Bakı Şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi Qərardad — İş №e-2(010)-6527/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏRARDAD Bakı şəhəri İş № e-2(010)-6527/2025 19.12.2025 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin hakimi Miriyeva Səlimə Miri qızı İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı ölmüş şəxsin kredit borcunun miras əmlakı qəbul etmiş vərəsədən tutulması tələbi barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsinin məhkəmə icraatına götürülməsinin mümkünlüyünə baxaraq, M Ü Ə Y Y Ə N E T D İ: İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti (bundan sonra – iddiaçı) Cavabdeh (bundan sonra – cavabdeh) qarşı ölmüş şəxsin kredit borcunun miras əmlakı qəbul etmiş vərəsədən tutulması tələbi barədə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, cavabdehdən xx.xx.2014-cü il tarixli, FG/48842/44/18 nömrəli müqavilə üzrə 788.65 manat məbləğində borcun və ödənilmiş 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun tutularaq iddiaçıya ödənilməsi barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. Məhkəmə iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri nəzərdən keçirərək hesab edir ki, iddia ərizəsi iddiaçıya geri qaytarılmalıdır. Məhkəmə qeyd edir ki, iddia etmək hüququnun tərkib elementi kimi iddianı təqdim etmək hüququ ilk növbədə ərazi və məhkəmə aidiyyəti qaydalarına riayət edilməklə səlahiyyətli məhkəmənin seçilməsi imkanını özündə ehtiva edir. Qüvvədə olan mülki prosessual qanunvericilik ərazi aidiyyəti ilə bağlı 4 fərqli qayda – ümumi aidiyyət, iddiaçının seçiminə görə aidiyyət, müstəsna aidiyyət və müqavilə aidiyyəti kimi aidiyyət qaydalarını nəzərdə tutmuşdur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 35.1-ci maddəsinə əsasən,qanunla başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, iddia cavabdehin rəsmi qeydə alındığı yerin məhkəməsinə verilir. Hazırkı tələb (ölmüş şəxsin kredit borcunun miras əmlakı qəbul etmiş vərəsədən tutulması) ümumi aidiyyət qaydalarından fərqli qayda (seçimə görə aidiyyət, müstəsna və ya müqavilə aidiyyəti) müəyyən etmədiyindən, ümumi aidiyyət qaydalarından kənara çıxmaqla iddia ərizəsi ilə digər məhkəmələrə müraciət hüququ istisna edilmişdir. Nəzərə alınmalıdır ki, mülki mühakimə icraatı haqqında qanunvericilik vərəsəlik hüquq münasibətlərindən irəli gələn mübahisələrə yalnız bir halda, yəni AR MPM-nin 39.2ci maddəsində nəzərdə tutulmuş halda müstəsna aidiyyət qaydalarının tətbiqini mümkün hesab edir. Belə ki, həmin maddənin tələblərinə əsasən, vərəsələr tərəfindən vərəsəlik qəbul edilənə qədər miras qoyanın kreditorları tərəfindən verilən vərəsəlik hüquq münasibətləri ilə əlaqədar iddialar miras qalan əmlakın və yaxud onun əsas hissəsinin olduğu yerin məhkəməsinə aiddir. Odur ki, iddiaçı tərəfindən müstəsna aidiyyət qaydalarına istinad edilməklə hazırkı iddia ərizəsinin Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə təqdim edilməsi imkanı qanunla istisna edilmişdir. Yuxarıda istinad edilən prosessual hüquq normasının məcburi göstərişlərindən müəyyən olunur ki, miras qoyanın kreditorları tərəfindən vərəsəlik hüquq münasibətlərindən irəli gələn iddia tələbi ilə məhz miras əmlakın və yaxud onun əsas hissəsinin olduğu yer üzrə rayon (şəhər) məhkəməsinə iddia ərizəsi ilə müraciət edilməsi imkanı yalnız bir şərtdən, yəni vərəsələr tərəfindən vərəsəliyin qəbul edilməsindən asılı edilmişdir. Hazırkı iş materiallarına əlavə edilmiş qanun üzrə vərəsəlik hüququ haqqında şəhadətnamənin tədqiqindən aydın olur ki, miras qoyan X1 qanun üzrə vərəsəsi, yəni hazırkı iş üzrə cavabdeh tərəfindən miras əmlakın qəbulunun formal üsulu (notariat orqanına ərizə verməklə) artıq realizə edilmiş və "xxxx" ASC tərəfindən verilmiş xx.xx.2015-ci il tarixli, PHS-150200623 nömrəli məktuba əsasən, 824.46 manat sığorta pulu vərəsənin mülkiyyətinə verilmişdir. Beləliklə, vərəsəlik artıq qanun üzrə vərəsə tərəfindən qəbul edildiyi üçün miras qoyanın kreditoru tərəfindən qeyd edilən prosessual hüquq normasına istinad edilməklə belə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edilə bilməz. “Elektron məhkəmə” informasiya sistemindən əldə edilmiş məlumata əsasən, cavabdeh Bakı şəhəri, Sabunçu rayonu, Zabrat – 1 qəsəbəsi, İliç küçəsi, ev 14G ünvanında rəsmi qeydə alınmışdır. Cavabdehin rəsmi qeydə alındığı ünvan Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinin ərazi yurisdiksiyası daxilində olmasa da, cavabdehə qarşı qaldırılmış iddia tələbi ilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edilmişdir. Qeyd edilən qanunvericilik normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdehin rəsmi qeydə alındığı ünvan ünvan 2 iddia ərizəsinə ərazi aidiyyəti qaydalarına uyğun olaraq Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsində baxıla bilməz. Bununla əlaqədar olaraq iddia ərizəsi iddiaçıya geri qaytarılmalıdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası. Maddə 62. Hər kəsin onun işinə qanunla müəyyən edilmiş məhkəmədə baxılması hüququ vardır. Şəxsin razılığı olmadan onun işinə başqa məhkəmə baxılmasına yol verilmir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi. Maddə 31.1. Aidiyyət qaydalarının pozulmasına yol verilmir. Maddə 35.1. Qanunla başqa hal nəzərdə tutulmamışdırsa, iddia cavabdehin rəsmi qeydə alındığı yerin məhkəməsinə verilir. Maddə 114. Dövlət rüsumunun qaytarılması. 114.1. Ödənilmiş dövlət rüsumu aşağıdakı hallarda qaytarılır: 114.1.3. bu Məcəllə ilə nəzərdə tutulmuş əsaslarla ərizə geri qaytarılarsa; Maddə 151.1. İddia ərizəsi bu Məcəllənin tələblərinə riayət edilməklə verildikdə, onun məhkəmə icraatı mümkündür. Maddə 152. İddia ərizəsinin qaytarılması Maddə 152.1. Hakim iddia ərizəsini və ona əlavə edilmiş sənədləri geri qaytarır: 152.1.3. əgər iş ərazi və ya məhkəmə aidiyyəti üzrə həmin məhkəmədə baxılmalı deyildirsə. 152.2. İddia ərizəsinin qaytarılması haqqında hakim qərardad çıxarır. 152.3. İddia ərizəsinin qaytarılması haqqında qərardaddan şikayət verilə bilər. Qərardad ləğv edildikdə, iddia ərizəsi məhkəməyə müraciət edildiyi gündən verilmiş hesab edilir. 152.4. İddia ərizəsinin qaytarılması nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ümumi qaydada ikinci dəfə məhkəməyə müraciət etməyə mane olmur. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu. Maddə 8. Məhkəməyə iddia ərizəsinin, digər ərizənin və ya şikayətin verilməsinə, məhkəmə aktının surətinin təkrar verilməsinə görə dövlət rüsumunun dərəcələri. 8.1.1. iddia qiyməti 1.000 manatadək olduqda – 30 manat. Beləliklə, mülki prosessual qanunvericiliyin yuxarıda göstərilən tələblərinə əsasən məhkəmə hesab edir ki, iddia ərizəsi iddiaçıya geri qaytarılmalı, iddiaçıya iddia ərizəsinin qaytarılmasına səbəb olmuş nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ikinci dəfə aidiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilməlidir. Məhkəmə həmçinin qeyd edir ki, iddiaçının iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edilməsi üçün məhkəməyə ödədiyi 30 manat məbləğində dövlət rüsumu (xx.xx.2025-ci il tarixli, ********** nömrəli mədaxil qəbzi) dövlət büdcəsindən iddiaçıya qaytarılmalıdır. Qeyd olunanları nəzərə alaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 149-152, 263, 264 və 268-ci maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə Q Ə R A R A A L D İ: İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı ölmüş şəxsin kredit borcunun miras əmlakı qəbul etmiş vərəsədən tutulması tələbinə dair iddia ərizəsi iddiaçıya geri qaytarılsın. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin iddia ərizəsi ilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə müraciət edilməsi üçün ödədiyi 30 (otuz) manat məbləğində dövlət rüsumu (xx.xx.2025-ci il tarixli, ********** nömrəli mədaxil qəbzi) dövlət büdcəsindən İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə qaytarılsın. İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə iddia ərizəsinin qaytarılmasına səbəb olmuş nöqsanlar aradan qaldırıldıqdan sonra ikinci dəfə aidiyyəti üzrə məhkəməyə müraciət etmək hüququnun olması izah edilsin. Qərardaddan, qərardad tərəfə rəsmi qaydada verildikdən sonra 10 (on) gün müddətində “Elektron məhkəmə” informasiya sistemində yaradılan elektron kabinet vasitəsilə Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsinə şikayət verilə bilər.