Bakı Şəhəri Səbail Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(009)-1070/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(009)-1070/2022 21.07.2022 BAKI ŞƏHƏRİ SƏBAİL RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Süleymanova Şəhla Ənvər qızının sədrliyi, Əliyeva Leyla Mirfazil qızının katibliyi, Cavabdeh iştirakı ilə, İddiaçı ASC-nin Cavabdeh qarşı “kredit borcun tutulması” tələbinə dair mülki işə açıq məhkəmə iclasında baxaraq, MÜƏYYƏN ETDİ: İddiaçı ASC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, Cavabdeh 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 8347.7 (səkkiz min üç yüz qırx yeddi manat yetmiş qəpik) manat, faiz borcuna görə 623.32 (altı yüz iyirmi üç manat otuz iki qəpik) manat, dəbbə puluna görə 4000 (dörd min) manat, cəmi 12971.02 (on iki min doqquz yüz yetmiş bir manat iki qəpik) manat məbləğində pulun və 129 (yüz iyirmi doqquz) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçıASC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia ərizəsini onunla əsaslandırmışdır ki, İddiaçı ASC-nin Mərkəzi filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsinə əsasən illik 18% (on səkkiz) faiz dərəcəsi olmaqla 24 ay müddətinə 20000 (iyirmi min) manat məbləğində cavabdehə kredit verilmişdir (kredit müqaviləsinin 2.1; 2.3; 2.4 bəndləri). 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsinin şərtlərinə görə borcalan Cavabdeh kredit üzrə hesablanmış dəbbə pulunu (cərimə, penya), faizləri və əsas borc məbləğini tam və vaxtında ödəməyi öhdəsinə götürsə də, kreditin ödənilməsinə dair öhdəliyi vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Bu barədə dəfələrlə yazılı və şifahi qaydada xəbərdar edilməsinə baxmayaraq cavabdeh öhdəliyinin icra edilməsindən qərəzli olaraq yayınmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış 12 avqust 2020ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsinə görə, cavabdeh kredit müqaviləsinin ayrılmaz hissəsi hesab olunan ödəniş cədvəli əsasında, hər ayın 12-dən gec olmayaraq hər ay 998.49 (doqquz yüz doxsan səkkiz manat qırx doqquz qəpik) manat ödəniş etməli olduğu halda öhdəliklərini vaxtı-vaxtında və lazımı qaydada icra etməmişdir. Təqdim olunan maliyyə arayışına əsasən Cavabdeh 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə borcunun məbləği əsas borcuna görə 8347.7 (səkkiz min üç yüz qırx yeddi manat yetmiş qəpik) manat, faiz borcuna görə 623.32 (altı yüz iyirmi üç manat otuz iki qəpik) manat, dəbbə puluna görə 4000 (dörd min) manat, cəmi 12971.02 (on iki min doqquz yüz yetmiş bir manat iki qəpik) manat təşkil edir. İddiaçı ASC xx.xx.2022-ci il tarixdə dəqiqləşmə ərizəsi verərək Cavabdeh tərəfindən ödəniş edildiyindən Cavabdeh 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 4245.7 (dörd min iki yüz qırx beş manat yetmiş qəpik) manat, faiz borcuna görə 734.27 (yeddi yüz otuz dörd manat iyirmi yeddi qəpik) manat, dəbbə puluna görə 4000 (dörd min) manat, cəmi 8979.97 (səkkiz min doqquz yüz yetmiş doqquz manat doxsan yeddi qəpik) manat məbləğində pulun və 129 (yüz iyirmi doqquz) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçıASC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı ASC xx.xx.2022-ci il tarixdə dəqiqləşmə ərizəsi verərək Cavabdeh tərəfindən ödəniş edildiyindən Cavabdeh 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 3215.7 (üç min iki yüz on beş manat yetmiş qəpik) manat, faiz borcuna görə 803.79 (səkkiz yüz üç manat yetmiş doqquz qəpik) manat, dəbbə puluna görə 4000 (dörd min) manat, cəmi 8019.49 (səkkiz min on doqquz manat qırx doqquz qəpik) manat məbləğində pulun və 129 (yüz iyirmi doqquz) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçıASC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı ASC xx.xx.2022-ci il tarixdə dəqiqləşmə ərizəsi verərək Cavabdeh tərəfindən ödəniş edildiyindən Cavabdeh 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borcuna görə 2197.7 (iki min yüz doxsan yeddi manat yetmiş qəpik) manat, faiz borcuna görə 846.19 (səkkiz yüz qırx altı manat on doqquz qəpik) manat, dəbbə puluna görə 4000 (dörd min) manat, cəmi 7043.89 (yeddi min qırx üç manat səksən doqquz qəpik) manat məbləğində pulun və 129 (yüz iyirmi doqquz) manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun İddiaçıASC-nin xeyrinə tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddiaçı ASC-nin nümayəndəsi xx.xx.2022-ci il tarixdə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edərək işə onun iştirakı olmadan baxılmasını xahiş etmişdir. Məhkəmə iclasında iştirak edən Cavabdeh izahat verərək bildirmişdir ki, əsas və faiz borcunu qəbul edir, cərimə borcuna isə güzəşt edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə cavabdehin izahatını dinləyib, iş materiallarını tədqiq edərək hesab edir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarında olan 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsindən görünür ki, İddiaçı ASC-nin Mərkəzi filialı ilə Cavabdeh arasında bağlanmış 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsinə əsasən illik 18% (on səkkiz) faiz dərəcəsi olmaqla 24 ay müddətinə 20000 (iyirmi min) manat məbləğində cavabdehə kredit verilmişdir. İş materiallarında olan AZE No 0******* seriyalı şəxsiyyət vəsiqəsindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.1954-cü il tarixində Gürcüstan Respublikası, Bolnisi rayonunda anadan olmuşdur. ünvan 1 ünvanında qeydiyyatdadır. İş materiallarında olan xx.xx.2020-ci il tarixli ödəniş cədvəlindən görünür ki, hər ay üçün nəzərdə tutulmuş kredit məbləği ilk 24 ay üçün 998.48, son bir ay üçün isə 997.96 manatdır. İş materiallarında olan xx.xx.2022-ci il tarixli maliyyə arayışından görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2022-ci il tarixinə 2197.7 əsas borc, 846.19 manat faiz və 4000 manat cərimə borcu vardır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə əsasən öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətləri etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 445-ci maddəsinə əsasən,icranı gecikdirmiş borclu gecikdirmə nəticəsində vurduğu zərər üçün kreditor qarşısında məsuliyyət daşıyır. Öhdəliyin onun icrası üçün müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi borclunun icranı gecikdirməsi sayılır. Əgər borclu icra müddəti çatdıqdan sonra kreditorun xatırlatmasına baxmayaraq öhdəliyi icra etməzsə, o icranı xatırlatma üzrə gecikdirmiş sayılır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 448.1-ci maddəsinə əsasən əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 448.2-ci maddəsinə görə borclu öz öhdəliklərinin hər bir təqsirli pozuntusu (hərəkət və ya hərəkətsizlik) üçün məsuliyyət daşıyır. Həmin Məcəllənin 462-ci maddəsinə əsasən dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz sürətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafelər nəzərə alınır. Məhkəmə iclasında sübutların tədqiqi ilə müəyyən olundu ki, borclu Cavabdeh ilə İddiaçı ASC arasında bağlanmış 12 avqust 2020-ci il tarixdə imzalanmış kredit müqaviləsinə əsasən cavabdehə 20000 manat məbləğində kredit verilmişdir. Cavabdeh əsas borcunun 2197.7 manatını ödəməmişdir. Beləliklə, cavabdehin iddiaçı qarşısında müqavilədən irəli gələn öhdəliklərinin pozulması halı baş vermişdir. Mülki Məcəllənin 462.1-ci və 467-ci maddələrinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz sürətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafelər nəzərə alınır. İddiaçının cərimə tələbi ilə bağlı məhkəmə bildirir ki, 12 avqust 2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 2197.7 manat əsas borca görə 4000 manat cərimə tənasübsüz sürətdə yüksək məbləğdir. Odur ki, tərəfin əmlak mənafeləri nəzərə alınmaqla cavabdehdən 12 avqust 2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən 2197.7 manat əsas borca görə 110 manat cərimə (dəbbə pulu) tutulmalı, həmin tələb qalan hissədə rədd edilməlidir. Göstərilənlərə əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə 2197.7 (iki min yüz doxsan yeddi manat yetmiş qəpik) manat əsas, 846.19 (səkkiz yüz qırx altı manat on doqquz qəpik) manat faiz, 110 (yüz on) manat dəbbə borcu tutulmalıdır. Azərbaycan Respublikası MPM-nin 119.1-ci maddəsinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə mütənasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. İş materiallarında olan ödəniş tapşırığından görünür ki, hazırkı iddia ilə məhkəməyə müraciət edilməsi üçün İddiaçı ASC tərəfindən ümumilikdə 129 (yüz iyirmi doqquz) manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, iş üzrə iddiaçı tərəfindən ərizənin verilməsi ilə əlaqədar ödənilmiş 129 (yüz iyirmi doqquz) manat dövlət rüsumunun 52 (əlli iki) manatı cavabdehə aid edilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 77.1-ci maddəsinə müvafiq olaraq hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Məhkəmə iş üzrə sübutlara Mülki Prosessual Məcəllənin 88-ci maddəsinin tələblərinə uyğun olaraq obyektiv, qərəzsiz, hərtərəfli və tam baxdıqdan sonra həmin sübutlara tətbiq edilməli hüquq normalarına müvafiq olaraq qiymət vermiş, iddia ərizəsində qoyulmuş tələblər üzrə nəticəyə gələrkən isə Mülki Prosessual Məcəllənin 217.4-cü maddəsində təsbit edilmiş bilavasitəlilik prinsipinə uyğun olaraq yalnız məhkəmə iclasında tədqiq olunmuş sübutlara əsaslanmışdır. Yuxarıda göstərilənlərə əsasən və Azərbaycan Respublikası MPM-nin 216-220-ci maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə, QƏT ETDİ: İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin xeyrinə 12 avqust 2020-ci il tarixli, MFNPU-6524 saylı kredit müqaviləsi üzrə 2197.7 (iki min yüz doxsan yeddi manat yetmiş qəpik) manat əsas, 846.19 (səkkiz yüz qırx altı manat on doqquz qəpik) manat faiz, 110 (yüz on) manat dəbbə borcu və iddia ərizəsinin verilməsi üçün dövlət büdcəsinə ödənilmiş 129 ( yüz iyirmi doqquz) manat dövlət rüsumunun 52 ( əlli iki ) manatı tutulsun. İddia tələbi qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Səbail Rayon Məhkəməsi (AZ-1003, Bakı şəhəri, M.Useynov küçəsi 5) vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə (Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov küçəsi 540-cı məhəllə) (MPM-nin 361-363-cü maddələrinə və əlavə 2 uyğun olaraq) elektron qaydada apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, işdə iştirak edən şəxslərə rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim Şəhla Süleymanova