Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2(002)-2615/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № e-2(002)-2615/2025 11.06.2025 BAKI ŞƏHƏRİ QARADAĞ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əbilov Qamət Mehman oğlu İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı «icarə müqaviləsi üzrə icarə haqqı» tələbinə dair iddia ərizəsini və ona əlavə olunmuş sənədləri nəzərdən keçirib MÜƏYYƏNETDİ: İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı «icarə müqaviləsi üzrə icarə haqqı» tələbinə dair iddia ərizəsi ilə Qaradağ Rayon Məhkəməsinə müraciət edərək cavabdeh "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyətindən 15.000 manat məbləğində əsas borcun, 16.425 manat məbləğində dəbbə pulunun, cəmi 31.425 manat pul vəsaitinin və ödənilmiş 184 manat məbləğində dövlət rüsumunun İddiaçı xeyrinə tutulmasına dair qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirib məhkəmə hesab edir ki, ərizə və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 26.1-ci sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə (kommersiya mübahisələrinə) dair işlərə mülki məhkəmə icraatı qaydasında kommersiya məhkəmələri baxır.Həmin Məcəllənin 26.2-ci kommersiya məhkəmələri bu Məcəllənin 40-5-ci fəslində nəzərdə tutulmuş işlərə, habelə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar olduqda bu Məcəllənin 35-ci və 40-2-ci fəsillərində nəzərdə tutulmuş işlərə və qanunla onların səlahiyyətlərinə aid edilən digər işlərə də baxırlar. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilədən görünür ki, "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti İddiaçı müqaviləyə əsasən, torpaq sahəsinin 5.80 ha hissəsindən istifadə etdiyinə görə illik 5000 (beş min) manat məbləğində pul vəsaitinin ödənilməsi barədə öhdəlik götürmüşdür. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, tərəflər aralarında bağlanmış müqavilədən göründüyü kimi, xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləni İddiaçı (VÖEN:**********) və "xxxx" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti(VÖEN:**********) rekvizitləri ilə iştirak etməklə imzalamışdır. Məhkəmə hesab edir ki, hazırki iddia tələbinin predmeti tərəflərin sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gələn icarə müqaviləsi ilə bağlı hüquq münasibətləri təşkil edir. Ona görə də, məhkəmə qeyd edilən halları əsas götürərək, hesab edir ki, hazırki tələb üzrə iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər məhkəmə aidiyyəti üzrə qanunvericilik normalarını əsas götürərək geri qaytarılmalıdır. Həmçinin məhkəmə qeyd edir ki, iddia ərizəsindən göründüyü kimi, 184,68 manat dövlət rüsumu təyinatı Xətai Rayon Məhkəməsi olmaqla iddiaçı yox, başqa şəxs tərəfindən –X1 tərəfindən ödənilmişdir. Azərbaycan Respublikası MPM-in 152.1 və 152.1.5-ci maddələrində göstərilir ki, müəyyən edilmiş qaydada və məbləğdə dövlət rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən sənəd təqdim edilmədikdə hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır. Bu halda ərizəyə qanunla müəyyən edilmiş məbləğdə dövlət rüsumunu ödənilməsini təsdiq edən sənəd əlavə edilmədiyindən məhkəmə hesab edir ki, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 40.1-ci maddəsinin tələbinə görə, ərazi aidiyyəti qaydalarının pozulmasına yol verilmir. Göründüyü kimi bu halda hazırkı iddia ərizəsinə mülki mühakimə icraatı qaydasında baxılması mümkün deyil və iddiaçı bu ərizə ilə müvafiq kommersiya məhkəməsinə müraciət etməlidir. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının (bundan sonra – Konstitusiya) 62-ci maddəsinə görə məhkəmə aidiyyətinin qanunsuz dəyişdirilməsinə yol verilmir. Həmin maddəyə əsasən hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. “İşlərin ümumi və yaxud kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyən edilməsi, məhkəmə aidiyyəti ilə bağlı mübahisələrə və məhkəmələr arasında yaranan fikir ayrılıqlarına baxılmasının xüsusiyyətlərinə dair” Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi Plenumunun 18 sentyabr 2020-ci il tarixli Qərarının 24-cü bəndinə əsasən 11-ci bəndinə əsasən MPM-in 1-ci maddəsinin qeyd hissəsində kommersiya mübahisələrinə anlayış verilərkən onların məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə əlaqədar olan mübahisələrə aid olduğu göstərilmişdir. MPM-in istinad olunan 1-ci, habelə 25 və 26-cı maddələrinin tələblərinə uyğun olaraq mübahisə üzrə tərəflərin hüquq münasibətlərinin xarakterinin sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olması işin ümumi və ya kommersiya məhkəmələrinə aidiyyətinin müəyyənləşdirilməsi baxımından həlledici meyardır. Göründüyü kimi, qanunverici məhkəmə aidiyyətini yeni qaydada müəyyən edən zaman, həm mübahisənin subyekt tərkibinin, həm də predmetinin məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olmasını tələb edir. Həmin Qərarın 14-cü bəndinə əsasən əşya hüquqi münasibətlərdən və deliktdən irəli gələn mübahisələrdə mütləq şərt kimi mübahisənin hər iki tərəfin məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı olmasına diqqət yetirilməlidir. Hər iki tərəfin kommersiya hüquqi şəxs olduğu halda, onların sahibkarlıq fəaliyyətindən kənar fəaliyyətinin olmaması baxımından bu kateqoriya işlərə kommersiya məhkəmələrində baxılması şübhə doğurmasa da, digər subyektlərə münasibətdə mübahisənin hər iki tərəfin məhz sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsindən irəli gəlməsinə diqqət yetirilməlidir. Belə ki, tərəflərdən birinin fərdi sahibkar statusuna malik olmasından asılı olmayaraq mübahisə həmin şəxsin sahibklarlıq fəaliyyətindən irəli gəlmirsə, işə aidiyyəti üzrə ümumi məhkəmədə baxılacaqdır Məhz bu baxımdan məhkəmə aidiyyəti qanunvericiliklə dəqiq müəyyən edilməli və bu norma məhkəmə vasitəsindən istifadə edən subyektlər üçün aydın olmalıdır. Məhkəmə aidiyyətinin qanunla dəqiq müəyyən edilməsi hər kəsin hüquq və azadlıqlarının məhkəmə təminatı hüququnun səmərəli həyata keçirilməsinə zəmanət yaradır. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, İddiaçı cavabdeh "xxxx" ASC-yə qarşı «icarə müqaviləsi üzrə icarə haqqı» tələbinə dair iddia ərizəsi, hazırki iş üzrə tələb tərəflərin həyata keçirdikləri sahibkarlıq fəaliyyətindən irəli gəldiyindən, iddia ərizəsi və ona əlavə edilmiş sənədlər geri qaytarılmalıdır. Şərh edilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 149, 150, 151, 152 və 152.4-cü maddələrini rəhbər tutaraq, QƏRARA ALDİ: İddiaçı cavabdeh “Azərbaycan Yaşıllaşdırma və Landşaft Quruluşu» ASC-yə «icarə müqaviləsi üzrə icarə haqqı» tələbinə dair iddia ərizəsi, ona əlavə edilmiş sənədlər və 184,68 manat dövlət rüsumu iddiaçıya geri qaytarılsın. Qərardaddan qərardad tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində Bakı şəhəri Qaradağ Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər. Hakim: Qamət Əbilov.