Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(3-6)-354/2026 (30.04.2026)

Azərbaycan̈Respublikası̈adından Qətnamə Bakı̈şəhəri İş̈№̈2-2(3-6)-354/2026 30.04.2026 BAKÏAPELLYASIYÄMƏHKƏMƏSI Hakimlər̈ZiyäAllahverdïoğlüŞirinovun̈sədrliyïvə̈məruzəsïilə, X5̈və̈X7̈ibarəẗtərkibdə, IsmayıloväElnarə̈Məyiş̈qızının̈katibliyi, Iddiaçının̈nümayəndəsïvəkilïVəkil, Cavabdehin̈nüamyəndəsïNümayəndə̈Vidadı̈oğlunun̈iştirakı̈ilə, Iddiaçı İddiaçı MMC-nin cavabdeh Cavabdeh qarşı “əmlakların qaytarılması” tələbinə dаir iş üzrə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsindən cavabdeh tərəfindən verilmiş apellyasiya şikayətinə əsasən kommersiya mübahisəsinə̈Bakı̈ApellyasiyäMəhkəməsinin̈binasında,̈açıq̈məhkəmə̈iclasındäbaxdı. Işin halları

1. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı, İddiaçı MMC və QSC “xxxx” KB arasında 2016-cı il # ###### tarixdə IBS**-****/* saylı sonrakı ipoteka müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqavilənin 1.1-ci bəndinə görə ipoteka predmeti Mərkəzi Bankda ipoteka ilə yüklü edilmiş İddiaçı MMC-yə xüsusi mülkiyyət hüququ ilə məxsus Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksidir. Müqavilənin 1.2-ci bəndinə əsasən ipoteka predmetinin ümumi dəyərïtərəflər̈arasındä19.400.000̈manaẗməbləğində̈qiymətləndirilmişdir.̈

2. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin seriya MA N20280018, reyestr nömrəsi 002011001208-12301, qeydiyyat nömrəsi 1111096244, ##.##.2011-ci il qeydiyyat tarixli Çıxarışa əsasən Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 2 km ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 10716,5 kv.m olan əmlak kompleksi İddiaçı Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xüsusïmülkiyyətində̈olmuşdur

3. Çıxarışın əlavəsinə əsasən əmlak kompleksinin tərkibinə aşağıdakılar daxildir: Liter A «Istehsalat təyinatlı anbar binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 1309.5, ümumi sahə (kv.m) 1282.5, Liter B «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 1309.5, ümumi sahə (kv.m) 1282.5, Liter С «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 2, tikintialtı sahə (kv.m) 1732.6, ümumi sahə (kv.m) 1684.1, Leter С1 «Istehsalat təyinatlı anbar binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 798.1, ümumi sahə (kv.m) 776.6, Leter С2 «Istehsalat təyinatlı anbar binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə(kv.m) 798.1, ümumi sahə (kv.m) 776.6, Leter D «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 2, tikintialtı sahə (kv.m) 1738.8, ümumi sahə (kv.m) 2048.1, Leter E «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 2417.0, ümumi sahə (kv.m) 2383.2, Leter F «Gözətçi binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 5.5, ümumi sahə (kv.m) 3.8, Leter H «Gözətçi binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 5.5, ümumi sahə (kv.m) 3.8, Leter K «Talvar (anbar) binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 105.2, ümumi sahə (kv.m) 100.4, Leter L «Yardımçı bina» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 108.9, ümumi sahə (kv.m) 96.9 Leter M «ATS » mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 12.2, ümumi sahə (kv.m) 10.8, Leter N «Nəzarət buraxılış məntəqəsi» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 18.3, ümumi sahə (kv.m) 16.5, Leter S «Yanğına qarşı anbar» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 270.1, ümumi sahə (kv.m) 247.5, Leter T «Nasosxana binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 3.6, ümumi sahə (kv.m) 3.2, cəmi tikintialtı sahə (kv.m) 10632.9, ümumi sahə (kv.m) 10716.5.

4. Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Publik Hüquqi Şəxsi Hüquqların dövlət qeydiyyatı haqqında daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən qeydiyyat nömrəsi 112414817 olan, qeydiyyat tarixi ##.##.2024-cü il olan, reyestr nömrəsi 002011001208-12101 olan çıxarışa əsasən Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 2 km ünvanında yerləşən, ümumi sahəsi 10716,5 kv.m olan əmlak̈kompleksïCavabdeḧmülkiyyətindədir.

5. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2021-ci il ## #### tarixli, *-*(***)-**/**** saylı qətnaməsi ilə iddia tələbi təmin edilmiş, üçüncü şəxsin 2016-cı il # ###### tarixli, KBS16- **** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə iddiaçı qarşısında 9.469.166,67 manat kredit borcunun və 2016-cı il ## ##### tarixli, KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 12.252.469,87 manat məbləğində əsas borc, 7.164 manat faiz borcu olmaqla, cəmi 12.259.633,87 manat məbləğində kredit borcunun, ümumilikdə 21.728.800,54 manat məbləğində borcun ödənilməsi üçün cavabdeh xxxx-yə xüsusi hüququ ilə məxsus Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinə, cavabdeh MMC-yə xüsusi mülkiyyət hüququ ilə məxsus ünvan 1 ünvanında yerləşən 213 kv.m. ümumi sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə və ünvan 1 ünvanında yerləşən 187 kv.m. ümumi sahədən ibarət mənzilə tutma yönəldilməsi, həmin əmlakların üçüncü şəxs tərəfindən açıq hərracda satılması, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinin ilkin satış qiymətinin 6.568.000 manat məbləğində; ünvan 1 ünvanında yerləşən 213 kv.m. ümumi sahədən ibarət qeyriyaşayış sahəsinin ilkin satış qiymətinin 788.000 manat məbləğində; ünvan 1 ünvanında yerləşən 187 kv.m. ümumi sahədən ibarət mənzilin ilkin satış qiymətinin 1.159.000 məbləğində müəyyən edilməsi, əmlakların satışından əldə olunmuş vəsait hesabına iddiaçının borc tələbi (ipotekanın qeydə alınması ardıcıllığı ilə əvvəl 2016-cı il # ###### tarixli KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə borc tələbi, sonra isə 2016-cı il ## ##### tarixli, KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə borc tələbi) və tutma yönəldilməsi ilə bağlı xərclərin ödənilməsi, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinin satışından əldə edilən məbləğ tutulan məbləğdən artıq olduqda artıq qalmış məbləğin cavabdeh xxxx-yə qaytarılması, ünvan 1 ünvanında yerləşən 213 kv.m. ümumi sahədən ibarət qeyriyaşayış sahəsinin və ünvan 1 ünvanında yerləşən 187 kv.m. ümumi sahədən ibarət mənzilinin satışından əldə edilən məbləğ tutulan məbləğdən artıq olduqda artıq qalmış məbləğin cavabdeh MMC-yə̈qaytarılması̈qəẗedilmişdir̈(hakim̈L.Əliyeva).

6. Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il ## ######## tarixli, *-*(***)-***/**** saylı qətnaməsi ilə apellyasiya şikayətləri təmin edilməmiş, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır (sədrlik edənməruzəçïhakim̈V.Məmmədov,̈hakimlər̈E.Mehdiyev̈və̈A.Oruczadə).

7. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2- *(***)- **/**** saylı, ##.##.2023-cü il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının cavabdehlər İddiaçı MMC və “xxxx” MMC-yə (müstəqil tələblər irəli sürməyən üçüncü şəxs: ləğv prosesində olan QSC “xxxx KB-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fondu) qarşı “kredit müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi üçün tutmanın ipoteka predmetlərinə yönəldilməsi” tələbinə dair iş üzrə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il ## ######## tarixli *-*(***)-***/**** saylı qətnaməsindən üçüncü şəxs tərəfindən verilmiş kassasiya şikayəti təmin edilməmiş, Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il ## ######## tarixli 2- *(***)-***/**** saylı̈qətnaməsïdəyişdirilmədən̈saxlanılmışdır.

8. Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyi Sənayedə X10 və Dağ-X3 Agentliyi Təhlükəli potensiallı obyektlərin dövlət reyestrində qeydiyyatdan keçirilməsi barədə A-13081 çıxarışa əsasən Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, Salyan şossesi, 22-ci kmdə yerləşən Körpülü kran AMK-16-080 (yük/q 16 ton) -1 ədəd, qeydiyyat nömrəsi A-13081- 01, qeydiyyat tarixi ##.##.2022 olan obyekt ## ###### 2027-ci ilədək təkrar qeydiyyata alınmışdır.

9. Kranın yüklə və yüksüz sınaqdan keçirilməsi haqqında ##.##.2016-cı il tarixli akta əsasən PM 15-80 markalı, zavod nömrəsi ANK16-080 olan yükqaldırma qabiliyyəti- 15000 kq, sürət- 0.8 m/dəq, eni- 13 000 mm, qalxma hündürlüyü- 8 m olan 1 komplekt kranda nöqsanlar aşkar olunmamış, Kran texniki saz vəziyyətdədir və pasport xarakteristikalarına uyğun̈olaraq̈istismaräburaxıläbilər.̈

10. Iddiaçı (alıcı) ilə “xxxx” Firması (satıcı) arasında imzalanmış ##.##.2015-ci il tarixli, 04/12 müqaviləyə əsasən Satıcı bu müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsi olan * №-li Əlavəsində qeyd edilən 1 (bir) komplekt y/q 15 tn olan körpülü kranı və krana uyğun olan 72 poqon metrlik ferma metal konstruksiyasının və lazımi olan köməkçi avadanlığın gətirilməsini, gömrük rəsmiləşdirilməsini, Alıcının Bakı şəhəri, Salyan şossesi 22 ünvanda yerləşən Obyektində quraşdırılmasını, sınaqdan keçirilməsini və Alıcının mülkiyytinə verilməsini, Alıcı isə bunun müqabilində Avadanlığın dəyərini Satıcıya ödənilməsini öhdəlik götürür.̈

11. Iş materiallarında olan ##.##.2016-cı il tarixli quraşdırma haqqında akta əsasən X1 Mak.lnş.Müh.ITH.lHR.SAN.TtC.LTD.ŞTt/Türkiyə istehsalı zavod nömrəsi ANK16-080 olan yükqaldırma qabiliyyəti- 15000 kq, eni- 13 000 mm, qalxma hündürlüyü8 m olan 1 ədəd̈körpülü̈kran̈İddiaçı MMC-nin̈sexində̈quraşdırılmışdır.

12. Iddiaçı (alıcı) ilə “xxxx” MMC (satıcı) arasında imzalanmış ##.##.2017-ci il tarixli, **/** nömrəli müqaviləyə əsasən satıcı alıcıya hazırki müqavilənin ayrılmaz tərkib hissəsini təşkil edən Əlavə 1-də nəzərdə tutulan malları tədarük etmək, alıcı isə bu müqavilənin ümumi şərtlər əsasında belə malları qəbul edib onları onların razılaşdırılmış dəyərini satıcıya ödəmək öhdəliyi götürür. 20. Iş materiallarında olan ##.##.2017-ci il tarixli, *** nömrəli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına “Konekrane”̈markalı̈kranın̈alınması̈məqsədïilə̈76594,50̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

13. Iş materiallarında olan ##.##.2017-ci il tarixli, **/** nömrəli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına “Konekrane” markalı kranın alınması məqsədïilə̈45000̈ABŞ̈dolları̈köçürülmüşdür.̈

14. Iddiaçı ilə X9 arasında imzalanmış S-*** №-li, ## ###### 2016-cı il tarixli müqaviləyə 14№-li, ##.##.2021-ci il tarixli əlavəyə əsasən HP 290 G3 MT i79700 8GB/1TB PC- 1 ədəd, RAM X6 LT 2666 MHz DDR4 DRAM 8 GB CL16 (red) – 1 ədəd, Kingston960GB A400 SATA3, 2,5 SSD – 2 ədəd, SSD Internal ADATA SU635̈240 GB 3D- NAND QLC SATA 2,5 inch – 1 ədəd, RAM 4gb DDR3L Kingston – 1 ədəd malların dəyəri 2751̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

15. Iş materiallarında olan ##.##.2021-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən Nəzərov Ruslanın hesabına ##.##.2021-ci il tarixli, EBAZ ****** nömrəli qaiməyə əsasən alınmış kompyuter və kompyuter avadanlıqlarının dəyəri olaraq 2751 manat vəsait köçürülmüşdür.̈

16. Iddiaçı ilə X9 arasında imzalanmış S-*** №-li, «22» Yanvar 2016-cı il tarixli müqaviləyə ** №-li, ##.##.2020-ci il tarixli əlavəyə əsasən HP SWITCH HP 2510 – 24 Switcḧ–̈1̈ədəd̈avadanlığın̈dəyərï995̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

17. Iş materiallarında olan ##.##.2020-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən Nəzərov Ruslanın hesabına ##.##.2020-ci il tarixli hesaba əsasən antivirus lisenziyası̈üçün̈995̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

18. Iş materiallarında olan ##.##.2021-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən X4 hesabına ##.##.2021-ci il tarixli, EBBF ****** nömrəli qaiməyə əsasən 1 ədəd kondisionerin̈alınması̈və̈kondisionerin̈təmirïüçün̈1185̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

19. Iş materiallarında olan ##.##.2022-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2022-ci il tarixli ASNL**** nömrəli müqaviləyə və ##.##.2022-ci il tarixli, EBCD ****** nömrəli qaimələrə əsasən 5 ədəd kondisionerin alışı və̈montajı̈məqsədïilə̈1067,2̈manaẗməbləğində̈vəsaiẗköçürülmüşdür.̈

20. Iş materiallarında olan ##.##.2021-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən X4 hesabına ##.##.2021-ci il tarixli, EBBA ****** nömrəli qaiməyə əsasən alınmış 1 ədəd kondisionerin dəyəri və kondisionerlərin təmiri üçün 1442 manat vəsait köçürülmüşdür.̈

21. Iş materiallarında olan ##.##.2018-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2018-ci il tarixli, *** nömrəli hesab-fakturaya əsasən̈kondisionerin̈alınması̈üçün̈838,14̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

22. Iş materiallarında olan ##.##.2022-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2022-ci il tarixli, ASNI**** nömrəli müqaviləyə və ##.##.2022-ci il tarixli EBBY 318394 və EBBY ****** nömrəli qaimələrə əsasən 2 ədəd kondisionerin̈alışı̈məqsədïilə̈1502,72̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

23. Iddiaçı (sifarişçi) ilə “xxxx” MMC (icraçı) arasında imzalanmış ## #### 2022-ci il tarixli, ASNI/**** nömrəli müqaviləyə ** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli əlavəyə əsasən Kondisioner- EKSA-09HRN1/EKOA-09HRN1K, Montaj, Kondisioner-EKSA- 24HRN/EKOA24HRN1K, Montaj, Əlavə montaj materiallarının ümumi dəyəri ədv daxil 4869,32̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

24. Iş materiallarında olan ##.##.2022-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən̈“xxxx”̈MMC-nin̈hesabınä4126,54̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

25. Iddiaçı ilə (sifarişçi) ilə “xxxx” MMC (icraçı) arasında imzalanmış ## #### 2022-ci il tarixli, ASNI/**** nömrəli müqaviləyə ** nömrəli, ##.##.2023-cü il tarixli əlavəyə əsasən Kondisioner– MDSA-09HRN1/MDOA-09HN1, montaj, demontaj olmaqla malların ümumi dəyərïƏDV̈daxil̈1494,40̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

26. Iş materiallarında olan ##.##.2023-cü il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına 1266,44 manat vəsait köçürülmüşdür. 35. Iddiaçı (sifarişçi) ilə “xxxx” MMC (icraçı) arasında imzalanmış ## #### 2022-ci il tarixli, ASNI/**** nömrəli müqaviləyə ** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli əlavəyə əsasən Kondisioner– MDSA18HRN1/MDOA-18HN1, Montaj, demontaj, əlavə montaj materiallarının ümumi dəyərïədv̈daxil̈1259,30̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

27. Iş materiallarında olan ##.##.2022-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən̈“xxxx”̈MMC-nin̈hesabınä1067,2̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

28. Iddiaçı (sifarişçi) ilə “xxxx” MMC (icraçı) arasında imzalanmış ## #### 2022-ci il tarixli, ASNI/**** nömrəli müqaviləyə ** nömrəli, ##.##.2023-cü il tarixli əlavəyə əsasən Kondisioner– MDSA24HRN1/MDOA-24HN1, Montaj, demontaj, əlavə montaj materiallarının̈ümumïdəyərïədv̈daxil̈1395,80̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

29. Iş materiallarında olan ##.##.2023-cü il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən̈“xxxx”̈MMC-nin̈hesabınä1182,88̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

30. Iddiaçı (sifarişçi) ilə “xxxx” MMC (icraçı) arasında imzalanmış ## #### 2022-ci il tarixli, ASNI/**** nömrəli müqaviləyə ** nömrəli, ##.##.2022-ci il tarixli əlavəyə əsasən Kondisioner– MDSA-09HRN1/MDOA09HN1, Montaj mallarının ümumi dəyəri ədv daxil 1490,01̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

31. Iş materiallarında olan ##.##.2022-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən̈“xxxx”̈MMC-nin̈hesabınä1502,72̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

32. Iş materiallarında olan ##.##.2011-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən X4 hesabına ##.##.2021-ci il tarixli EBBD ****** nömrəli qaiməyə əsasən alınmış kondisionerin̈dəyər̈və̈kondisioner̈təmirïüçün̈1630̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

33. Iş materiallarında olan ##.##.2021-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən X4 hesabına ##.##.2021-ci il tarixli, EBBH ****** nömrəli qaiməyə əsasən kondisioner̈alınması̈və̈kondisioner̈təmirïüçün̈1816̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

34. Iş materiallarında olan ##.##.2021-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən X4 hesabına ##.##.2021-ci il tarixli, EBBM ****** nömrəli qaiməyə əsasən kondisioner̈alınması̈üçün̈1282̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

35. Iş materiallarında olan ##.##.2018-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2018-ci il tarixli, *** nömrəli, hesab-fakturaya əsasən̈paltaryuyan̈və̈tozsoran̈alınması̈üçün̈498,3̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

36. Iş materiallarında olan ##.##.2020-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2020-ci il tarixli EBAN ****** nömrəli qaiməyə əsasən̈alınmış̈televizorun̈dəyərïolaraq̈219,49̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

37. Iddiaçı (alıcı) ilə “xxxx” Müəssisəsi (satıcı) arasında imzalanmış ##.##.2021-ci il tarixli, ** nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən satıcı alıcıya Transformator TMQ400kVA 6/0,4 – 1 ədəd malı satır, alıcı isə həmin malı qəbul edir və müqavilə ilə razılaşdırılmış qaydadämalın̈dəyərinïsatıcıyäödəyir.̈

38. Iş materiallarında olan ***XOH********** nömrəli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” Müəssisəsinin hesabına ##.##.2021-ci il tarixli EBAX ****** nömrəli qaiməyə̈əsasən̈Transformatorun̈alınması̈üçün̈8000̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

39. Iddiaçı ilə X9 arasında imzalanmış S-*** nömrəli, ## ###### 2016-cı il tarixli müqaviləyə ** nömrəli, ## ####### 2024-cü il tarixli əlavəyə əsasən “1920G SSD DC600M 2.5” SATA—2 ədəd, UPS X2 1200va – 2 ədəd, 10/100M, SC, DUAL FIBER, 20KM---4 ədəd, 4-Port USB KVM Switch Box UGREEN 50280—1 ədəd malların dəyəri 1960 manat dəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

40. Iş materiallarına əlavə edilmiş ##.##.2024-cü il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən Nəzərov Ruslanın hesabına ##.##.2023-cü il tarixli, 26,** nömrəli müqaviləyə əlavə və ##.##.2024-cü il tarixli MT241010082349 və ##.##.2024-cü il tarixli, MT************̈nömrəlïqaiməyə̈əsasən̈2185̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

41. Iddiaçı ilə X9 arasında imzalanmış S-*** nömrəli, ## ###### 2016-cı il tarixli müqaviləyə ** nömrəli, ##.##.2021-ci il tarixli əlavəyə əsasən SIP FXS Dinstar DAG2000 32S-1 ədəd, MikroTik RouterBoarda RB260GS-1ədəd, Mikrotik S3553LC20D-2 ədəd malların̈dəyərï1900̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

42. Iş materiallarında olan ##.##.2021-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən Nəzərov Ruslanın hesabına ##.##.2021-ci il tarixli R-##/##/0921 nömrəli hesaba əsasən avadanlıqların alınması üçün avans olaraq 1900 manat vəsait köçürülmüşdür. 52. Iddiaçı (sifarişçi) ilə “xxxx” MMC (icraçı) arasında imzalanmış ##.##.2019-cu il tarixli, **/** nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə əsasən icraçı sifarişçinin sifarişinə əsaslanaraq icraçı istehsal etdiyi və yaxud özünə məxsus əmtəənin (malmaterialın) satışını öz öhdəsinə götürür.̈

43. Iş materiallarına əlavə olunmuş ##.##.2019-cu il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2019-cu il tarixli EBAC ****** nömrəli eqaiməyə̈əsasən̈avtoyumäavadanlığı̈üçün̈2851̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

44. Iddiaçı (alıcı) ilə “xxxx” MMC arasında imzalanmış ## ###### 2018-ci il tarixli, **/** nömrəli alqı-satqı müqaviləsinin predmetini bu müqavilənin predmetini Müqavilənin ayrılması tərkib hissəsi sayılan X13 əks olunan malların “Satıcı” tərəfindən “Alıcı”nm mülkiyyətinə verilməsi, “Alıcı” tərəfindən isə bu malların haqqının ödənilməsi ilə bağlı münasibətlərin̈tənzimlənməsïtəşkil̈edir.̈

45. Iddiaçı (alıcı) ilə “xxxx” MMC arasında imzalanmış ## ###### 2018-ci il tarixli, **/** nömrəli alqı-satqı müqaviləsinə ** nömrəli əlavəyə əsasən alıcıya təqdim olunan 2 ədəd,̈Şlaqbaum̈(6̈m)̈qiymətïədv̈daxil̈6136̈manaẗdəyərində̈razılaşdırılmışdır.̈

46. Iş materiallarında olan ##.##.2018-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2018-ci il tarixli müqaviləyə əsasən şlaqbaumlar̈üçün̈avans̈olaraq̈3640̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.̈

47. Iş materiallarında olan ##.##.2018-ci il tarixli ödəniş tapşırığına əsasən iddiaçı tərəfindən “xxxx” MMC-nin hesabına ##.##.2018-ci il tarixli ****** nömrəli qaiməyə əsasən alınmış̈şlaqbaumların̈qalıq̈dəyərïolaraq̈1560̈manaẗvəsaiẗköçürülmüşdür.

48. AR Mərkəzi Bankının İddiaçı MMC-yə ünvanlanmış ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda qeyd olunmuşdur ki, hazırda Mərkəzi Bankın mülkiyyətində olan Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 3 km ünvanında yerləşən əmlak kompleksi daşınmaz əşya kimi mülkiyyətə qəbul edilərkən onun tərkibində olan daşınar əşyalarla birgə qəbul edilmişdir. “Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 20.2ci maddəsinə əsasən ipoteka predmeti bütövlükdə əmlak kompleksi kimi müəssisə olduqda, üzərində ipoteka hüququ qeydiyyata alınan əmlakın tərkibinə həmin müəssisənin maddi və qeyri-maddi aktivləri, o cümlədən binalar, tikililər, qurğular, avadanlıq, inventar, xammal, hazır məhsul, tələb hüquqları, patentlər və digər müstəsna hüquqlar daxil olur. İddiaçı MMC (bundan sonra – Cəmiyyət) tərəfindən təqdim olunan sənədlərlə Cəmiyyətə məxsus olduğunu iddia etdiyiniz daşınar əşyaların (əmlakın) əmlak kompleksi daxilində ipoteka müqavilələrindən əvvəl və ya sonra yerləşdirilməsi faktını müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Belə ki, həmin daşınar əşyaların əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olmaqla MərkəzïBankäməxsus̈olması̈səbəbindən̈təhvil̈verilməsïmümkün̈hesab̈edilmir.

49. AR Mərkəzi Bankının İddiaçı MMC-yə ünvanlanmış ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda qeyd olunmuşdur ki, müraciətə təkrar baxılmışdır, belə ki, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, Salyan şossesi, 22-ci km-də yerləşən əmlak kompleksi əvvəllər İddiaçı MMC-yə məxsus olmuş və QSC “xxxx” KB-nin kredit öhdəlikləri üzrə Mərkəzi Bankın xeyrinə ipoteka ilə yüklü edilmiş və qeyd olunan bank iflas etdikdən sonra Mərkəzi Bankın məhkəmə qaydasında ipoteka predmetinə tutma yönəltməsi nəticəsində açıq hərraca çıxarılmış, lakin keçirilmiş hərraclar baş tutmadığından “Ipoteka haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 43.7-ci maddəsinə əsasən Mərkəzi Bank tərəfindən əldə edilmişdir.##.##.2025-ci il tarixli, **-** nömrəli müraciətinizə verilmiş cavab məktubunda da qeyd edildiyi kimi, ##.##.2016-cı və ##.##.2016-cı il tarixli ipoteka müqavilələri bağlanarkən əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olan əşyalar siyahıya alınmamışdır. Bu səbəbdən hazırda əmlak kompleksində olan əşyaların ipoteka rəsmiləşməsindən əvvəl və ya sonra yerləşdirilməsinïmüəyyən̈etmək̈mümkün̈olmur.

Birinci instansiya məhkəməsindəki icraat

50. Iddiaçı İddiaçı MMC (bundan sonra-iddiaçı) cavabdeh Cavabdeh (bundan sonra cavabdeh) qarşı “əmlakların qaytarılması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş seriya MA N0280018, reyestr nömrəsi 002011001208-12301, qeydiyyat nömrəsi 1111096244, ##.##.2011-ci il qeydiyyat tarixli Çıxarışın əlavəsində adları qeyd edilən AR Mərkəzi Bankında ipoteka ilə yüklüedilmiş əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olmuş əmlaklardan başqa PM15- 80(körpülü kran), Zavod nömrəsi: ANK16-080, Texniki xarakteristikaları: yükqaldırma qabiliyyəti– 15000 kq, sürət-0.8 m/dəq, eni:13000 mm, qalxma hündürlüyü –8 m markalı 1 ədəd 444739 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2016 olan kran, Kran - Conecrane(quraşdırılmış) "D" kodlu bina 1 ədəd 76594,5 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2017 olan, Transformator TMQ400kVA6/0.4 1 ədəd, 8000 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Avtoyuma komplekti–avadanlıq TOMAX TCX 200, Tozsovuran ZD90-30L, Köpükvuran aparat Omax50l, komressor 1 ədəd 2851 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2019 olan, Şlaqbaum - White Rose 1 ədəd 5200 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2018 olan, Kompyuter HP 290 G3 MT i797008GB/1TB PC (sayta postda) 1 ədəd 2751 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, ServerSIP FXS Dinstar DAG200032S 1 ədəd, 1900 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kompyuter HP SWITCH 1 ədəd, 995 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2020 olan, Kondisioner– EKSA- 09HRN1/EKOA09HRN1K 5 ədəd, 4126,54 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner– MDSA09HRN1/MDOA09HN1 2 ədəd 1262,72 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner -18 BTU MDB 1 ədəd 1442 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner AUX 12000 BTU 1 ədəd 1816 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner - EKSA- 09HRN1/EKOA 2 ədəd 1502,72 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondidioner Aux9000 Btu 1 ədəd 1185 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner AUX 1 ədəd 1282 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner AUX 9000 BTU 1 ədəd 1630 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner -12 BTU MDV 1 ədəd 1067,2 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner - CARRRIER 42UQV035M 1 ədəd 838,14 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2018 olan, Paltaryuyan VESTEL W 6082 1 ədəd 498,3 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2018 olan, TVMonitor Vestel (mühafizə) 1 219,49 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2020 olan, Kondisioner– MDSA09HRN1/MDOA 2 ədəd 1266,4 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2023 olan, Kondisioner– MDSA18HRN1/MDOA 1 ədəd 1067 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner– MDSA24HRN1/MDOA 1 ədəd 1182,88 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2023 olan Kompyuter - 1920G SSdDC600M2.5SATA 2 ədəd 1960 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2024 olan əşyaların iddiaçıya qaytarılması, vəkil xərcinin əvəzi olaraq 5025 (beş min iyirmi beş) manat və dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 100 (bir yüz) manat pulun cavabdehdən tutularaq iddiaçının xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş̈etmişdir.̈

51. Iddia ərizəsi onunla əsaslandırılmışdır ki, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2021-ci il ## #### tarixli, *-*(***)-**/**** saylı qətnaməsi ilə iddiaçı Cavabdeh cavabdehlər İddiaçı MMC və “xxxx” MMC və üçüncüşəxs LPO QSC “xxxx” KB-nin ləğvedicisi Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna qarşı iddia tələbi təmin edilərək, üçüncüşəxsin 2016-cı il # ###### tarixli, KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə iddiaçı qarşısında 9.469.166,67 manat kredit borcunun və 2016-cı il ## ##### tarixli, KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə 12.252.469,87 manat məbləğində əsas borc, 7.164 manat faiz borcu olmaqla, cəmi 12.259.633,87 manat məbləğində kredit borcunun, ümumilikdə 21.728.800,54 manat məbləğində borcun ödənilməsi üçün cavabdeh xxxx-yə xüsusi hüququ ilə məxsus Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinə, cavabdeh MMC-yə xüsusi mülkiyyət hüququ ilə məxsus ünvan 1 ünvanında yerləşən 213 kv.m. ümumi sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinə və ünvan 1 ünvanında yerləşən 187 kv.m. ümumi sahədən ibarət mənzilə tutma yönəldilməsi, həmin əmlakların üçüncüşəxs tərəfindən açıq hərracda satılması, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinin ilkin satış qiymətinin 6.568.000 manat məbləğində; ünvan 1 ünvanında yerləşən 213 kv.m. ümumi sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin ilkin satış qiymətinin 788.000 manat məbləğində; ünvan 1 ünvanında yerləşən 187 kv.m. ümumi sahədən ibarət mənzilin ilkin satış qiymətinin 1.159.000 məbləğində müəyyən edilməsi, əmlakların satışından əldə olunmuş vəsait hesabına iddiaçının borc tələbi (ipotekanın qeydə alınması ardıcıllığı ilə əvvəl 2016-cı il # ###### tarixli KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə borc tələbi, sonra isə 2016-cı il ## ##### tarixli, KBS**-**** nömrəli kredit müqaviləsi üzrə borc tələbi) və tutma yönəldilməsi ilə bağlı xərclərin ödənilməsi, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinin satışından əldə edilən məbləğ tutulan məbləğdən artıq olduqdaartıq qalmış məbləğin cavabdeh xxxx-yə qaytarılması, ünvan 1 ünvanında yerləşən 213 kv.m. ümumi sahədən ibarət qeyri-yaşayış sahəsinin və ünvan 1 ünvanında yerləşən 187 kv.m. ümumi sahədən ibarət mənzilinin satışından əldə edilən məbləğ tutulan məbləğdən artıq olduqda artıq qalmış məbləğin cavabdeh MMC-yə qaytarılması qət edilmişdir (hakim L.Əliyeva). Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022-ci il ## ######## tarixli, 2- *(***)-***/**** saylı qətnaməsi ilə Bakı Kommersiya Məhkəməsinin 2021-ci il ## #### tarixli, *-*(***)-**/**** saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 07.11.203-cü il tarixli 2-2(102)- **/**** saylı qərarı ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Kommersiya Kollegiyasının 2022- ci il 19 sentyabr tarixli *-*(***)-***/**** saylı qətnaməsi dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Sadalanan məhkəmə aktları ilə müəyyən olunmuşdur ki, - Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı ilə İddiaçı MMC və QSC “xxxx” KB arasında 2016-cı il # ###### tarixdə IBS**-****/* saylı sonrakı ipoteka müqaviləsi bağlanmışdır. Həmin müqavilənin 1.1-ci bəndinə görə ipoteka predmeti: - AR Mərkəzi Bankda ipoteka ilə yüklüedilmiş İddiaçı MMCyə xus̈usi mülkiyyət hüququ ilə məxsus Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m um̈ umi sahədən ibarət əmlak kompleksidir (Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidmətinin Çıxarışı, seriya MA N0280018, reyestr№ ************-12301, qeydiyyat 1111096244, qeydiyyat tarixi: ##.##.2011). AR Mərkəzi Bankda ipoteka ilə yüklüedilmiş Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10716.5 kv.m. ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksi (bundan sonra - əmlak kompleksi) açıq hərraca çıxarılmış, lakin keçirilmiş hərraclar baş tutmadığından cavabdeh Mərkəzi Bank tərəfindən əldə edilmişdir və hazırda cavabdehin sərəncamındadır. Qeyd edilməlidir ki, Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş seriya MA N0280018, reyestr nömrəsi 002011001208- 12301, qeydiyyat nömrəsi 1111096244, ##.##.2011-ci il qeydiyyat tarixli Çıxarışın əlavəsinə əsasən əmlak kompleksinin tərkibinə aşağıdakılar daxil olmuşdur: Liter A «Istehsalat təyinatlı anbar binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 1309.5, ümumi sahə (kv.m) 1282.5, Liter B «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 1309.5, ümumi sahə (kv.m) 1282.5, Liter С «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 2, tikintialtı sahə (kv.m) 1732.6, ümumi sahə (kv.m) 1684.1, Leter С1 «Istehsalat təyinatlı anbar binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 798.1, ümumi sahə (kv.m) 776.6, Leter С2 «Istehsalat təyinatlı anbar binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 798.1, ümumi sahə (kv.m) 776.6, Leter D «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 2, tikintialtı sahə (kv.m) 1738.8, ümumi sahə (kv.m) 2048.1, Leter E «Istehsalat təyinatlı anbar» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 2417.0, ümumi sahə (kv.m) 2383.2, Leter F «Gözətçi binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 5.5, ümumi sahə (kv.m) 3.8, Leter H «Gözətçi binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 5.5, ümumi sahə (kv.m) 3.8, Leter K «Talvar (anbar) binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 105.2, ümumi sahə (kv.m) 100.4, Leter L «Yardımçı bina» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 108.9, ümumi sahə (kv.m) 96.9 Leter M «ATS » mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 12.2, ümumi sahə (kv.m) 10.8, Leter N «Nəzarət buraxılış məntəqəsi» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 18.3, ümumi sahə (kv.m) 16.5, Leter S «Yanğına qarşı anbar» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 270.1, ümumi sahə (kv.m) 247.5, Leter T «Nasosxana binası» mərtəbəliliyi 1, tikintialtı sahə (kv.m) 3.6, ümumi sahə (kv.m) 3.2, cəmi tikintialtı sahə (kv.m) 10632.9, ümumi sahə (kv.m) 10716.5. Göründüyü kimi, cavadbeh AR Mərkəzi Bankında ipoteka ilə yüklüedilmiş əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olan daşınmaz əmlakların, o cümlədən istehsalat təyinatlı binaların siyahısı qeyd edilərək, hər bir bina və qurğunun adı və sahəsi göstərilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı ilə İddiaçı MMC və QSC “xxxx” KB arasında 2016-cı il # ###### tarixdə IBS**-****/* saylı sonrakı ipoteka müqaviləsi bağlanmışdır.̈“Ipotekähaqqında“̈AR̈Qanunun̈9.1-cïmaddəsinə̈əsasən̈qanunlävə̈ya əvvəlki ipoteka müqaviləsi ilə ayrı qayda nəzərdə tutulmayıbsa, ipoteka qoyan digər öhdəliklərini təmin etmək üçün əvvəldən ipoteka qoyulmuş əşyanı yenidən girov qoya bilər. Yəni ipoteka predmeti dəyişdirilmədən saxlanılmışdır. Qeyd olunan ipoteka müqaviləsi üzrə qirov qoyulmuş əmlak kompleksində cavabdeh tərəfindən istifadə olunan və ipotekailə yüklü edilməmiş PM15-80(körpülü kran), Zavod nömrəsi: ANK16-080, Texniki xarakteristikaları: yükqaldırma qabiliyyəti– 15000 kq, sürət-0.8 m/dəq, eni:13000 mm, qalxma hündürlüyü –8 m markalı 1 ədəd 444739 manat məbləğində, istismara qəbultarixi ##.##.2016 olan kran, Kran - Conecrane(quraşdırılmış) "D" kodlu bina 1 ədəd 76594,5 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2017 olan, Transformator TMQ400kVA6/0.4 1 ədəd, 8000 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Avtoyuma komplekti–avadanlıq TOMAX TCX 200, Tozsovuran ZD90-30L, Köpükvuran aparat Omax50l, komressor 1 ədəd 2851 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2019 olan, Şlaqbaum - White Rose 1 ədəd 5200 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2018 olan, Kompyuter HP 290 G3 MT i797008GB/1TB PC (sayta postda) 1 ədəd 2751 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, ServerSIP FXS Dinstar DAG200032S 1 ədəd, 1900 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kompyuter HP SWITCH 1 ədəd, 995 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2020 olan, Kondisioner– EKSA-09HRN1/EKOA09HRN1K 5 ədəd, 4126,54 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner– MDSA09HRN1/MDOA09HN1 2 ədəd 1262,72 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner -18 BTU MDB 1 ədəd 1442 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner AUX 12000 BTU 1 ədəd 1816 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner - EKSA-09HRN1/EKOA 2 ədəd 1502,72 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondidioner Aux9000 Btu 1 ədəd 1185 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner AUX 1 ədəd 1282 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner AUX 9000 BTU 1 ədəd 1630 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2021 olan, Kondisioner -12 BTU MDV 1 ədəd 1067,2 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner - CARRRIER 42UQV035M 1 ədəd 838,14 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2018 olan, Paltaryuyan VESTEL W 6082 1 ədəd 498,3 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2018 olan, TVMonitor Vestel (mühafizə) 1 219,49 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2020 olan, Kondisioner– MDSA09HRN1/MDOA 2 ədəd 1266,4 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2023 olan, Kondisioner– MDSA18HRN1/MDOA 1 ədəd 1067 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2022 olan, Kondisioner– MDSA24HRN1/MDOA 1 ədəd 1182,88 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2023 olan Kompyuter - 1920G SSdDC600M2.5SATA 2 ədəd 1960 manat məbləğində, istismara qəbul tarixi ##.##.2024 olan əmlaklar (əşyalar) mövcuddur. Bu cədvəldə sadalanan əşyalar daşınan əmlak olmaqla,##.##.2011-ci il qeydiyyat tarixli Çıxarışın əlavəsindən də göründüyü kimi, ipoteka ilə yüklüedilmiş əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olmamışdır. Çünki həmin əşyalar ipoteka müqaviləsi bağlandıqdan sonra iddiaçı tərəfindən alınmış və iddiaçıya məxsusdur. Lakin, hazırda həmin əşyalar hazırda cavabdehə məxsus olan əmlak kompleksində yerləşir və onların tərəfimizdən götürülməsi ilə bağlı müraciətimiz cavabdeh tərəfindən rədd edilmişdir. Belə ki, tərəfimizdən ## ### 2025-ci il tarixli **-** nömrəli, ## #### 2025-ci il tarixli **-** nömrəli məktublarla müraicətlər edilmiş, eləcə də münаsibətləri məhkəmədən kənаr qаydаdа həll еtmək məqsədi ilə ##.##.2025-ci il tarixdə cavabdehə pretenziya göndərilmişdir. . Cavabdehin ## #### 2025-ci il tarixli 6-1-04/2-8227/2025 məktubu ilə bildirilmişdir ki, - "əmlak kompleksi daşınmaz əşya kimi mülkiyyətə qəbul edilərkən onun tərkibində olan daşınar əşyalarla birgə qəbul edilmişdir. Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında AR Qanunuun 20.2-ci maddəisnə istinad edərəknəzərimizə çatdırılmışdır ki, təqdim olunan sənədlərlə daşınar əşyaların əmlak kompleksi daxilində ipotekämüqavilələrindən̈əvvəl̈və̈yäsonräquraşdırılması̈faktını̈müəyyən̈etmək̈mümkün olmamışdır. Belə ki, həmin daşınar əşyaların əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olmaqla Mərkəzi Banka mıxsus olması səbəbindən təhvil verilməsi mümkün hesab edilmir". ## ###### 2025-ci il tarixli *-*-**/*-*****/**** nömrəli cavab məktubu ilə bildirilmişdir ki, - "ipoteka müqavilələri bağlanarkən əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olanəşyalar siyahıya alınmamışdır. B u səbəbdən hazırda əmlak kompleksində olan əşyaların ipoteka rəsmiləşməsindən əvvəl və ya sonra yerləşdirilməsini müəyyən etmək mümkün olmur". Hesab edirik ki, cavabdehin ipoteka ilə yüklüedilmiş əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olan əmlaklardan başqa digər əşyaların iddiaçıya qaytarmaqdan imtina etməsi qanunsuzdur. CavabdehinMərkəzi Bankın “əşyaların ipoteka rəsmiləşməsindən əvvəl və ya sonra yerləşdirilməsini müəyyən müəyyən etmək mümkün olmur” arqumenti hüquqi əsas daşımır, çünki: 11.1. ipoteka müqaviləsinin predmeti (çıxarış və əlavəsi) ipotekaya hansı əmlakın daxil edildiyini dəqiq müəyyən edir. Iddiaçının tələb etdiyi daşınar əşyalar isə (kran, transformator, kompüter, kondisionerlər və s.) çıxarışın əlavəsində sadalanmayıb, deməli ipoteka predmetinə daxil deyil. 11.2. Ipoteka müqaviləsinin predmetini yalnız daşınmazəmlak təşkil edir; 11.3. Daşınar əşyaların müqavilə predmeti olması üçün onlar müqavilədəaydın şəkildə sadalanmalı idi, sadalanması isə istisna edilir. Ona görə ki, mülkiyyətçi iddiaçı daşınar əşyaların sonradan alındığını alğı-satqı və ödəniş sənədləri ilə sübuta yetirir. Odur ki, həm girov predmetinə aid olmayan, həmçinin ipoteka müqaviləsindən sonra iddiaçı tərəfindən əldə olunan əşyalara cavabdehin heç bir hüququ yoxdur və onlar iddiaçıya qaytarılmalıdır. Belə ki, # ###### 2016-cı il tarixdə bağlamış IBS**-****/* saylı sonrakı ipoteka müqaviləsinin 1.1-ci bəndinə əsasən ipoteka predmeti AR Mərkəzi Bankda ipoteka ilə yüklüedilmiş Azərbaycan Respublikası Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsinin yanında Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri Xidməti tərəfindən verilmiş seriya MA N0280018, reyestr № ************-12301, qeydiyyat 1111096244, qeydiyyat tarixi: ##.##.2011 olan Çıxarış əsasındaİddiaçı MMC-yə xüsusi mülkiyyət hüququ ilə məxsus Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksi təşkil edir. Həmin çıxarışın əlavəsindəsözügədən əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olan əmlakların adları, ümumi səhəsi də 10.716,5 kv.m qeyd edilmişdir. Göründüyü kimi, ipoteka ilə yalnız ümumi səhəsi 10.716,5 kv.m təşkil edən çıxarışın əlavəsində adları qeyd edilən daşınmazəmlak yüklüedilmişdir. Heç bir daşınar əşyaya dair qeyd yoxdur. Beləliklə, iddiaçının tələb etdiyi daşınar əşyalar ipoteka ilə yüklüedilmiş əmlak kompleksinin tərkib hissəsi deyil. Onlar iddiaçı tərəfindən ipotekarəsmiləşməsindən sonraalınan, sökülüb çıxarıla bilən, daşınmazla möhkəm bağlı olmayan əşyalardır. Həmin əşyaların sonradan alındığı iddia ərizəsinə əlavə edilmiş alğı-satqı müqavilələri, ödəniş sənədləri, AR FHN-də dövlət reyestrində qeydiyyatına alınması barədə müvafiq sənədlərlə təsdiq edilir. Həmin sənədlər iddiaçının əşyalara mülkiyyət hüququnun sübutu kimi çıxış edir. 3. Iddiaçı ##.##.2025-ci il tarixdə iddia tələbinin dəqiqləşdirilməsi barədə ərizə verib iddia ərizəsinin xahiş hissəsində qeyd edilən əmlakların cavabdehə qaytarılması, həmin əmlakların qaytarılması mümkün olmadıqda, onların bazar dəyərinin, vəkil xərcinin əvəzi olaraq 5025 (beş min iyirmi beş) manat və dövlət rüsumunun əvəzi olaraq 100 (bir yüz) manat pulun cavabdehdən tutularaq iddiaçının̈xeyrinə̈ödənilməsïbarədə̈qətnamə̈qəbul̈edilməsinïxahiş̈etmişdir.

52. Məhkəmə tərəfindən ##.##.2025-ci il tarixdə Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən əmlak kompleksinə yerli baxış keçirilmiş, həmin əmlak kompleksində 01 ədəd Kran – marka: PM 15-80 (körpülü kran), Zavod nömrəsi: ANK16-080, Texniki xarakteristikaları: yükqaldırma qabiliyyəti– 15000 kq, sürət- 0.8 m/dəq, eni:13000 mm, qalxma hündürlüyü –8 m, istismara qəbul tarixi - ##.##.2016; 01 ədəd Kran – Conecrane (quraşdırılmış) "D" kodlu bina, istismara qəbul tarixi - ##.##.2017, 01 ədəd Transformator TMQ-400kVA 6/0.4, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Avtoyuma komplekti–avadanlıq TOMAX TCX 200, Tozsovuran ZD90-30L, Köpükvuran aparat Omax50l, komressor, istismara qəbul tarixi ##.##.2019; 01 ədəd Şlaqbaum - White Rose, istismara qəbul tarixi ##.##.2018; 01 ədəd Kompüter HP 290 G3 MT i797008GB/1TB PC (sayta postda), istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Server SIP FXS Dinstar DAG200032S, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner -18 BTU MDB, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner AUX 12000 BTU, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner AUX 9000 BTU, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner - 12 BTU MDV, istismara qəbul tarixi ##.##.2022; 01 ədəd Kondisioner - CARRRIER 42UQV035M, istismara qəbul tarixi ##.##.2018; 01 ədəd Paltaryuyan VESTEL W 6082, istismara qəbul tarixi ##.##.2018; 01 ədəd TV Monitor Vestel (mühafizə), istismara qəbul tarixi ##.##.2020 olan əşyaların mövcud olması və hazırda cavabdehin̈sahibliyində̈olması̈müəyyən̈edilmişdir.

53. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi ilə iddianın qismən təmin edilməsi, Iddiaçı İddiaçı MMC-yə məxsus olan – 01 ədəd Kran – marka: PM 15-80 (körpülü kran), Zavod nömrəsi: ANK16-080, Texniki xarakteristikaları: yükqaldırma qabiliyyəti– 15000 kq, sürət-0.8 m/dəq, eni:13000 mm, qalxma hündürlüyü –8 m, istismara qəbul tarixi - ##.##.2016; 01 ədəd Kran – Conecrane (quraşdırılmış) "D" kodlu bina, istismara qəbul tarixi - ##.##.2017, 01 ədəd Transformator TMQ-400kVA 6/0.4, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Avtoyuma komplekti–avadanlıq TOMAX TCX 200, Tozsovuran ZD90- 30L, Köpükvuran aparat Omax50l, komressor, istismara qəbul tarixi ##.##.2019; 01 ədəd Şlaqbaum - White Rose, istismara qəbul tarixi ##.##.2018; 01 ədəd Kompüter HP 290 G3 MT i797008GB/1TB PC (sayta postda), istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Server SIP FXS Dinstar DAG200032S, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner - 18 BTU MDB, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner AUX 12000 BTU, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner AUX 9000 BTU, istismara qəbul tarixi ##.##.2021; 01 ədəd Kondisioner - 12 BTU MDV, istismara qəbul tarixi ##.##.2022; 01 ədəd Kondisioner - CARRRIER 42UQV035M, istismara qəbul tarixi ##.##.2018; 01 ədəd Paltaryuyan VESTEL W 6082, istismara qəbul tarixi ##.##.2018; 01 ədəd TV MonitoVestel (mühafizə), istismara qəbul tarixi ##.##.2020 olan əmlaklar cavabdeh Cavabdeh tərəfindən iddiaçı İddiaçı MMC-yə qaytarılması, cavabdeh Cavabdeh 1000 (bir min) manat hüquqi yardımla bağlı xərc tutularaq iddiaçı İddiaçı MMC-yə ödənilməsi,iddia tələbinin qalan hissədə təmin edilməməsi, iddia ərizəsi verilərkən ödənilmiş 100 (bir yüz) manat dövlət rüsumu və 4025 (dörd min iyirmi beş) manat hüquqi yardımla bağlı xərc iddiaçı İddiaçı MMCnin̈özünə̈aid̈edilməsïqəẗedilmişdir.

54. Cavabdeh Cavabdeh həmin qətnamədən apellyasiya şikayəti verərək, Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2026-cı il tarixli, e-*-*(***)-****/**** nömrəli qətnaməsinin ləğv edilməsi və iddianın rədd edilmsi barədə yeni qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir.

APELLYASIYA ŞIKAYƏTININ VƏ ONA QARŞI ETIRAZIN DƏLILLƏRI, MƏHKƏMƏ ICRAATI IŞTIRAKÇILARININ IZAHATLARI

a) Apellyasiya şikayətinin dəlilləri

55. Apellyasiya şikayəti belə əsaslandırılmışdır ki, iddiaçı Mərkəzi Bankın cavabdehlər İddiaçı MMC və “xxxx” MMC-yə (üçüncü şəxs LPO QSC “xxxx” KB-nin ləğvedicisi ƏSF) qarşı kredit müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi üçün tutmanın ipoteka predmetlərinə yönəldilməsi tələbinə dair kommersiya işinə məhkəmənin icraatında baxılan zaman məhkəmə tərəfindən ipoteka predmeti olan Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, Salyan şossesi, 22-ci km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10716,5 kv.m ümumi sahədən ibarət əmlak kompleksinin likvid dəyərinin müəyyən edilməsi “xxxx” MMC-yə həvalə edilmişdir. “xxxx” MMC tərəfindən ipoteka predmetinin dəyərləndirilməsi aşağıdakı kimi aparılmışdır: Torpaq sahəsi-8,0 ha x 380 000.00 manat; Tikililər üzrə-10716,5 kv.m. (ümumi sahə) x 300,0 manat 1 kv.m (aşınma faizi tətbiq edildikdən sonra qalan tikinti xərci)=3 214 950,0 manat Cari xərclər-həyətyanı tikili və qurğular, hasar, kommunikasiya xətləri, texniki şərtlərin alınması və digər xərclər, (ümumi məbləğin 5%-i həcmində) = 6 254 950,0+5%=6 567 697,0 manat, yuvarlaq şəkildə - 6 568 000,0 manat təşkil edir. Göründüyü kimi, qiymətləndirici tərəfindən ipoteka predmetinin likvid dəyəri müəyyən edilən zaman cari xərclər hissəsində-həyətyanı tikili və qurğular, texniki şərtlərin alınması(PM 15-80 (körpülü kran), Zavod nömrəsi: ANK16-080, Texniki xarakteristikaları: yükqaldırma qabiliyyəti – 15000 kq, sürət-0.8 m/dəq, eni:13000 mm, qalxma hündürlüyü – 8 m, istismara qəbul tarixi - ##.##.2016; 01 ədəd Kran – Conecrane (quraşdırılmış) "D" kodlu bina, istismara qəbul tarixi - ##.##.2017: 01 ədəd Transformator TMQ400Kva 6/04, isitisamara qəbul tarixi ##.##.2021) nəzərə alınmaqla ipoteka predmetinin likvid dəyəri 6 568 000,0 manat müəyyən edilmişdir. Ekspert rəyinin 6 və 7-ci səhifələrinə əlavə edilmiş fotolarda həyətyanı tikililər və onlara quraşdırılmış PM 15-80 körpülü kran və Kran Conecranenin əks olunması bir daha qeyd edilən halı təsdiq edir. İddiaçı MMC-nin səlahiyyətli nümayəndəsi Mərkəzi Bankın iddiası üzrə kredit müqaviləsi üzrə borcun ödənilməsi üçün tutmanın ipoteka predmetlərinə yönəldilməsi tələbinə dair kommersiya işinin icraatı zamanı məhkəmə iclaslarında iştirak etməsinə baxmayaraq, izahatında 2 ədəd kranın əmlak kompleksinə quraşdırıldığını qeyd etməmiş və qiymətləndirici tərəfindən ipoteka predmetinin likvid dəyəri müəyyən edilən zaman 2 ədəd kranın nəzərə alınmasına etiraz etməmişdir. İddiaçı MMC-nin yuxarıdakı tələb üzrə işə baxılan dövrdə, eyni zamanda qiymətləndirmə prosesində heç bir etiraz irəli sürməməsi əslində həmin kranların əmlak kompleksinin ayrılmaz tərkib hissəsi olduğunu sükutla etiraf etməsi deməkdir. Bu davranış İddiaçı MMCnin həmin dövrdəki iradəsinin kranları kompleksdən ayrı deyil, vahid bir mülkiyyət obyekti kimi qəbul etdiyini və hazırda irəli sürülən iddianın əvvəlki mövqe ilə tamamilə ziddiyyət təşkil etdiyini bir daha sübut edir.Məhkəmə tərəfindən TMQ-400Kva tipli transformatorun hüquqi statusu və texniki vəziyyəti barədə araşdırma aparılmadan qətnamə qəbul edilmişdir. Belə ki, sözügedən transformatorun istismarına dair icazə sənədlərinin Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi və “xxxx” ASC tərəfindən verildiyi, habelə quraşdırılma işlərindən sonra müvafiq qurum tərəfindən “Daimi istismara qəbul aktı” imzalandığı halda, məhkəmə həmin avadanlığın faktiki olaraq “xxxx” ASC-nin balansında olub-olmamasını müəyyən etməmişdir. Digər tərəfdən, transformatorun mühəndiskommunikasiya sisteminin tərkib hissəsi olduğu nəzərə alınaraq, onun sökülməsinin texniki və təhlükəsizlik baxımından mümkünlüyü, habelə digər istehlakçıların enerji təminatına mənfi təsir göstərib-göstərməyəcəyi barədə ekspert rəyi alınmadan iddia tələbinin təmin edilməsi prosessual pozuntu olmaqla yanaşı, qətnamənin gələcəkdə icrasını da qeyrimümkün edir. Mübahisə mövzusu olan əmlak kompleksi cavabdeh İddiaçı MMC-nin mülkiyyətində olduğu dövrlərdə mütəmadi olaraq müxtəlif şirkətlərə (“Baker Hughes”, “Schlumberger” və “xxxx” MMC) icarəyə verilmişdir. Iddia ərizəsində göstərilən əşyaların məhz həmin icarə müddətləri ərzində komplektləşdirildiyini nəzərə alaraq, icarə müqavilələrinin məhkəməyə təqdim edilməsi barədə məsələ qaldırılmışdır. Belə ki, icarəçinin vəsaiti hesabına və icarəyə verənin razılığı ilə quraşdırılmış ayrılan və ya ayrılmayan təkmilləşdirmələr (avadanlıqlar) müqavilə şərtlərinə uyğun olaraq icarəçinin mülkiyyəti hesab oluna bilər. Lakin birinci instansiya məhkəməsi həmin əşyaların mülkiyyət mənsubiyyətini, icarəçilərin bu əmlaklar üzərində mümkün hüquqlarını və qəbul ediləcək qətnamənin üçüncü şəxslərin qanuni mənafelərinə təsirini araşdırmadan qətnamə çıxarmışdır. Bu isə iş üzrə həqiqətin müəyyən edilməsi üçün zəruri olan maddi sübutların tədqiq edilməməsi və maraqlı şəxslərin prosessual hüquqlarının nəzərə alınmaması kimi qiymətləndirilməlidir. Qanuni qüvvəyə minmiş Bakı Kommersiya Məhkəməsinin ##.##.2021-ci il tarixli *-*(***)-**/**** nömrəli qətnaməsində 01 ədəd PM 15-80 körpülü və 01 ədəd yükqaldırma qabiliyyəti 1500 kq olan kranların, 01 ədəd TMQ-400Kva transformatorun dəyəri nəzərə alınmaqla ipoteka predmetinin likvid dəyəri müəyyən edildiyindən birinci instansiya məhkəməsi qətnaməsində qeyd edilən hala yenidən toxunmaqläprosessual̈pozuntuyäyol̈vermişdir.

Apellyasiya şikayətinə qarşı etirazın dəlilləri

56. Apellyasiyäşikayətinə̈qarşı̈etiraz̈daxil̈olmuşdur.

57. Etiraz onunla əsaslandıırılmışdır ki, ipoteka müqaviləsinə və daşınmaz əmlakın dövlət reyestrindən çıxarışa əsasən ipoteka predmeti yalnız daşınmaz əmlak kompleksindən ibarət olmuşdur. Çıxarışın əlavəsində ipoteka predmetinə daxil olan tikililər dəqiq göstərilmişdir və mübahisə predmeti olan aşağıdakı əşyalar həmin siyahıya daxil edilməmişdir. Körpülü kranlar, transformator, kompüter və server avadanlıqları, kondisionerlər və digər texniki avadanlıqlar. Mübahisə predmeti olan avadanlıqlar isə müstəqil texniki qurğulardır və istənilən vaxt sökülərək başqa yerdə istifadə edilə bilər. Bu səbəbdən həmin əşyaların daşınmaz əmlak kompleksinin ayrılmaz hissəsi hesab edilməsi hüquqi və texniki baxımdan mümkün deyildir. Cavabdeh mübahisə predmeti olan əşyaların öz mülkiyyətində olduğunu təsdiq edən heç bir hüquqi sənəd təqdim etməmişdir. Əksinə, iş materiallarında həmin əşyaların iddiaçı tərəfindən alındığını sübut edən müqavilələr və ödəniş sənədləri mövcuddur. Üçüncü şəxslərin iştirakı barədə arqument də əsassızdır. Belə ki, cavabdeh əmlakın əvvəllər müxtəlif şirkətlərə icarəyə verildiyini və əşyaların həmin icarəçilərə məxsus ola biləcəyini iddia edir. Lakin, əşyaların icarəçilərə məxsus olduğunu göstərən sübut yoxdur. Əksinə, iddiaçı həmin əşyaları öz vəsaiti hesabına aldığını sübut etmişdir. Beləliklə, cavabdehin bu arqumenti də tam sübutsuz fərziyyədən ibarətdir. Cavabdeh əvvəlki məhkəmə qərarlarına istinad edir. Lakin əvvəlki iş üzrə mübahisə predmeti kredit borcunun ödənilməsi üçün ipoteka predmetinə tutmanın yönəldilməsi olmuşdur. Hazırkı işdə isə mübahisə predmeti ipoteka predmetinə daxil olmayan daşınmaz deyil, daşmar əmlakın qaytarılmasıdır. Bu səbəbdən həmin qərarlar hazırkı iş üzrə preyudisial əhəmiyyət daşımır. Mülki hüququn əsas prinsiplərindən biri də odur ki, heç kəs başqasının əmlakı hesabına əsassız zənginləşə bilməz. Hazırkı iş üzrə mübahisə predmeti olan əşyalar iddiaçının vəsaiti hesabına alınmışdır, cavabdeh həmin əşyaları özündə saxlayır, cavabdehin həmin əşyalar üzərində mülkiyyət hüququnu təsdiq edən heç bir sənəd̈yoxdur.

Məhkəmə icraatı iştirakçılarının izahatları

58. Məhkəmə iclasında iştirak edən iddiaçının nümayəndəsi vəkili Vəkil apellyasiya şikayətinə̈etiraz̈edərək,̈̈şikayətin̈təmin̈edilməməsinïxahiş̈etdi.

59. Məhkəmə iclasında iştirak edən cavabdehin nüamyəndəsi Nümayəndə Vidadı oğlu apellyasiya şikayətini müdafiə edərək, onun məzmununa uyğun izahat verərək, şikayətin̈təmin̈edilməsinïxahiş̈etdi.̈

TƏTBIQ EDILƏN HÜQUQ

Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi

60. Maddə 152.1. Mülkiyyət hüququ - subyektin ona mənsub əmlaka (əşyaya) öz istədiyi kimi sahib olmaq, ondan istifadə etmək və ona dair sərəncam vermək üzrə dövlət tərəfindən̈tanınan̈və̈qorunan̈hüququdur.

61. Maddə 153.4.̈Bütün̈mülkiyyətçilərin̈hüquqları̈eynïbərabərdə̈müdafiə̈edilir.

62. Maddə 157.5. Mülkiyyətçi özgəsinin qanunsuz sahibliyindən əmlakını geri tələb edərkən, bu şəxsin əmlaka sahibliyinin qanunsuz olduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu halda (vicdansız sahib), əmlakın onda olduğu bütün vaxt ərzində onun götürdüyü və ya götürməli olduğu bütün gəlirlərin qaytarılmasını və ya əvəzinin ödənilməsini də tələb edə bilər; vicdanlı sahibdən isə onun əmlaka sahibliyinin qanunsuz olduğunu bildiyi və ya bilməli olduğu vaxtdan və ya əmlakın qaytarılmasına dair mülkiyyətçinin iddiası üzrə məhkəmə bildirişini aldığı vaxtdan götürdüyü və ya götürməli olduğu bütün gəlirlərin qaytarılmasını və̈yäəvəzinin̈ödənilməsinïtələb̈edə̈bilər.̈

Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi:

63. Maddə 14.1. Məhkəmə həqiqətə nail olmaq üçün işin hərtərəfli, tam və obyektiv tədqiqinə lazımi şərait yaradır. Bunun üçün məhkəmə: işdə iştirak edən şəxslərə onların prosessual hüquq və vəzifələrini izah edir, görüləcək, yaxud görülməyəcək hərəkətlərin nəticələri barədə onları xəbərdar edir, onların prosessual hüquqlarının həyata keçməsinə kömək̈göstərir.

64. Maddə 14.2. Məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan̈istifadə̈etməlidir.

65. Maddə 76.1. Tərəflərin tələb və etirazlarını əsaslandıran halların və işi düzgün həll etmək üçün əhəmiyyəti olan başqa halların mövcud olduğunu və ya olmadığını məhkəmə müəyyən edərkən bu Məcəllədə və başqa qanunlarda müəyyən olunmuş qaydadäəldə̈etdiyïməlumatlar̈sübutlar̈hesab̈olunur.

66. Maddə 76.2. Bu məlumatlar yazılı və maddi sübutlarla, ekspertlərin rəyləri ilə, yerində müayinə keçirməklə, səs və video yazıları ilə, şahidlərin ifadələri ilə, işdə iştirak edən̈şəxslərin̈izahatları̈ilə̈müəyyən̈edilir.

67. Maddə 77.1. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları̈sübuẗetməlidir.

68. Maddə 78.1. Sübutlar işdə iştirak edən şəxslər tərəfindən birinci instansiya məhkəməsinə̈təqdim̈edilir.

69. Maddə 88. Məhkəmə sübutlara obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət verir. Heç bir̈sübutun̈məhkəmə̈üçün̈qabaqcadan̈müəyyən̈edilmiş̈qüvvəsïyoxdur.

70. Maddə 89.1. Yazılı sübutlar - iş üçün əhəmiyyətli hallar barədə məlumat verən, notariat qaydasında təsdiq olunmuş sənədlər, aktlar, müqavilələr, arayışlar, işgüzar yazışmalar̈və̈sair̈sənəd̈və̈materiallardır.

APELLYASIYA BAXIŞININ HƏDLƏRI

71. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını onun düzünə və ya dolayısı ilə mübahisələndirilən hissəsində, şikayət qərarın ləğv edilməsinə yönəldikdə və ya apellyasiya şikayətində və ona etirazlarda ifadə olunmuş dəlillərə əsasən mübahisənin predmeti bölünməz olduqda isə tam yoxlayır. Apellyasiya instansiyası məhkəməsi birinci instansiya məhkəməsi tərəfindən maddi və prosessual hüquq normalarının tətbiqinin düzgünlüyünü apellyasiya şikayətinin dəlillərindən asılı olmayaraq yoxlayır (Mülki Prosessual Məcəllənin 372.6-cı və 372.7-ci maddələri).̈

72. Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun “Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372-ci maddəsinin apellyasiya baxışının hədləri barədə müddəalarının həmin Məcəllənin 372.1 və 372.7-ci maddələrinin tələbləri baxımından şərh edilməsinə dair” ## ### 2011-ci il tarixli qərarında göstərilmişdir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1-ci maddəsinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi həmin Məcəllənin 372.6-cı maddəsində nəzərdə tutulduğu hallarda birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin əsaslılığını mübahisələndirilən hissəsində apellyasiya şikayətinin dəlilləri həcmində yoxlayır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 372.1 və 372.7-ci maddələrinə uyğun olaraq apellyasiya instansiyası məhkəməsi maddi hüquq normalarına riayət edilməsini birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsinin mübahisələndirilən hissəsində yoxlayır. Bu hədlərdə apellyasiya instansiyası məhkəməsi şikayətin hüquqi mövqeyinə aid dəlillərdən asılı deyil və qətnaməni maddi hüquq normasının pozulması ilə əlaqədar apellyasiyäşikayətində̈göstərilməyən̈əsaslarlädäləğv̈edə̈və̈dəyişdirə̈bilər.̈

73. Məhkəmə kollegiyası prosessual qanunvericiliyin qeyd olunan müddəasını və onun rəsmi şərhinə dair Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarını nəzərə almaqla qeyd edir ki, hazırki halda apellyasiya baxışının həddini qətnamənin mübahisələndirilən( iddanın təmin olunan) hissədə qanuniliyinin və əsaslılığının̈yoxlanılması̈təşkil̈edir.̈

APELLYASIYA INSTANSIYASI MƏHKƏMƏSININ MÖVQEYI

74. Məhkəmə kollegiyası hesab edir ki, apellyasiya şikayəti təmin edilməməli və birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi mübahsiləndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılmalıdır̈. 75.

76. Iş materiallarda olan Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı, İddiaçı MMC və QSC “xxxx” KB arasında bağlanmış 2016-cı il # ###### tarixli IBS**-****/* saylı sonrakı ipoteka müqaviləsinin 1.1-ci bəndinə görə ipoteka predmeti Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, ünvan 4 km ünvanında 8 ha torpaq sahəsində yerləşən 10.716,5 kv.m ümumi sahədən ibarəẗəmlak̈kompleksidir.

77. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin ekspert tərəfindən əmlakın likvid dəyəri hesablanan zaman hazırki iddia tələbində tələb olunan əmlaklarında qiymətləndirilməsinin aparılması dəllilinə münasibətdə qeyd edir ki, ##.##.2020-ci il tarixli eskpert rəyində torpaq sahəsi, tikililər, həyətyanı tikili və qurğular, hasar, kommunikasiya xətləri, texniki şərtlər alınması və digər xərclər nəzərə alınmaqla likvid dəyər müəyyən edilmişdir.

78. Belə ki, “xxxx” MMC-nin ##.##.2020-ci il tarixli ***/** saylı eskpert rəyinə əsasən, Bakı şəhəri, Qaradağ rayonu, Salyan şosesinin 22-ci kilometrliyində, dövlət istifadəsində olan 8,0 ha torpaq sahəsində yerləşən ümumi sahəsi 10716,5 m² olan əmlak kompleksinə baxış keçirilmiş, ərazi üzrə monitorinq aparılmışdır. Torpaq sahəsi (istifadə hüququ ilə) - 8,0 ha x 380 000,0 manat/ 1,0 ha = 3 040 000,0 (üç milyon qırx min) manat,Tikililər üzrə, 10716,5 m² (ümumi sahə) x 300,0 manat/ 1 kv.m (aşınma faizi tətbiq edildikdən sonra qalan tikinti xərci) = 3 214 950,0 (üç milyon iki yüz on dörd min doqquz yüz əlli) manat, cari xərclər, həyətyanı tikili və qurğular, hasar, kommunikasiya xətləri, texniki şərtlər alınması və digər xərclər, (ümumi məbləğin 5%-i həcmində) = 6 254 950,0 + 5%= 6 567 697 manat, yuvarlaq şəkildə̈6̈568̈000,0̈(altı̈milyon̈beş̈yüz̈altmış̈səkkiz̈min)̈manaẗtəşkil̈edir.

79. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin əvvəlki məhkəmə icraatları ilə bağlı dəlillərinə münasibətdə qeyd edir ki, İddiaçı MMC-nin əvvəlki məhkəmə icraatında və ya qiymətləndirmə prosesində 2 ədəd kranla bağlı ayrıca etiraz irəli sürməməsi həmin kranların avtomatik olaraq əmlak kompleksinin ayrılmaz tərkib hissəsi hesab edilməsi və ya bunun “sükutla etiraf” kimi qiymətləndirilməsi üçün hüquqi əsas yaratmır. Belə nəticə həm̈maddïhüquq,̈həm̈də̈prosessual̈hüquq̈baxımından̈əsassızdır.

80. Belə ki, mülki hüquqda daşınar əmlakın daşınmaz əmlakın ayrılmaz tərkib hissəsi hesab olunması üçün əsas meyar onun fiziki, funksional və hüquqi baxımdan əsas obyektə elə bağlı olmasıdır ki, ona zərər vurulmadan ayrılması mümkün olmasın. Mübahisə predmeti olan kranlar isə texniki təyinatına görə ayrıca inventar obyekti, müstəqil istifadə xüsusiyyətinə malik avadanlıqdır və onların mövcudluğu əmlak kompleksinin hüquqi rejimini dəyişdirmir. Sadəcə ərazidə və ya istehsal kompleksində yerləşməsi həmin avadanlıqları̈avtomatik̈olaraq̈daşınmaz̈əmlakın̈ayrılmaz̈hissəsinə̈çevirmir.

81. Həmçinin DƏDRX tərəfindən verilmiş çıxarış və onun əlavəsindən görünür ki, əmlak kompleksi kimi müəssisənin tərkibinə istehsalat təyinatlı anbar binaları, gözətçi binaları, talvar, yardımçı bina, ATS, nəzarət buraxılış məntəqəsi, yanğına qarşı anbar, nasosxanäbinası̈daxildir.

82. İddiaçı MMC tərəfindən ayrıca etiraz verilməməsi iradə ifadəsi kimi şərh oluna bilməz. Qanunvericiliyə görə hüquqi nəticə doğuran etiraf açıq, birmənalı və konkret olmalıdır. Sükut isə yalnız qanunda birbaşa nəzərdə tutulmuş hallarda hüquqi nəticə yarada bilər. Hazırkı halda isə “etiraz etməmək” faktından “ayrılmaz tərkib hissəsi olduğunu qəbul̈etmə”̈nəticəsinin̈çıxarılması̈ehtimaläəsaslanan̈subyektiv̈mülahizədir.

83. Kollegiya qeyd edir ki, əvvəlki məhkəmə işinin predmeti kredit borcunun tutulması və ipotekaya yönəltmə məsələsi olmuşdur. Həmin icraat çərçivəsində kranların ayrıca hüquqi statusunun mübahisələndirilməməsi sonradan bu məsələ üzrə ayrıca hüquqi mövqe bildirmək hüququnu aradan qaldırmır. Tərəfin əvvəl müəyyən məsələni mübahisələndirməməsi onun gələcəkdə həmin məsələyə dair hüquqlarından imtina etməsi kimïqiymətləndirilə̈bilməz.

84. Məhkəmə kollegiyası apellyasiya şikayətinin transformatorun hüquqi statusu və texniki vəziyyəti barədə araşdırma aparılmaması dəlilinə münasibətdə qeyd edir ki, işdə mövcud olan ##.##.2021-ci il tarixli, ** nömrəli alqı-satqı müqaviləsi transformatorun ayrıca mülki dövriyyə obyekti və müstəqil daşınar əmlak olduğunu birbaşa təsdiq edir. Həmin müqaviləyə əsasən iddiaçı (alıcı) ilə “xxxx” Müəssisəsi (satıcı) arasında “Transformator TMQ400kVA 6/0,4 – 1 ədəd” mal kimi alqı-satqı predmeti müəyyən edilmiş, satıcı həmin avadanlığı alıcıya satmağı, alıcı isə onun dəyərini ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Müqavilənin məzmunundan açıq şəkildə görünür ki, transformator ayrıca texniki avadanlıq və̈fərdïəlamətlərïmüəyyən̈olunan̈müstəqil̈əşyäkimïhüquqïdövriyyədə̈iştirak̈etmişdir.

85. Bu hal transformatorun “xxxx” ASC-nin balansında olması və ya mühəndiskommunikasiya sisteminin ayrılmaz hissəsi olması barədə dəlili təkzib edir. Çünki əgər transformator həqiqətən dövlət və ya üçüncü şəxsin balansında olsaydı, onun ayrıca alqısatqı müqaviləsinin predmeti kimi çıxış etməsi hüquqi baxımdan mümkün olmazdı. Əksinə, təqdim edilmiş müqavilə transformator üzərində mülkiyyət hüququnun xüsusi hüquqi əqdlə əldə̈edildiyinïvə̈onun̈müstəqil̈əmlak̈statusunämalik̈olduğunügöstərir.

86. Energetika Nazirliyi və “xxxx” ASC tərəfindən verilmiş texniki icazələr, eləcə də “Daimi istismara qəbul aktı” isə yalnız transformatorun texniki təhlükəsizlik və istismara yararlılıq baxımından istifadəsinə razılıq verildiyini təsdiq edir. Həmin sənədlər mülkiyyət hüququnu və ya balans mənsubiyyətini müəyyən edən hüquqmüəyyənedici sənədlər hesab̈edilə̈bilməz.̈

87. Apellyator şikayətin dəlillərində əmlak kompleksinin müxtəlif dövlərdə icarəyə verildiyini, icarəçilərin bu əmlaklar üzərində mümkün hüquqlarını və qəbul ediləcək qətnamənin üçüncü şəxslərin qanuni mənafelərinə təsirinin araşdırılmaıdğını qeyd etmişdir.

88. Kollegiya bildirmək istəyir ki, icarə münasibətlərinin mövcudluğu və avadanlıqlar üzərində üçüncü şəxslərin hüquqları barədə konkret və mötəbər sübutlar təqdim edilməmişdir.

89. Əlavə olaraq qeyd olunmalıdır ki, avadanlıqların müəyyən dövrdə icarə münasibətləri çərçivəsində quraşdırılması onların avtomatik olaraq icarəçinin mülkiyyəti hesab olunmasına əsas vermir. Mülki qanunvericiliyə görə, icarəyə götürülmüş əmlakda aparılmış ayrılan və ya ayrılmayan təkmilləşdirmələrlə mövqe ilk növbədə tərəflər arasında bağlanmış̈müqavilənin̈şərtlərïilə̈müəyyən̈edilir.

90. Kollegiya qanuni qüvvəyə minmiş məhkəmə qətnaməsində ipoteka predmetinin dəyərinin müəyyən edilməsi zamanı əmlakların nəzərə alındığına dair dəlilə münasibətdə qeyd̈edir̈ki,̈bühal̈iş̈materialları̈ilə̈təkzib̈olunur.

91. Belə ki, cavabdehin ##.##.2025-ci il tarixli məktubunda əmlak kompleksinin tərkibinə daxil olan əşyaların ayrıca siyahıya alınmadığı açıq şəkildə göstərilmişdir. Eyni zamanda, iş üzrə təqdim edilmiş ekspert rəyinin məzmunundan da görünür ki, hazırkı mübahisənin predmetini təşkil edən əmlaklar ipoteka predmeti olan əmlak kompleksinin tərkib hissələri kimi konkret şəkildə sadalanmamışdır. Bu hal onu göstərir ki, əvvəlki qiymətləndirmə və məhkəmə araşdırması zamanı sözügedən əşyaların hüquqi statusu və ipoteka predmetinə aidiyyatı ayrıca müəyyən edilməmiş, həmin əmlakların kompleksin ayrılmaz tərkib hissəsi olması barədə birmənalı nəticəyə gəlinməmişdir. Buna görə də, yalnız ipoteka predmetinin ümumi dəyərinin müəyyən edilmiş olması hazırkı mübahisə predmetinə daxil olan əmlakların avtomatik olaraq həmin kompleksin tərkib hissəsi kimi qəbul̈edilməsïdemək̈deyildir.

92. Beləliklə, kollegiya hesab edir ki, birinci instansiya məhkəməsinin qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə qanuni və əsaslı olmaqla işin hallarına uyğundur, apellyasiya şikayətində irəli sürülən dəlillər isə yuxarıda göstərilənlərə görə əsassızdır və mahiyyətcə düzgün̈olan̈birincïinstansiyäməhkəməsinin̈qətnaməsinin̈ləğvïüçün̈əsas̈oläbilməz.̈

93. Göstərilənlərə əsasən və Mülki Prosessual Məcəllənin 384.0.1, 392, 393-cü maddələrinïrəhbər̈tutaraq,̈məhkəmə̈kollegiyası

qət etdi:

Cavabdeh Cavabdeḧtərəfindən̈verilmiş̈apellyasiyäşikayətïtəmin̈edilməsin. Bakı Kommersiya Məhkəməsinin Bakı Kommersiya Məhkəməsinin *-*(***)-****/**** nömrəli, ##.##.2026-cı il tarixli qətnaməsi mübahisələndirilən hissədə dəyişdirilmədən saxlanılsın. Apellyatorun̈ödədiyïdövləẗrüsumüözünə̈aid̈edilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 2 ay müddətində Bakı Apellyasiya Məhkəməsi vasitəsi ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinə kassasiya şikayəti verilə̈bilər.

Bakı Apellyasiya Məhkəməsi Qətnamə — İş №2-2(3-6)-354/2026

Eyni kateqoriyada digər qərarlar