Məhkəmə qərarları › İş №2-2(105)-126/2024

Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(105)-126/2024

25.11.2024 · Müqavilələrdən əmələ gələn öhdəliklər üzrə mübahisələr - Kredit müqaviləsi üzrə mübahisələr
Mənbə: Azərbaycan məhkəmə sistemi (courts.gov.az) — anonimləşdirilmiş rəsmi mətn. Dataset: Azerbaijan Court Data (CC-BY-4.0).

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Sumqayıt şəhəri İş № 2-2(105)-126/2024 25.11.2024 SUMQAYIT APELLYASİYA MƏHKƏMƏSİ Sədrlik edən və məruzəçi hakim: X, X1 və X2 ibarət tərkibdə, XXX qızının katibliyi, İddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə3 iştirakı ilə, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair kommersiya işi üzrə Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(119)-32/2024 nömrəli xx.xx.2024-cü il tarixli qətnaməsindən Cavabdeh2 tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə Sumqayıt Məhkəmə Kompleksinin binasında açıq məhkəmə iclasında baxaraq, aşağıdakı qətnaməni qəbul etdi. İŞİN HALLARİ

1. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 (VÖEN **********) arasında Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 xx.xx.2021-ci il tarixli 1.0.4 nömrəli versiyasının şərtlərini qəbul etməsi barədə xx.xx.2021-ci il tarixli OnGTC/SE/10084 saylı Razılaşma imzalanmışdır.

2. Həmin Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində:- 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15 %, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla 250000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. - 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixədək nominal illik faiz dərəcəsi 15,5%, illik cərimə faizi 15 %, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 30,5% olmaqla 64408 (altmış dörd min dörd yüz səkkiz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir.

3. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi imzalanmışdır. Həmin müqavilə ilə bank tərəfindən borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək 254000 (iki yüz əlli dörd min) manat məbləğində dövriyyə vəsaitinin artırılması məqsədi ilə invoysların diskontlaşdırılması və faktorinq üzrə limiti müəyyən edilmişdir.

4. İddiaçı ASC ilə zamin Cavabdeh1 arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsinə əsasən Cavabdeh1 bank ilə borcalan Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi əsasında borcalana veriləcək müqavilənin 2.2-ci bəndində göstərilən məbləğdə kreditlə əlaqədar olaraq borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərini tam yerinə yetirənədək zamin borcalan ilə birlikdə bank qarşısında məsuliyyət daşımağı öz öhdəsinə götürmüşdür. Zaminliklə təmin olunan müqavilənin predmeti borcalana xx.xx.2023-cü il tarixinədək veriləcək 254000 (iki yüz əlli dörd min) Azərbaycan manatı məbləğində illik faiz dərəcəsi 12,5% (on iki tam onda beş) – 15,5% (on beş tam onda beş) faiz aralığında olan bərpa olunan İnvoysların Diskontlaşdırılması və faktorinq limitidir.

5. xx.xx.2021-ci il tarixdə İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsinə 1 saylı Əlavə imzalanmışdır.

6. İddiaçı ASC ilə zamin Cavabdeh1 arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsinə xx.xx.2021-ci il tarixli 1 saylı Əlavəyə əsasən zaminliklə təmin olunan müqavilənin predmeti borcalana xx.xx.2023-cü il tarixinədək veriləcək 254000 (iki yüz əlli dörd min) Azərbaycan manatı məbləğində illik faiz dərəcəsi 13,5% (on üç tam onda beş) – 15,5% (on beş tam onda beş) faiz aralığında olan bərpa olunan İnvoysların Diskontlaşdırılması limiti göstərilmişdir.

7. GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit Müqaviləsi çərçivəsində tərəflər arasında:

8. 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faiz dərəcəsi müddətin bitmə tarixinədək 0%, müddətin bitmə tarixindən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 70000,93 (yetmiş min doxsan üç qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır.

9. 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faiz dərəcəsi müddətin bitmə tarixinədək 0%, müddətin bitmə tarixindən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır.

10. 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faiz dərəcəsi müddətin bitmə tarixinədək 0%, müddətin bitmə tarixindən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır.

11. 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faiz dərəcəsi müddətin bitmə tarixinədək 0%, müddətin bitmə tarixindən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 31000 (otuz bir min) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır.

12. 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və Bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faiz dərəcəsi müddətin bitmə tarixinədək 0%, müddətin bitmə tarixindən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 29661,16 (iyirmi doqquz min altı yüz altmış bir manat on altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır.

13. 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə) imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixədək illik faiz dərəcəsi 14,5%, gecikdirilmiş əsas məbləğə hesablanan illik cərimə faiz dərəcəsi müddətin bitmə tarixinədək 0%, müddətin bitmə tarixindən sonra 29,5% olmaqla, 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır.

14. İddiaçı tərəfindən tərtib olunaraq məhkəməyə təqdim olunmuş 20 fevral 2024-cü il tarixli maliyyə arayışında göstərilir ki, Cavabdeh2 29 yanvar 2024-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə borcu GFA0550/29 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 60000,93 (altmış min manat doxsan üç qəpik) manat əsas borc, 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat faiz borcu, 29645,83 (iyirmi doqquz min altı yüz qırx beş manat səksən üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 91484,28 (doxsan bir min dörd yüz səksən dörd manat iyirmi səkkiz qəpik) manat, GFA0550/30 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat əsas borc, 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat faiz borcu, 27376,32 (iyirmi yeddi min üç yüz yetmiş altı manat otuz iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 94108,14 (doxsan dörd min yüz səkkiz manat on dörd qəpik) manat, GFA0550/31 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat əsas borc, 164,37 (yüz altmış dörd manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 2616,26 (iki min altı yüz on altı manat iyirmi altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 8782 (səkkiz min yeddi yüz səksən iki manat) manat, GFA0550/32 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 31000 (otuz bir min) manat əsas borc, 923,97 (doqquz yüz iyirmi üç manat doxsan yeddi qəpik) manat faiz borcu, 13336,46 (on üç min üç yüz otuz altı manat qırx altı qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 45260,43 (qırx beş min iki yüz altmış manat qırx üç qəpik) manat, GFA0550/33 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 21365,78 (iyirmi bir min uç yüz altmış beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat əsas borc, 387,26 (uç yüz səksən yeddi manat iyirmi altı qəpik) manat faiz borcu, 9436,85 (doqquz min dörd yüz otuz altı manat səksən beş qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 31189,89 (otuz bir min yüz səksən doqquz manat səksən doqquz qəpik) manat, GFA0550/34 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi manat) manat əsas borc, 666,92 (altı yüz altmış altı manat doxsan qəpik) manat faiz borcu, 10323,71 (on min üç yüz iyirmi üç manat yetmiş qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 34987,63 (otuz dörd min doqquz yüz səksən yeddi manat altmış qəpik) manat, DC00349726-01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 151481,28 (yüz əlli bir min dörd yüz səksən bir manat iyirmi səkkiz qəpik) manat əsas borc, 35351,92 (otuz beş min üç yüz əlli bir manat doxsan iki qəpik) manat faiz borcu, 31715,43 (otuz bir min yeddi yüz on beş manat qırx üç qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 218548,63 (iki yüz on səkkiz min beş yüz qırx səkkiz manat altmış üç qəpik) manat, DC00349726-03 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 59439,93 (əlli doqquz min dörd yüz otuz doqquz manat doxsan üç qəpik) manat əsas borc, 8336,97 (səkkiz min üç yüz otuz altı manat doxsan yeddi qəpik) manat faiz borcu, 16605,89 (on altı min altı yüz beş manat səksən doqquz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 84382,79 (səksən dörd min üç yüz səksən iki manat yetmiş doqquz qəpik) manat təşkil edir.

15. 26 yanvar 2024-cü il tarixli 9/8377 nömrəli ekspert rəyində göstərilir ki, rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 70000,93 manat, faiz borcu 10647,87 manat, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-nə əsas borcu 65001,16 manat, faiz borcu 10262,06 manat, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 6001,37 manat, faiz borcu 1003,15 manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 31000 manat, faiz borcu 5169,25 manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoyslann Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 21365,86 manat, faiz borcu 3433,67 manat, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 23997 manat, faiz borcu 3953,17 manat, 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (Kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 165982,29 manat, faiz borcu 30881,93 manat, (Qeyd edilir ki, hazırkı ekspertiza zamanı hesabdan çıxarış məlumatlarından göründüyü kimi, Cavabdeh2 tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdən sonra 14.511,00 manat məbləğində ödəniş aparılmışdır. Lakin ekspert qarşısında məhkəmə tərəfindən qoyulmuş sualda borc məbləğinin hesablanma tarixi xx.xx.2023-cü il tarixə göstərildiyindən 14.511,00 manat məbləğində ödəniş nəzərə alınmadı), 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 59467,66 manat, faiz borcu 10148,70 manat müəyyən olunmuşdur.

16. 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyində göstərilir ki, rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 70000,93 manat, faiz borcu 1837,52 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 2546,24 manat faiz, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 65001,16 manat, faiz borcu 1755,03 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 3150,75 manat faiz, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 60001,37 manat, faiz borcu 159,54 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 290,90 manat faiz, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 31000 manat, faiz borcu 911,49 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %- lə hesablanma nəzərə alınmaqla 1468,19 manat faiz, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 21365,86 manat, faiz borcu 378,65 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 1053,46 manat faiz, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 23997 manat, faiz borcu 657,25 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 1136,52 manat faiz, 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (Kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 165982,29 manat, faiz borcu 27276,42 manat, (Qeyd edilir ki, hazırkı ekspertiza zamanı hesabdan çıxarış məlumatlarından göründüyü kimi, Cavabdeh2 tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdən sonra 165982,29 manat məbləğində ödəniş aparılmışdır. Lakin ekspert qarşısında məhkəmə tərəfindən qoyulmuş sualda borc məbləğinin hesablanma tarixi xx.xx.2023-cü il tarixə göstərildiyindən 14511 manat məbləğində ödəniş nəzərə alınmadı), 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (Kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 59467,66 manat, faiz borcu 8253,99 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 611,20 manat faiz müəyyən olunmuşdur.

BİRİNCİ İNSTANSİYA MƏHKƏMƏSİNDƏKİ İCRAAT

17. İddiaçı ASC “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “borcun tutulması” tələbi barədə iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 70000,93 (yetmiş min manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 17204,62 (on yeddi min iki yüz dörd manat altmış iki qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 89043,07 (səksən doqquz min qırx üç manat yeddi qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 15386,32 (on beş min üç yüz səksən altı manat otuz iki qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 82118,14 (səksən iki min yüz on səkkiz manat on dörd qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində əsas borc, 164,37 (yüz altmış dörd manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 1470,42 (min dörd yüz yetmiş manat qırx iki qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 7636,16 (yeddi min altı yüz otuz altı manat on altı qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 31000 (otuz bir min) manat məbləğində əsas borc, 923,97 (doqquz yüz iyirmi üç manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 7417,61 (yeddi min dörd yüz on yeddi manat altmış bir qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 39341,58 (otuz doqquz min üç yüz qırx bir manat əlli səkkiz qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 21365,78 (iyirmi bir min üç yüz altmış beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat məbləğində əsas borc, 387,26 (üç yüz səksən yeddi manat iyirmi altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 5357,47 (beş min üç yüz əlli yeddi manat qırx yeddi qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 27110,51 (iyirmi yeddi min yüz on manat əlli bir qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində əsas borc, 666,92 (altı yüz altmış altı manat doxsan iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 5741,95 (beş min yeddi yüz qırx bir manat doxsan beş qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 30405,87 (otuz min dörd yüz beş manat səksən yeddi qəpik) manat məbləğində borcun, Cavabdeh2 DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 165993,03 (yüz altmış beş min doqquz yüz doxsan üç manat üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 27121,43 (iyirmi yeddi min yüz iyirmi bir manat qırx üç qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 7900,69 (yeddi min doqquz yüz manat altmış doqquz qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 201015,15 (iki yüz bir min on beş manat on beş qəpik) manat məbləğində borcun, DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59439,93 (əlli doqquz min dörd yüz otuz doqquz manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 8336,97 (səkkiz min üç yüz otuz altı manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 4872,32 (dörd min səkkiz yüz yetmiş iki manat otuz iki qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 72649,22 (yetmiş iki min altı yüz qırx doqquz manat iyirmi iki qəpik) manat məbləğində borcun, cavabdehlərdən müştərək qaydada mediasiya ilə əlaqədar ödənilmiş 400 (dörd yüz) manat məbləğində mediasiya xərcinin və 440 (dörd yüz qırx) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı Açıq ASC-yə ödənilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

18. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 xx.xx.2021-ci il tarixli 1.0.4 nömrəli versiyasının şərtlərini qəbul etməsi barədə OnGTC/SE/10084 saylı razılaşma imzalanmışdır. Həmin razılıq ərizəsini imzalayaraq borclu www.pashabank.az saytında yerləşdirilmiş X5 qeyd edilmiş şərtləri qəbul edir. Sonradan tərəflər arasında ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində: 1) xx.xx.2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 250000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir; 2) xx.xx.2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək nominal illik faiz dərəcəsi 15,5%, illik cərimə faizi 15,5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 30,5% olmaqla, 64408 (altmış dörd min dörd yüz səkkiz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit Müqaviləsi bağlanılmışdır. Həmin müqavilə ilə bank tərəfindən borcalana xx.xx.2023cü il tarixədək 254000 (iki yüz əlli dörd min) manat məbləğində dövriyyə vəsaitinin artırılması məqsədi ilə invoysların diskontlaşdırılması və faktorinq üzrə limiti müəyyən edilmişdir. Bank ilə borcalan Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi üzrə borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə bankla Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit Müqaviləsinə 1 saylı Əlavə imzalanmışdır. Bank ilə borcalan Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsinin 1 saylı Əlavə üzrə borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə bankla Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsinə 1 saylı Əlavə bağlanmışdır. Sonradan tərəflər arasında GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit Müqaviləsi çərçivəsində: 1) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 70000,93 (yetmiş min manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 2) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 3) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 4) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 31000 (otuz bir min) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 5) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 29661,16 (iyirmi doqquz min altı yüz altmış bir manat on altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 6) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır. Borcalanın xx.xx.2023-ci il tarixinə İddiaçı ASC-yə borcu DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 165993,03 (yüz altmış beş manat doqquz yüz doxsan üç manat üç qəpik) manat əsas borc, 27121,43 (iyirmi yeddi min yüz iyirmi bir manat qırx üç qəpik) manat faiz borcu, 7900,69 (yeddi min doqquz yüz manat altmış doqquz qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 201015,15 (iki yüz bir min on beş manat on beş qəpik) manat, GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 70000,93 (yetmiş min manat doxsan üç qəpik) manat əsas borc, 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat faiz borcu, 17204,62 (on yeddi min iki yüz dörd manat altmış iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 89043,07 (səksən doqquz min qırx üç manat yeddi qəpik) manat, DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59439,93 (əlli doqquz min dörd yüz otuz doqquz manat doxsan üç qəpik) manat əsas borc, 8336,97 (səkkiz min üç yüz otuz altı manat doxsan yeddi qəpik) manat faiz borcu, 4872,32 (dörd min səkkiz yüz yetmiş iki manat otuz iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 72649,22 (yetmiş iki min altı yüz qırx doqquz manat iyirmi iki qəpik) manat, GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən, 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat əsas borc, 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat faiz borcu, 15386,32 (on beş min üç yüz səksən altı manat otuz iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 82118,14 (səksən iki min yüz on səkkiz manat on dörd qəpik) manat, GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat əsas borc, 164,37 (yüz altmış dörd manat otuz yeddi qəpik) manat faiz borcu, 1470,42 (min dörd yüz yetmiş manat qırx iki qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 7636,16 (yeddi min altı yüz otuz altı manat on altı qəpik) manat, GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 31000 (otuz bir min) manat əsas borc, 923,97 (doqquz yüz iyirmi üç manat doxsan yeddi qəpik) manat faiz borcu, 7417,61 (yeddi min dörd yüz on yeddi manat altmış bir qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 39341,58 (otuz doqquz min üç yüz qırx bir manat əlli səkkiz qəpik) manat, GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 21365,78 (iyirmi bir min üç yüz altmış beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat əsas borc, 387,26 (üç yüz səksən yeddi manat iyirmi altı qəpik) manat faiz borcu, 5357,47 (beş min üç yüz əlli yeddi manat qırx yeddi qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 27110,51 (iyirmi yeddi min yüz on manat əlli bir qəpik) manat, GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat əsas borc, 666,92 (altı yüz altmış altı manat doxsan iki qəpik) manat faiz borcu, 5741,95 (beş min yeddi yüz qırx bir manat doxsan beş qəpik) manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 30405,87 (otuz min dörd yüz beş manat səksən yeddi qəpik) manat təşkil edir. X7 4-cü bölümünün 3.11-ci bəndinə əsasən kreditin əsas məbləği və ona hesablanmış faizlər ödəniş qrafikində və maliyyələşdirmə üçün ərizə formasında göstərilən qaydada ödənilmədikdə gecikdirilmiş əsas məbləğə maliyyələşdirmə üçün ərizə forması ilə müəyyən olunan qaydada və həcmdə cərimə faizi hesablanır. Cərimə faizi 2 qaydada müəyyən olunur: 1) kreditin müddəti bitənədək və 2) kreditin müddəti bitdikdən sonra. Kreditin müddəti bitənədək cərimə tətbiq olunduğu zaman kredit faizləri də öz növbəsində hesablanmağa davam edir. Həmçinin tərəflər arasında bağlanmış 09 iyul 2021-ci il tarxili GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit Müqaviləsinin 1.3- cü və 1.4-cü bəndlərində limit üzrə, faktorinq üzrə, invoysların diskontlaşdırılması üzrə faiz dərəcəsi, illik/gündəlik cərimə faiz dərəcəsinin hesablanması qaydası nəzərdə tutulmuşdur. Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 4-cü bölümünün 5.2.1-ci bəndinə əsasən kreditin və faizlərin ödənilməsi müştəri tərəfindən 3 (üç) aydan artıq müddətə gecikdirildikdə bank müştəriyə verilən krediti vaxtından əvvəl ləğv edə və ya kredit məbləğini vaxtından əvvəl müştəridən tələb edə bilər. Eyni zamanda X7 əsasən müştəri tərəfindən müqavilə öhdəlikləri yerinə yetirilmədikdə, Azərbaycan Respublikası Qanunlarına əsasən məhkəmələrə və digər səlahiyyətli orqanlara müraciət etmək bankın hüququdur. Buna görə də bank tərəfindən məhkəməyə qədər pretenziya qaydasına əməl edilərək cavabdehlərə xəbərdarlıq məktubu göndərilmiş və bank qarşısında olan öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi xahiş olunmuş, əks halda qanunvericiliklə müəyyən olunmuş və müqavilə şərtində nəzərdə tutulmuş tədbirlərin görüləcəyi bildirilmişdir. Bundan başqa iddiaçı tərəfindən mübahisənin məhkəmədən kənar qaydada həll edilməsi istiqamətində tədbirlər görülməsi məqsədi ilə mediasiya institutunun tətbiqi qaydasında mediasiya təşkilatına müraciət edilmiş, lakin tərəflər arasında məhkəmədənkənar qaydada razılıq əldə edilməmişdir. İddiaçı ASC mediasiya ilə əlaqədar 400 (dörd yüz) manat məbləğində mediasiya xərci ödəmişdir.

19. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 01 avqust 2023-cü il tarixdə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsi ilə iddia tələbinin həcminin dəqiqləşdirilməsinə dair iddia əizəsinə əlavə təqdim edərək cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 70000,93 (yetmiş min manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 19920,07 (on doqquz min doqquz yüz iyirmi manat yeddi qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 91758,52 (doxsan bir min yeddi yüz əlli səkkiz manat əlli iki qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 17907,82 (on yeddi min doqquz yüz yeddi manat səksən iki qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 84639,64 (səksən dörd min altı yüz otuz doqquz manat altmış dörd qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində əsas borc, 164,37 (yüz altmış dörd manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 1711,39 (min yeddi yüz on bir manat otuz doqquz qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 7877,13 (yeddi min səkkiz yüz yetmiş yeddi manat on üç qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 31000 (otuz bir min) manat məbləğində əsas borc, 923,97 (doqquz yüz iyirmi üç manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 8662,35 (səkkiz min altı yüz altmış iki manat otuz beş qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 40586,32 (qırx min beş yüz səksən altı manat otuz iki qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 21365,78 (iyirmi bir min üç yüz altmış beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat məbləğində əsas borc, 387,26 (üç yüz səksən yeddi manat iyirmi altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 6215,36 (altı min iki yüz on beş manat otuz altı qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 27968,40 (iyirmi yeddi min doqquz yüz altmış səkkiz manat qırx qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən, 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində əsas borc, 666,92 (altı yüz altmış altı manat doxsan iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 6705,5 (altı min yeddi yüz beş manat əlli qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 31369,42 (otuz bir min üç yüz altmış doqquz manat qırx iki qəpik) manat məbləğində borcun, Cavabdeh2 DC00349726- 01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 165993,03 (bir yüz altmış beş min doqquz yüz doxsan üç manat üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 30962,31 (otuz min doqquz yüz altmış iki manat otuz bir qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 10509,19 (on min beş yüz doqquz manat on doqquz qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 207464,53 (iki yüz yeddi min dörd yüz altmış dörd manat əlli üç qəpik) manat məbləğində borcun, DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59439,93 (əlli doqquz min dörd yüz otuz doqquz manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 8336,97 (səkkiz min üç yüz otuz altı manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 7339,90 (yeddi min üç yüz otuz doqquz manat doxsan qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 75116,80 (yetmiş beş min yüz on altı manat səksən qəpik) manat məbləğində borcun, cavabdehlərdən müştərək qaydada mediasiya ilə əlaqədar ödənilmiş 400 (dörd yüz) manat məbləğində mediasiya xərcinin və 457 (dörd yüz əlli yeddi) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul olunmasını xahiş etmişdir.

20. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 20 fevral 2024-cü il tarixdə “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsi ilə iddia tələbinin həcminin dəqiqləşdirilməsinə dair iddia ərizəsinə əlavə təqdim edərək cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 birgə qaydada GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 60000,93 (altmış min manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 29645,83 (iyirmi doqquz min altı yüz qırx beş manat səksən üç qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 91484,28 (doxsan bir min dörd yüz səksən dörd manat iyirmi səkkiz qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən, 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 27376,32 (iyirmi yeddi min üç yüz yetmiş altı manat otuz iki qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 94108,14 (doxsan dörd min yüz səkkiz manat on dörd qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində əsas borc, 164,37 (yüz altmış dörd manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 2616,26 (iki min altı yüz on altı manat iyirmi altı qəpik) manat cərimə məbləğində borcu olmaqla, cəmi 8782 (səkkiz min yeddi yüz səksən iki manat) manat məbləğində borcun, GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən, 31000 (otuz bir min) manat məbləğində əsas borc, 923,97 (doqquz yüz iyirmi üç manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 13336,46 (on üç min üç yüz otuz altı manat qırx altı qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 45260,43 (qırx beş min iki yüz altmış manat qırx üç qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən GFA0550/33 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 21365,78 (iyirmi bir min üç yüz altmış beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat məbləğində əsas borc, 387,26 (üç yüz səksən yeddi manat iyirmi altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 9436,85 (doqquz min dörd yüz otuz altı manat səksən beş qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 31189,89 (otuz bir min yüz səksən doqquz manat səksən doqquz qəpik) manat məbləğində borcun, GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən, 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində əsas borc, 666,92 (altı yüz altmış altı manat doxsan qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 10323,71 (on min üç yüz iyirmi üç manat yetmiş qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 34987,63 (otuz dörd min doqquz yüz səksən yeddi manat altmış qəpik) manat məbləğində borcun, Cavabdeh2 DC00349726- 01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 151481,28 (yüz əlli bir min dörd yüz səksən bir manat iyirmi səkkiz qəpik) manat məbləğində əsas borc, 35351,92 (otuz beş min üç yüz əlli bir manat doxsan iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 31715,43 (otuz bir min yeddi yüz on beş manat qırx üç qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 218548,63 (iki yüz on səkkiz min beş yüz qırx səkkiz manat altmış üç qəpik) manat məbləğində borcun, DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59439,93 (əlli doqquz min dörd yüz otuz doqquz manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 8336,97 (səkkiz min üç yüz otuz altı manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 16605,89 (on altı min altı yüz beş manat səksən doqquz qəpik) manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 84382,79 (səksən dörd min üç yüz səksən iki manat yetmiş doqquz qəpik) manat məbləğində borcun, mediasiya ilə əlaqədar ödənilmiş 400 (dörd yüz) manat məbləğində mediasiya xərcinin və 457 (dörd yüz əlli yeddi) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzinin tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsinə dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

21. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 vəkili və nümayəndəsi Vəkil 27 sentyabr 2023-cü il tarixdə məhkəməyə etiraz ünvanlayaraq bildirmişdir ki, İddiaçı ASC ilə imzalanan müqavilələr etibarsızdır. Belə ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 xx.xx.2021-ci il tarixli 1.0.4 nömrəli versiyasının şərtlərini qəbul etmək barədə OnGTC/SE/10084 saylı Razılaşma imzalanmışdır. Cavabdeh2 həmin razılıq ərizəsini imzalayaraq www.pashabank.az saytında yerləşdirilmiş X5 qeyd edilmiş şərtləri (müvafiq redaksiyada) qəbul etmişdir. Sonradan tərəflər arasında ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində: 1) xx.xx.2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 250000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir; 2) xx.xx.2022ci il tarixli DC00349726-03 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixədək nominal illik faiz dərəcəsi 15,5%, illik cərimə faizi 15,5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 30.5% olmaqla, 64408 (altmış dörd min dörd yüz səkkiz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi bağlanılmışdır. Həmin müqavilə ilə bank tərəfindən borcalana xx.xx.2023-cü il tarixədək 254000 (iki yüz əlli dörd min) manat məbləğində dövriyyə vəsaitinin artırılması məqsədi ilə invoysların diskontlaşdırılması və faktorinq üzrə limit müəyyən edilmişdir. Bank ilə borcalan Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi üzrə borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə bankla Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsinə 1 saylı Əlavə imzalanmışdır. Bankla Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsinin 1 saylı Əlavəsi üzrə borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə bankla Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsinə 1 saylı Əlavə bağlanmışdır. Sonradan tərəflər arasında GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi çərçivəsində: 1) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 70000.93 (yetmiş min doxsan üç) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 2) xx.xx.2022ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 3) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29.5% olmaqla, 6,001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 4) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14.5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 31,000 (otuz bir min) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 5) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 29,661.16 (iyirmi doqquz min altı yüz altmış bir manat on altı) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 6) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14.5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır. İddiaçı ASC ilə imzalanan yuxarıdakı müqavilələrə əsasən cavabdehə ayrılmış pul vəsaitinin bir qismi ödənilmişdir. Lakin ödənilən vəsait əsas vəsaitdən deyil, həmin kreditlər üzrə hesablanmış faiz borclarından çıxılmışdır. İddiaçı ASC tərəfindən iddia ərizəsində göstərilən faiz borcları düzgün hesablanmamışdır. Belə ki, yuxarıda qeyd olunan müqavilələrə əsasən cavabdeh öhdəliklərini yerinə yetirərək müvafiq ödənişləri etsə də, ödənilən vəsait əsas borcdan çıxılmalı olduğu halda, faiz borcundan çıxıldığı üçün hesablanan faiz borclarının miqdarı yüksəkdir. İddiaçı ASC tərəfindən müqavilə əsasında öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi tərəflər arasında bağlanmış göstərilən müqavilələrin etibarsızlığı üçün əsasdır. Qeyd olunanlara əsasən əsassız olduğundan iddianın rədd edilməsi barədə qətnamə qəbul olunması xahiş edilmişdir.

22. Məhkəmə iclasında iştirak edən İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi Nümayəndə2 iddia ərizəsi və iddia tələbinin həcminin dəqiqləşdirilməsinə dair iddia ərizəsinə əlavəni müdafiə edərək iddia tələbinin təmin olunmasını məhkəmədən xahiş etmişdir.

23. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 nümayəndəsi və vəkili Vəkil izahatında 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyinin hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxslərin xeyrinə olduğunu, faiz borcunu ekspert rəyində göstərilən həcmdə qəbul etdiklərini bildirmişdir. Eyni zamanda o, cavabdehlərin ödəniş etmək istədiklərini, lakin bank tərəfindən ödənişlərin cərimə və faiz borcundan çıxıldığını qeyd etmiş və cərimə məbləği ilə razı olmadıqlarından onun silinməsini məhkəmədən xahiş etmişdir.

24. Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(119)-32/2024 nömrəli, 09 avqust 2024-cü il tarixli qətnaməsi ilə (hakim Həlimə Alıyeva) iddianın qismən təmin edilməsi, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 60000,93 (altmış min manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 3000 (üç min) manat məbləğində cərimə, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində əsas borc, 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 3250 (üç min iki yüz əlli) manat məbləğində cərimə, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 6001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində əsas borc, 159,54 (yüz əlli doqquz manat əlli dörd qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 300 (üç yüz) manat məbləğində cərimə, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 31000 (otuz bir min) manat məbləğində əsas borc, 911,49 (doqquz yüz on bir manat qırx doqquz qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 1550 (min beş yüz əlli) manat məbləğində cərimə, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 21365,78 (iyirmi bir min uç yüz altmış beş manat yetmiş səkkiz qəpik) manat məbləğində əsas borc, 378,65 (üç yüz yetmiş səkkiz manat altmış beş qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 1070 (min yetmiş) manat məbləğində cərimə, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində əsas borc, 657,25 (altı yüz əlli yeddi manat iyirmi beş qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 1200 (min iki yüz) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 223411,35 (iki yüz iyirmi üç min dörd yüz on bir manat otuz beş qəpik) manat məbləğində pul vəsaitinin tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi, Cavabdeh2 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 151481,28 (yüz əlli bir min dörd yüz səksən bir manat iyirmi səkkiz qəpik) manat məbləğində əsas borc, 27276,42 (iyirmi yeddi min iki yüz yetmiş altı manat qırx iki qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 7575 (yeddi min beş yüz yetmiş beş) manat məbləğində cərimə, 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 59439,93 (əlli doqquz min dörd yüz otuz doqquz manat doxsan üç qəpik) manat məbləğində əsas borc, 8253,99 (səkkiz min iki yüz əlli üç manat doxsan doqquz qəpik) manat məbləğində faiz borcu, 3000 (üç min) manat məbləğində cərimə olmaqla, cəmi 257026,62 (iki yüz əlli yeddi min iyirmi altı manat altmış iki qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməsi, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada mediasiya ilə əlaqədar ödənilmiş 200 (iki yüz) manat məbləğində mediasiya xərcinin və 457 (dörd yüz əlli yeddi) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməsi, iddianın qalan hissədə təmin edilməməsi, iş üzrə keçirilmiş ekspertiza tədqiqatlarının dəyəri olan 250 (iki yüz əlli) manat məbləğində pul vəsaitinin cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada tutularaq X3 ödənilməsi, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada dövlət nəfinə 271,44 (iki yüz yetmiş bir manat qırx dörd qəpik) manat məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq dövlət büdcəsinə ödənilməsi qət edilmişdir.

25. Birinci instansiya məhkəməsi gəldiyi nəticəni onunla əsaslandırmışdır ki, iş materiallarında olan 26 yanvar 2024-cü il tarixli 9/8377 nömrəli ekspert rəyində göstərilir ki, rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 70000,93 manat, faiz borcu 10647,87 manat, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-nə əsas borcu 65001,16 manat, faiz borcu 10262,06 manat, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 6001,37 manat, faiz borcu 1003,15 manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 31000 manat, faiz borcu 5169,25 manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoyslann Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 21365,86 manat, faiz borcu 3433,67 manat, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 23997 manat, faiz borcu 3953,17 manat, 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (Kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 165982,29 manat, faiz borcu 30881,93 manat, (Qeyd edilir ki, hazırkı ekspertiza zamanı hesabdan çıxarış məlumatlarından göründüyü kimi, Cavabdeh2 tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdən sonra 14.511,00 manat məbləğində ödəniş aparılmışdır. Lakin ekspert qarşısında məhkəmə tərəfindən qoyulmuş sualda borc məbləğinin hesablanma tarixi xx.xx.2023-cü il tarixə göstərildiyindən 14.511,00 manat məbləğində ödəniş nəzərə alınmadı), 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 59467,66 manat, faiz borcu 10148,70 manat müəyyən olunmuşdur. İş materiallarında olan 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyində göstərilir ki, rəyin tədqiqat hissəsində göstərilənlərə əsasən 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 70000,93 manat, faiz borcu 1837,52 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 2546,24 manat faiz, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 65001,16 manat, faiz borcu 1755,03 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 3150,75 manat faiz, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 60001,37 manat, faiz borcu 159,54 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 290,90 manat faiz, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 31000 manat, faiz borcu 911,49 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %- lə hesablanma nəzərə alınmaqla 1468,19 manat faiz, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 21365,86 manat, faiz borcu 378,65 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 1053,46 manat faiz, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (İnvoysların Diskontlaşdırılması əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 23997 manat, faiz borcu 657,25 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5 %-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 1136,52 manat faiz, 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (Kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 165982,29 manat, faiz borcu 27276,42 manat, (Qeyd edilir ki, hazırkı ekspertiza zamanı hesabdan çıxarış məlumatlarından göründüyü kimi, Cavabdeh2 tərəfindən xx.xx.2023-cü il tarixdən sonra 165982,29 manat məbləğində ödəniş aparılmışdır. Lakin ekspert qarşısında məhkəmə tərəfindən qoyulmuş sualda borc məbləğinin hesablanma tarixi xx.xx.2023-cü il tarixə göstərildiyindən 14511 manat məbləğində ödəniş nəzərə alınmadı), 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə forması (Kredit əməliyyatı) üzrə Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə əsas borcu 59467,66 manat, faiz borcu 8253,99 manat, müqavilə müddəti bitdikdən sonra əsas borca 5%-lə hesablanma nəzərə alınmaqla 611,20 manat faiz müəyyən olunmuşdur. Beləliklə, təsvir olunanlarla müəyyən edilir ki, Cavabdeh2 İddiaçı ASC-dən aldığı kredit üzrə əsas borcu və maliyyələşdirmə üçün ərizələr ilə müəyyən edilmiş faizləri ona qaytarmalı olmasına dair öhdəliklərin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin Cavabdeh2 İddiaçı ASC ilə aralarında bağlanmış maliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə öhdəliklərini icra etməyərək İddiaçı ASC qarşısında pul öhdəliyini yerinə yetirməmişdir Bundan başqa 26 aprel 2022-ci il tarxli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 1837,52 (min səkkiz yüz otuz yeddi manat əlli iki qəpik) manat və 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 1730,66 (min yeddi yüz otuz manat altmış altı qəpik) manat faiz borcu tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməlidir. Digər müqavilələr üzrə tutulmalı olan faiz borcunun məbləğləri müəyyən edilərkən iş üzrə keçirilmiş əlavə məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizasının 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyi mötəbər sübut olaraq nəzərə alınmalı, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 159,54 (yüz əlli doqquz manat əlli dörd qəpik) manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 911,49 (doqquz yüz on bir manat qırx doqquz qəpik) manat, 01 iyun 2022- ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 378,65 (üç yüz yetmiş səkkiz manat altmış beş qəpik) manat, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 657,25 (altı yüz əlli yeddi manat iyirmi beş qəpik) manat, 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 27276,42 (iyirmi yeddi min iki yüz yetmiş altı manat qırx iki qəpik) manat, 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 8253,99 (səkkiz min iki yüz əlli üç manat doxsan doqquz qəpik) manat faiz borcu tutularaq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməlidir. İşin halları nəzərə alınmaqla cərimə məbləği azaldılaraq cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 26 aprel 2022-ci il tarixli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə 3000 (üç min) manat, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 3250 (üç min iki yüz əlli) manat, 31 may 2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 300 (üç yüz) manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 1550 (min beş yüz əlli) manat, 01 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 1070 (min yetmiş) manat, 06 iyun 2022-ci il tarixli GFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 1200 (min iki yüz) manat, Cavabdeh2 21 sentyabr 2021-ci il tarixli DC00349726- 01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 7575 (yeddi min beş yüz yetmiş beş) manat, 11 may 2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 3000 (üç min) manat məbləğində cərimə iddiaçının xeyrinə tutulmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəllənin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır.

26. Məhkəmə gəldiyi nəticəni Mülki Məcəllənin 385.1, 425.1, 427.3, 442, 448, 743.1, 470.1, 472.1, 462.1, 465.2-ci, “Mediasiya haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 36.2-ci maddəsi, Mülki Prosessual Məcəllənin 14.2, 77.1, 88, 218.3, 119.1, 119.2, “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.4, 9.4-cü maddələrinin tələbləri ilə əsaslandırmışdır.

27. Qətnamədən Cavabdeh2 apellyasiya şikayəti verərək, Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin qətnaməsinin ləğv edilməsini xahiş etmişdir.

APELLYASİYA ŞİKAYƏTİNİN VƏ ONA QARŞİ ETİRAZİN DƏLİLLƏRİ, MƏHKƏMƏ İCRAATİ İŞTİRAKÇİLARİNİN İZAHATLARİ

a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri

28. Apellyasiya şikayəti onunla əsaslandırılmışdır ki: İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 və Cavabdeh1 arasında imzalanan müqavilələr etibarsızdır. Belə ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 xx.xx.2021-ci il tarixli 1.0.4 nömrəli versiyasının şərtlərini qəbul etmək barədə OnGTC/SE/10084 saylı Razılaşma imzalanmışdır. Cavabdeh2 həmin razılıq ərizəsini imzalayaraq www.pashabank.az saytında yerləşdirilmiş X5 qeyd edilmiş şərtləri (müvafiq redaksiyada) qəbul etmişdir. Sonradan tərəflər arasında ümumi şərtlər toplusu çərçivəsində: 1) xx.xx.2021-ci il tarixliDC00349726-01 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixədək illik faiz dərəcəsi 17%, illik cərimə faizi 15%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 32% olmaqla, 250000 (iki yüz əlli min) manat məbləğində mal alışı məqsədiilə birdəfəlik kredit verilmişdir; 2) xx.xx.2022-ci il tarixli DC00349726-03 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən Cavabdeh2 xx.xx.2023-cü il tarixədək nominal illik faiz dərəcəsi 15,5%, illik cərimə faizi 15,5%, kreditin müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 30.5% olmaqla, 64408 (altmış dörd min dörd yüz səkkiz) manat məbləğində mal alışı məqsədi ilə birdəfəlik kredit verilmişdir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi bağlanılmışdır. Həmin müqavilə ilə bank tərəfindən borcalana xx.xx.2023cü il tarixədək 254000 (iki yüz əlli dörd min) manat məbləğində dövriyyə vəsaitinin artırılması məqsədilə invoysların diskontlaşdırılması və faktorinq üzrə limit müəyyən edilmişdir. Bank ilə borcalan Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi üzrə borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə bankla Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci il tarixli ZF0527saylı zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında xx.xx.2021-ci il tarixdə GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsinə 1 saylı Əlavə imzalanmışdır. Bankla Cavabdeh2 arasında bağlanmış GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsinin Əlavəsi üzrə borcalanın bank qarşısında olan öhdəliklərinin icrasını təmin etmək məqsədilə bankla Cavabdeh1 arasında xx.xx.2021-ci iltarixli ZF0527 saylı zaminlik müqaviləsinə 1 saylı Əlavə bağlanmışdır. Sonradan tərəflər arasında GFA0550 saylı İnvoysların Diskontlaşdırılması və Faktorinq üzrə Limit müqaviləsi çərçivəsində: 1) xx.xx.2022-ci il tarixliGFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 70000.93 (yetmiş min doxsan üç) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 2) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022- ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 13,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 28,5% olmaqla, 65001,16 (altmış beş min bir manat on altı qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 3) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/31 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29.5% olmaqla, 6,001,37 (altı min bir manat otuz yeddi qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 4) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/32 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14.5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 31,000 (otuz bir min) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 5) xx.xx.2022-ci il tarixli GFA0550/33 saylı Maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022- ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14,5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 29,661.16 (iyirmi doqquz min altı yüz altmış bir manat on altı) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır; 6) xx.xx.2022-ci il tarixliGFA0550/34 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə imzalanmış və bank tərəfindən borcalana xx.xx.2022-ci il tarixədək invoysların diskontlaşdırılması əməliyyatı üzrə illik faiz dərəcəsi 14.5%, müddəti bitdikdən sonra illik cərimə faizi 29,5% olmaqla, 23997 (iyirmi üç min doqquz yüz doxsan yeddi) manat məbləğində pul vəsaiti ayrılmışdır. İddiaçı ASC ilə imzalanan yuxarıdakı müqavilələrə əsasən cavabdehə ayrılmış pul vəsaitinin bir qismi ödənilmişdir. Lakin ödənilən vəsait əsas vəsaitdən deyil, həmin kreditlər üzrə hesablanmış faiz borclarından çıxılmışdır. İddiaçı ASC tərəfindən iddia ərizəsində göstərilən faiz borcları düzgün hesablanmamışdır. Belə ki, yuxarıda qeyd olunan müqavilələrə əsasən cavabdeh öhdəliklərini yerinə yetirərək müvafiq ödənişləri etsə də, ödənilən vəsait əsas borcdan çıxılmalı olduğu halda, faiz borcundan çıxıldığı üçün hesablanan faiz borclarının miqdarı yüksəkdir. İddiaçı ASC tərəfindən müqavilə əsasında öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi tərəflər arasında bağlanmış göstərilən müqavilələrin etibarsızlığı üçün əsasdır. Onu da qeyd etməliyik ki, 13 iyun2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyinə əsasən Cavabdeh2 və Cavabdeh1 Camal oğlu faiz borcunu ekspert rəyində göstərilən həcmdə qəbul ediblər. Eyni zamanda, bildirirlər ki, cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 Camal oğlu ödəniş etmək istəsələr də, həmin məbləğ bank tərəfindən ödənişlərin cərimə və faiz borcundan çıxılmışdır. Cavabdeh2 və Cavabdeh1 öz öhdəliklərini yerinə yetirərək müvafiq ödənişləri etsə də, ödənilən vəsait əsas borcdan çıxılmalı olduğu halda, faiz borcundan çıxıldığı üçün hesablanan faiz borclarının miqdarı yüksəkdir. İddiaçı ASC tərəfindən müqavilə əsasında öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi tərəflər arasında bağlanmış göstərilən müqavilələrin etibarsızlığı üçün əsasdır. Eyni zamanda 13 iyun 2024-cü iltarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyinə əsasən Cavabdeh2 və Cavabdeh1 faiz borcunu ekspert rəyində göstərilən həcmdə qəbul etməsi məhkəmə tərəfindən nəzərə alınmalıdır. b) Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri

29. İddiaçı ASC apellyasiya şikayətinə etiraz təqdim etmiş və etirazı onunla əsaslandırmışdır ki, cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayəti əsassız olduğundan təmin edilməməlidir. Belə ki, ilk öncə cavabdeh apelyasiya şikayətinin tələbində Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(119)-32/2024 nömrəli xx.xx.2024cü il tarixli qətnaməsinin ləğv edilməsini xahiş etsə də, sonrakı hərəkətlərin nədən ibarət olmasını qeyd etməmişdir. Apellyasiya şikayətində müqavilələrin etibarsız olduğu qeyd edilsə də, şikayətin məzmunundan görünür ki, ödənilən ödənişlərin düzgün olaraq cərimə və faiz borcundan çıxılmasını bildirərək faiz və cərimə borcunu mübahisələndirmişdir. Belə ki, ödənilən vəsait əsas borcdan çıxılmalı olduğu halda, faiz borcundan çıxıldığı üçün hesablanan faiz borclarının miqdarı yüksəkdir. Bank tərəfindən müqavilə əsasında öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi tərəflər arasında göstərilən müqavilələrin etibarsızlılığı üçün əsasdır. Birinci instansiya məhkəməsində etiraz və izahatlarında Cavabdeh1 və Cavabdeh2 nümayəndəsi və vəkili Vəkil izahatında 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyinin hüquqlarını müdafiə etdiyi şəxslərin xeyrinə olduğunu, faiz borcunu ekspert rəyində göstərilən həcmdə qəbul etdiklərini bildirmişdir. Eyni zamanda o, cavabdehlərin ödəniş etmək istədiklərini, lakin bank tərəfindən ödənişlərin cərimə və faiz borcundan çıxıldığını qeyd etmiş və cərimə məbləği ilə razı olmadıqlarından onun silinməsini məhkəmədən xahiş etmişdir. İş üzrə əsas, faiz və cərimə borcunun hesablanması üçün 26 yanvar 2024-cü il tarixli 9/8377 nömrəli ekspert rəyi və 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyində məbləğlərin hesablanması müəyyən edilmişdir. Tərəflər arasında müqavilələr üzrə faiz və cərimə borcunun hesablanması qaydası müəyyən edilmiş və buna uyğun olaraq hesablamalar aparılmışdır. Qeyd edilən hallar Bank tərəfindən təqdim edilən müqavilələr, hesabdan çıxarışlar və keçirilmiş ekspert rəyləri tərəfindən müəyyən edilmişdir. Bu səbəbdən də cavabdeh tərəfindən verilmiş apelyasiya şikayəti formal mülahizələrə əsaslandığından təmin edilməməsi, Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(119)-32/2024 nömrəli xx.xx.2024-cü il tarixli qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılması xahiş edilmişdir. c) Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları

30. Məhkəmə kollegiyasının iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi Nümayəndə3 apellyasiya şikayətinə etirazın dəlillərinə uyğun izahat verərək apellyasiya şikayətinin təmin edilməməsini, Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin qətnaməsinin dəyişdirilmədən saxlanılmasını xahiş etdi.

31. Cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 məhkəmə iclasının yeri və vaxtı barədə lazımi qaydada məlumat verilməsinə baxmayaraq, məhkəmə iclasına gəlməmişlər. Cavabdeh2 nümayəndəsi və vəkili Vəkil məhkəmə kollegiyasına ərizə ünvanlayaraq məhkəmə iclasının təxirə salınmasını xahiş etmişdir. Cavabdeh1 məhkəməyə gəlməməyin səbəbini və ya mümkünsüzlüyünü bildirmədən və bu səbəblərin üzürlü olması barədə sübutlar təqdim etmədən məhkəmə iclasına gəlməmişdir. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 376.2-ci maddəsinə əsaslanaraq, cavabdehlərin iştirakı olmadan işə baxılmasını və iş üzrə müvafiq məhkəmə aktının qəbul edilməsini mümkün hesab etmişdir.

TƏTBİQ EDİLƏN HÜQUQ

32. Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi:

Maddə 739.1. Borc müqaviləsinə görə iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Maddə 739.2. Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Maddə 470.1. Zaminlik müqaviləsi üzrə zamin başqa şəxsin kreditoru qarşısında həmin şəxsin öz öhdəliyini tamamilə və ya hissə-hissə icra etməsi üçün məsuliyyəti öz üzərinə götürür. Maddə 472.1. Borclu zaminliklə təmin edilmiş öhdəliyi icra etmədikdə və ya lazımınca icra etmədikdə, əgər bu Məcəllədə və ya zaminlik müqaviləsində zaminin subsidiar məsuliyyəti nəzərdə tutulmayıbsa, zamin və borclu kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Maddə 472.3. Birgə zamin olmuş şəxslər, əgər zaminlik müqaviləsində ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, kreditor qarşısında birgə məsuliyyət daşıyırlar. Maddə 385.1. Öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Maddə 425.1. Öz hüquqlarını həyata keçirərkən və vəzifələrini icra edərkən tərəflərdən hər biri vicdanlılığın tələb etdiyi tərzdə, yəni şərtləşdirilmiş vaxtda və yerdə lazımi şəkildə, öhdəliyin şərtlərinə və bu Məcəllənin tələblərinə müvafiq surətdə, belə şərtlər və tələblər olmadıqda isə işgüzar adətlərə və ya adətən irəli sürülən digər tələblərə müvafiq surətdə hərəkət etməlidir. Maddə 427.3. Əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirilməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. Maddə 432.4. Əgər borclu əsas öhdəliyin icrasından başqa, faizləri və xərcləri də ödəməlidirsə, bütün borcun ödənilməsi üçün yetərli olmayan öhdəliyin icrası əvvəlcə xərclərin hesabına, sonra faizlərin hesabına və nəhayət, əsas öhdəliyin hesabına daxil edilir. Borclunun müəyyənləşdirdiyi başqa qayda etibarsızdır. Maddə 442. Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Maddə 443.1. Öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Maddə 445.1. İcranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Maddə 448.1. Əgər Mülki Məcəllə və ya müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir və borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Maddə 448.2. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz. Maddə 462.1. Dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Maddə 465.2. Borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər.

33. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: Maddə 14. İş üzrə məhkəmə baxışının prinsipləri 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək göstərir. 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. (...) Maddə 77. Sübut etmə vəzifəsi 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir (..) Maddə 88. Sübutların qiymətləndirilməsi Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir sübutun məhkəmə üçün qabaqcadan müəyyən edilmiş qüvvəsi yoxdur. Maddə 372. Apellyasiya instansiyası məhkəməsində işə baxılmanın hədləri (...) 372.6. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. 372.7. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin dəlillərindən asılı olmayaraq, məhkəmənin maddi və prosessual hüquq normalarına riayət etməsini yoxlayır. Maddə 384. Apellyasiya instansiyası məhkəməsinin səlahiyyətləri 384.0. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi: (...). 384.0.2. qətnaməni tamamilə və ya qismən ləğv edə bilər və birinci instansiya məhkəməsində müəyyən edilmiş hallar və ya əlavə təqdim olunmuş sübutlar əsasında yeni qətnamə qəbul edə bilər. Maddə 385. Məhkəmə aktının apellyasiya qaydasında ləğv olunması üçün əsaslar (...)385.1.1. maddi hüquq normalarının və ya prosessual hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi; Maddə 386. Maddi hüquq normalarının pozulması və ya düzgün tətbiq edilməməsi Maddi hüquq normaları o halda pozulmuş və ya düzgün tətbiq olunmamış hesab edilir ki, birinci instansiya məhkəməsi hüququn tətbiq edilməsində səhv buraxsın, tətbiq edilməli olan qanunu və ya digər normativ hüquqi aktı tətbiq etməsin, yaxud qanunu səhv təfsir etsin. Maddə 402. Kassasiya şikayəti vermə hüququ 402.1. Mülki işlər üzrə qəbul edilmiş qətnamənin mübahisələndirilən hissəsində iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə isə müvafiq olaraq on min manatdan az olan əmlak xarakterli iddialar üzrə qətnamələr istisna olmaqla, apellyasiya məhkəmələrinin mülki və kommersiya kollegiyalarının və Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məhkəməsinin mülki və kommersiya kollegiyalarının qətnamələrindən kassasiya şikayəti verilə bilər. (...)

Apellyasiya şikayətinin mümkünlüyü, apellyasiya baxışının hədləri

34. Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Kommmersiya Kollegiyasının 07 oktyabr 2024-cü il tarixli qərardadı ilə apellyasiya şikayəti mümkün sayılmışdır. Apellyasiya şikayətində birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi Cavabdeh2 tərəfindən faiz borcu hissəsində mübahisələndirildiyindən hazırkı icraat çərçivəsində məhkəmə aktının qanuniliyi və əsaslılığı həmin hissədə yoxlanılacaqdır.

APELLYASİYA İNSTANSİYASİ MƏHKƏMƏSİNİN MÖVQEYİ

35. Məhkəmə kollegiyası məruzəçi-hakimi dinləyib, apellyasiya şikayətinin dəlillərini iş materialları ilə birgə araşdıraraq hesab edir ki, Cavabdeh2 apellyasiya şikayəti təmin edilməməli, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır.

36. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin dəlillərini əsassız hesab edərək qeyd edir ki, iş materiallarında olan İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında imzalanmış Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 xx.xx.2021-ci il tarixli 1.0.4 nömrəli versiyasının şərtlərinin qəbul edilməsi barədə xx.xx.2021-ci il tarixli OnGTC/SE/10084 saylı Razılaşmanın 1-ci bəndində qeyd edilmişdir ki, Cavabdeh2 Camal oğlu (VÖEN: **********) şəxsində (bundan sonra "Müştəri" adlandırılacaq), bu Razılaşmanı (bundan sonra "Razılaşma" adlandırılacaq) imzalamaqla, Bank xidmətlərinin göstərilməsinə dair X6 Bankın rəsmi internet səhifəsində https://www.pashabank. az/gsa addendum/lang,az/ link üzrə yerləşdirilən xx.xx.2021-ci il tarixli 1.0.4 №-li versiyasının (bundan sonra "Müqavilə" adlandırılacaq) şərtlərini diqqətlə oxuduğunu, onun bütün müddəalarını başa düşdüyünü, Müqavilə üzrə müəyyən edilən xidmətlərin istifadəsinə dair öz öhdəliyinə düşən şərtlərə riayət olunmasına görə məsuliyyət daşıdığını və əks halda yaranan hər hansı maddi zərər vəya məsuliyyəti birbaşa olaraq öz hesabına daşıdığını qəbul edir.

37. X6 Kredit (Maliyyələşdirmə) adlı İV bölməsinin Kreditin məbləği, verilməsi və qaytarılması, Kredit məbləğinə hesablanan faizlərin miqdarı və ödənilməsi şərtləri ilə bağlı 3-cü hissəsinin 3.8-ci bəndində qeyd edilir ki, Müştərinin Bank qarşısında mövcud bir neçə pul öhdəlikləri ilə bağlı Banka edilən hər hansı bir ödəniş tələblərin müddəti nəzərə alınmaqla ilkin olaraq hər öhdəlik üzrə cərimə (peniya) faizlərinin, sonra kredit faizlərinin, sonra əsas borc və son olaraq Overdraft üzrə öhdəliklərin (mövcud olduğu təqdirdə) silinməsinə yönəldilir. Müəyyən edilmiş ardıcıllıq Bank tərəfindən birtərəfli qaydada dəyişdirilə bilər.

38. Göründüyü kimi, tərəflər müqavilə azadlığı prinsipinə uyğun olaraq müqavilələr bağlamış, müqavilənin şərtlərini razılaşdırmışdırlar.

39. Həmçinin, AR MM-in 432.4-cü maddəsində qeyd edilir ki, əgər borclu əsas öhdəliyin icrasından başqa, faizləri və xərcləri də ödəməlidirsə, bütün borcun ödənilməsi üçün yetərli olmayan öhdəliyin icrası əvvəlcə xərclərin hesabına, sonra faizlərin hesabına və nəhayət, əsas öhdəliyin hesabına daxil edilir. Borclunun müəyyənləşdirdiyi başqa qayda etibarsızdır.

40. Beləliklə, məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, cavabdehin dəlilləri öz təsdiqini tapmamış, müqavilənin etibarsızlığı üçün əsaslar mövcud olmamışdır.

41. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir (MPM-nin 77.1-ci maddəsi). Həmçinin nəzərə alınmalıdır ki, “...tərəflər hüquq və öhdəliklərini mülki qanunvericiliyə müvafiq olaraq müqavilə ilə razılaşdırdıqları halda məhkəmələr yaranmış mübahisəni həmin müqavilə şərtləri çərçivəsində həll etməli, tərəflərin müqavilə üzrə öhdəliklərini icra edib-etməmələrini hərtərəfli araşdırmalı, eləcə də hansı tərəfin öhdəliyin icra edilməməsi üçün məsuliyyət daşımalı olduğunu dəqiqliklə müəyyən etməlidir” (Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun 2018-ci il 11 iyun tarixli qərarı).

42. Məhkəmə kollegiyası Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun istinad olunan qərarında ifadə olunmuş hüquqi mövqeyə müvafiq olaraq qeyd edir ki, müqavilə münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrin həlli zamanı məhkəmələr ilk növbədə tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərini əsas götürməlidirlər.

43. Həmçinin, cavabdeh apellyasiya şikayətində qeyd etmişdir ki, 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyinə əsasən Cavabdeh2 və Cavabdeh1 faiz borcunu ekspert rəyində göstərilən həcmdə qəbul edirlər.

44. Birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi ilə 26 aprel 2022-ci il tarxli GFA0550/29 saylı və 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizələrə əsasən müvafiq olaraq 1837,52 manat və 1730,66 manat faiz borcu tutularkən iddia tələbi əsas götürülmüşdür. Belə ki, iddia tələbində göstərilən faiz məbləği 26 aprel 2022-ci il tarxli GFA0550/29 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyi ilə eynilik təşkil etmiş, 24 may 2022-ci il tarixli GFA0550/30 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizə üzrə isə ekspert rəylərindən daha az olmuşdur.

45. Digər maaliyyələşdirmə üçün ərizələr üzrə tutulmalı olan faiz borcunun məbləğləri müəyyən edilərkən isə iş üzrə keçirilmiş əlavə məhkəmə-mühasibatlıq ekspertizasının 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyi mötəbər sübut olaraq nəzərə alınmışdır.

46. Göründüyü kimi, cavabdeh apellyasiya şikayətinin dəlillərində faiz borcunu 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyində göstərilən həcmdə qəbul etdiklərini bildirir. İşin araşdırılan hallarından məlum olur ki, birinci instansiya məhkəməsi faiz borcunu hesablayarkən məhz 13 iyun 2024-cü il tarixli 9/1951 nömrəli ekspert rəyinə əsaslanmışdır. Bu səbəbdən cavabdehin həmin dəlili də əsassızdır.

47. Məhkəmə kollegiyası əlavə olaraq bildirir ki, işdən görünür ki, iddiaçı 2 dəfə - 01 avqust 2023-cü il və 20 fevral 2024-cü il tarixlərdə iddia tələbinin həcminin dəqiqləşdirilməsinə dair iddia əizəsinə əlavələr təqdim etmiş, 20 fevral 2024-cü il tarixli ərizə Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin 20 fevral 2024-cü il tarixli qərardadı ilə icraata qəbul edilməmişdir.

48. İş materiallarında olan iddiaçı tərəfindən tərtib olunaraq məhkəməyə təqdim olunmuş 20 fevral 2024-cü il tarixli maliyyə arayışında göstərilir ki, Cavabdeh2 29 yanvar 2024-cü il tarixə İddiaçı ASC-yə borcu GFA0550/29 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 60000,93 manat əsas borc, 1837,52 manat faiz borcu, 29645,83 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 91484,28 manat, GFA0550/30 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 65001,16 manat əsas borc, 1730,66 manat faiz borcu, 27376,32 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 94108,14 manat, GFA0550/31 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 6001,37 manat əsas borc, 164,37 manat faiz borcu, 2616,26 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 8782 manat, GFA0550/32 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 31000 manat əsas borc, 923,97 manat faiz borcu, 13336,46 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 45260,43 manat, GFA0550/33 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 21365,78 manat əsas borc, 387,26 manat faiz borcu, 9436,85 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 31189,89 manat, GFA0550/34 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 23997 manat əsas borc, 666,92 manat faiz borcu, 10323,71 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 34987,63 manat, DC00349726-01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 151481,28 manat əsas borc, 35351,92 manat faiz borcu, 31715,43 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 218548,63 manat, DC00349726-03 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 59439,93 manat əsas borc, 8336,97 manat faiz borcu, 16605,89 manat cərimə borcu olmaqla, cəmi 84382,79 manat təşkil edir.

49. Məhkəmə kollegiyası qeyd edir ki, GFA0550/29 saylı və DC00349726-01 saylı kredit müqavilələrinə əsasən tələb edilən əsas borc məbləğləri müvafiq olaraq 70000,93 manat və 165993,03 manat olmasına və iş üzrə keçirilmiş ekspertiza rəyləri ilə əsas borc məbləğlərinin 70000,93 manat və 165982,29 manat müəyyən edilməsinə baxmayaraq, iddiaçı tərəfindən təqdim edilmiş 20 fevral 2024-cü il tarixli maaliyyə arayışına əsasən cavabdehin GFA0550/29 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 60000,93 manat əsas borcu, DC00349726-01 saylı kredit müqaviləsinə əsasən 151481,28 əsas borcu olduğu bildirildiyindən, birinci instansiya məhkəməsi cavabdehlər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada GFA0550/29 saylı kredit müqaviləsi üzrə 60000,93 manat, Cavabdeh2 DC00349726-01 saylı maliyyələşdirmə üçün ərizəyə əsasən 151481,28 əsas borcun iddiaçıya ödənilməsini qət etməkdə haqlı olmuşdur.

50. İşin istinad olunan halları ilə müəyyən olunur ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında müqavilə münasibətləri olmuş, iddiaçı üzərinə düşən öhdəlikləri tam yerinə yetirmiş, cavabdehin isə müqavilə üzrə ödənilməmiş borcu qalmışdır. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, işin araşdırılan halları ilə cavabdehin dəlilləri öz təsdiqini tapmamışdır. Qeyd olunanlara əsasən məhkəmə kollegiyası belə nəticəyə gəlir ki, hazırkı işdə məhkəmə qətnaməsinin apellyasiya qaydasında ləğv olunması üçün Mülki Prosessual Məcəllənin 385.1-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş əsaslar mövcud deyildir.

51. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 382, 384, 392, 393, 402 və 405-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə kollegiyası

Qət etdi:

Apellyasiya şikayəti təmin edilməsin. Sumqayıt Kommersiya Məhkəməsinin e-2-2(119)-32/2024 nömrəli, 09 avqust 2024cü il tarixli qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Qətnamədən tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 2 (iki) ay müddətində Sumqayıt Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyası vasitəsi ilə (elektron məhkəmə informasiya sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə) Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasına kassasiya şikayəti verilə bilər.

Bu qərar sizin işinizə uyğun gəlirmi?

Sualınızı yazın — cavab qanun maddələri və məhkəmə təcrübəsi əsasında hazırlanır.

Sual ver

Eyni kateqoriyada digər qərarlar