Bakı Şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(001)-6562/2024

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(001)-6562/2024 21.11.2024 BAKI ŞƏHƏRİ BİNƏQƏDİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Mən, Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hakimi Hətəmzadə Fərid Eldar oğlu, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbi barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİM: İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı “borcun tutulması” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh xx.xx.2023-cü tarixli, KSNPU-02061/1 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 3507,54 (üç min beş yüz yeddi manat 54 qəpik) manat, faiz borcuna görə 243,38 (iki yüz qırx üç manat 38 qəpik) manat, dəbbə borcuna görə 704,4 (yeddi yüz dörd manat 40 qəpik) manat olmaqla, cəmi 4455,32 (dörd min dörd yüz əlli beş manat 32 qəpik) manat məbləğində pulun və 64,56 (altmış dörd manat 56 qəpik) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC-nin “Kaspian” filialı ilə cavabdeh – Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli KSNPU-02061/1 saylı kredit müqaviləsi üzrə illik 14 % (on dörd) faiz dərəcəsi olmaqla 24 (iyirmi dörd) ay müddətinə 5000 (beş min) manat məbləğində cavabdehə kredit verilmişdir. xx.xx.2023-cü il tarixli KSNPU-02061/1saylı kredit müqaviləsi şərtlərinə görə borc alan Cavabdeh kredit üzrə hesablanmış dəbbə pulunu (cərimə, penya), faizləri və əsas borc məbləğini tam və vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürsə də, kreditin ödənilməsinə dair öhdəliyi vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Bu barədə dəfələrlə yazılı və şifahi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq cavabdeh öhdəliyinin icra edilməsindən qərəzli olaraq yayınmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli KSNPU-02061/1 saylı kredit müqaviləsi üzrə cavabdeh öhdəliklərini vaxtı-vaxtında və lazımi qaydada icra etməmişdir. Təqdim olunan maliyyə arayışına əsasən, Cavabdeh xx.xx.2023-cü il tarixli RBNPU08657 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 3507,54 (üç min beş yüz yeddi manat 54 qəpik) manat, faiz borcuna görə 243,38 (iki yüz qırx üç manat 38 qəpik) manat, dəbbə borcuna görə 704,4 (yeddi yüz dörd manat 40 qəpik) manat, cəmi 4455,32 (dörd min dörd yüz əlli beş manat 32 qəpik) manat təşkil edir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1-ci maddəsinə əsasən, mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. Azərbaycan Respublikasının MPM-nin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, xx.xx.2024-cü il tarixində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərmiş, bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilmişdir. Cavabdeh tərəfindən iddiaya etiraz məhkəməyə göndərilməmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 284-5.3-cü maddəsinə əsasən, ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. Cavabdeh tərəfindən iddiaya qarşı əsaslandırılmış etiraz daxil olmamış və iddiaçının təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxaraq belə nəticəyə gəlirəm ki, iddia tələbi aşağıdakı əsaslara görə qismən təmin edilməlidir: Bekə ki, iş materiallarında olan: İddiaçı ASC və Cavabdeh arasında xx.xx.2023-cü il tarixdə bağlanmış KSNPU-02061/1 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, Bank tərəfindən borclu Cavabdeh 60 ay müddətinə, illik 29 faiz dərəcəsi olmaqla, 30000 manat məbləğində kredit limiti ayrılmışdır. Bu müqavilə üzrə Kreditin faktiki illik dərəcəsi minimum 14,96 faiz, maksimum 29,93 faiz təşkil edir. Həmin razılaşmanın 3.1-ci bəndinə əsasən, müştəri kredit üzrə ödənişləri Razılaşmaya əlavə edilən kreditin ödəniş cədvəli əsasında və ya bank tərəfindən müştərinin banka məlum olan nömrəsinə göndərilən təklif SMS-ində/bildirişdə göstərilmiş qaydada aylıq olaraq ödəməyi öhdəsinə götürür. xx.xx.2023-cü il tarixli ərizə-anketdən görünür ki, Cavabdeh oğu ona 5000 manat məbləğində 15 faizlə “Nağd pul” kreditin verilməsinə köməklik göstərilməsini xahiş etmişdir. SMS bildirişlərdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən cavabdehə xx.xx.2023-cü il tarixində KSNPU-02061/1 saylı kredit müqaviləsi əsasında 24 ay müddətinə, illik 18.5%-lə, 5000 manat kredit verilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli Arayışdan görünür ki, xx.xx.2023-cü il tarixli, KSNPU-02061/1 saylı kredit müqaviləsinə əsasən, Cavabdeh 3507,54 manat məbləğində əsas borc, 243,38 manat məbləğində faiz borcu və 704,4 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 4455,32 manat məbləğində borcu vardır. xx.xx.2024-cü il tarixli bildirişdən və bildirişin çatdırılmasını təsdiq edən qaimələrdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən 3507,54 manat məbləğində əsas borc, 243,38 manat məbləğində faiz borcu və 704,4 manat məbləğində cərimə borcu olmaqla, cəmi 4455,32 manat məbləğində borcun olması barədə cavabdehə xəbərdarlıq edilmişdir. xx.xx.2024-cü il tarixli, ********** №li və ********** mədaxil qəbzlərindən görünür ki, İddiaçı ASC tərəfindən Binəqədi Rayon Məhkəməsinin hesabına iddia ərizəsinin verilməsinə görə 35 (otuz beş) manat və 30 məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin: -385.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. -386.1-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. -442-ci maddəsinin tələbinə görə, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. -445-ci maddəsinin tələbinə görə, icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün və gecikdirmə zamanı təsadüfən baş vermiş icra mümkünsüzlüyünün nəticələri üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. -448.1-ci maddəsinin tələbinə görə, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehlərdir. -462.1-ci maddəsinə görə dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir; Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin tərəflər arasında kredit müqaviləsi üzrə münasibətlərini yarandığı dövrdə qüvvədə olan: -739.1 maddəsinə görə Borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. -739.2 maddəsinə əsasən Borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Göründüyü kimi, tərəflər arasında kredit müqaviləsindən irəli gələn öhdəlik hüquq münasibətləri yaranmış, iddiaçı üzərinə götürdüyü öhdəliyi yerinə yetirmiş, yəni müqavilədə nəzərdə tutulan pul vəsaitini cavabdehə vermiş, lakin cavabdeh kredit və hesablanmış faizlər hər ay müvafiq olaraq ödənilməli olduğu halda vaxtında ödəniş etməmiş, bununla da müqavilədə nəzərdə tutulmuş öhdəliklərini lazımi qaydada və vaxtında yerinə yetirməmişdir. Nəticədə cavabdehin iddiaçı qarşısında icra edilməmiş pul öhdəliyi yaranmışdır. Ona görə də hesab edirəm ki, 3507,54 manat məbləğində əsas borcun və 243,38 manat məbləğində faiz borcunun tutulması hissəsində əsaslıdır. Digər tərəfdən, iddiaçı bağlanmış xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilənin şərtlərinə əsasən müvafiq olaraq 704,4 manat məbləğində dəbbə pulu tələb etmişdir. Lakin, hesab edirəm ki, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 3507,54 manat əsas borca görə 704,4 manat məbləğində dəbbə pulunun hesablanması ədalətli deyildir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən də, məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək cərimə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Bu səbəblə məhkəmə, xx.xx.2023-cü il tarixli müqavilə üzrə 704,4 manat məbləğində hesablanmış cərimə məbləğinin 350 manat həcmində müəyyənləşdirilməsini tərəflərin əmlak mənafeləri baxımından ədalətli hesab edir. Həmçinin qeyd olunmalıdır ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.2-ci madəsinə əsasən, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 30 manat+1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi məbləğində dövlət rüsumu tutulur. İddia qismən təmin edildiyindən ödənilmiş 64,56 (altmış dörd manat 56 qəpik) manat dövlət rüsumunun 61 manatı cavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəllənin: -14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir; -77.1 maddəsinə əsasən hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. -217.4. maddəsinə əsasən, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220, 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq, QƏT ETDİM: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh 3507,54 (üç min beş yüz yeddi manat 54 qəpik) manat məbləğində əsas borc, 243,38 (iki yüz qırx üç manat 38 qəpik) manat məbləğində faiz borcu və 350 (üç yüz əlli)manat məbləğində dəbbə pulu olmaqla, cəmi 4100,92 (dörd min yüz manat 92 qəpik) məbləğində borc və 61 (altmış bir manat) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumu İddiaçı ASC-nin xeyrinə tutulsun. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Elektron Məhkəmə İnformasiya Sistemində yaradılmış elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Binəqədi Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim Fərid Hətəmzadə