deyil məhz şirkətin direktoru olaraq istifadəyə verilmişdir. Həmçinin aydındır ki, bir qurum rəhbəri asan imzanı istifadəyə əməkdaşlara verir və işgüzar adətlər zamanı bu hallar öz təsdiqini tapır”. Halbuki, asan imza ilə hüquqi şəxsin adından imza səlahiyyəti verilərkən əvvəlcə şəxsin fərdi məlumatları müəyyən edilməklə həmin şəxsin eyniləşdirilməsi aparılır. Bundan sonra ona asan imza sertifikatı verilir. Buda o deməkdir ki, hüquqi şəxs üçün verilən asan imza sertifikatından onu əldə edən fiziki şəxs həm fiziki şəxs olaraq imza etmək, həm də hüquqi şəxsin adından imza etmək səlahiyyətinə malikdir. Həmçinin əsaslandırmada işgüzar adətlərə istinad edərək “bir qurum rəhbəri asan imzanı istifadəyə əməkdaşlara verir və işgüzar adətlər zamanı bu hallar öz təsdiqini tapır” kimi cavabdehin əsaslandırması tamamilə əsassızdır. Çünki, işgüzar adətlər Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 10.1 və 10.2-ci maddələrinə əsasən, Sahibkarlıq fəaliyyətinin hər hansı sahəsində təşəkkül tapan və geniş tətbiq edilən, qanunvericilikdə nəzərdə tutulmayan davranış qaydası, hansısa aktda qeyd edilib-edilmədiyindən asılı olmayaraq, işgüzar adət sayılır. Qanunvericiliyə və ya müqaviləyə zidd olan işgüzar adətlər tətbiq edilmir. 9 mart 2004-cü il 602-İİQ nömrəli “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununun 20.3-cü maddəsinə əsasən, İmza sahibi elektron imza yaratma məlumatlarının və imza vasitələrinin qorunmasına cavabdehdir və onların digər şəxs tərəfindən istifadəsinə yol verməməlidir.
34. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi işin hallarına uyğundur, apellyasiya şikayətlərində irəli sürülən və formal mülahizələrdən ibarət olan dəlillər isə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün olan birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin ləğvi üçün əsas ola bilməz.
35. Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372, 382-385, 392, 393, 402-406-cı maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq,
QƏT ETDİ:
İddiaçı ASC və Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətləri təmin edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2024-cü il tarixli, e-2-2(113)-3282/2024 nömrəli qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. İddiaçı və cavabdeh tərəfindən apellyasiya şikayətinin verilməsi üçün ödənilmiş dövlət rüsumu onların özünə aid edilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi (elektron kabinetə yerləşdirildiyi) gündən 2 (iki) ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməzsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.