Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(010)-688/2024 17.01.2024 BAKI ŞƏHƏRİ SURAXANI RAYON MƏHKƏMƏSİ Bakı şəhəri Suraxanı rayon məhkəməsinin hakimi Qafarova Rübabə Nurulla qızı İddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin cavabdeh Əliyeva (İsayeva) Aynurə Çingiz qızına qarşı “pul” tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, məhkəmə MÜƏYYƏN ETDİ: İddia tələbi xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, HP PAVİLİON markalı komputer üçün 1105.32 manat ödənilməmiş hissə, 110.68 manat cərimə pulu; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İmei kodu **********21065 XİAOMİ POCO X3 PRO markalı telefon üçün 499.17 manat ödənilməmiş hissə, 49.83 manat cərimə pulu; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İmei kodu **********61720 XİAOMİ REDMİ 9A markalı telefon üçün 93 manat ödənilməmiş hissə, 9 manat cərimə pulu; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, ÜZ QİRXAN PHİLİPS, TOZSORAN GORENJE, ÜTÜ PHİLİP üçün 35.8 manat ödənilməmiş hissə, 3.2 manat cərimə borcu olmaqla, ümumilikdə 1906 manat borc və 39.06 manat ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdeh Əliyeva (İsayeva) Aynurə Çingiz qızından alınaraq "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinə ödənilməsi. Hazırki iddia ərizəsinə kiçik iddialara dair işlər üzrə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılması ilə bağlı məhkəmə aşağıdakıları qeyd etməyi zəruri hesab edir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsi: 284-1 Mülki işlər üzrə iddianın qiyməti beş min manatdan, kommersiya mübahisələrinə dair işlər üzrə iddianın qiyməti on min manatdan az olan iddialar (kiçik iddialar) üzrə işlərə bu fəslə uyğun olaraq sadələşdirilmiş qaydada baxılmasına yol verilir. 284-5.1 Ərizənin qəbulundan imtina olunmamışdırsa, onun məhkəməyə daxil olduğu vaxtdan 5 (beş) iş günü ərzində işə baxan hakim cavabdehə rəsmi qaydada bildiriş göndərir. Bildirişdə iddiaçının tələbinə dair cavabdehin əsaslandırılmış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sənədləri təqdim etməli olduğu qeyd edilir. 284-5.2 Cavabdeh bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri, elektron qaydada verildikdə isə elektron imza ilə təsdiq edilmiş etirazını və ona əlavə olunmuş, “Elektron imza və elektron sənəd haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanununda nəzərdə tutulmuş qaydada elektron sənəd formasında tərtib edilmiş sənədləri məhkəməyə göndərə bilər. 284-5.3. Ərizə məhkəməyə daxil olduğu gündən 30 (otuz) iş günü ərzində işə tərəflərin təqdim etdiyi sənədlər əsasında, məhkəmə baxışı keçirilmədən və tərəflər izahatları dinlənilmək üçün çağırılmadan baxılmalı və həmin işin həllinə dair qətnamə çıxarılmalıdır. 284-6.1. İşə mahiyyəti üzrə baxan hakim tərəfindən iddianın tam və ya qismən təmin və ya rədd edilməsi haqqında qətnamə qəbul edilir. Məhkəmə qeyd edir ki, mülki-prosessual qanunvericiliyin tələblərinə uyğun olaraq cavabdehə poçt vasitəsi ilə “bildirişi rəsmi qaydada aldığı gündən 10 (on) iş günü müddətində iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazını və ona əlavə olunmuş sənədləri məhkəməyə göndərmək” hüququ, eləcə də digər prosessual hüquq və vəzifələrin izahı haqqında bildiriş və iddia ərizəsinin surəti göndərilmiş, lakin bugünə kimi cavabdehin iddia ərizəsinə etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Qeyd edilənləri, eləcə də iddiaçının təqdim etdiyi sənədlərin iş üzrə yekun qərarın çıxarılması üçün kifayət etdiyini nəzərə alaraq, məhkəmə iddiaçı "xxxx" MMC-nin cavabdeh Əliyeva (İsayeva) Aynurə Çingiz qızına qarşı “pul” tələbi barədə kiçik mübahisələr üzrə iddia ərizəsinə dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxılmasını mümkün hesab edir. İddia tələbinin dəlilləri Cavabdeh, "xxxx" MMC ilə xx.xx.2022-ci il, xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2021-ci il, xx.xx.2021-ci il tarixlərindəki müqavilələrinə əsasən HP PAVİLİON markalı komputer,İmei kodu **********21065 XİAOMİ POCO X3 PRO markalı telefon, İmei kodu **********61720 XİAOMİ REDMİ 9A markalı telefon, ÜZ QİRXAN PHİLİPS, TOZSORAN GORENJE, ÜTÜ PHİLİPS almış və nəticədə 1906 manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilənin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2022-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 1657.98 manat (18 ay x 92.11 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan HP PAVİLİON markalı komputer üçün 1216 manat olmaqla ondan, 1105.32 manat ödənilməmiş hissə, 110.68 manat cərimə pulu; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 1126.98 manat (18 ay x 62.61 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İmei kodu **********21065 XİAOMİ POCO X3 PRO markalı telefon üçün 549 manat olmaqla ondan 499.17 manat ödənilməmiş hissə, 49.83 manat cərimə pulu; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən alqı-satqı qiyməti 372 manat (12 ay x 31 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan İmei kodu **********61720 XİAOMİ REDMİ 9A markalı telefon üçün 102 manat olmaqla, ondan 93 manat ödənilməmiş hissə, 9 manat cərimə pulu; xx.xx.2021-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 550.8 manat (9 ay x 61,2 manat + 0 manat ilkin ödəniş) olan ÜZ QİRXAN PHİLİPS, TOZSORAN GORENJE, ÜTÜ PHİLİPS üçün 39 manat olmaqla, ondan 35.8 manat ödənilməmiş hissə, 3.2 manat cərimə miqdarında borc yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 1974.47 manat təşkil edir. İş materiallarına əlavə edilmiş:
1. xx.xx.2022-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC HP PAVİLİON markalı komputer Cavabdeh verməyi, Cavabdeh isə bunun müqabilində ilkin ödəniş etmədən, 18 ay müddətinə ayda 92,11 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
2. xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC XİAOMİ POCO X3 PRO markalı telefonu Cavabdeh verməyi, Cavabdeh isə bunun müqabilində ilkin ödəniş etmədən, 18 ay müddətinə ayda 62,61 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
3. xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC XİAOMİ REDMİ 9A markalı telefonu Cavabdeh verməyi, Cavabdeh isə bunun müqabilində ilkin ödəniş etmədən, 12 ay müddətinə ayda 31 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür.
4. xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsindən görünür ki, həmin müqaviləyə əsasən "xxxx" MMC ÜZ QİRXAN PHİLİPS,TOZSORAN GORENJE, ÜTÜ PHİLİPS Cavabdeh verməyi, Cavabdeh isə bunun müqabilində ilkin ödəniş etmədən, 9 ay müddətinə ayda 61,2 manat ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. "xxxx" MMC tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə arayışından görünür ki, borclu Əliyeva (İsayeva) Aynurə Çingiz qızının "xxxx" MMC-yə xx.xx.2022-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1105,32 manat ödənilməmiş hissə, 110.68 manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 499,17 manat ödənilməmiş hissə, 49,83 manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 93 manat ödənilməmiş hissə, 9 manat cərimə və xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 35,8 manat ödənilməmiş hissə, 3,2 manat cərimə olmaqla, hər dörd müqavilələr üzrə ümumilikdə 1906 manat məbləğində borcu vardır. "xxxx" MMC-nin bildirişindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən cavabdeh müqavilənin şərtlərini tam şəkildə yerinə yetirmədiyi təqdirdə məhkəmədə barəsində iddia qaldılmasına dair xəbərdar edilmişdir.
Tətbiq olunan hüquq Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsi:
567. Alğı-satqı müqaviləsinə görə satıcı əşyanı alıcının mülkiyyətinə verməyi, alıcı isə əşyanı qəbul edib əvəzində müəyyənləşdirilmiş pul məbləğini (qiyməti) ödəməyi öhdəsinə götürür. 600.1 Alğı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə həmin Məcəllənin 427-ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. 600.2 Əşyaların nisyə satışı satış günü qüvvədə olmuş qiymətlər üzrə həyata keçirilir. 600.4 Əşyanı təhvil almış alıcı onu alğı-satqı müqaviləsində nəzərdə tutulan müddətdə ödəmək vəzifəsini icra etmədikdə satıcı verilmiş əşyanın ödənilməsini və ya ödənilməmiş malın qaytarılmasını tələb edə bilər. 601.1 Əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilədə onun hissə-hissə ödənilməsi nəzərdə tutula bilər. Hissə-hissə ödəmə şərti ilə əşyanın nisyə satılması haqqında müqavilə o halda bağlanmış sayılır ki, alğı-satqı müqaviləsinin digər mühüm şərtləri ilə yanaşı əşyanın qiyməti, ödənişlərin qaydası, müddətləri və məbləğləri nəzərdə tutulmuş olsun. 427.3 Əgər öhdəlik onun icrası gününü və ya icra edilməli olduğu vaxt dövrünü nəzərdə tutursa və ya müəyyənləşdirilməyə imkan verirsə, öhdəlik həmin gün və ya bu cür dövr ərzində istənilən an icra edilməlidir. 442 Öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə, onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. 465.2 Borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. 467 Məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır.
Məhkəmənin mövqeyi Məhkəmə müəyyən edir ki, iddiaçı ilə cavabdeh arasında xx.xx.2022-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmış və həmin müqavilə ilə iddiaçı alqı-satqı qiyməti 1657,98 manat olan özünə məxsus HP PAVİLİON markalı komputeri Cavabdeh vermiş, cavabdeh isə həmin malı qəbul etmiş və ilkin ödəniş etmədən, dəyərini 18 ay müddətinə ayda 92,11 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İddiaçı ilə cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmış və həmin müqavilə ilə iddiaçı alqı-satqı qiyməti 1126,98 manat olan özünə məxsus XİAOMİ POCO X3 PRO markalı telefonu Cavabdeh vermiş, cavabdeh isə həmin malı qəbul etmiş və ilkin ödəniş etmədən, dəyərini 18 ay müddətinə ayda 62,61 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. iddiaçı ilə cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmış və həmin müqavilə ilə iddiaçı alqı-satqı qiyməti 372 manat olan özünə məxsus XİAOMİ REDMİ 9A markalı telefonu Cavabdeh vermiş, cavabdeh isə həmin malı qəbul etmiş və ilkin ödəniş etmədən, dəyərini 12 ay müddətinə ayda 31 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. iddiaçı ilə cavabdeh arasında xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi bağlanılmış və həmin müqavilə ilə iddiaçı alqı-satqı qiyməti 550,8 manat olan özünə məxsus ÜZ QİRXAN PHİLİPS, TOZSORAN GORENJE, ÜTÜ PHİLİPS Cavabdeh vermiş, cavabdeh isə həmin malı qəbul etmiş və ilkin ödəniş etmədən, dəyərini 9 ay müddətinə ayda 61,2 manat olmaqla ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. İş materiallarına əsasən məhkəmə müəyyən edir ki, cavabdehin xx.xx.2022-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 1105,32 manat ödənilməmiş hissə, 110.68 manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 499,17 manat ödənilməmiş hissə, 49,83 manat cərimə; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 93 manat ödənilməmiş hissə, 9 manat cərimə və xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə 35,8 manat ödənilməmiş hissə, 3,2 manat cərimə olmaqla, hər dörd müqavilələr üzrə ümumilikdə 1906 manat məbləğində borcu qalmışdır. Tərəflər arasında münasibətləri məhkəmədən kənar qaydada həll etmək məqsədi ilə cavabdehə xəbərdarlıq edilmiş, lakin bundan sonra da cavabdeh müqavilə şərtlərini lazımınca icra etməmiş və iddiaçıya ödənilməli olan vəsaiti müqavilə ilə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə qaytarmamaqla müqavilə öhdəliklərini yerinə yetirməmişdir. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh alqı-satqı müqaviləsi üzrə öz üzərinə düşən öhdəlikləri lazımi qaydada icra etmədiyindən iddiaçı hazırki iddia tələbini irəli sürməkdə haqlıdır. Məhkəmə qeyd edir ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 467-ci maddəsinə əsasən məhkəmə işin hallarını nəzərə alaraq tənasübsüz surətdə yüksək dəbbə pulunu azalda bilər. Tənasüb müəyyənləşdirilərkən kreditorun həm əmlak mənafeləri, həm də bütün əsaslı mənafeləri nəzərə alınır. Məhkəmə sözü gedən normanı rəhbər tutaraq xx.xx.2022-ci il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcunun 50 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcunun 25 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcunun 4 manat və xx.xx.2021-ci il tarixli müqavilə üzrə cərimə borcunun 1 manat miqdarında müəyyən edilməsini ağlabatan hesab edir. Beləliklə, məhkəmə iddia ərizəsinin dəlillərini nəzərə alaraq, işdə olan sübutları işin hallarının tam, hərtərəfli və obyektiv araşdırılmasına əsaslanmaqla qiymətləndirərək, belə nəticəyə gəlir ki, iddia tələbi qismən təmin edilməli, cavabdeh Əliyeva (İsayeva) Aynurə Çingiz qızından xx.xx.2022-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 1105,32 manat, cərimə 50 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 499,17 manat, cərimə 25 manat; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 93 manat, cərimə 4 manat və xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 35,8 manat, cərimə 1 manat olmaqla, hər dörd müqavilələr üzrə ümumilikdə 1813,29 manat məbləğində pul vəsaiti alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilməlidir. İddia qalan hisssədə təmin edilməməlidir.
Məhkəmə xərcləri “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunu: 8.1.2. iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi dövlət rüsumu ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsi: 119.1 Məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Qanunvericiliyin yuxarıda sözügedən normalarını rəhbər tutaraq məhkəmə hesab edir ki, dövlət rüsumuna görə 39,6 manat məbləğdə pul vəsaiti cavabdehdən alınaraq iddiaçının xeyrinə ödənilməlidir.
Məhkəmə Azərbaycan Respublikası Mülki-Prosessual Məcəlləsinın 14.2 və 77.1-ci maddələrini nəzərə almışdır ki, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Göstərilənlərə əsasən və AR MPM-in 216-220, 233 və 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə QƏT ETDİ:
İddia qismən təmin edilsin. Cavabdeh Əliyeva (İsayeva) Aynurə Çingiz qızından xx.xx.2022-ci il tarixli nisyə alqısatqı müqaviləsi üzrə əsas 1105,32 (bir min bir yüz beş manat otuz iki qəpik manat, cərimə 50 (əlli) manat; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 499,17 (dörd yüz doxsan doqquz manat on yeddi qəpik) manat, cərimə 25 (iyirmi beş) manat; xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 93 (doxsan üç) manat, cərimə 4 (dörd) manat və xx.xx.2021-ci il tarixli nisyə alqı-satqı müqaviləsi üzrə əsas 35,8 (otuz beş manat səksən qəpik) manat, cərimə 1 (bir) manat və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 39,6 (otuz doqquz manat altmış qəpk) manat olmaqla, cəmi 1852,89 (bir min səkkiz yüz əlli iki manat səksən doqquz qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti alınaraq iddiaçı "xxxx" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin xeyrinə ödənilsin. İddia qalan hissədə təmin edilməsin. Qətnamədən məhkəmə qətnaməsi rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı şəhəri Suraxanı Rayon Məhkəməsi vasitəsilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, qəbul edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir.
Hakim Rübabə Qafarova