Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(011)-2439/2022

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(011)-2439/2022 29.04.2022 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Abbasova Əminə Rauf qızı iddiaçı “ABC-Telecom“ MMC-nin Cavabdeh qarşı alqı-satqı müqaviləsi üzrə borc tələbi barədə kiçik iddiasına dair mülki işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq, müəyyən etdi: İddiaçı “ABC-Telecom“ MMC Cavabdeh qarşı iddia ərizəsi ilə məhkəməyə müraciət edərək, xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********93955 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün 132.3 (bir yüz otuz iki manat otuz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 13 (on üç) manat cərimə, xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********43535 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon, Panasonic qulaqlıq, aksessuar üçün 97.6 (doxsan yeddi manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, 9 (doqquz) manat cərimə və xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, İMEİ kodu **********61032 olan Huawei Y9 Prime markalı telefon üçün 548 (beş yüz qırx səkkiz) manat ödənilməmiş hissə, 54 (əlli dörd) manat cərimə, ümumilikdə 853.9 (səkkiz yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat borc və 30 manat məbləğində ödənilmiş dövlət rüsumunun Cavabdeh tutulması barədə qətnamə qəbul edilməsini xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, cavabdeh “ABC-Telecom“ MMC ilə xx.xx.2019-cu il, xx.xx.2019-cu il və xx.xx.2020-ci il tarixli müqavilələrə əsasən, İMEİ kodu **********93955 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon, İMEİ kodu **********43535 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon, Panasonic qulaqlıq, aksessuar və İMEİ kodu **********61032 olan Huawei Y9 Prime markalı telefon almış və nəticədə 853.9 (səkkiz yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat borc yaranmışdır. Cavabdeh müqavilələrin şərtlərini pozmuş və nəticədə xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 313 (üç yüz on üç) manat (yəni 12 ay x 26 manat + 1 manat ilkin ödəniş), İMEİ kodu **********93955 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon üçün ümumilikdə 145.3 (bir yüz qırx beş manat otuz qəpik) olmaqla, ondan 132.3 (bir yüz otuz iki manat otuz qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 13 (on üç) manat cərimə pulu borcu yaranmışdır. xx.xx.2019-cu il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 367.2 (üç yüz altmış yeddi manat iyirmi qəpik) manat (yəni 12 ay x 30.6 manat + 0 manat ilkin ödəniş), İMEİ kodu **********43535 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon, Panasonic qulaqlıq, aksessuar üçün ümumilikdə 106.6 (bir yüz altı manat altmış qəpik) olmaqla, ondan 97.6 (doxsan yeddi manat altmış qəpik) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 9 (doqquz) manat cərimə pulu borcu yaranmışdır. xx.xx.2020-ci il tarixli müqaviləsinə əsasən, alqı-satqı qiyməti 706.2 (yeddi yüz altı manat iyirmi qəpik) manat (yəni 18 ay x 34.4 manat + 87 manat ilkin ödəniş), İMEİ kodu **********61032 olan Huawei Y9 Prime markalı telefon üçün ümumilikdə 602 (altı yüz iki) manat olmaqla, ondan 548 (beş yüz qırx səkkiz) manat ödənilməmiş hissə, müştəriyə güzəşt olunaraq 54 (əlli dörd) manat cərimə pulu borcu yaranmışdır. Cavabdehin cəmi ödədiyi məbləğ 608.5 manat təşkil edir. Ödəniş cədvəlinin 2-ci bəndinə əsasən, ödənişlərdə gecikmələr aşkarlanıbsa, müddəti keçmiş məbləğin hər növbəti təqvim gününə hesablanmış 1%-i həcmində “müştəri” mübahisəsiz olaraq penya ödəyir. Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5.1-ci maddəsinə əsasən, cavabdehə ona qarşı yönəldilmiş iddia ərizəsinin Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi tərəfindən icraata qəbul edildiyinə dair bildiriş göndərilərək iddiaya qarşı əsaslandırımış etirazının olduğu halda öz dəlillərini və onları təsdiq edən sübutları məhkəməyə təqdim etmək təklif olunmuşdur. Buna baxmayaraq cavabdehin iddiaya qarşı əsaslandırılmış etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə işin materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia əsaslıdır. Buna görə də iddia təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından müəyyən olunmuşdur ki, “ABC-Telecom“ MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2019-cu il tarixdə bağlanmış 01159842 saylı müqaviləyə əsasən borcluya 12 ay müddətinə, aylıq 26 manat ödəmək şərti ilə 313 manat məbləğində İMEİ kodu **********93955 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon verilmiş, ilkin ödəniş kimi cavabdeh 1 (bir) manat məbləğində ödəniş etmişdir. İş materiallarından müəyyən olunmuşdur ki, “ABC-Telecom“ MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2019-cu il tarixdə bağlanmış 01162917 saylı müqaviləyə əsasən borcluya 12 ay müddətinə, aylıq 30.6 manat ödəmək şərti ilə 367.2 manat məbləğində İMEİ kodu **********43535 olan Samsung Galaxy A10 markalı telefon, Panasonic qulaqlıq, aksessuar verilmiş, ilkin ödəniş kimi cavabdeh ödəniş etməmişdir. İş materiallarından müəyyən olunmuşdur ki, “ABC-Telecom“ MMC ilə Cavabdeh arasında xx.xx.2020-ci il tarixdə bağlanmış 21132790 saylı müqaviləyə əsasən borcluya 18 ay müddətinə, aylıq 34.4 manat ödəmək şərti ilə 706.2 manat məbləğində İMEİ kodu **********61032 olan Huawei Y9 Prime markalı telefon verilmiş, ilkin ödəniş kimi cavabdeh 87 manat məbləğində ödəniş etmişdir. İş materiallarında olan 21 fevral 2022-ci il tarixli maliyyə və ödəniş cədvəlinin surətindən görünür ki, Cavabdeh xx.xx.2019-cu il tarixli, 01159842 saylı müqavilə bağladıqdan sonrakı müddət ərzində 180.7 manat məbləğində ödəniş etmiş, lakin qalan 132.3 manat məbləğində borcu ödəməmişdir. Cavabdehə ödəniş etmədiyi üçün müəyyən olunan 13 manat məbləğində cərimə ilə birlikdə, ümumilikdə 145.3 manat məbləğində borc müəyyən olunmuşdur. xx.xx.2019-cu il tarixli, 01162917 saylı müqavilə bağladıqdan sonrakı müddət ərzində 269.6 manat məbləğində ödəniş etmiş, lakin qalan 97.6 manat məbləğində borcu ödəməmişdir. Cavabdehə ödəniş etmədiyi üçün müəyyən olunan 9 manat məbləğində cərimə ilə birlikdə, ümumilikdə 106.6 manat məbləğində borc müəyyən olunmuşdur. xx.xx.2020-ci il tarixli, 21132790 saylı müqavilə bağladıqdan sonrakı müddət ərzində 158.2 manat məbləğində ödəniş etmiş, lakin qalan 548 manat məbləğində borcu ödəməmişdir. Cavabdehə ödəniş etmədiyi üçün müəyyən olunan 54 manat məbləğində cərimə ilə birlikdə, ümumilikdə 602 manat məbləğində borc müəyyən olunmuşdur. Beləliklə cavabdeh qeyd edilən müqavilələr üzrə ümumilikdə 608.5 manat məbləğində ödəniş etmiş, 777.9 manat məbləğində ödənilməmiş hissə və 76 manat məbləğində cərimə ilə birlikdə ümumilikdə 853.9 manat məbləğində borc müəyyən olunmuşdur. İş materiallarında olan iddiaçı “ABC-Telecom“ MMC tərəfindən Cavabdeh ünvanlanmış xəbərdarlıq məktubundan görünür ki, iddiaçı cavabdehdən əşyanın tam dəyərini və gecikmə günlərinə müvafiq olaraq hesablanmış penya məbləğini qısa bir zamanda ödəməyi tələb etmiş, əks təqdirdə iddiaçı tərəfindən aidiyyatı üzrə dövlət qurumuna müraciət olunacağı bildirilmişdir. İddia ərizəsinə əlavə edilmiş ödəniş qəbzindən görünür ki, iddiaçı tərəfindən məhkəmədə iddia qaldırmaq üçün 30 manat məbləğində dövlət rüsumu ödənilmişdir. Sadalanan xüsusatlara əsasən məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh müqavilə əsasında iddiaçıdan nisyə mal(lar) almaq hüququna malik olduğu kimi, eyni zamanda həmin mal(lar)ın qiymətini ödəməli olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Cavabdeh isə nisyə mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, lakin həmin mal(lar)ın dəyərini ödəmək vəzifəsini yerinə yetirməmişdir. Odur ki, iddiaçı müqavilənin şərtlərinin icrasını tələb etməkdə haqlıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 600.1-ci maddəsinə əsasən, alqı-satqı müqaviləsində əşyanın alıcıya verildikdən müəyyən müddət sonra ödənilməsinin (əşyaların nisyə satışının) nəzərdə tutulduğu halda alıcı ödənişi müqavilədə nəzərdə tutulan müddətdə, müqavilədə belə müddət nəzərdə tutulmadıqda isə bu Məcəllənin 427ci maddəsinə uyğun müəyyənləşdirilmiş müddətdə həyata keçirməlidir. Həmin Məcəllənin 385.1-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkəti etməlidir, məsələn, pul ödəməli, əmlak verməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Qeyd edilən Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunu ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Sadalanan qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, Cavabdeh müqavilə əsasında iddiaçıdan nisyə mal almaq hüququna malik olduğu kimi eyni zamanda göstərilən müqavilə əsasında həmin malın dəyərini razılaşdırılmış şərtlərlə və müddətə iddiaçıya qaytarmalı olmasına dair vəzifələrin daşıyıcısı olmuşdur. Lakin, cavabdeh müqavilə əsasında iddiaçıdan nisyə mal almasına dair hüququndan istifadə etmiş, malın dəyərini razılaşdırılmış şərtlərlə və müddətə ödəməli olmasına dair vəzifəsini isə icra etməyərək, öhdəliyini tam yerinə yetirməmişdir. Odur ki, iddiaçı əsas borcun ödənilməsini tələb etməkdə haqlıdır. Buna görə də iddia təmin edilməlidir. Məhkəmə eyni zamanda iddianın cərimənin ödənilməsi barəsində hissəsini araşdıraraq hesab edir ki, iddianın həmin hissəsi də əsaslıdır. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Əgər öhdəliyin məzmununu hərəkətdən çəkinmək təşkil edirsə, dəbbə pulu hərəkətin edildiyi andan tutulmalıdır. Dəbbə pulunun ödənilməsi tələbi üzrə kreditor ona zərər vurulduğunu sübuta yetirməyə borclu deyildir. Məhkəmə həmçinin iddianın 30 manat məbləğində dövlət rüsumunun cavabdehdən alınmasına dair hissəsini də araşdıraraq hesab edir ki, iddianın bu hissəsi də əsaslıdır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 443.31-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyini icra etməyən borclu kreditora dəymiş zərərin əvəzini ödəməyə borcludur. Borclunun üzərinə öhdəliyi pozmağa görə məsuliyyət qoyulmadıqda bu qayda qüvvədə olmur. Belə ki, Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 119.1-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Göstərilən qanunvericilik aktı normalarına əsasən məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, məhkəmə xərcinə daxil olan dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməli və buna görə də iddiaçı tərəfindən ödənilmiş dövlət rüsumu cavabdehdən alınaraq iddiaçıya ödənilməlidir. Belə ki, “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəməyə verilən iddia ərizələrindən iddia qiyməti 1.000 manatadək olduqda 30 manat miqdarında dövlət rüsumu tutulur. Məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Şərh olunanlara əsaslanaraq və Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-5 və 284-6-cı maddələrini rəhbər tutaraq məhkəmə qət etdi: İddia təmin edilsin. Tərəflər arasında bağlanılmış xx.xx.2019-cu il tarixli, 01159842 saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 132.3 (bir yüz otuz iki manat otuz qəpik) manat, cərimə borcuna görə 13 (on üç) manat, xx.xx.2019-cu il tarixli, 01162917 saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 97.6 (doxsan yeddi manat altmış qəpik) manat, cərimə borcuna görə 9 (doqquz) manat və xx.xx.2020-ci il tarixli, 21132790 saylı müqavilə üzrə əsas borca görə 548 (beş yüz qırx səkkiz) manat, cərimə borcuna görə 54 (əlli dörd) manat, ümumilikdə 853.9 (səkkiz yüz əlli üç manat doxsan qəpik) manat məbləğində pul vəsaiti və ödənilmiş dövlət rüsumuna görə 30 (otuz) manat məbləğində pul vəsaiti Cavabdeh tutularaq “ABC-Telecom“ MMC-yə ödənilsin. Qətnamədən onun tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinə apellyasiya şikayəti verilə bilər. Qətnamədən şikayət verilmədikdə, tərəflərə rəsmi qaydada təqdim edildiyi gündən 1 (bir) ay keçdikdən sonra qanuni qüvvəyə minir. Hakim: Əminə Abbasova