Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № 2-2(103)-441/2023 06.12.2023 BAKI APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ İddiaçı "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, Cavabdeh5 və Cavabdeh4nə qarşı kommersiya işi üzrə Açar söz: kredit borcu, tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi Bakı Apelyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası hakimlər Baxışova Vüsalə Ələkbər qızının sədrliyi və məruzəsi ilə, hakimlər Qurbanov Raqib Əliddin oğlu və Hüseyn Aida Əli qızından ibarət tərkibdə, məhkəmə iclas katibi Həşimli Nigar Vahid qızının katibliyi, iddiaçının nümayəndəsi X3, Cavabdeh5 nümayəndəsi və vəkili X1 iştirakları ilə, iddiaçı "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1, Cavabdeh2, Cavabdeh3, Cavabdeh5 və Cavabdeh4nə qarşı borcun tutulması, tutmanın ipoteka predmetinə yönəldilməsi tələbinə dair kommersiya mübahisəsi üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-2-2(113)-3068/2022 nömrəli qətnaməsindən Cavabdeh5 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən işə açıq məhkəmə iclasında baxdı. İşin halları
1. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında bağlanmış 12 sentyabr 2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsinə əsasən cavabdehə 120 ay müddətinə 10.000.000 ABŞ dolları məbləğində kredit xətti açılmışdır.
2. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşmasına əsasən kredit alan 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 1,25% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 838.000 manat məbləğində kredit götürmüşdür.
3. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşmasına və ödəniş planına 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlərlə dəyişiklik edilmişdir.
4. 04 iyul 2018-ci il tarixli köçürmə qəbzinə əsasən Cavabdeh3 838.000 manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
5. 01 aprel 2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 01 aprel 2022-ci il tarixinə əsas borcu 281588,51 manat, faiz borcu 23033,97 manat, cərimə 62232,84 manat olmaqla, ümumilikdə borcu 366855,32 manat təşkil edir.
6. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 06 avqust 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına əsasən kredit alan 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 1,25% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 75.000 manat məbləğində kredit götürmüşdür.
7. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 06 avqust 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına və ödəniş planına 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlərlə dəyişiklik edilmişdir.
8. 06 avqust 2018-ci il tarixli köçürmə qəbzinə əsasən Cavabdeh3 75000 manat məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
9. 01 aprel 2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 06 avqust 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 01 aprel 2022-ci il tarixinə əsas borcu 37396,21 manat, faiz borcu 3102,42 manat, cərimə 8376,74 manat olmaqla, ümumilikdə borcu 48875,37 manat təşkil edir.
10. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 29 yanvar 2016-cı il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına əsasən kredit alan 60 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,9167% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 583.343 ABŞ dolları məbləğində kredit götürmüşdür.
11. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 29 yanvar 2016-cı il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına və ödəniş planına 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SE saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SF saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SG saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SH saylı sazişlərlə dəyişiklik edilmişdir.
12. 29 yanvar 2016-cı il tarixli köçürmə qəbzinə əsasən Cavabdeh3 583.343 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
13. 01 aprel 2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 29 yanvar 2016-cı il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 01 aprel 2022-ci il tarixinə əsas borcu 125289,28 ABŞ dolları, faiz borcu 3518,51 ABŞ dolları, cərimə 28064,81 ABŞ dolları olmaqla, ümumilikdə borcu 156.872,6 ABŞ dolları təşkil edir.
14. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına əsasən kredit alan 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,6667% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 130.000 ABŞ Dolları məbləğində kredit götürmüşdür.
15. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına və ödəniş planına 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlərlə dəyişiklik edilmişdir.
16. 05 dekabr 2018-ci il tarixli köçürmə qəbzinə əsasən Cavabdeh3 130.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
17. 01 aprel 2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 01 aprel 2022-ci il tarixinə əsas borcu 83710,14 ABŞ dolları, faiz borcu 3124,19 ABŞ dolları, cərimə 18751,04 ABŞ dolları olmaqla, ümumilikdə borcu 105.585,37 ABŞ dolları təşkil edir.
18. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına əsasən kredit alan 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,5% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 172.000 ABŞ dolları məbləğində kredit götürmüşdür.
19. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına və ödəniş planına 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********S saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı sazişlərlə dəyişiklik edilmişdir.
20. 18 aprel 2019-cu il tarixli köçürmə qəbzinə əsasən Cavabdeh3 172.000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
21. 01 aprel 2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 01 aprel 2022-ci il tarixinə əsas borcu 135480,06 ABŞ dolları, faiz borcu 5202,56 ABŞ dolları, cərimə 30347,52 ABŞ dolları olmaqla, ümumilikdə borcu 171030,14 ABŞ dolları təşkil edir.
22. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 30 iyul 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına əsasən kredit alan 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,5% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 137.000 ABŞ dolları məbləğində kredit götürmüşdür.
23. Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 30 iyul 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına və ödəniş planına 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********S saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı sazişlərlə dəyişiklik edilmişdir.
24. 30 iyul 2019-cu il tarixli köçürmə qəbzinə əsasən Cavabdeh3 137000 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti verilmişdir.
25. 01 aprel 2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh3 30 iyul 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 01 aprel 2022-ci il tarixinə əsas borcu 108792,88 ABŞ dolları, faiz borcu 4116,86 ABŞ dolları, cərimə 24369,61 ABŞ dolları olmaqla, ümumilikdə borcu 137.279,35 ABŞ dolları təşkil edir.
26. Cavabdeh2 ilə İddiaçı QSC arasında bağlanmış 12 iyul 2017-ci il tarixli ipoteka müqaviləsinə əsasən ipoteka qoyan mülkiyyət hüququ ilə ona məxsus olan 12 sentyabr 2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsinə əsasən yaranmış öhdəliyin icrasının təmin edilməsi məqsədilə Bakı şəhəri Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsini İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü etmişdir. İpoteka müqaviləsi dövlət qeydiyyatına alınmışdır.
27. 17 sentyabr 2013-cü il tarixli 10M000001215 saylı ipoteka müqaviləsinə əsasən ipoteka qoyan – Cavabdeh3 12 sentyabr 2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsi və onun ayrılmaz hissəsi olan “Kredit Razılaşması”, “Bank qarantiyası verilməsi haqqında müqavilə” və “Akkreditiv açılması üçün razılaşma” formasında bağlanan ayrıca Razılaşmalar üzrə borclunun öhdəliklərinin icrasını təmin etmək üçün Bank qarşısında ünvan 2 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə ona məxsus 966,8 kv.metr sahəsini İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü etmişdir. İpoteka müqaviləsi dövlət qeydiyyatına alınmışdır.
28. 17S000006437 saylı, 17 mart 2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh1 borclunun kredit xətti müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün bank qarşısında tam məsuliyyəti öz üzərinə götürür və borlu ilə birlikdə bank qarşısında birgə məsuliyyət daşıyır.
29. 10S000011001 saylı, 24 sentyabr 2013-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh4 MMC borclunun kredit xətti müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün bank qarşısında tam məsuliyyəti öz üzərinə götürür və borlu ilə birlikdə bank qarşısında birgə məsuliyyət daşıyır.
30. 003S**********01 saylı, 31 may 2020-ci il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh5 borclunun kredit xətti müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün bank qarşısında tam məsuliyyəti öz üzərinə götürür və borlu ilə birlikdə bank qarşısında birgə məsuliyyət daşıyır.
Birinci instansiya məhkəməsində icraat
31. İddiaçı QSC iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsinə, xx.xx.2018-ci il tarixli 017R********** saylı, xx.xx.2018-ci il tarixli 017R********** saylı, xx.xx.2016-cı il tarixli 017R********** saylı, xx.xx.2018-ci il tarixli 017R********** saylı, xx.xx.2019- cu il tarixli 017R********** saylı və xx.xx.2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmalarına xitam verilməsini, cavabdehlər Cavabdeh3, Cavabdeh4 MMC-dən, Cavabdeh1, Cavabdeh5 müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 281588,51 manat əsas borc, 23033,97 manat faiz borcu və 62232,84 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 366855,32 manat məbləğinin; 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 37396,21 manat məbləğində əsas borc, 3102,42 manat məbləğində faiz borcu və 8376,74 manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 48875,37 manat məbləğinin; 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 125289,28 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 3518,51 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 28064,81 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 156872,6 ABŞ dolları məbləğinin; 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 83710,14 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 3124,19 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 18751,04 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 105585,37 ABŞ dolları məbləğinin; 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 135480,06 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 5202,56 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 30347,52 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 171030,14 ABŞ dolları məbləğinin; 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 108792,88 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 4116,86 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 24369,61 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 137279,35 ABŞ dolları məbləğinin; 2 kredit razılaşması üzrə ümumilikdə 415730,69 manat və 4 kredit razılaşması üzrə ümumilikdə 570767,46 ABŞ dolları məbləğində borcun, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 1083 manat dövlət rüsumunun, mediasiya prosesi ilə bağlı ödənilmiş 400 manat xərcin, ipoteka predmeti olan əmlaklara tutma yönəldilməsi üçün ödənilmiş 30 manat rüsum və 240 manat xidmət haqqının tutulması, tutmanın Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə və ünvan 4 ünvanında 3 mərtəbəli qeyriyaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966.8 kv.metr sahəsinə yönəldilməsi, həmin əmlakların açıq hərracdan satılması, hərracdan satış hesabına əldə olunmuş vəsaitdən 415730,69 manat və 570767,46 ABŞ dolları məbləğində borcun, məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün ödənilmiş 1083 manat dövlət rüsumunun, mediasiya prosesi ilə bağlı ödənilmiş 400 manat xərcin, ipoteka predmeti olan əmlaka tutma yönəldilməsi üçün ödənilmiş 30 manat rüsumunun və 240 manat xidmət haqqının iddiaçının xeyrinə ödənilməsi, hərracdan əldə edilmiş vəsait borcun tam ödənilməsinə kifayət etmədikdə qalan məbləğin Cavabdeh3, Cavabdeh4 MMC-dən, Cavabdeh1 və Cavabdeh5 müştərək qaydada iddiaçının xeyrinə tutulması, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə tutma yönəldildikdən və o satıldıqdan 1 ay sonra əmlakın boşaldılması və hərracın nəticələri üzrə alıcıya təhvil verilməsi, ünvan 5 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahəsinə tutma yönəldildikdən və o satıldıqdan 1 ay sonra əmlakın boşaldılması və hərracın nəticələri üzrə alıcıya təhvil verilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.
32. İddia onunla əsaslandırılmışdır ki, Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 12 sentyabr 2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsinə əsasən 120 ay müddətinə 10000000 ABŞ dolları məbləğində kredit xətti açılmışdır. Bu müqaviləyə əsasən cavabdehə veriləcək məbləğ və müddət ayrıca olaraq kredit razılaşmasıilə müəyyən olunur. Kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması əsasında 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 1,25% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 838000 manat məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh3 kredit razılaşmasının 1.2ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 20 avqust 2021-ci il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh3 götürdüyü kredit borcundan 556411,49 manat ödəmiş, onun 281588,51 manat məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3-cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndi ilə müəyyən olunmuş aylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən, Cavabdeh3 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış faiz borcu 23033,97 manat təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,5% məbləğində cərimə ödəməlidir. 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış cərimə 62232,84 manat təşkil edir. Bundan başqa, kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 06 avqust 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması əsasında 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 1,25% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 75000 manat məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 31 msy 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh3 kredit razılaşmasının 1.2-ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu vəfaiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 20 avqust 2021-ci il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh3 götürdüyü kredit borcundan 37603,79 manat ödəmiş, onun 37396,21 manat məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3-cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndi ilə müəyyən olunmuş aylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən, Cavabdeh3 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış faiz borcu 3102,42 manat təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,5% məbləğində cərimə ödəməlidir. 01 aprel 2022ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış cərimə 8376,74 manat təşkil edir. Bundan başqa, kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 29 yanvar 2016-cı il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması əsasında 60 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,9167% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərtiilə 583343 ABŞ Dolları məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SE saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SF saylı, 28 yanvar 2021ci il tarixli 017R**********SG saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SH saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh3 kredit razılaşmasının 1.2ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu vəfaiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 20 avqust 2021-ci il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh3 götürdüyü kredit borcundan 458053,72 ABŞ Dolları ödəmiş, onun 125289,28 ABŞ dolları məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3- cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndi ilə müəyyən olunmuş aylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən Cavabdeh3 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış faiz borcu 3518,51 ABŞ Dolları təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,5 % məbləğində cərimə ödəməlidir. 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış cərimə 28064,81 ABŞ dolları təşkil edir. Bundan başqa, kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması əsasında 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,6667% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissəhissə qaytarmaq şərti ilə 130000 ABŞ Dolları məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh3 kredit razılaşmasının 1.2-ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 20 avqust 2021-ci il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh3 götürdüyü kredit borcundan 46289,86 ABŞ Dolları ödəmiş, onun 83710,14 ABŞ Dolları məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3- cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndiilə müəyyən olunmuş aylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Cavabdeh3 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış faiz borcu 3124,19 ABŞ Dolları təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,5 % məbləğində cərimə ödəməlidir. xx.xx.2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış cərimə 18751,04 ABŞ Dolları təşkil edir. Bundan başqa, kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması əsasında 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,5% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 172000 ABŞ Dolları məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********S saylı, 19 oktyabr 2020- ci il tarixli 017R**********SA saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh3 kredit razılaşmasının 1.2-ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 20 avqust 2021-ci il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh3 götürdüyü kredit borcundan 36519,94 ABŞ Dolları ödəmiş, onun 135480,06 ABŞ Dolları məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndi ilə müəyyən olunmuş aylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Cavabdeh3 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış faiz borcu 5202.56 ABŞ Dolları təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,5 % məbləğində cərimə ödəməlidir. 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış cərimə 30347,52 ABŞ dolları təşkil edir. Bundan başqa, kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 30 iyul 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması əsasında 36 ay müddətinə, aylıq faiz dərəcəsi 0,5% olmaqla, ödəniş planı üzrə hissə-hissə qaytarmaq şərti ilə 137000 ABŞ Dolları məbləğində kredit götürmüşdür. Tərəflərin imzaladıqları 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********S saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 28 yanvar 2021ci il tarixli 017R**********SB saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı sazişlə razılaşmaya və ödəniş planına dəyişiklik edilmişdir. Cavabdeh3 kredit razılaşmasının 1.2ci bəndinin tələbini pozaraq kredit razılaşması üzrə ödəmələri dəfələrlə yubatmış, kredit borcu vəfaiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri 20 avqust 2021-ci il tarixdən banka qaytarmamışdır. Cavabdeh3 götürdüyü kredit borcundan 28207,12 ABŞ Dolları ödəmiş, onun 108792,88 ABŞ Dolları məbləğində kredit borcu qalmışdır. Kredit razılaşmasının 2.3-cü bəndinə əsasən faiz qaytarılmalı kredit məbləği üzrə hər gün üçün bank tərəfindən kreditin verildiyi tarixdən onun tam qaytarılmasınadək hesablanır. Bir gün üçün faiz bu kredit razılaşmasının 1.1 bəndiilə müəyyən olunmuşaylıq faizin 1/30 hissəsi kimi hesablanır. Qeyd edilənlərə əsasən Cavabdeh3 kredit borcu və faiz borcundan ibarət olmaqla ödəməli olduğu vəsaitləri kreditora qaytarmadığı üçün 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış faiz borcu 4116,86 ABŞ Dolları təşkil edir. Kredit razılaşmasının 4.2.2-ci bəndinə uyğun olaraq borclu ödəniş planı üzrə krediti və ona hesablanmış faizi vaxtında qaytarmadıqda hər gecikdirilən gün üçün kredit qalığının 0,5 % məbləğində cərimə ödəməlidir. 01 aprel 2022-ci il tarixə 224 gün üçün hesablanmış cərimə 24369,61 ABŞ Dolları təşkil edir. Kredit xətti müqaviləsinin 3.1.2-ci bəndinin «a» yarımbəndinə əsasən kredit alan müvafiq olaraq krediti və faizi ödəniş planına uyğun olaraq qaytara bilmədikdə kreditor müqaviləyə vaxtından əvvəl xitam vermək, qalan kredit məbləğini, faiz borcunu və müqavilə üzrə hesablanmış cəriməni tələb etmək hüququna malikdir. Kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə cavabdehlər Cavabdeh4 MMC, Cavabdeh1, Cavabdeh5 zaminlik müqavilələrinə əsasən bank qarşısında öz üzərlərinə məsuliyyət götürmüşlər. Onlar həmin zaminlik müqavilələrinin 1.1 bəndinə əsasən yuxarıda göstərilən kredit xətti müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərin icrası üçün bank qarşısında Cavabdeh3 ilə birgə məsuliyyət daşıyır və kredit xəttimüqaviləsi üzrə kreditin qaytarılması ilə bağlı onun bütün öhdəliklərini icra etməlidirlər. Kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə Cavabdeh2 İddiaçı QSC ilə bağladığı 12 iyul 2017-ci il tarixli ipoteka müqaviləsi əsasında Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsini İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü etmişdir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhəri Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş 1 №-li reyestr kitabının 65№-li vərəqində qeydiyyata alınmış və RX 1094956№-li çıxarışa əsasən Bakı şəhəri Nərimanov rayonu X8 prospekti, 85 ünvanında 80.3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin Cavabdeh3 kredit öhdəliklərinin icrasını təmin etmək üçün İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilməsi qeydiyyata alınmışdır. İpoteka saxlayan İddiaçı QSC tərəfindən cavabdeh-ipoteka verən Cavabdeh2 “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 36.2-ci bəndinə uyğun olaraq ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi haqqında 08 fevral 2022-ci il tarixdə bildiriş göndərilmişdir. “İpoteka haqqında” Qanunun 36.1-ci maddəsinə əsasən İpoteka predmetinə tutmanın yönədilməsi haqqında bildirişin qeydə alınması haqqında ərizə ElektronXidmətlər Portalı vasitəsi ilə Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə təqdim olunmuş və 18 fevral 2022-ci il tarixdə həmin idarədə qeydə alınmışdır. İddiaçı QSC ipoteka bildirişinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsində qeydiyyata alınması üçün 15 manat dövlət rüsumu və 120 manat xidmət haqqı ödəmişdir. Kredit xətti müqaviləsi üzrə Cavabdeh3 öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə Cavabdeh3 İddiaçı QSC ilə bağladığı 17 sentaybr 2013-cü il tarixli 10M000001215 nömrəli ipoteka müqaviləsi əsasında ünvan 7 ünvanında 3 mərtəbəli qeyriyaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahəsi İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü etmişdir. Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Bakı şəhəri Ərazi İdarəsi tərəfindən verilmiş 49 a №-li reyestr kitabının 4620 №-li vərəqində qeydiyyata alınmış və RX0245973 №-li çıxarışa əsasən ünvan 2 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahəsinin Cavabdeh3 kredit öhdəliklərinin icrasını təmin etmək üçün İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilməsi qeydiyyata alınmışdır. İpoteka saxlayan İddiaçı QSC tərəfindən cavabdehipoteka verən Cavabdeh3 İpoteka haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 36.2-ci bəndinə uyğun olaraq ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi haqqında 10 fevral 2022-ci il tarixdə bildiriş göndərilmişdir. İpoteka haqqında Qanunun 36.1-ci maddəsinə əsasən ipoteka predmetinə tutmanın yönədilməsi haqqında bildirişin qeydə alınması haqqında ərizə Elektron Xidmətlər Portalı vasitəsi ilə Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsinə təqdim olunmuş və 18 fevral 2022- ci il tarixdə həmin idarədə qeydə alınmışdır. İddiaçı QSC ipoteka bildirişinin Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin 1 saylı Bakı Ərazi İdarəsində qeydiyyata alınması üçün 15 manat dövlət rüsumu və 120 manat xidmət haqqı ödəmişdir. Bu kommersiya mübahisəsi olduğundan məhkəməyə müraciət etməmişdən əvvəl ilkin mediasiya sessiyasında iddiaçı tərəf iştirak etmiş, lakin cavabdeh tərəflər iştiak etməmişdir. Bu barədə 13 may 2022-ci il tarixli arayış verilmiş, mediasiya xərcləri olaraq 400 manat ödənilmişdir.
33. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-2-2(113)-3068/2022 nömrəli qətnaməsi ilə (hakim Fərrux Qasımov) iddia tələbi qismən təmin edilmiş, "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh3 arasında bağlanmış 12 sentyabr 2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsi, 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı, 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı və 30 iyul 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmaları və həmin kredit razılaşmalara əlavə bağlanmış sazişlərin ləğv edilməsi, 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 281588,51 manat məbləğində əsas borc, 23033,97 manat məbləğində faiz və 10000 manat məbləğində cərimə olmaqla, ümumilikdə 314622,48 manat, 06 avqust 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 37396,21 manat məbləğində əsas borc, 3102,42 manat məbləğində faiz və 2000 manat məbləğində cərimə olmaqla ümumilikdə 42498,63 manat, 29 yanvar 2016-cı il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 125289,28 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 3518,51 ABŞ dolları məbləğində faiz və 5000 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, ödəniş anında Azərbaycan manatına olan məzənnəsi hesablanmaqla ümumilikdə 133807,79 ABŞ dolları, 05 dekabr 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 83710,14 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 3124,19 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 4000 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla ödəniş anında Azərbaycan manatına olan məzənnəsi hesablanmaqla ümumilikdə 90834,33 ABŞ dolları, 18 aprel 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 135480,06 ABŞ dolları məbləğində əsas borc, 5202,56 ABŞ dolları məbləğində faiz və 5000 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, ödəniş anında Azərbaycan manatına olan məzənnəsi hesablanmaqla ümumilikdə 145682,62 ABŞ dolları, 30 iyul 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 108792,88 ABŞ dolları məbləğində kredit borcu, 4116,86 ABŞ dolları məbləğində faiz borcu və 2000 ABŞ dolları məbləğində cərimə olmaqla, ödəniş anında Azərbaycan manatına olan məzənnəsi hesablanmaqla ümumilikdə 114909,74 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti, ümumilikdə 2 kredit razılaşması üzrə cəmi 357121,11 manat və 4 kredit razılaşması üzrə ödəniş anında Azərbaycan manatına olan məzənnəsi hesablanmaqla cəmi 485234,48 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaitinin müştərək qaydada Cavabdeh3, Cavabdeh4ndən, Cavabdeh1 və Cavabdeh5 tutularaq "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi, borcun ödənilməsi üçün tutma Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə və ünvan 8 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966.8 kv.metr sahəsinə yönədilsin, həmin əmlakların likvid dəyəri müvafiq olaraq 95.000 manat və 1.880.000 manat müəyyən edilməklə açıq hərracda satılsın, satışdan əldə olunmuş vəsait hesabına 355321,11 manat və ödəniş anında Azərbaycan manatına olan məzənnəsi hesablanmaqla 485234,48 ABŞ dolları məbləğində pul vəsaiti borc ödənilsin, əmlakın satışından əldə edilmiş pul vəsaiti borcun tam ödənilməsinə kifayət etmədikdə qalan məbləğ müştərək qaydada Cavabdeh3, Cavabdeh4ndən, Cavabdeh1 və Cavabdeh5 tutularaq "xxxx" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi qət edilmişdir.
34. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, Cavabdeh3 kredit müqaviləsinə əsasən iddiaçı qarşısında üzərinə götürdüyü öhdəliklərə tam əməl etməmiş və müqavilənin şərtlərini əsaslı dərəcədə pozmuşdur. Buna görə də, Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında bağlanmış 12 sentyabr 2013-cü il tarixli 10L000005329 saylı kredit xətti müqaviləsi və onun əsasında imzalanmış 05 dekabr 2018- ci il tarixli 017R********** saylı, 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı və 30 iyul 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşmaları, onlara aid 04 may 2021- ci il tarixli müvafiq olaraq 017R**********SD saylı, 017R**********SC saylı və 017R**********SC saylı sazişlər (son dəyişiklik) ləğv edilməlidir.
35. Məhkəmə tələbin Cavabdeh3 ilə İddiaçı QSC arasında kredit xətti müqaviləsi üzrə bağlanmış 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması və ona olunmuş 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlərlə dəyişikliklərin, 06 avqust 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması və ona olunmuş 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı, 28 yanvar 2021ci il tarixli 017R**********SC saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SD saylı sazişlərlə dəyişikliklərin, 29 yanvar 2016-cı il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması və ona olunmuş 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SE saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SF saylı, 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SG saylı, 04 may 2021-ci il tarixli 017R**********SH saylı sazişlərlə dəyişikliklərin, habelə, 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına olunmuş 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SB saylı və 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SC saylı dəyişikliklərin, 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşmasına olunmuş 31 may 2020-ci il tarixli 017R**********S saylı, 19 oktyabr 2020-ci il tarixli 017R**********SA saylı və 28 yanvar 2021-ci il tarixli 017R**********SB saylı dəyişikliklərin ləğv olunması hissəsinə münasibətdə hesab etmişdir ki, qeyd olunan kredit razılaşması və sazişlər üzrə müddətlər bitdiyindən həmin sazişlərin ləğv olunması hissəsində iddia təmin oluna bilməz.
36. Məhkəmə tərəfindən məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizası təyin edilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizasının 09 sentyabr 2022-ci il tarixli, 9/6004 saylı rəyində qeyd olunmuşdur ki, tərəflər arasında bağlanmış 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş kredit razılaşmalarının qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla Cavabdeh3 01 aprel 2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə olan borcu ümumilikdə 305926,24 manat (əsas borc 281588,51 manat; faiz borcu 24337,73 manat), ekspert rəyinin tərtib edildiyi 09 sentyabr 2022-ci il tarixə olan borcu ümumilikdə 323228,78 manat (əsas borc 281588,51 manat; faiz borcu 41640,27 manat); 06 avqust 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş kredit razılaşmalarının qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla borclunun 01 aprel 2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə olan borcu ümumilikdə 41318,53 manat (əsas borc 37396,21 manat; faiz borcu 3922,32 manat), ekspert rəyinin tərtib edildiyi 09 sentyabr 2022-ci il tarixə olan borcu ümumilikdə 43616,39 manat (əsas borc 37396,21 manat; faiz borcu 6220,18 manat); 29 yanvar 2016-cı il tarixli, 017R********** saylı kredit müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş kredit razılaşmalarının qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla borclunun 01 aprel 2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə olan borcu ümumilikdə 147177,77 ABŞ dolları (əsas borc 125289,3 ABŞ dolları; faiz borcu 21888,49 ABŞ dolları), ekspert rəyinin tərtib edildiyi 09 sentyabr 2022-ci il tarixə olan borcu ümumilikdə 150477,08 ABŞ dolları (əsas borc 125289,3 ABŞ dolları; faiz borcu 25187,78 ABŞ dolları); 05 dekabr 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş kredit razılaşmalarının qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla Cavabdeh3 01 aprel 2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə olan borcu ümumilikdə 89038,51 ABŞ dolları (əsas borc 83710,14 ABŞ dolları; faiz borcu 5328,37 ABŞ dolları), ekspert rəyinin tərtib edildiyi 09 sentyabr 2022-ci il tarixə olan borcu ümumilikdə 91242,88 ABŞ dolları (əsas borc 83710,14 ABŞ dolları; faiz borcu 7532,74 ABŞ dolları); 18 aprel 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş kredit razılaşmalarının qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla Cavabdeh3 01 aprel 2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə olan borcu ümumilikdə 140952,87 ABŞ dolları (əsas borc 135480,1 ABŞ dolları; faiz borcu 5472,77 ABŞ dolları), ekspert rəyinin tərtib edildiyi 09 sentyabr 2022-ci il tarixə olan borcu ümumilikdə 144520,51 ABŞ dolları (əsas borc 135480,1 ABŞ dolları; faiz borcu 9040,41 ABŞ dolları); 30 iyul 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit müqaviləsinin və ona əlavə edilmiş kredit razılaşmalarının qeyd olunan şərtləri nəzərə alınmaqla Cavabdeh3 01 aprel 2022-ci il tarixə İddiaçı QSC-yə olan borcu ümumilikdə 113236,66 ABŞ dolları (əsas borc 108792,9 ABŞ dolları; faiz borcu 4443,76 ABŞ dolları), ekspert rəyinin tərtib edildiyi 09 sentyabr 2022-ci il tarixə olan borcu ümumilikdə 116101,54 ABŞ dolları (əsas borc 108792,9 ABŞ dolları; faiz borcu 7308,64 ABŞ dolları) məbləğində borcu mövcuddur.
37. Məhkəmə hesab etmişdir ki, kredit müqavilələri üzrə cavabdehlərdən tutulması tələb olunan məbləğlərdən əsas borc üzrə hesablanmış məbləğlər ekspert rəyində göstərilən əsas borc məbləğləri ilə eynilik təşkil etdiyindən, faiz borcları üzrə tələb olunan məbləğlər isə daha aşağı olduğundan, əsas və faiz borcunun miqdarı iddia tələbinə uyğun müəyyən olunmalıdır.
38. Məhkəmə 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 281588,51 manat əsas borca tənasübsüz olaraq 62232,84 manat məbləğində, 06 avqust 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 37396,21 manat əsas borca tənasübsüz olaraq 8376,74 manat, 29 yanvar 2016-cı il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 125289,28 ABŞ dolları əsas borca tənasübsüz olaraq 28064,81 ABŞ dolları, 05 dekabr 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 83710,14 ABŞ dolları əsas borca tənasübsüz olaraq 18751,04 ABŞ dolları, 18 aprel 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 135480,06 ABŞ dolları əsas borca tənasübsüz olaraq 30347,52 ABŞ dolları, 30 iyul 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 108792,88 ABŞ dolları əsas borca tənasübsüz olaraq 24369,61 ABŞ dolları cərimənin hesablanmasını əsaslı hesab etməmişdir.
39. Məhkəmə hesab etmişdir ki, 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 62232,84 manat məbləğində dəbbə pulunun məbləği azaldılmaqla 10000 manat, 06 avqust 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 8376,74 manat dəbbə pulunun məbləği azaldılmaqla 2000 manat, 29 yanvar 2016-cı il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 28064,81 ABŞ dolları dəbbə pulunun məbləği azaldılmaqla 5000 ABŞ dolları, 05 dekabr 2018-ci il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 18751,04 ABŞ dolları dəbbə pulunun məbləği azaldılmaqla 4000 ABŞ dolları, 18 aprel 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 30347,52 ABŞ dolları dəbbə pulunun məbləği azaldılmaqla 5000 ABŞ dolları, 30 iyul 2019-cu il tarixli 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə 24369,61 ABŞ dolları dəbbə pulunun məbləği azaldılmaqla 2000 ABŞ dolları məbləğində müəyyən edilməlidir.
40. Məhkəmə qeyd etmişdir ki, İddiaçı QSC ilə bağlanmış 17S000006437 saylı, 17 mart 2014-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh1, 10S000011001 saylı, 24 sentyabr 2013-cü il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh4 MMC və 003S**********01 saylı, 31 may 2020-ci il tarixli zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh5 borclunun kredit xətti müqaviləsindən irəli gələn öhdəliklərini tamamilə icra etməsi üçün bank qarşısında tam məsuliyyəti öz üzərinə götürür və borlu ilə birlikdə bank qarşısında birgə məsuliyyət daşıyır. Buna görə də məhkəmə hesab edir ki, iddianın həmin şəxslərə münasibətdə də qismən təmin olunması üçün əsaslar mövcuddur. Həmçinin, məhkəmə kredit borcuna görə tutmanın cavabdehə məxsus əmlaka yönəldilməsi ilə bağlı məhkəmə hesab edir ki, iddia həmin hissədə də təmin edilməlidir.
41. İşin hallarından göründüyü kimi tərəflər aralarında bağlanmış kredit razılaşmasının təminatı kimi Cavabdeh2 məsxus olan Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsi (çıxarış Seriya RX: № 1094956, Dövlət reyestrində 1 nömrəli reyestr kitabının 65 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınıb, reyestr nömrəsi **********62-05101-083001, qeydiyyat nömrəsi **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2017) və ünvan 2 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahəsi (çıxarış Seriya RX: № 0245973, Dövlət reyestrində 49a nömrəli reyestr kitabının 4620 nömrəli vərəqində qeydiyyata alınıb, reyestr nömrəsi **********01- 06301, qeydiyyat nömrəsi **********, qeydiyyat tarixi xx.xx.2013) İddiaçı QSC-nin xeyrinə ipoteka ilə yüklü etmişdir.
42. Məhkəmə tərəfindən iş üzrə əmtəəşünaslıq ekspertizası təyin edilmiş, "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyəti tərəfindən verilmiş 26 oktyabr 2022- ci il tarixli, LP- 156/2022 nömrəli hesabatında ünvan 8 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahənin likvid qiyməti 1.880.000 manat, eyni tarixli LP-157/2022 nömrəli hesabatda Cavabdeh2 məxsus Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahənin likvid qiyməti 95000 manat müəyyən olunmuşdur.
43. Məhkəmə hesab etmişdir ki, likvid qiymət müəyyən olunarkən "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin 26 oktyabr 2022-ci il tarixli, LP-156/2022 və LP-157/2022 nömrəli hesabatları əsas götürülərək, ünvan 8 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahənin likvid qiyməti ******* manat, Cavabdeh2 məxsus Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyriyaşayış sahənin likvid qiyməti 95000 manat müəyyən olunmalıdır.
44. İddianın “Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə tutma yönəldildikdən və o satıldıqdan 1 ay sonra əmlakın boşaldılması və hərracın nəticələri üzrə alıcıya təhvil verilməsi, ünvan 5 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahəsinə tutma yönəldildikdən və satıldıqdan 1 ay sonra əmlakın boşaldılması və hərracın nəticələri üzrə alıcıya təhvil verilməsi” hissəsi ilə bağlı məhkəmə aşağıdakıları qeyd etmişdir ki, qanunverici ipoteka qoyan və onunla birlikdə yaşayan ailə üzvləri və digər şəxslərin ipoteka qoyulmuş yaşayış sahəsindən çıxarılmasının yeni qaydasını müəyyən etmişdir. Lakin hazırkı mübahisənin predmeti olan ipoteka müqavilələri qanunda dəyişikliyin edildiyi tarixdən (30 dekabr 2018ci il) əvvəl bağlandığına görə bu müddəalar tətbiq edilə bilməz. Həmin müddəalar tətbiq edildiyi halda bu tələblərlə bağlı ayrıca iddianın irəli sürülməsi və məhkəmə tərəfindən baxılması üçün əsaslar mövcud olmadığından, iş üzrə icraata xitam verilməli idi. Buna görə də hazırkı mübahisə üzrə qanunun həmin tarixdən əvvəlki redaksiyada olan müddəaları tətbiq olunmalıdır. Həmin müddəalar nəzərə alındığı təqdirdə məhkəmə iddianı bu hissədə əsassız hesab etmişdir.
Apellyasiya instansiyasi məhkəməsindəki icraat
a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri
45. Cavabdeh5 qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, sonradan apellyasiya şikayətinin tələb hissəsini dəqiqləşdirərək Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli, e-2-2(113)-3068/2022 nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsini, iddia tələbinin rədd edilməsini xahiş etmişdir.
46. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslanmışdır ki, 29 yanvar 2016-cı il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması, 04 iyul 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması, 06 avqust 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması, 05 dekabr 2018-ci il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması, 18 aprel 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması və 30 iyul 2019-cu il tarixli, 017R********** saylı kredit razılaşması üzrə öhdəliklərin borcalandan, Cavabdeh5 və digərlərindən müştərək qaydada tutulması, tutmanın ipoteka predmetlərinə yönəldilməsi qət edilmişdir. Lakin Cavabdeh5 həmin kredit müqavilələri üzrə zaminlik öhdəliyinin mövcud olub-olmaması, tərəflər arasında mülki qanunvericilikdə müəyyən edilmiş qaydada zaminlik müqavilələrinin və ona əlavələrin bağlanıb bağlanmaması, habelə zaminlik öhdəliklərinin həmin kredit müqavilələri üzrə öhdəlikləri əhatə edib-etməməsi, kredit öhdəliklərinin bank tərəfindən mülki qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq hesablanıb-hesablanmaması, habelə əvvəlki kredit müqavilələri restruktrizasiya olunarkən və yeni kredit müqavilələri bağlanarkən mülki qanunvericiliyin tələblərinə riayət olunub-olunmaması yoxlanılmamışdır. Dəbbə pulu heç bir halda kreditorun varlanma vasitəsi ola bilməz. Ona görə də məhkəmə tərəfindən iddia tələbinin dəbbə pulu hissəsi tamamilə rədd edilməli idi. Qanuna əsasən faizdən faiz ödənilməsinə yol verilmədiyi halda iddiaçı tərəfindən əsas borc üzrə silinmələr düzgün həyata keçirilməmiş, faiz borcu şişirdilmişdir. Əmtəəşünaslıq ekspertizasının rəyində qeyd edilmiş qiymətlər həqiqəti əks etdirmədiyindən əmlakların dəyəri cavabdeh tərəfindən təqdim edilmiş rəy əsasında müəyyən edilməlidir.
b) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları
47. Cavabdeh5 nümayəndəsi və vəkili X2 məhkəmə iclasında apellyasiya şikayətini müdafiə edərək təmin edilməsini xahiş etmişdir.
48. İddiaçının nümayəndəsi X5 məhkəmə iclasında apellyasiya şikayətinə etiraz edərək təmin edilməməsini xahiş etmişdir.
49. Digər cavabdehlərə məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi məlumat verilməsinə baxmayaraq məhəkəm iclasında iştirak etməmişdirlər.
50. Tətbiq edilən hüquq
Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi; 739-cu maddə (xx.xx.2023-cü il tarixədək qüvvədə olmuş redaksiya) borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. 319.1-ci maddəsinə əsasən əgər borclu icranı təmin etmək üçün əşyanın ipotekaya verildiyi öhdəliklərin yerinə yetirilməsini gecikdirmişsə, ipoteka saxlayan ipoteka ilə yüklü edilmiş obyekti açıq hərracdan satmaq hüququna malikdir. 427.3-ci maddəsinə əsasən əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. 442.1-ci maddəsinə uyğun olaraq, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 462.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. 463.1-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu haqqında razılaşma əsas öhdəliyin formasından asılı olmayaraq yazılı formada bağlanılmalıdır. 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. 470.1-ci maddəsinə əsasən zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. 472.1-ci maddəsinə əsasən borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. 742.1-ci maddəsinə əsasən əgər borcun qaytarılması üçün müddət qoyulmayıbsa, o, borc verən və ya borc alan tərəfindən borc müqaviləsi ləğv edilərkən qaytarılmalıdır. “İpoteka haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanun 1.0.1.-ci maddə - ipoteka - öhdəliyin icrasının təmin edilməsi üsulu olaraq daşınmaz əşyaların və rəsmi reyestrdə üzərində mülkiyyət hüquqları qeydə alınan daşınar əşyaların girovudur;” Müqavilə imzalanan tarixə səhmin rəsmi reyestrdə üzərində mülkiyyət hüquqları qeydə alınan daşınar əşya olduğu nəzərə alınmamış və səhmə əşya kimi qanunun bu norması tətbiq edilməmişdir. 39.3.3-cü maddə- məhkəmə ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi haqqında qərar qəbul edərkən qərarda ipoteka predmetinin ilkin satış qiymətini göstərməlidir. İlkin satış qiyməti ipoteka qoyanla ipoteka saxlayanın razılaşması əsasında, mübahisə olduqda isə müstəqil qiymətləndiricinin rəyi əsasında məhkəmə tərəfindən müəyyən edilir.
Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi 88-ci maddə-məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. 97.1-ci maddə-işə baxılarkən xüsusi bilik tələb olunan sualları izah etmək üçün məhkəmə işdə iştirak edən şəxsin yazılı qaydada verilən əsaslandırılmış vəsatəti və ya öz təşəbbüsü ilə ekspertiza təyin edə bilər. 101.7-ci maddə-ekspertin rəyi məhkəmədə tədqiq olunur və digər sübutlarla yanaşı qiymətləndirilir. 103.1-ci maddə-ekspertin rəyi məhkəmə üçün məcburi deyildir və bu Məcəllənin 88-ci maddəsində müəyyən edilmiş qaydalar üzrə məhkəmələr tərəfindən qiymətləndirilir.
Əsaslandırıcı hissə
Apellyasiya baxışının hədləri
51. Qətnamə Cavabdeh5 tərəfindən faiz, dəbbə pulu və ipoteka predmetinin ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissələrdə mübahisələndirildiyindən həmin hissələrdə yoxlanılır.
Apellyasiya instansiya məhkəməsinin mövqeyi
52. Məhkəmə izahatları dinləyib, apelyasiya şikayətinin dəlillərini və işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, apellyasiya şikayəti qismən təmin edilməli, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli e-2-2(113)-3068/2022 nömrəli qətnaməsi tutma yönəldilmiş ipoteka predmetlərinin ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissədə dəyişdirilməli, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiyməti 186.300 manat, ünvan 8 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiyməti 2.974.000 manat müəyyən edilməli, qətnamə mübahisələndirilən qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
53. Apellyasiya şikayətinin dəlillərindən və cavabdehin nümayəndəsinin məhkəmə iclaslarında verdiyi izahatlardan görünür ki, hazırkı halda qətnamə zamin Cavabdeh5 tərəfindən kredit borcunun məbləği və ipoteka predmeti olan əmlakların ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissədə mübahisələndirilir. İddiaçının nümayəndəsi məhkəmə iclaslarında zamin olaraq Cavabdeh5 qətnaməni ipoteka predmeti olan əmlakların ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissədə mübahisələndirmək hüququ olmadığını qeyd etmişdir. Məhkəmə bununla bağlı qeyd edir ki, tutma yönəldilmiş ipoteka predmeti olan əmlakların likvid dəyərinin real dəyərdən daha aşağı müəyyən edilməsi və bunun nəticəsində daha aşağı qiymətə satılması borclu və zaminlərdən tutulmalı olan qalıq borc məbləğinin artmasına səbəb olacağından hazırkı halda zaminin tutma yönəldilmiş əmlakların ilkin satış qiymətini mübahisləndirməyə subyektiv hüququ vardır.
54. Məhkəmə kollegiyası araşdırma apararaq müəyyən edir ki, cavabdehlərdən faiz və dəbbə pulu borcu ilə bağlı hissədə iş üzrə qəbul edilmiş qətnamənin ləğv edilməsi və ya dəyişdirilməsi üçün əsaslar mövcud deyil. Belə ki, işdən görünür ki. Bank tərəfindən kredit müqavilələri üzrə faizlər xx.xx.2022-ci il tarixinə hesablanmış, işə birinci instansiya məhkəməsində baxılarkən məhkəmə mühasibatlıq ekspertizası təyin edilmiş, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizasının 09 sentyabr 2022-ci il tarixli, 9/6004 saylı rəyi ilə xx.xx.2022-ci il tarixə iddiçı bank ilə borclu arasında bağlanmış kredit sazişləri üzrə faizlərin iddia əizəsində tələb edildiyi məbləğdən daha artıq olduğu müəyyən edilmişdir. Ekspert rəyinə əsasən iddiaçı tərəfindən tələb edilən faiz borcunun real faiz borcundan yüksək olmadığı müəyyən olunduğundan məhkəmə faiz borcu il bağlı hissədə iddianı əsaslı hesab etmişdir. Dəbbə pulu ilə bağlı hissədə məhkəmənin hesablanmış cərimə məbləğlərini kifayət qədər azaltdığını, öhdliyin icrasının gecikdirilməsi ilə əlaqədar kredit sazişləri üzrə bank tərəfindən ümumilikdə 971095,3 ABŞ dolları cərimə tələb edildiyi halda, məhkəmə tərəfindən həmin hissədə iddianın cəmi 28.000 ABŞ dolları dəbbə pulu borcu tutulması hissəsində təmin edildiyini nəzərə alaraq məhkəmə apellyasiya şikayətini bu hissədə də əsassız hesab edir.
55. İşə apellyasiya qaydasında baxılarkən Cavabdeh5 tərəfindən təqdim edilmiş “X7” Qiymətləndirmə şirkətinin rəyində Cavabdeh2 məxsus Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahənin likvid qiyməti 202.000 manat, ünvan 4 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahənin likvid qiyməti 3.580.000 manat müəyyən edilmişdir.
56. Qeyd edilən qiymətlərlə ipoteka predmeti olan əmlakların dəyəri ilə bağlı işdəki "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin rəylərindəki qiymətlər arasında əhəmiyyətli fərq olduğundan işə apellyasiya qaydasında baxılarkən iş üzrə təkrar əmtəəşünaslıq ekspertizası təyin edilərək ekspertizanın həyata keçirilməsi Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinə həvalə edilmiş, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli rəyində Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahənin likvid qiymətinin 186.300 manat, ünvan 4 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış binasının 1357,5 kv.metr ümumi sahədən ibarət paylı mülkiyyət hüququ üzrə Cavabdeh3 məxsus 966,8 kv.metr sahənin likvid qiymətinin isə 2.974.000 manat olduğu müəyyən edilmişdir.
57. Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli rəyi məhkəməyə daxil olduqdan sonra iddiaçı tərəfindən məhkəməyə özəl qiymətləndirmə şirkətləri olan "xxxx" MMC-nin və "xxxx" MMC-nin qiymətləndirmə rəyləri təqdim edilmişdir. "xxxx" MMC-nin qiymətləndirmə rəyində ünvan 4 ünvanında yerləşən əmlakın 966,8 kv.metr sahənin likvid qiyməti 1.850.000 manat, "xxxx" MMC-nin rəyində isə 1.600.000 manat göstərilmişdir. Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahənin likvid qiyməti isə "xxxx" MMC-nin rəyində 48.000 manat göstərilmişdir.
58. Məhkəmə kollegiyası işə apellyasiya qaydasında baxılarkən iddiaçı və Cavabdeh5 tərəfindən təqdim edilmiş qiymətləndirmə rəyləri ilə bağlı qeyd edir ki, həmin rəylər ekspert rəyi deyil, tərəflərin sifarişi əsasında hazırlanmış mütəxəssis rəyləri olduğundan yalan rəy verməyə görə cinayət məsuliyyəti daşımaları barədə xəbərdar edilmiş ekspert rəylərindən daha mötəbər sübut kimi qəbul edilə bilməz. Bundan əlavə iddiaçı tərəfindən məhkəməyə təqdim edilmiş qiymətləndirmə rəylərində qiymətləndirilən obyektlərin fotoşəkillərin olmaması belə qənaətə gəlməyə əsas verir ki, həmin mütəxəssislər rəyləri obyektlərə baxış keçirmədən tərtib etmişlər.
59. İşdəki "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin rəyi ilə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli rəyini müqayisə edərək məhkəmə hesab edir ki, ipoteka predmeti olan əmlakların likvid dəyəri müəyyənləşdirilərkən Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin rəyi daha mötəbər hesab edilməlidir. Belə ki, Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzi tərəfindən verilmiş rəy ekspertiza sahəsi üzrə 1999-cu ildən iş təcrübəsi olan, o cümlədən 2014-cü ildən ekspert stajına malik, İİ dərəcəli ekspert əmtəəşünas olan ali təhsilli iki ekspert tərəfindən tərtib edildiyi halda, xx.xx.2019-cu ildən qiymətləndirici şirkət kimi qeydə alınmış "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin rəyləri ekspert rəyi olaraq deyil, mütəxəssis rəyi olaraq tərtib edilmiş, rəyləri tərtib etmiş qiymətləndirici mütəxəssisin əmtəəşünas kimi iş təcrübəsi, qiymətləndirmə sahəsində xüsusi biliyə malik olduğunu təsdiq edən təhsili barədə məlumatlar rəydə qeyd edilməmişdir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin apellyasiya şikayəti qismən təmin edilərək mübahisələndirilən qətnamə tutma yönəldilmiş əmlakların ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissədə dəyişdirilməli, əmlakların ilkin satış qiyməti Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertiza Mərkəzinin xx.xx.2023-cü il tarixli rəyi əsasında müəyyən edilməlidir.
60. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə belə nəticəyə gəlir ki, apellyasiya şikayəti qismən təmin edilməli, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli e-2-2(113)- 3068/2022 nömrəli qətnaməsi tutma yönəldilmiş ipoteka predmetlərinin ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissədə dəyişdirilməli, Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiyməti 186.300 manat, ünvan 8 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiyməti 2.974.000 manat müəyyən edilməli, qətnamə mübahisələndirilən qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.
61. Məhkəmə yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372, 382-385, 392, 393, 402-406-cı maddələrinin tələblərini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİ:
Cavabdeh5 apellyasiya şikayəti qismən təmin edilsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin xx.xx.2022-ci il tarixli e-2-2(113)-3068/2022 nömrəli qətnaməsi tutma yönəldilmiş ipoteka predmetlərinin ilkin satış qiyməti ilə bağlı hissədə dəyişdirilsin. Bakı şəhəri, Nərimanov rayonu, X8 prospekti, 85 ünvanında 80,3 kv.metr sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiyməti 186.300 manat, ünvan 8 ünvanında 3 mərtəbəli qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiyməti 2.974.000 manat müəyyən edilsin. Qətnamə mübahisələndirilən qalan hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. 100 manat ekspertiza xərci Cavabdeh5 Azərbaycan respublikası Ədliyyə Nazirliyi Məhkəmə Ekspertizası Mərkəzinin xeyrinə tutulsun. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi (elektron kabinetə yerləşdirildiyi) gündən 2 (iki) ay müddətində elektron kabinet vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilməzsə, qətnamə işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.