Bakı Şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi Qətnamə — İş №e-2(011)-3254/2025

Azərbaycan Respublikası adından QƏTNAMƏ Bakı şəhəri İş № e-2(011)-3254/2025 03.04.2025 BAKI ŞƏHƏRİ XƏTAİ RAYON MƏHKƏMƏSİ Hakim Əliyev Şəhriyar İbrahim oğlu, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Cavabdeh qarşı “borcun ödənilməsi” tələbi barədə kiçik iddiaya dair işə sadələşdirilmiş icraat qaydasında baxaraq müəyyən etdi: İddiaçı ASC ilə Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli 357823-CNS- 52793 saylı “Borcun restrukturizasiyasına dair müqaviləsi”nə əsasən, xx.xx.2025-ci il tarixə Banka borclu olduğu 4358.12 AZN məbləğində əsas borc, 223.97 AZN məbləğində faiz borcu, ümumilikdə isə 4582.09 AZN məbləğində pulun və məhkəməyə müraciət etmək üçün ödənilmiş 65.82 AZN dövlət rüsumunun Cavabdeh tutularaq İddiaçı ASC-nə ödənilməsi barədə qətnamə çıxarılmasını xahiş etmişdir. İddia tələbi onunla əsaslandırılmışdır ki, İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti ilə Cavabdeh (bundan sonra mətndə Cavabdeh) arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS-52793 saylı “Borcun restrukturizasiyasına dair müqaviləsi”nə əsasən, Cavabdeh borcu kapitallaşdıraraq 4358.12 manat məbləğində borcu illik 13 faiz hesablanması şərti ilə 59 ay müddətində ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür. Lakin borclu şəxs Cavabdeh üzərinə götürdüyü kredit öhdəliklərini xx.xx.2024-cü il tarixindən icra etməmiş və nəticədə cavabdehin Banka 4358.12 manat məbləğində əsas borc, 223.97 manat məbləğində faiz borcu olmaqla, ümumilikdə isə 4582.09 manat məbləğində borcu qalmışdır. Tərəflər arasında bağlanmış kredit müqaviləsinin tələbinə əsasən, bu müqavilə ilə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri vaxtında və lazımınca icra etmək və onların pozulmasına yol verməmək “kredit alan”ın vəzifəsidir. Cavabdehin iddiaçının tələbinə dair əsaslandırılmış etirazı məhkəməyə daxil olmamışdır. Məhkəmə, iş materiallarını araşdıraraq hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğundan təmin edilməlidir. Belə ki, iş materiallarından görünür ki, İddiaçı ASC və Cavabdeh arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS-52793 nömrəli Kredit müqaviləsindən görünür ki, bank tərəfindən Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS-52793 (Nağd pul krediti) nömrəli müqaviləsi üzrə onun “Banka”a mövcud olan borcunu kapitallaşdıraraq yeni kredit müqaviləsi üzrə əsas borc məbləğinin restrukturizasiyası məqsədi ilə 59 (əlli doqquz) ay müddətinə, illik 13 (on üç) faiz dərəcəsi ilə 4358.12 manat məbləğində kredit verilmişdir, Kredit müqaviləsinin 2.7-ci bəndinə əsasən, bu müqaviləyə görə “Kredit verən” “Kredit alan”a 4358.12 manat məbləğində və 2.3-cü bəndində göstərilən müddətə kredit məbləği ayırmağı,2.8-ci bəndinə əsasən, “Kredit alan” isə krediti qəbul edib, müqavilə ilə müəyyən olunan qaydada və şərtlərlə krediti qaytarmağı və Müqavilənin 2.2-ci bəndində göstərilən ona hesablanmış faizləri “Kredit verən”ə ödəməyi öhdəsinə götürür. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli Arayışdan görünür ki, İddiaçı ASC və Cavabdeh arasında cavabdehə xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS-52793 saylı “Nağd pul krediti müqaviləsi” üzrə xx.xx.2025-ci il tarixinə yaranmış tələb, müqavilə üzrə əsas borc 4358.12 manat, müqavilə müddəti üçün hesablanmış tələb olunan faizlər 223.97 manat, müqavilə üzrə borcun gecikdirdiyinə görə hesablanmış və tələb olunan cərimə 0 manat, ümumi borc 4582.09 manatdır. İş materiallarında olan Cavabdeh kredit borcunun restrukturizasiyası üçün ərizəanketindən görünür ki, xx.xx.2022-ci il tarixli, № 3357823-CNS-39846 (Nağd pul krediti) müqaviləsi üzrə “Bank”a xx.xx.2024-cü il tarixə mövcud olan borcunu kapitallaşdıraraq ödənilməsi məqsədi ilə yeni müqavilə münasibətləri rəsmiləşdirməsini istəmişdir. Restrukturizasiya haqqında müqavilənin rekvizivitlərinə əsasən ödənişlərdə yaranmış çətinliklər ilə bağlı yaranan borcun restrukturizasiyası məqsədilə cavabdehə 59 (əlli doqquz) ay müddətinə, illik 13 (on üç) faiz dərəcəsi ilə 4358.12 manat, məbləğində kredit verilmişdir. İş materiallarında olan İddiaçı ASC ödəniş cədvəlindən görünür ki, kreditin məbləği 4358.12 manat, faiz dərəcəsi 13%, müddət 59 ay, tarix 21 fevral 2024-cü ildir. İş materiallarından görünür ki, İddiaçı ASC xx.xx.2025-ci il tarixində Cavabdeh borcunu ödəməsinə dair pretenziya məktubu göndərmiş, cavabdehdən borcunu 3 (üç) iş günü ərzində ödəməsi xahiş olunmuşdur. İş materiallarında olan xx.xx.2025-ci il tarixli, ********** saylı qəbzdən görünür ki, iddiaçı tərəfindən 65,82 manat dövlət rüsumu ödənilmişdir. Məhkəmə tərəfindən iş materialları əsasında müəyyən olunmuşdur ki, tərəflər arasında xx.xx.2022-ci il tarixli, 3357823-CNS-39846 saylı kredit müqaviləsi üzrə əsas borc məbləğinin restrukturizasiyası məqsədi ilə 59 ay müddətinə, illik 13 faiz dərəcəsi ilə 4358.12 manat məbləğində kredit verilməsi barədə xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS- 52793 nömrəli kredit müqaviləsi bağlanmışdır, müqaviləyə əsasən, Cavabdeh krediti qəbul edib, müqavilə ilə müəyyən olunan qaydada və şərtlərlə krediti qaytarmağı və ona hesablanmış faizləri banka ödəməyi öhdəsinə götürmüşdür, iddiaçı müqavilə üzrə öhdəliyini yerinə yetirmiş, lakin cavabdeh müqavilə üzrə üzərinə düşən öhdəliyi lazımınca icra etməməklə, aylıq ödənişləri yerin yetirməməklə, müqavilənin şərtlərini pozmuşdur, hazırda onun iddiaçıya 4358.12 manat əsas borc, 223.97 manat faiz, 0 manat cərimə olmaqla, cəmi 4582.09 manat borcu qalmışdır, cavabdeh iddiaçı tərəfindən borcunun olması və həmin borc məbləğinin qaytarılması barədə xəbərdar olunmuşdur. Bununla belə, cavabdehin müqavilə öhdəliklərinin icrasını istisna edən hallar məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmadı. Məhkəmə hesab edir ki, cavabdeh kredit müqaviləsini öz riski ilə bağladığından həmin müqavilə üzrə öhdəliklərə görə məsuliyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Mülki Məcəlləsinin 385.1-ci maddəsinə qeyd edilir ki, öhdəliyə əsasən bir şəxs (borclu) başqa şəxsin (kreditorun) xeyrinə müəyyən hərəkətlər etməlidir, məsələn pul ödəməli, iş görməli, xidmətlər göstərməli və i.a. və ya müəyyən hərəkətdən çəkinməlidir, kreditorun isə borcludan vəzifəsinin icrasını tələb etmək hüququ vardır. Həmin Məcəllənin 421.2-ci maddəsinə əsasən, tərəflərdən birinin tələbi ilə müqavilə yalnız digər tərəf müqaviləni əhəmiyyətli dərəcədə pozduqda və ya bu Məcəllədə və ya müqavilədə nəzərdə tutulan digər hallarda dəyişdirilə və ya ləğv edilə bilər. Tərəflərdən birinin müqaviləni pozması o zaman əhəmiyyətli pozuntu sayılır ki, bunun digər tərəfə vurduğu zərər nəticəsində o, müqavilə bağlanarkən ümid etməyə haqqı çatanlardan xeyli dərəcədə məhrum olur. Həmin Məcəllənin 442-ci maddəsinə əsasən, öhdəliyin icra edilməməsi dedikdə onun pozulması və ya lazımınca icra edilməməsi (vaxtında icra edilməməsi, mallarda, işlərdə və xidmətlərdə qüsurlarla və ya öhdəliyin məzmunun ilə müəyyənləşdirilmiş digər şərtləri pozmaqla icra edilməsi) başa düşülür. Həmin Məcəllənin 448.1-ci maddəsinə əsasən, əgər bu Məcəllə ilə və müqavilə ilə ayrı qayda müəyyənləşdirilməyibsə, borclu onun risk dairəsinə daxil olan öhdəliklərin icra edilmədiyi bütün hallar üçün cavabdehdir. Həmin Məcəllənin 462.1-ci maddəsinə əsasən, dəbbə pulu (cərimə, penya) müqavilə ilə müəyyənləşdirilən, öhdəliyin icra edilmədiyi və ya lazımınca icra edilmədiyi, o cümlədən icranın gecikdirildiyi halda borclunun kreditora ödəməli olduğu pul məbləğidir. Həmin Məcəllənin 465.2-ci maddəsinə əsasən, əgər borclu öhdəliyin lazımınca icra edilməməsi, o cümlədən müəyyənləşdirilmiş müddətdə icra edilməməsi üçün cərimə ödəyəcəyini vəd etmişdirsə, kreditor cərimənin ödənilməsini və öhdəliyin icrasını tələb edə bilər. Həmin Məcəllənin 739.1-ci maddəsinə əsasən, borc müqaviləsinə görə bir tərəf (borcverən) pul vəsaitinə və ya digər əvəz edilən əşyalara mülkiyyət hüququnu digər tərəfə (borcalana) verməyi öhdəsinə götürür, borcalan isə aldıqlarını müvafiq olaraq eyni məbləğdə pul vəsaiti və ya eyni keyfiyyətdə və miqdarda olan eyni növlü əşyalar şəklində borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 743.1-ci maddəsinə əsasən kredit müqaviləsinə görə borcverən pul vəsaitinə mülkiyyət hüququnu müqavilədə göstərilən məbləğdə və şərtlərlə borcalana verməyi, borcalan isə aldığı pul vəsaitini müqavilədə müəyyən edilmiş müddətə faizlərin və (və ya) müqavilədə göstərilən digər ödənişlərin ödənilməsi şərtilə borcverənə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Kredit müqaviləsi üzrə borcverən yalnız normativ hüquqi aktlara uyğun olaraq kreditlərin verilməsi fəaliyyətinin həyata keçirilməsi hüququna malik şəxs ola bilər. Həmin Məcəllənin 746.1-ci maddəsinə əsasən istehlak krediti müqaviləsinə görə borcverən sahibkarlıq və ya peşə fəaliyyəti ilə bağlı olmayan məqsədlər üçün fiziki şəxs olan borcalana (bundan sonra – istehlakçı) pul vəsaitini borc verməyi, istehlakçı isə aldığı borcu faizlər və (və ya) müqavilədə göstərilən digər ödənişlərin ödənilməsi şərtilə müqavilə ilə müəyyən edilmiş qaydada və müddətdə qaytarmağı öhdəsinə götürür. Həmin Məcəllənin 746-2.1-ci maddəsinə əsasən istehlak krediti müqaviləsi yazılı formada kağız və ya digər davamlı daşıyıcıda tərtib edilir. Həmin Məcəllənin 746-2.5-ci maddəsinə əsasən istehlak krediti müqaviləsi bağlanıldığı an da daxil olmaqla həmin ana qədər məsafədən bir və ya bir neçə rabitə vasitəsinin istifadə edilməsi yolu ilə borcverən və istehlakçının eyni zamanda birgə fiziki iştirakı olmadan bu Məcəllənin 406.3-cü maddəsinə uyğun olaraq məsafədən bağlana bilər. Beləliklə, məhkəmə iş üzrə təqdim edilmiş sübutları məcmu halında qiymətləndirərək hesab edir ki, iddia tələbi əsaslı olduğundan təmin edilməli, tərəflər arasında bağlanmış xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS-52793 nömrəli müqavilə üzrə 4358.12 manat əsas borc, 223.97 manat faiz olmaqla, cəmi 4582.09 manat alınaraq İddiaçı ASC-yə ödənilməlidir. Dövlət rüsumuna münasibətdə isə məhkəmə hesab edir ki, məhkəmə xərcləri iddianın təmin edilmiş hissələrinə müvafiq olaraq tərəflərə aid edilməli olduğundan, hazırkı iş üzrə iddia tələbi təmin edildiyindən, cavabdehin dövlət rüsumunu ödəməkdən azad edilməsi halları məhkəmə tərəfindən müəyyən olunmadığından, dövlət rüsumu cavabdehə aid edilməli və iddia tələbinin həcmi (4582.09 manat) nəzərə alınmaqla dövlət rüsumuna görə ödənilmiş 65.82 manat Cavabdeh alınaraq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilməlidir. Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 14.2-ci maddəsinə əsasən, məhkəmə yalnız tərəflərin təqdim etdikləri sübutları araşdırmalı və onlardan istifadə etməlidir. Həmin Məcəllənin 77.1-ci maddəsinə əsasən, hər bir tərəf öz tələblərinin və etirazlarının əsası kimi istinad etdiyi halları sübut etməlidir. Həmin Məcəllənin 119.1-ci maddəsinin tələbinə görə məhkəmə xərcləri ödənilmiş tələblərin məbləğinə münasib olaraq işdə iştirak edən şəxslərə aid edilir. Həmin Məcəllənin 124.1-ci maddəsinə əsasən, işə baxılması ilə əlaqədar məhkəmənin çəkdiyi xərclər və iddiaçının ödəməkdən azad edildiyi dövlət rüsumu, iddia tələblərinin təmin edilmiş hissəsinə mütənasib olaraq dövlət mədaxilinə cavabdehdən alınır. “Dövlət rüsumu haqqında” Azərbaycan Respublikasın Qanunun 8.1.2-ci maddəsinə əsasən, iddia qiyməti 1.000 manatdan 10.000 manatadək olduqda 30 manat + 1.000 manatdan yuxarı olan iddia qiymətinin 1 faizi həddində dövlət rüsumu ödənilir. Qeyd olunanlara əsasən və Azərbaycan Respublikasının Mülki Prosessual Məcəlləsinin 284-1, 284-5, 284-6, 360-cı maddələrini rəhbər tutaraq, məhkəmə qət etdi: İddia tələbi təmin edilsin. Cavabdeh xx.xx.2024-cü il tarixli, 357823-CNS-52793 saylı “Borcun restrukturizasiyasına dair müqaviləsi” üzrə 4358.12 manat əsas borc, 223.97 manat faiz olmaqla, 4582 (dörd min beş yüz səksən iki) manat 09 (doqquz) qəpik və ödənilmiş dövlət rüsumunun əvəzi qismində 65 (altmış beş) manat 82 (səksən iki) qəpik alınaraq İddiaçı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə ödənilsin. Qətnamədan, onun rəsmi qaydada verildiyi gündən 1 (bir) ay müddətində, Bakı şəhəri Xətai Rayon Məhkəməsi vasitəsi ilə Bakı Apellyasiya Məhkəməsinin Mülki Kollegiyasına apelyasiya şikayəti verilə bilər. Hakim: Şəhriyar Əliyev