Bakı Şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(005)-2819/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(005)-2819/2022 12.10.2022 BAKI ŞƏHƏRİ NƏRİMANOV RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Nuriyeva Səbinə Vidadi qızının sədrliyi, Məhkəmə iclas katibi Fətəlizadə Rufanə Xıdır qızının katibliyi ilə, İddiaçı ASC-nin cavabdehlər Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “kredit borcunun ödənilməsi” tələbinə dair mülki işə məhkəmənin binasında, açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC Cavabdeh1 və Cavabdeh2 qarşı “kredit borcunun ödənilməsi” tələbinə dair iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən Cavabdeh2 4737.99 AZN əsas; 731.74 AZN faiz olmaqla cəmi 5469.73 AZN məbləğində borcun, xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqaviləyə əsasən Cavabdeh2 və Cavabdeh1 müştərək qaydada 361.7 AZN əsas; 75.38 AZN faiz; cəmi 437.08 AZN məbləğində borcun və 79.06 AZN dövlət rüsumunun tutularaq İddiaçı ASC-nin xeyrinə ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən ona 60 ay müddətinə, illik 20 faiz dərəcəsi ilə 4737.99 AZN kredit verilmişdir. İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqaviləyə əsasən isə 59 ay müddətinə, illik 25 faiz dərəcəsi ilə 1950 AZN kredit xətti ayrılmışdır. Qeyd olunan Kredit Kartına dair müqavilənin təminatı kimi isə İddiaçı ASC Cavabdeh1 ilə xx.xx.2019-cu il tarixli, Z-**********01944123 saylı Zaminlik müqaviləsi bağlamışdır. Bu müqavilənin 1-ci bəndinə əsasən zamin şəxs kredit borcunun vaxtında ödənilməsi üçün bank qarşısında borcalanla birlikdə cavabdehlik daşıyır. Kredit müqavilələrinin şərtlərinə əsasən cavabdehlər öz üzərilərinə müəyyən olunmuş müddətdə kredit və ona hesablanacaq faizləri ödəmək barədə öhdəlik götürsələr də, bu öhdəlikləri lazımi qaydada yerinə yetirmirlər. Cavabdeh2 xx.xx.2022-ci il tarixə İddiaçı ASC-yə xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən 4737.99 AZN əsas; 731.74 AZN faiz; cəmi 5469.73 AZN borcu, xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqaviləyə əsasən isə 361.7 AZN əsas; 75.38 AZN faiz; cəmi 437.08 AZN borcu yaranmışdır. Bank tərəfindən dəfələrlə şifahi xəbərdarlıq olunmasına və rəsmi bildirişin göndərilməsinə baxmayaraq (pretenziya qaydasında həll olunma) cavabdeh tərəfindən borcun qaytarılması təmin edilməmişdir. Tərəflərə məhkəmə iclasının vaxtı və yeri barədə rəsmi məlumat verilməsinə baxmayaraq, iddiaçının nümayəndəsi ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək işə onların iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmiş, cavabdeh məhkəmə iclasına gəlməmiş və bunun üzürlü səbəbləri barədə məhkəməyə məlumat verməmişdir. Məhkəmə Azərbaycan Respublikası MPM-nin 185-ci maddəsinə əsasən tərəflərin iştirakı olmadan mülki işə baxılmasını mümkün hesab edir. Məhkəmə iş materialları araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 nömrəli kredit müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh2 arasında şəxsi məqsədlər üçün 60 ay müddətinə illik 20 faiz dərəcəsi ilə 4737.99 manat məbləğində kredit verilməsi razılaşdırılmışdır. Həmin Müqavilənin 1.1-ci bəndinə əsasən Kreditor bu müqavilənin şərtlərinə uyğun olaraq borcalan müəyyən müddətə, məqsədli istifadə, qaytarılmaq faizləri ödənilmək və tıminatlılıq şərtilə 4737.99 manat məbləğində kredit verilməsini öhdəsinə götürür. Həmin Müqavilənin 1.2-ci bəndinə əsasən Borcalan krediti əldə edən zaman 46.91 manat xidmət haqqı ödəyir və aldığı krediti və kredit üzrə hesablanacaq faizləri və müqavilədə göstərilən müddətdə və qaydada kreditora qaytarmağı öhdəsinə götürür. İş materiallarına əlavə edilmiş kredit kartına dair xx.xx.2019-cu il tarixli **********01944123 nömrəli müqavilədən görünür ki, İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında 59 ay müddətinə, illik 25 faiz dərəcəsi ilə 1950 AZN kredit xətti ayrılmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2019-cu il tarixli Z-**********01944123 nömrəli zaminlik müqaviləsindən görünür ki, qeyd olunan müqavilədə İddiaçı ASC ilə Cavabdeh1 arasında kredit kartına dair xx.xx.2019-cu il tarixli **********01944123 nömrəli müqavilə öhdəliklərinin təminatı olaraq razılaşdırılmışdır. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli bildiriş məktubundan görünür ki, tərəflər arasında bağlanmış müqavilənin şərtlərinə əsasən İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən cavabdehə qalıq borcunun dərhal ödənilməsi bildirilmişdir. İş materiallarına əlavə edilmiş xx.xx.2022-ci il tarixli 135000/1981 nömrəli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh2 xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 saylı Kredit müqaviləsinə əsasən xx.xx.2022-ci il tarixə İddiaçı ASC-yə 4737.99 AZN əsas; 731.74 AZN faiz olmaqla cəmi 5469.73 AZN məbləğində, xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqaviləyə əsasən 361.7 AZN əsas; 75.38 AZN faiz; cəmi 437.08 AZN borcu vardır. Məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında kreditin verilməsinə dair xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 nömrəli kredit və xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqavilələri bağlanmışdır. Eyni zamanda İddiaçı ASC ilə Cavabdeh2 arasında bağlanmış kredit kartına dair xx.xx.2019-cu il tarixli **********01944123 nömrəli müqavilə öhdəliklərinin təminatı olaraq İddiaçı ASC ilə X1 arasında xx.xx.2019-cu il tarixli Z-**********01944123 nömrəli zaminlik müqaviləsi bağlanmışdır. Qeyd olunan müqavilələr üzrə cavabdeh kredit məbləği ilə təmin edilmişdir. İddiaçı kredit müqaviləsi üzrə üzərinə düşən öhdəliyi təmin etməsinə baxmayaraq cavabdehlər müqavilələr üzrə öhdəliklərini tam yerinə yetirməmişdir. Bu səbəbdən də iddiaçı hazırki iddia tələbi ilə məhkəməyə müraciət etmişdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 6.2-ci maddəsinə əsasən, fiziki və hüquqi şəxslər mülki hüquqları öz mənafelərini gerçəkləşdirmək üçün iradələrinə uyğun olaraq əldə edir və həyata keçirirlər. Onlar müqavilə əsasında öz hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirməkdə və qanunvericiliyə zidd olmayan hər hansı müqavilə şərtləri qoymaqda sərbəstdirlər. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 386.1-cı maddəsinə əsasən, öhdəliyin zərər vurulması, əsassız varlanma və ya bu Məcəllədə nəzərdə tutulmuş digər əsaslar nəticəsində əmələ gəlməsi halları istisna olmaqla, öhdəliyin əmələ gəlməsi üçün onun iştirakçıları arasında müqavilə olmalıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448.2-ci maddəsinə əsasən, borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Borclunu təqsirə görə, yəni qərəzə və ya kobud ehtiyatsızlığa görə məsuliyyətdən qabaqcadan azad etmək olmaz. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə, iştirakçılardan biri (borc verən) pula və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər iştirakçıya (borc alana) keçirməyi öhdəsinə götürür, digər iştirakçı (borc alan) isə aldıqlarını müvafiq olaraq pul və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borc verənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 739.2-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinin predmeti hər hansı pul məbləği olduqda, o, kredit müqaviləsi adlandırılır. Müstəqil peşə fəaliyyəti şəklində pul borc verməklə məşğul olan şəxslər əlavə olaraq peşəkarlıq qaydasında kreditlər verilməsi haqqında müddəaları gözləməlidirlər. Göründüyü kimi hazırda tərəflər arasında bağlanmış müqavilə üzrə iddiaçı tərəfindən öhdəliklər qanunvericiliyə uyğun olaraq yerinə yetirilmişdir. Lakin cavabdehlər tərəfindən kredit və kredit kartına dair müqavilələri üzrə götürülmüş öhdəliklər tam yerinə yetirilməmişdir. Bununla da müqavilələrin şərtlərini pozmuşlar. Buna görə cavabdehlərin hərəkətləri öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi kimi qiymətləndirilməli, borclular onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliyin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdeh olduğundan, öz öhdəliyinin hər bir təqsirli pozuntusuna görə məsuliyyət daşıyaraq 4737.99 AZN və 361,7 AZN məbləğində əsas borclarını iddiaçıya ödəməlidirlər. Məhkəmə iddia tələbinin kredit və kredit kartına dair müqavilələri üzrə nəzərdə tutulmuş faiz dərəcəsinə görə hesablanan faiz borcunun tutulması hissəsinə münasibət bildirərək aşağıdakıları qeyd edir. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 399.3, 399.4, 445 və 449-cu maddələrinin bəzi müddəalarının şərh edilməsinə dair 24 dekabr 2014-cü il tarixli qərarında kredit müddəti ilə kredit müqaviləsinin qüvvədə olma müddəti ayırd edilməklə qeyd edilmişdir ki, kredit müqaviləsinin qüvvədə olma müddəti belə müqavilənin bağlanma və öhdəliklərin tam icra edilməsi anını, kreditin (əsas məbləğ və faizlər) müddəti isə kreditin alınmasını və müvafiq ödənişlərin müddətini əhatə edir. Hüquqi təbiətinə görə isə kredit müqaviləsinin müddəti tərəflərin hüquq və vəzifələrinin yaranmasının, dəyişdirilməsinin və ona xitam verilməsinin vaxtını tənzimlədiyi halda, kredit müddəti kredit müqaviləsində müəyyənləşdirilmiş öhdəliklərin icra edilməsinin vaxtını tənzimləyir. Qərarda həmçinin göstərilmişdir ki, kreditorla borclu arasında kredit münasibətləri müqavilə ilə tənzimləndiyindən, kreditin peşəkarlıq qaydasında verilməsi ilə kredit təşkilatları məşğul olduğundan və kreditin predmeti kimi xüsusi likvid aktiv (pul) çıxış etdiyindən, kreditin vaxtında qaytarılmaması ilə bağlı borclunun gecikdirmə faizlərinin ödənilməsi üzrə öhdəlikləri kredit müqaviləsində nəzərdə tutula bilər. Göründüyü kimi, Konstitusiya Məhkəməsi Plenumunun qərarında kredit müddəti ilə kredit müqaviləsinin qüvvədə olma müddətini ayırd edilərək, kredit müqaviləsinin qüvvədə olduğu halda belə kredit müddətinin bitməsindən sonra da eyni faiz dərəcəsi ilə gecikdirilmiş faizlərin hesablanması imkanını - yalnız müqavilədə bu şəkildə şərtin nəzərdə tutulması ilə şərtləndirilmişdir. Yuxarıda qeyd olunan hallara əsasən cavabdehlər tərəfindən müqavilə üzrə götürülmüş kreditlərə dair hesablanmış faizlər müqavilə üzrə öhdəliklərdir. Hazırda məhkəmə araşdırması zamanı müəyyən edilmişdir ki, cavabdehlər müqavilələr üzrə götürdükləri öhdəlikləri tam yerinə yetirməmişlər. Belə olan halda onlar əsas məbləğ üzrə qalıq borcları ilə bərabər hesablanmış faiz borclarını ödəməlidirlər. Odur ki, hazırda iddia tələbi üzrə 731.74 AZN və 75.38 AZN faiz borcu hissəsi cavabdehlərdən tutulmalıdır. Mülki Prosessual Məcəllənin 119.1-ci maddəsinə əsasən məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İddia tələbi təmin edildiyindən iddiaçı tərəfindən iddia ərizəsinin verilməsi üçün ödənilmiş 79,06 manat dövlət rüsumu cavavabdehdən tutularaq iddiaçıya ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinin tələbinə görə, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 217.4-cü maddəsinin tələbinə görə, məhkəmə (hakim) öz qətnaməsini yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlarla əsaslandırır. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 218.3-cü maddəsinin tələbinə görə, hakim işdə iştirak edən şəxslərin verdiyi tələblər üzrə qətnamə çıxarır. Lakin hakim qanunda göstərilən müstəsna hallarda iddia tələblərindən kənara çıxa bilər. Beləliklə, məhkəmə iş materiallarını araşdırıb, sübutlara məcmu halda, tam, hərtərəfli və obyektiv hüquqi qiymət verərək hesab edir ki, iddia tələbi təmin edilməli, xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 saylı Kredit müqaviləsi üzrə 4737.99 AZN əsas; 731.74 AZN faiz olmaqla cəmi 5469.73 AZN məbləğində borcun Cavabdeh2 tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməli, habelə xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqaviləsi üzrə Cavabdeh2 və Cavabdeh1 361.7 AZN əsas; 75.38 AZN faiz; cəmi 437.08 AZN məbləğində borc və 79.06 AZN dövlət rüsumu müştərək qaydada tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilməlidir. Şərh olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinin 216-220, 227, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə QƏT ETDİ: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh2 xx.xx.2021-ci il tarixli, RGTK4070918A118 saylı Kredit müqaviləsi üzrə 4737.99 (dörd min yeddi yüz otuz yeddi manat doxsan doqquz qəpik) AZN əsas; 731.74 (yeddi yüz otuz bir manat yetmiş dörd qəpik) AZN faiz olmaqla cəmi 5469.73 (beş min dörd yüz altmış doqquz manat yetmiş üç qəpik) AZN məbləğində borc tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. Cavabdelər Cavabdeh2 və Cavabdeh1 xx.xx.2019-cu il tarixli, **********01944123 saylı Kredit Kartına dair müqaviləsi üzrə 361.7 (üç yüz altmış bir manat yetmiş qəpik) AZN əsas; 75.38 (yetmiş beş manat otuz səkkiz qəpik) AZN faiz olmaqla cəmi 437.08 (dörd yüz otuz yeddi manat səkkiz qəpik) AZN məbləğində borc və 79.06 (yetmiş doqquz manat doqquz qəpik) AZN dövlət rüsumu müştərək qaydada tutularaq İddiaçı ASC-yə ödənilsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinetdən elektron qaydada Bakı şəhəri Nərimanov Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apellyasiya şikayəti verilə bilər. Sədrlik edən Səbinə Nuriyeva